Law of Georgia on Payment Systems and Payment Services

Consolidated versions (12/06/2015 - 03/09/2015)

საქართველოს კანონი

საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ

თავი I. ზოგადი დებულებანი

    მუხლი 1. კანონის მიზანი და მოქმედების სფერო

1. ამ კანონის მიზანია საქართველოს საგადახდო სისტემის უსაფრთხო, მდგრადი და ეფექტიანი ფუნქციონირების ხელშეწყობა. ეს კანონი განსაზღვრავს საგადახდო სისტემის, საგადახდო მომსახურების რეგულირებისა და ზედამხედველობის პრინციპებს, ასევე ფინანსური გირაოს გამოყენებასთან დაკავშირებულ საკითხებს.

2. საგადახდო სისტემასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს აწესრიგებს „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი, ეს კანონი, „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონი და სხვა ნორმატიული აქტები.

3. საგადახდო სისტემასთან და საგადახდო მომსახურებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებში ამ კანონსა და სხვა კანონებს შორის კოლიზიის წარმოშობის შემთხვევაში ამ კანონის დებულებებს აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა.

    მუხლი 2. ტერმინთა განმარტება

ამ კანონში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა:

ა) საგადახდო სისტემა − ფულადი სახსრების საგადახდო სისტემა, ფასიანი ქაღალდებით ანგარიშსწორების სისტემა, კლირინგის სისტემა;

ბ) ფულადი სახსრების საგადახდო სისტემა – საერთო წესებისა და სტანდარტული პროცედურების ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს ფულადი სახსრების გადარიცხვის ოპერაციების ან ტრანსფერორდერების დამუშავებას;

გ) ფასიანი ქაღალდებით ანგარიშსწორების სისტემა – სისტემის სამ ან მეტ მონაწილეს შორის საერთო წესებისა და სტანდარტული პროცედურების ერთობლიობა, რომლის საფუძველზედაც ხორციელდება ფასიანი ქაღალდებით ანგარიშსწორება;

დ) კლირინგის სისტემა – სისტემის სამ ან მეტ მონაწილეს შორის საერთო წესებისა და სტანდარტული პროცედურების ერთობლიობა, რომლის საშუალებითაც ხდება მონაწილეთა მიერ გაგზავნილი ტრასფერორდერების დამუშავება და მათ საფუძველზე ნეტპოზიციების გამოთვლა ან/და დადგენა მონაწილეებს შორის შემდგომი ანგარიშსწორებისთვის და რომელშიც ნეტპოზიციების გამოთვლა შეიძლება ემყარებოდეს პრინციპს, რომლის დროსაც სისტემის ოპერატორი მოქმედებს გამყიდველის სახელით ყველა მყიდველის მიმართ და მყიდველის სახელით ყველა გამყიდველის მიმართ;

ე) ნეტპოზიცია – დროის განსაზღვრული მომენტისთვის სისტემის მონაწილის მიერ მიღებული ყველა ჩარიცხვის ან სხვა მოთხოვნის ოდენობების ჯამს გამოკლებული მის მიერ სხვა მონაწილის ან მონაწილეთა სასარგებლოდ განხორციელებული ყველა გადარიცხვის ან სხვა ვალდებულების ჯამი;

ვ) საკრედიტო ნეტპოზიცია (ნეტმოთხოვნა) − სისტემის მონაწილის ნეტპოზიციის დადგენისას მიღებული დადებითი სიდიდე;

ზ) სადებეტო ნეტპოზიცია (ნეტვალდებულება) − სისტემის მონაწილის ნეტპოზიციის დადგენისას მიღებული უარყოფითი სიდიდე;

თ) ურთიერთგაქვითვა (ნეტინგი) − ნეტპოზიციის გამოთვლა ან/და დადგენა, რის შედეგადაც სისტემის მონაწილეს წარმოეშობა ნეტმოთხოვნის დაკმაყოფილების უფლება ან ნეტვალდებულების დაფარვის მოვალეობა. ურთიერთგაქვითვა (ნეტინგი) ხდება როგორც ორმხრივი (ორ მონაწილეს შორის), ისე მრავალმხრივი (ორზე მეტ მონაწილეს შორის) საერთო ვალდებულებებისა და მოთხოვნების გაანგარიშების − ურთიერთჩათვლის − საფუძველზე;

ი) სისტემის ოპერატორი (ოპერატორი) – იურიდიული პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, დამოუკიდებლად ან სხვა იურიდიულ პირებთან ერთად, უფლებამოსილია და პასუხისმგებელია საგადახდო სისტემის ოპერირებისა და სისტემის წესების შემუშავებისთვის;

კ) სისტემის წესები − სისტემის ოპერატორის მიერ შემუშავებული წესებისა და პროცედურების ერთობლიობა, რომელიც განსაზღვრავს სისტემის მუშაობას;

ლ) მნიშვნელოვანი სისტემა – საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული ოპერატორის სისტემა, რომელსაც ჰყავს სამი ან მეტი მონაწილე და რომელიც მიჩნეულია მნიშვნელოვან სისტემად ამ კანონის მე-4 მუხლის შესაბამისად;

მ) სისტემის მონაწილე (მონაწილე) – იურიდიული პირი, რომელსაც უშუალოდ შეუძლია სისტემაში ტრანსფერორდერის გაცემა და რომელიც მიჩნეულია სისტემის მონაწილედ სისტემის წესების შესაბამისად. სისტემის მონაწილე შეიძლება იყოს საქართველოს ეროვნული ბანკი, უცხოური ცენტრალური ბანკი, საკლირინგო დაწესებულება, ფინანსური ინსტიტუტი, საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტი, საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი, ანგარიშსწორების აგენტი, სისტემის ოპერატორი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ან მისი სტრუქტურული ერთეული, სხვა ქვეყნის სახელმწიფო ორგანო ან საგადახდო სისტემა;

ნ) ანგარიშსწორების აგენტი – იურიდიული პირი, რომელიც სისტემის მონაწილეებს უზრუნველყოფს ანგარიშსწორების ანგარიშებით, რომელთა მეშვეობითაც ხდება მონაწილეთა შორის ანგარიშსწორება სისტემაში შესრულებული ტრანსფერორდერების საფუძველზე. ანგარიშსწორების აგენტი შეიძლება იყოს საქართველოს ეროვნული ბანკი, კომერციული ბანკი ან სხვა იურიდიული პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად უფლებამოსილია განახორციელოს ფასიანი ქაღალდების ანგარიშების გახსნა და მომსახურება;

ო) ანგარიშსწორების ანგარიში – ანგარიშსწორების აგენტის შესაბამისი უნიკალური ჩანაწერი, რომელზედაც აღირიცხება ფულადი სახსრები ან ფინანსური ინსტრუმენტები და რომლის მეშვეობითაც ხდება ანგარიშსწორება;

პ) ანგარიშსწორება − ოპერაცია, რომლის შედეგადაც ხდება სისტემის მონაწილეებს შორის შესაბამის ფულად სახსრებზე ან/და ფინანსურ ინსტრუმენტებზე საკუთრების უფლების გადაცემა;

ჟ) ტრანსფერორდერი − სისტემის მონაწილის მიერ მეორე მონაწილის მიმართ სისტემაში გაცემული დავალება მიმღებისთვის ფულადი სახსრების ჩარიცხვის შესახებ ან ფინანსურ ინსტრუმენტზე საკუთრების ან მოთხოვნის უფლების გადაცემის შესახებ; ან დავალება, რომლის შედეგადაც ხდება მონაწილის მიერ გადახდის ვალდებულების საკუთარ თავზე აღება ან გადახდის ვალდებულების სისტემის წესების შესაბამისად შესრულება;

რ) ფინანსური ინსტიტუტი – „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ინსტიტუტი;

ს) ფინანსური ინსტრუმენტი – მიმოქცევადი ფასიანი ქაღალდი, რომელიც ადასტურებს წილობრივ მონაწილეობას ადგილობრივ ან უცხოურ კომპანიაში, ან მისი ეკვივალენტი; მიმოქცევადი სასესხო ინსტრუმენტი/ვალდებულება; სხვა მიმოქცევადი ფასიანი ქაღალდი, რომელიც იძლევა ფასიანი ქაღალდების შეძენის უფლებას მასზე ხელმოწერის, მისი ყიდვის ან მისი გაცვლის გზით, ან რომლის შესრულება ხდება შეთანხმებულ და მიმდინარე ფასთა შორის სხვაობის დაფარვით, ან რომელიც ითვალისწინებს ფულად ანგარიშსწორებას, გარდა საგადახდო ინსტრუმენტისა; ერთობლივი საინვესტიციო ფონდის მიერ ემიტირებული უფლება; ფულის ან სავალუტო ბაზრის ინსტრუმენტი; ანგარიშზე რიცხული ძვირფასი ლითონები; სხვა დოკუმენტი, რომელსაც აქვს ფულადი გამოხატულება ან/და რომელიც არის ორ ან მეტ მხარეს შორის არსებული ფულადი სახსრების გადახდასთან დაკავშირებული სავალდებულო იურიდიული ძალის მქონე შეთანხმების დადასტურება, ასევე ზემოთ ჩამოთვლილ ინსტრუმენტებთან დაკავშირებული მოთხოვნები, უფლებები ამ ინსტრუმენტებზე ან მათთან დაკავშირებული უფლებები;

ტ) რეპო შეთანხმება – შეთანხმება, რომლის მიზანია მხარეთა მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფა, როდესაც ერთი მხარე თანახმაა, მიჰყიდოს მეორე მხარეს ფასიანი ქაღალდები მყიდველის მიერ გამყიდველისათვის შესყიდვის თანხის გადახდის სანაცვლოდ, იმავდროული შეთანხმებით, რომ მყიდველი გამყიდველს მიჰყიდის იმავე ან მსგავს ფასიან ქაღალდებს გარკვეული, შეთანხმებული თარიღის დადგომის დღეს ან მოთხოვნისთანავე, მყიდველის მიერ გამყიდველისათვის გამოსყიდვის თანხის გადაცემის სანაცვლოდ;

უ) საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმი (რეჟიმი) – იურიდიული პირის გადახდისუუნარობის, გაკოტრების ან ლიკვიდაციის მიზნით საქართველოს ან სხვა ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად განხორციელებული ზომების ერთობლიობა, რომელიც იწვევს ან რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს ფულადი სახსრების გადარიცხვის ან ფინანსურ ინსტრუმენტზე საკუთრების ან მოთხოვნის უფლების გადაცემის ან/და გადახდის ოპერაციების შეწყვეტა ან შეჩერება, ან მათზე შეზღუდვების დაწესება. ამ კანონის მიზნებისათვის „რეჟიმი“ საქართველოში მოიცავს გადახდისუუნაროდ ან გაკოტრებულად გამოცხადებას ან რეაბილიტაციის დაწყებას „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, დროებითი ადმინისტრაციის რეჟიმის შემოღებას ან/და ლიკვიდაციის პროცესის დაწყებას „კომერციული ბანკების საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ან „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად;

ფ) დეფოლტი – ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობა ან არასათანადო შესრულება ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის მიერ, ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სხვა შემთხვევა, რომლის შედეგადაც მეორე მხარეს წარმოეშობა გირაოს ამოქმედების უფლება ან ამ კანონითა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სხვა უფლება;

ქ) ფინანსური გირაო – ფინანსური ინსტრუმენტები ან ანგარიშზე რიცხული ფულადი სახსრები, რომლებიც ამ კანონის შესაბამისად გამოყენებულია მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად;

ღ) დამგირავებელი – პირი, რომელიც ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების საფუძველზე უზრუნველყოფს ვალდებულებებს ფინანსური გირაოს მეშვეობით;

ყ) მოგირავნე – პირი, რომლის სასარგებლოდაც ხდება ფინანსური ინსტრუმენტების ან ანგარიშზე რიცხული ფულადი სახსრების დაგირავება ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების საფუძველზე;

შ) გირაოს ამოქმედება − ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის დეფოლტი, როდესაც მეორე მხარე ამ ხელშეკრულების საფუძველზე უფლებამოსილია იმოქმედოს ამ კანონის 37-ე მუხლის შესაბამისად ან მოახდინოს ფინანსური გირაოს დაუყოვნებელი რეალიზაცია ან დაისაკუთროს იგი;

ჩ) საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი (პროვაიდერი) − იურიდიული პირი, რომელიც საგადახდო მომსახურების მომხმარებელს უწევს საგადახდო მომსახურებას საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;

ც) ელექტრონული ფულის პროვაიდერი – საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი, რომელიც უშვებს ელექტრონულ ფულს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;

ძ) საგადახდო მომსახურების მომხმარებელი (მომხმარებელი) – პირი, რომელიც სარგებლობს საგადახდო მომსახურებით, როგორც გადამხდელი ან/და მიმღები;

წ) გადამხდელი – პირი, რომელიც გასცემს საგადახდო დავალებას ან/და ეთანხმება საგადახდო დავალების გაცემას;

ჭ) მიმღები – პირი, რომლის სასარგებლოდაც ხორციელდება გადახდის ოპერაცია;

ხ) საგადახდო ინსტრუმენტი – ტექნიკური საშუალება ან/და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერსა და მომხმარებელს შორის შეთანხმებული პროცედურების ერთობლიობა, რომლის მეშვეობითაც საგადახდო მომსახურების მომხმარებელი ახდენს საგადახდო დავალების ინიციირებას;

ჯ) ელექტრონული ფულის ინსტრუმენტი – საგადახდო ინსტრუმენტი, რომელიც იძლევა ელექტრონული ფულის გამოყენების საშუალებას;

ჰ) ელექტრონული ფული – ელექტრონული ფულის პროვაიდერის მიერ საგადახდო მომსახურების გადახდის ოპერაციების განხორციელებისათვის მომხმარებლისგან მიღებული ფულადი სახსრების ეკვივალენტური ღირებულება, რომელიც შენახულია საგადახდო ინსტრუმენტზე და რომელსაც მისი გამომშვები და სხვა პირები გადახდის საშუალებად აღიარებენ. ელექტრონულ ფულსა და მის სანაცვლოდ მიღებულ ფულად სახსრებს შორის ელექტრონული ფულის პროვაიდერის მიერ დაწესებული თანაფარდობა პროვაიდერის საქმიანობის ყველა ეტაპზე უცვლელი უნდა იყოს;

1) ფულადი გზავნილი − საგადახდო მომსახურება, რომლის დროსაც გადამხდელის მიერ ფულადი სახსრების გადახდის ოპერაცია გადამხდელის სახელსა და მიმღების სახელზე ანგარიშების გახსნის გარეშე ხორციელდება და ფულადი სახსრები გადაეცემა უშუალოდ მიმღებს ან მიმღების სახელით მოქმედ სხვა პროვაიდერს მიმღებისათვის გადასაცემად;

2 ) გადახდის ოპერაცია − გადამხდელის ან მიმღების მიერ ინიციირებული ფულადი სახსრების განთავსების/ჩარიცხვის, გადარიცხვის ან გატანის ოპერაცია;

3 ) საგადახდო დავალება – გადამხდელის ან მიმღების მიერ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერისათვის მიცემული დავალება გადახდის ოპერაციის განხორციელების თაობაზე;

4 ) მუდმივი დავალება − გადამხდელის მიერ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერისათვის მიცემული საგადახდო დავალება, რომლის საფუძველზედაც პროვაიდერი ახორციელებს რეგულარულ გადახდებს მიმღების სასარგებლოდ;

5 ) პირდაპირი დებეტი − საგადახდო ინსტრუმენტი, რომელშიც გადახდის ოპერაცია ინიციირებულია მიმღების მიერ გადამხდელის ანგარიშიდან თანხის ჩამოჭრის (დადებეტების) მიზნით, გადამხდელის წინასწარი თანხმობის საფუძველზე;

6 ) ავთენტიფიკაცია − პროცედურა, რომლის საშუალებითაც საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ამოწმებს საგადახდო ინსტრუმენტის გამოყენებას, მისი პერსონიფიცირებული მახასიათებლების ჩათვლით;

7 ) ექვაირინგი − საქმიანობა, რომელიც უზრუნველყოფს სავაჭრო ან/და მომსახურების ობიექტთან ან სხვა პირთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ელექტრონულ-ტექნიკური საშუალებით, საგადახდო ინსტრუმენტის მეშვეობით გადახდის ოპერაციის, საგადახდო ინსტრუმენტის რეკვიზიტებით ინტერნეტგადახდის ოპერაციის, საგადახდო ინსტრუმენტის მეშვეობით ნაღდი ფულის გატანის ოპერაციის განხორციელებას და შესაბამის ანგარიშსწორებას;

8 ) აგენტი − პირი, რომელიც საგადახდო მომსახურების მიწოდებისას მოქმედებს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის სახელით;

9 ) მნიშვნელოვანი წილი − განცხადებული თუ შევსებული კაპიტალის წილის 10 პროცენტი ან 10 პროცენტზე მეტი, რომელსაც პირი ფლობს კაპიტალში პირდაპირი ან არაპირდაპირი მონაწილეობით;

10 ) ვალდებულებების უზრუნველყოფის ღონისძიებები − საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად გამოყენებული ღონისძიება, რომლის მიზანია პირის საქართველოს კანონმდებლობით ან/და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფა და რომელიც მოიცავს იძულებითი აღსრულების ღონისძიებებს და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებებს.

საქართველოს 2015 წლის 12  ივნისის კანონი №3719 - ვებგვერდი, 24.06.2015წ. 

 

თავი II. სისტემის ოპერატორი

    მუხლი 3. სისტემის ოპერატორის რეგისტრაცია

1. იურიდიულ პირს უფლება აქვს, საქართველოს ტერიტორიაზე განახორციელოს საგადახდო სისტემის მართვა მხოლოდ საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ამ კანონის შესაბამისად სისტემის ოპერატორად დარეგისტრირების შემთხვევაში.

2. სისტემის ოპერატორის რეგისტრაცია და რეგისტრაციის გაუქმება ხორციელდება საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესისა და მოთხოვნების შესაბამისად.

3. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საგადახდო მომსახურების დაუბრკოლებელი განხორციელებისა და საგადახდო სისტემების საიმედო ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად დაადგინოს საგადახდო სისტემების ფუნქციონირების ურთიერთშესაბამისობის სტანდარტები, მათ შორის, ინფორმაციისა და ტრანსფერორდერების გაცვლის მიზნით.

4. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად სისტემის ოპერატორს მოსთხოვოს და მიიღოს ფინანსური, სტატისტიკური და სხვა ნებისმიერი ინფორმაცია საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში.

 

    მუხლი 4. მნიშვნელოვანი სისტემა

ამ კანონის მიზნებისათვის, საზოგადოების ნდობის ან/და საგადახდო სისტემის ან/და ფინანსური სისტემის სტაბილურობის შესანარჩუნებლად, საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია განსაზღვროს მნიშვნელოვანი სისტემა და ამ სისტემის ან/და მისი ოპერატორის მიმართ დააწესოს დამატებითი მოთხოვნები თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად.

    მუხლი 5. გამონაკლისები ამ თავის მოქმედებიდან

ამ თავით განსაზღვრული რეგისტრაციის მოთხოვნები არ ვრცელდება სისტემის ოპერატორზე, თუ იგი არის:

ა) საქართველოს ეროვნული ბანკი (ეროვნული ბანკის სისტემები);

ბ) საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებული ცენტრალური დეპოზიტარი;

გ) საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებული კომერციული ბანკი;

დ) საერთაშორისოდ აღიარებული საგადახდო სისტემის ოპერატორი, რომელიც არ არის რეგისტრირებული, როგორც იურიდიული პირი ან იურიდიული პირის ფილიალი, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;

ე) საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი და თუ ეს სისტემა გამოიყენება მხოლოდ ამ პროვაიდერის მომხმარებელთათვის საგადახდო მომსახურების გასაწევად. 

    [მუხლი 5 1 . საგადახდო სისტემის ხელმისაწვდომობა

1. ოპერატორი ვალდებულია პროვაიდერები უზრუნველყოს საგადახდო სისტემის ხელმისაწვდომობის ობიექტური, არადისკრიმინაციული და პროპორციული პირობებით.

2. არ შეიძლება ოპერატორმა პროვაიდერებს,  მომხმარებლებს ან სხვა საგადახდო სისტემებს დაუწესოს:

ა) შეზღუდვები სხვა საგადახდო სისტემებში მონაწილეობასთან დაკავშირებით;

ბ) მოთხოვნები, რომლებიც სისტემის მონაწილე ცალკეულ პროვაიდერებს დისკრიმინაციულ მდგომარეობაში აყენებს;

გ) შეზღუდვები, რომლებიც პროვაიდერებს არათანაბარ მდგომარეობაში აყენებს.

3. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია განსაზღვროს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ნორმებიდან გამონაკლისი. (ამოქმედდეს 2016 წლის   1 ივნისიდან)]

საქართველოს 2015 წლის 12  ივნისის კანონი №3719 - ვებგვერდი, 24.06.2015წ. 
 

თავი III. მნიშვნელოვანი სისტემების დაცვა

    მუხლი 6. ამ თავის მოქმედების სფერო

1. ამ თავის მოქმედება ვრცელდება მხოლოდ ეროვნული ბანკის სისტემებსა და ამ კანონის შესაბამისად მნიშვნელოვან სისტემად მიჩნეულ სისტემებზე. ფინანსური სისტემის სტაბილურობის ხელშეწყობის მიზნით ამ თავის მოქმედება საქართველოს ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით შეიძლება გავრცელდეს სხვა სისტემებზედაც.

2. საქართველოს ეროვნული ბანკი აქვეყნებს იმ სისტემების ჩამონათვალს, რომლებზედაც ვრცელდება ამ თავის მოქმედება.

3. საქართველოს ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით ცენტრალური დეპოზიტარის სისტემის მნიშვნელოვან სისტემად მიჩნევის შემთხვევაში ცენტრალური დეპოზიტარი ვალდებულია დაიცვას მნიშვნელოვანი სისტემის მიმართ დადგენილი მოთხოვნები.

    მუხლი 7. ანგარიშსწორების ანგარიშების დაცვა

1. ანგარიშსწორების ანგარიშებზე არსებული ფულადი სახსრებისა და ფინანსური ინსტრუმენტების მიმართ არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ვალდებულებების უზრუნველყოფის ღონისძიებები, გარდა საინკასო დავალებისა.

2. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია სისტემის ოპერატორს ან/და ანგარიშსწორების აგენტს თავის მიერ დადგენილი წესით დაუწესოს მოთხოვნები ანგარიშსწორების ანგარიშებისა და მათზე განთავსებული ფულადი სახსრებისა და ფინანსური ინსტრუმენტების მიმართ.

3. სისტემის ოპერატორი ან/და ანგარიშსწორების აგენტი უფლებამოსილია შესაბამისი სისტემის წესებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში დროებით შეაჩეროს ოპერაციები სისტემის მონაწილის ანგარიშსწორების ანგარიშზე. სისტემის ოპერატორი ან/და ანგარიშსწორების აგენტი ამ პუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილების გამოყენებისას ვალდებულია იხელმძღვანელოს სისტემის მონაწილის ან/და ფინანსური სისტემის სტაბილურობის ინტერესებით.

    მუხლი 8. ტრანსფერორდერის გამოთხოვის დაუშვებლობა

სისტემის წესები უნდა განსაზღვრავდეს გარემოებას, რომლის შემდეგ სისტემაში შესული ტრანსფერორდერი სისტემის მიერ მიღებულად ითვლება. დაუშვებელია სისტემის მიერ მიღებული ტრანსფერორდერის სისტემის მონაწილის ან ნებისმიერი მესამე პირის, მათ შორის, ლიკვიდატორის, გაკოტრების მმართველის, დროებითი ადმინისტრატორის, ასევე ადმინისტრაციული და სასამართლო ორგანოების, მიერ გამოთხოვა.

    მუხლი 9. გადახდის, კლირინგის და ანგარიშსწორების საბოლოობა

1. სისტემის მონაწილის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებას არ აქვს უკუქცევითი ძალა და გავლენას არ ახდენს სისტემაში მის მონაწილეობასთან დაკავშირებულ ან მონაწილეობიდან გამომდინარე იმ უფლებებსა და მოვალეობებზე, რომლებიც საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებამდე წარმოიშვა.

2. ამ თავის მიზნებისათვის, ეროვნული ბანკის სისტემების მონაწილის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებად მიიჩნევა:

ა) ამ კანონის მე-11 მუხლის თანახმად საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ შესაბამისი მარეგისტრირებელი ორგანოსგან მონაწილის მიმართ ლიკვიდაციის, გადახდისუუნარობის ან/და გაკოტრების პროცესის დაწყების შესახებ შეტყობინების მიღება;

ბ) საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოცემა, თუ მონაწილე კომერციული ბანკია;

1) საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის მიერ შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოცემა, თუ მონაწილე სადაზღვევო ორგანიზაციაა;

გ) სხვა უფლებამოსილი პირისგან მონაწილის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების თაობაზე ოფიციალური ინფორმაციის მიღება.

3. ისეთი სისტემის მონაწილის მიმართ, რომლის ოპერატორიც არ არის საქართველოს ეროვნული ბანკი, საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებად მიიჩნევა:

ა) ოპერატორის მიერ საქართველოს ეროვნული ბანკის შესაბამისი გადაწყვეტილების შესახებ ინფორმაციის მიღება, თუ მონაწილე კომერციული ბანკია;

1) ოპერატორის მიერ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის შესაბამისი გადაწყვეტილების შესახებ ინფორმაციის მიღება, თუ მონაწილე სადაზღვევო ორგანიზაციაა;

ბ) ამ კანონის მე-11 მუხლის თანახმად ოპერატორის მიერ საქართველოს ეროვნული ბანკისგან შეტყობინების მიღება;

გ) სხვა უფლებამოსილი პირისგან მონაწილის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების თაობაზე ოფიციალური ინფორმაციის მიღება.

4. ამ პუნქტის დებულებები სავალდებულოა მესამე პირებისათვის, მათ შორის, ლიკვიდატორისათვის, გაკოტრების მმართველისა და დროებითი ადმინისტრატორისათვის, ასევე ადმინისტრაციული და სასამართლო ორგანოებისათვის, და არ შეიძლება სადავო გახდეს:

ა) ის ტრანსფერორდერი, რომელიც სისტემის წესების მიხედვით სისტემაში მიღებულ იქნა საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებამდე, მიუხედავად იმისა, ამ ტრანსფერორდერის შესაბამისად ფულადი სახსრების გადარიცხვა ან ფინანსურ ინსტრუმენტზე საკუთრების ან მოთხოვნის უფლების გადაცემა რეჟიმის ამოქმედებამდე მოხდა თუ მისი ამოქმედების შემდეგ;

ბ) ტრანსფერორდერიდან გამომდინარე მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ურთიერთგაქვითვა, როდესაც ტრანსფერორდერი სისტემის წესების მიხედვით სისტემაში მიღებულ იქნა საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებამდე, მიუხედავად იმისა, ურთიერთგაქვითვა რეჟიმის ამოქმედებამდე მოხდა თუ მისი ამოქმედების შემდეგ.

5. საკლირინგო დაწესებულებაში ურთიერთგაქვითვის განხორციელება სავალდებულოა მესამე პირებისათვის, მათ შორის, ლიკვიდატორისათვის, გაკოტრების მმართველისა და დროებითი ადმინისტრატორისათვის, ასევე ადმინისტრაციული და სასამართლო ორგანოებისათვის, და არ შეიძლება სადავო გახდეს, თუ მოთხოვნებისა და ვალდებულებების შესახებ შეტყობინება საკლირინგო დაწესებულებას საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებამდე გაეგზავნა, მიუხედავად იმისა, თავად ურთიერთგაქვითვის ოპერაცია საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებამდე განხორციელდა თუ მისი ამოქმედების შემდეგ.

საქართველოს 2013 წლის 20 მარტის კანონი №  355  – ვებგვერდი, 04.04.2013წ.

    მუხლი 10. ანგარიშსწორება საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების შემდეგ

1. სისტემის ოპერატორი ან/და ანგარიშსწორების აგენტი, მიუხედავად სისტემის მონაწილის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებისა, უფლებამოსილია:

ა) ამ კანონის მე-9 მუხლის მიზნებისათვის სისტემაში საბოლოო ანგარიშსწორების განსახორციელებლად გამოიყენოს მონაწილეთა ანგარიშსწორების ანგარიშებზე არსებული ფულადი სახსრები ან/და ფინანსური ინსტრუმენტები, სისტემის მიერ მიღებული ტრანსფერორდერების მიხედვით ანგარიშსწორების განხორციელების ან ურთიერთგაქვითვის შედეგად მიღებული ნეტვალდებულების დაფარვის მიზნით;

ბ) თუ ეს გათვალისწინებულია მონაწილესთან დადებული შეთანხმებით, ამ კანონის მე-9 მუხლის მიზნებისათვის სისტემაში საბოლოო ანგარიშსწორების განსახორციელებლად გამოიყენოს მონაწილისათვის გამოყოფილი საკრედიტო ხაზი და სისტემის ოპერატორის ან/და ანგარიშსწორების აგენტის მიმართ დავალიანების დაფარვის მიზნით მოახდინოს საკრედიტო ხაზის უზრუნველსაყოფად დაგირავებული ფინანსური გირაოს რეალიზაცია ამავე კანონის 38-ე მუხლის შესაბამისად.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევებში სისტემის მონაწილის ანგარიშსწორების ანგარიშზე არსებული თანხის ან მისთვის გამოყოფილი საკრედიტო ხაზით გათვალისწინებული თანხის გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ სისტემის მიერ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებამდე მიღებული ტრანსფერორდერების ან მათ საფუძველზე გამოთვლილი ნეტვალდებულების მოცულობით.

    მუხლი 11. შეტყობინება საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების შესახებ

1. საქართველოს ეროვნული ბანკი შეიმუშავებს და შესაბამის მარეგისტრირებელ ორგანოს ელექტრონული ან/და მატერიალური დოკუმენტის სახით აწვდის იმ სისტემებისა და მათი მონაწილეების ჩამონათვალს, რომლებზედაც ვრცელდება ამ თავის მოქმედება.

2. საქართველოს ეროვნული ბანკი შესაბამისი მარეგისტრირებელი ორგანოსგან იღებს ინფორმაციას სისტემის მონაწილის, ოპერატორის ან ანგარიშსწორების აგენტის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების თაობაზე.

3. საქართველოს ეროვნული ბანკი შესაბამისი უცხოური ორგანოსგან უცხოური სისტემის მონაწილის, ოპერატორის ან ანგარიშსწორების აგენტის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების შესახებ შეტყობინების მიღებისთანავე, დაუყოვნებლივ აწვდის ინფორმაციას ადგილობრივი სისტემების ოპერატორებს.

4. სისტემის მონაწილე ვალდებულია ოპერატორს, ხოლო ოპერატორი ან/და ანგარიშსწორების აგენტი ვალდებულია საქართველოს ეროვნულ ბანკს დაუყოვნებლივ შეატყობინოს მის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების შესახებ.

5. საქართველოს ეროვნული ბანკი დაუყოვნებლივ ატყობინებს ადგილობრივი სისტემების ოპერატორებს ამ მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე ან მის მიერ სისტემის მონაწილის, ოპერატორის ან ანგარიშსწორების აგენტის მიმართ ლიკვიდაციის ან დროებითი ადმინისტრაციის რეჟიმის შემოღების შესახებ.

    მუხლი 12. შესაბამისი კანონმდებლობის განსაზღვრა

1. ეროვნული ბანკის სისტემების ან ამ კანონის შესაბამისად განსაზღვრული მნიშვნელოვანი სისტემის უცხოური მონაწილის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების შემთხვევაში სისტემაში მონაწილეობასთან დაკავშირებული უფლებები და მოვალეობები განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.

2. უცხოური სისტემის მონაწილე, საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად მოქმედი იურიდიული პირის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედების შემთხვევაში სისტემაში მონაწილეობასთან დაკავშირებული უფლებები და მოვალეობები განისაზღვრება შესაბამისი უცხოური კანონმდებლობით, რომლითაც ეს სისტემა ფუნქციონირებს.

 

თავი IV. საგადახდო მომსახურება

    მუხლი 13. საგადახდო მომსახურების ცნება

1. ამ კანონის მიზნებისათვის საგადახდო მომსახურება არის:

ა) მომსახურება, რომელიც უზრუნველყოფს გადამხდელის ანგარიშიდან ფულადი სახსრების ჩამოჭრას და მის შესრულებასთან დაკავშირებულ ოპერაციებს;

ბ) მომსახურება, რომელიც უზრუნველყოფს მიმღების ანგარიშზე ფულადი სახსრების ჩარიცხვას და მის შესრულებასთან დაკავშირებულ ოპერაციებს;

გ) გადახდის განხორციელება პირდაპირი დებეტის (მათ შორის, ერთჯერადი დავალებით), საგადახდო ბარათის ან სხვა ელექტრონული საშუალების გამოყენებით, ან საკრედიტო გადარიცხვა (მუდმივი დავალების ჩათვლით), საგადახდო მომსახურების მომხმარებლის საკუთარი თანხის ან საკრედიტო რესურსის ფარგლებში;

დ) საგადახდო ინსტრუმენტების, მათ შორის, ელექტრონული ფულის ინსტრუმენტების, გამოშვება ან/და ექვაირინგი;

ე) ფულადი გზავნილები;

ვ) ელექტრონული ფულის გამოშვება, გადახდის ოპერაციების განხორციელება ელექტრონული ფულის მეშვეობით, მობილური ტელეფონის, ინტერნეტის ან სხვა ელექტრონული საშუალების გამოყენებით;

ზ) გადამხდელის მიერ სატელეკომუნიკაციო, ციფრული ან საინფორმაციო-ტექნოლოგიური მოწყობილობის საშუალებით გაცემული თანხმობის საფუძველზე გადახდის ოპერაციის განხორციელება იმ სატელეკომუნიკაციო, საინფორმაციო-ტექნოლოგიური სისტემის ან ქსელური ოპერატორის მიმართ ან სასარგებლოდ, რომელიც მოქმედებს, როგორც შუამავალი გადამხდელსა და მიმღებს − მომხმარებელსა და მომსახურების ან საქონლის მიმწოდებელს − შორის.

2. ამ კანონის მიზნებისათვის საგადახდო მომსახურებაში არ შედის:

ა) გადამხდელსა და მიმღებს შორის შუამავლის გარეშე, ნაღდი ფულით განხორციელებული გადახდის ოპერაცია;

ბ) გადამხდელსა და მიმღებს შორის კომერციული შუამავლის მეშვეობით განხორციელებული გადახდის ოპერაცია;

გ) საინკასაციო მომსახურება, რომელიც დაკავშირებულია ბანკნოტებისა და მონეტების ტრანსპორტირებასთან, მათ შორის, მათ შეგროვებასთან, დამუშავებასა და მიწოდებასთან;

დ) ნაღდი ფულის ნაღდ ფულზე გადაცვლის მომსახურება, რომელიც არ ხორციელდება საბანკო ანგარიშების საშუალებით;

ე) ოპერაცია, რომელიც ხორციელდება სისტემის მონაწილეებს შორის საგადახდო სისტემის ფარგლებში;

ვ) ტექნიკური, სატელეკომუნიკაციო, ციფრული ან საინფორმაციო ტექნოლოგიების მომსახურების მიმწოდებლის მიერ განხორციელებული მომსახურება, რომელიც გულისხმობს ტექნიკურ მხარდაჭერას საგადახდო მომსახურების განხორციელების უზრუნველსაყოფად და რომლის დროს გადასარიცხი თანხა არ ხვდება ამ მომსახურების მიმწოდებლის მფლობელობაში; ამგვარი მომსახურება მოიცავს მონაცემთა გადამუშავებასა და შენახვას, კონფიდენციალურობის დაცვას, მონაცემებისა და სუბიექტების ავთენტიფიკაციას, სატელეკომუნიკაციო ან საინფორმაციო ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფას, საგადახდო მომსახურებისთვის განკუთვნილი ტექნიკური საშუალებების მიწოდებას და მომსახურებას;

ზ) მომსახურება, რომელიც დაფუძნებულია საგადახდო ინსტრუმენტზე ან ელექტრონულ ფულზე, რომელიც გამოიყენება მხოლოდ მისი გამომშვების მომსახურების ან/და საქონლის რეალიზაციის ობიექტებში;

თ) გადახდის ოპერაცია, რომელიც ხორციელდება ნებისმიერი სატელეკომუნიკაციო, ციფრული ან საინფორმაციო-ტექნოლოგიური მოწყობილობის საშუალებით, როდესაც შეძენილი საქონელი ან მომსახურება მიწოდებულია და გამოყენებული უნდა იქნეს იმავე სატელეკომუნიკაციო, ციფრული ან საინფორმაციო-ტექნოლოგიური მოწყობილობის მეშვეობით, იმის გათვალისწინებით, რომ სატელეკომუნიკაციო, ციფრული ან საინფორმაციო‑ტექნოლოგიური მომსახურების ოპერატორი არ მოქმედებს, როგორც მხოლოდ შუამავალი საგადახდო მომსახურების მომხმარებელსა და საქონლის ან მომსახურების მიმწოდებელს შორის;

ი) გადახდის ოპერაცია, რომელიც დაკავშირებულია ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირებადი მონაწილის მიერ კლიენტების სახსრებით ფასიანი ქაღალდების ოპერაციების განხორციელებასთან, მათ შორის, დივიდენდებისა და სხვა შემოსავლების განაწილებასთან, ფასიანი ქაღალდების ყიდვა-გაყიდვასთან;

კ) ჯგუფში შემავალ კომპანიებს შორის გადახდები, რომლებიც საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის მონაწილეობის გარეშე ხორციელდება;

ლ) გადახდის ოპერაცია, რომელიც ხორციელდება ჩეკით, „ჩეკის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

3. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესით განსაზღვროს მომსახურების ის სახეები, რომლებიც არ შედის საგადახდო მომსახურებაში, ასევე ელექტრონული ფულისა და საგადახდო ინსტრუმენტების კატეგორია, რომელთა საშუალებით განხორციელებული ოპერაციები არ მიიჩნევა საგადახდო მომსახურებად ან/და რომლებზედაც არ ვრცელდება ამ კანონის მოქმედება.

4. ამ მუხლის მიზნებისათვის „კომერციული შუამავალი“ გულისხმობს პირს, რომელსაც მინიჭებული აქვს უფლებამოსილება, იმოქმედოს გადამხდელის ან მიმღების სახელით საქონლის ან მომსახურების მიწოდებისას ან შეძენისას.

    მუხლი 14. გამონაკლისები ამ თავის მოქმედებიდან

1. ამ თავის მოქმედება არ ვრცელდება:

ა) საქართველოს ეროვნულ ბანკზე;

ბ) უცხოურ ცენტრალურ ბანკზე და საერთაშორისო ფინანსურ ინსტიტუტზე;

გ) საერთაშორისოდ აღიარებულ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერზე, რომელიც არ არის რეგისტრირებული, როგორც იურიდიული პირი ან იურიდიული პირის ფილიალი, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

2. ამ კანონის მე-15 მუხლის პირველი, მე-4 და მე-5 პუნქტების, მე-17 მუხლისა და მე-18 მუხლის პირველი−მე-5 პუნქტების მოთხოვნები არ ვრცელდება საქართველოში მოქმედ კომერციულ ბანკზე.

3. ამ კანონის მე-15 მუხლის პირველი, მე-4 და მე-5 პუნქტების მოთხოვნები არ ვრცელდება საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებულ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციაზე.

    მუხლი 15. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის რეგისტრაცია და საგადახდო მომსახურების განხორციელება

1. დაუშვებელია საგადახდო მომსახურების განხორციელება იმ პირის მიერ, რომელიც არ არის:

ა) საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი;

ბ) კომერციული ბანკი ან მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია;

გ) ამ კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული პირი.

2. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი უფლებამოსილია საგადახდო მომსახურება განახორციელოს აგენტის ან აგენტების მეშვეობით, რომელთა შესახებ ინფორმაციის წარდგენის წესს ადგენს საქართველოს ეროვნული ბანკი.

3. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი, რომელიც საგადახდო მომსახურებას ახორციელებს აგენტის მეშვეობით, მესამე პირის წინაშე პასუხისმგებელია აგენტის მიერ განხორციელებული საგადახდო მომსახურებისათვის. ეს არ ათავისუფლებს აგენტს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის წინაშე წარმოშობილი ვალდებულებებისაგან.

4. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის რეგისტრაციას და რეგისტრაციის გაუქმებას ახორციელებს საქართველოს ეროვნული ბანკი თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად.

5. საქართველოს ეროვნული ბანკი აქვეყნებს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერების სიას.

6. პროვაიდერი უფლებამოსილია შეასრულოს ვალუტის გაცვლის ოპერაცია, თუ ეს დაკავშირებულია ელექტრონულ ფულთან ან გადახდის ოპერაციის განხორციელებასთან.

საქართველოს 2015 წლის 12  ივნისის კანონი №3719 - ვებგვერდი, 24.06.2015წ. 

    მუხლი 16. ინფორმაციის მიღება და გამოქვეყნება

1. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს მოსთხოვოს და მიიღოს ფინანსური, სტატისტიკური და სხვა ნებისმიერი ინფორმაცია საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში.

2. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესით განსაზღვროს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის მიერ გამოსაქვეყნებელი ინფორმაცია, რომელიც დაკავშირებულია საგადახდო მომსახურებასთან.

    მუხლი 17. საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერი

1. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია დამატებითი მოთხოვნები დაუდგინოს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს, თუ მის მიერ ან/და მასთან დაკავშირებული პირის მიერ გამოშვებული ელექტრონული ფულის მოცულობა ან სხვა საგადახდო მომსახურების ბრუნვა გადააჭარბებს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილ ზღვრებს.

2. თუ საქართველოს ეროვნული ბანკი საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს ფინანსური სექტორისათვის მნიშვნელოვნად მიიჩნევს, საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მასზე გაავრცელოს ამ მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე დადგენილი მოთხოვნები, მიუხედავად იმისა, რომ ამ პროვაიდერის ან/და მასთან დაკავშირებული პირის მიერ გამოშვებული ელექტრონული ფულის მოცულობა ან სხვა საგადახდო მომსახურების ბრუნვა არ აჭარბებს ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად დადგენილ ზღვრებს.

3. ამ მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებში აღნიშნული საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი (შემდგომ − საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერი) ვალდებულია საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე დაიცვას საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი და გაანგარიშებული კაპიტალის მინიმალური ოდენობა, მისი სახეობების მიხედვით. თუ საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერი იმავდროულად არის მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია, მან უნდა დაიცვას ამ კანონის საფუძველზე და „მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ კაპიტალის ოდენობებს შორის უდიდესი.

4. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ამ მუხლის პირველი პუნქტის მიზნებისათვის განსაზღვროს პირობები, როდესაც პირი შეიძლება მიჩნეულ იქნეს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერთან დაკავშირებულ პირად.

5. საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერის მიმართ დადგენილი მოთხოვნები ძალაში რჩება, მიუხედავად იმისა, რომ გაცემულ ელექტრონული ფულის ინსტრუმენტებზე არსებული ელექტრონული ფულის მოცულობა ან სხვა საგადახდო მომსახურების ბრუნვა აღარ აჭარბებს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად დადგენილ ზღვრებს, გარდა ამავე მუხლის მე-6 პუნქტით განსაზღვრული შემთხვევებისა.

6. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით გაათავისუფლოს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერის მიმართ დადგენილი მოთხოვნების დაცვისგან, თუ:

ა) გაცემულ ელექტრონული ფულის ინსტრუმენტებზე არსებული ელექტრონული ფულის მოცულობა ან სხვა საგადახდო მომსახურების ბრუნვა ზედიზედ სამი თვის განმავლობაში აღარ აჭარბებს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ამ მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად დადგენილ ზღვრებს;

ბ) მისთვის დამატებითი მოთხოვნები დადგინდა ამ მუხლის მე-2 პუნქტის საფუძველზე.

7. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვან პროვაიდერს მოსთხოვოს და მიიღოს ფინანსური, მათ შორის, აუდირებული, სტატისტიკური და სხვა ნებისმიერი ინფორმაცია საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში.

    მუხლი 18. მომხმარებლის ფულადი სახსრები

1. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია პროვაიდერს თავის მიერ დადგენილი წესით განუსაზღვროს მოთხოვნები ელექტრონული ფულის სანაცვლოდ ან სხვა საგადახდო მომსახურების გაწევისათვის მომხმარებლისაგან მიღებული ფულადი სახსრების (მომხმარებლის ფულადი სახსრების) მიმართ.

2. პროვაიდერთან არსებული მომხმარებლის ფულადი სახსრები პროვაიდერის საკუთარი ფულადი სახსრებისაგან განცალკევებით, სხვა საბანკო ანგარიშზე/ანგარიშებზე უნდა განთავსდეს. მომხმარებლის ფულადი სახსრების მიმართ არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს პროვაიდერის ვალდებულების უზრუნველყოფის ღონისძიებები.

3. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ცალკეულ საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვან პროვაიდერებს მოსთხოვოს მომხმარებლის ფულადი სახსრების უზრუნველყოფის მიზნით გარანტიის ან/და დაზღვევის პოლისის წარდგენა.

4. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია მოითხოვოს ამ მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად წარდგენილი გარანტიის ან/და დაზღვევის პოლისის პირობების ან/და გარანტორის/მზღვეველის შეცვლა ან დამატება.

5. პროვაიდერს უფლება არ აქვს, თავისი ვალდებულების უზრუნველყოფისათვის მომხმარებლის ფულადი სახსრები გამოიყენოს.

6. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის მიერ მიღებული მომხმარებლის ფულადი სახსრები არ არის დეპოზიტი.

7. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია მომხმარებლის მოთხოვნის შემთხვევაში ელექტრონული ფული გადაუცვალოს მას ფულად სახსრებზე.

8. დაუშვებელია ელექტრონული ფულის პროვაიდერის მიერ მომსახურების განხორციელებისათვის მიღებულ ფულად სახსრებზე სარგებლის დარიცხვა ელექტრონული ფულის მომხმარებლის სასარგებლოდ.

9. დაუშვებელია საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის მიერ მომხმარებლის ფულადი სახსრების კრედიტის/ოვერდრაფტის გასაცემად გამოყენება.

10. ელექტრონული ფული არის ელექტრონული ფულის პროვაიდერის ვალდებულება მომხმარებლის მიმართ.

11. იურიდიული პირი და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებული ინდივიდუალური მეწარმე ელექტრონული ფულის სქემაში შეიძლება მონაწილეობდნენ, როგორც გადახდის ოპერაციის თანხის მიმღები, და არ შეიძლება მოქმედებდნენ, როგორც გადამხდელი, გარდა გადამხდელისთვის განხორციელებული ოპერაციის თანხის დაბრუნების შემთხვევისა. ელექტრონული ფულის პროვაიდერი ვალდებულია ამ პირთა მიერ ელექტრონული ფულის მიღებიდან არა უგვიანეს 15 საბანკო დღისა უზრუნველყოს აღნიშნული ელექტრონული ფულის მოცულობის ეკვივალენტური ფულადი სახსრების ამ პირთა საბანკო ანგარიშებზე გადარიცხვა.

12. საქართველოში დასაშვებია მხოლოდ ფიზიკური პირის მომსახურება ფულადი გზავნილით. საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს, როგორც მომხმარებელს, ეკრძალება ფულადი გზავნილის მიღება ან/და გაგზავნა.

საქართველოს 2015 წლის 12  ივნისის კანონი №3719 - ვებგვერდი, 24.06.2015წ. 
 

თავი V. საგადახდო მომსახურებასთან დაკავშირებული უფლებები და მოვალეობები

    მუხლი 19. საგადახდო მომსახურების დაცვა

1. ამ თავის მოთხოვნები უნდა შესრულდეს ამ კანონის მე-8 და მე-9 მუხლების დებულებების დაცვით.

2. ამ თავის მოქმედება ვრცელდება ლარით და უცხოური ვალუტით განხორციელებულ გადახდის ოპერაციებზე. თუ გადახდის ოპერაციის განხორციელებაში მონაწილეობს უცხოური საგადახდო ან შეტყობინებების გაცვლის სისტემა, საქართველოში მოქმედ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერზე არ ვრცელდება ამ კანონის 26-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის, 27-ე მუხლისა და 28-ე მუხლის მე-3 პუნქტის მოთხოვნები.

3. ამ კანონის 24-ე, 25-ე და 26-ე მუხლების, 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის და მე-2 პუნქტის „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა და 32-ე მუხლის მოქმედება არ ვრცელდება საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული საგანგებო და საომარი მდგომარეობის დროს, თუ ეს მდგომარეობა უშუალოდ ახდენს გავლენას ამავე კანონის შესაბამისად პროვაიდერის ან მომხმარებლის მიერ ვალდებულებების შესრულებაზე, ასევე, განსაკუთრებული გარემოების საფუძველზე ან/და ფინანსური სისტემის სტაბილურობიდან გამომდინარე, საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ოპერაციების შეზღუდვის შემთხვევაში.

    მუხლი 20. მომხმარებლისთვის ინფორმაციის მიწოდება ან/და მასთან შეთანხმების დადება

საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად მომხმარებელს მიაწოდოს ინფორმაცია ან/და მასთან დადოს შეთანხმება, რომელიც მოიცავს მომსახურების პირობებს, მათ შორის, მომსახურების გაწევის ვადებს, ტარიფებს, მომხმარებლისა და პროვაიდერის უფლება-მოვალეობებს.

    მუხლი 21. მცირემოცულობიანი საგადახდო ინსტრუმენტი

1. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესით განსაზღვროს მცირემოცულობიანი საგადახდო ინსტრუმენტების მახასიათებლები.

2. მომხმარებელსა და პროვაიდერს შორის შესაბამისი შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში მცირემოცულობიან საგადახდო ინსტრუმენტზე არ გავრცელდება ამ კანონის:

ა) 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის და მე-2 პუნქტის „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა და 33-ე მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტების მოთხოვნები, თუ ამ ინსტრუმენტს არ აქვს ოპერაციების შეზღუდვის ან/და დაბლოკვის საშუალება;

ბ) 32-ე მუხლის მე-2 პუნქტისა და 33-ე მუხლის პირველი−მე-3 პუნქტების მოთხოვნები, თუ ამ ინსტრუმენტის გამოყენება შესაძლებელია ანონიმურად ან, ინსტრუმენტის თავისებურებებიდან გამომდინარე, პროვაიდერს არ შეუძლია იმის მტკიცება, რომ გადახდის ოპერაცია ავტორიზებულია;

გ) 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნა, თუ გადახდის ოპერაციის უარყოფა გამოწვეულია თავად ინსტრუმენტის მახასიათებლებით;

დ) 26-ე მუხლით განსაზღვრული საგადახდო დავალების შესრულების ვადები;

ე) 29-ე მუხლით განსაზღვრული საგადახდო დავალების გამოთხოვის უფლება.

    მუხლი 22. გადახდის ოპერაციის ავტორიზაცია

1. გადახდის ოპერაცია ავტორიზებულად მიჩნეული იქნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს გადამხდელის თანხმობა ოპერაციის განხორციელებაზე, თუკი საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

2. თანხმობის გაცემის ფორმა და პროცედურა განისაზღვრება გადამხდელსა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს შორის შეთანხმების საფუძველზე. ასეთი თანხმობის არარსებობის შემთხვევაში გადახდის ოპერაცია არაავტორიზებულად იქნება მიჩნეული.

3. თუ თანხმობა საგადახდო ინსტრუმენტის საშუალებით გაიცემა, საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი უფლებამოსილია დააწესოს ლიმიტები ამ ინსტრუმენტით განხორციელებულ ოპერაციებზე, ასევე დაბლოკოს საგადახდო ინსტრუმენტი მომხმარებელთან დადებული შეთანხმებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

4. გადამხდელს შეუძლია გამოითხოვოს თავისი თანხმობა გადახდის ოპერაციის განხორციელებაზე ამ კანონის 29-ე მუხლის შესაბამისად.

    მუხლი 23. საგადახდო დავალება

1. მომხმარებლის მიერ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერისათვის მიცემული საგადახდო დავალება უნდა შეესაბამებოდეს პროვაიდერის წესებით დადგენილ სტანდარტებს და უნდა შეიცავდეს იმ რეკვიზიტებს, რომლებიც უზრუნველყოფს პროვაიდერის მიერ საგადახდო დავალების შესრულებას, და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ სხვა ინფორმაციას.

2. საგადახდო დავალების ფორმასა და სტრუქტურას განსაზღვრავს პროვაიდერი.

3. პროვაიდერი პასუხისმგებელია საგადახდო დავალების საგადახდო სისტემისა და საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფის მიზნით თავის მიერ დამატებულ ინფორმაციაზე.

4. მომხმარებელი პასუხისმგებელია თავის მიერ პროვაიდერისათვის საგადახდო დავალებით მიწოდებული რეკვიზიტების სისწორისა და სისრულისთვის.

5. საგადახდო დავალება შეიძლება გაიცეს როგორც წერილობით, ისე ელექტრონული, საინფორმაციო-სატელეკომუნიკაციო ან სხვა ტექნოლოგიური საშუალებების გამოყენებით. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია განსაზღვროს საგადახდო დავალების მიცემის (ინიციირების) ამ მუხლისაგან განსხვავებული წესი.

    მუხლი 24. საგადახდო დავალების მიღება და შესრულება

1. საგადახდო დავალების მიღების დროდ ითვლება მომენტი, როდესაც გადამხდელის საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი მიიღებს საგადახდო დავალებას, მიუხედავად იმისა, ის ინიციირებულია გადამხდელის თუ მიმღების მიერ. თუ საგადახდო დავალება გადამხდელის პროვაიდერის მიერ მიღებულია მისთვის არასამუშაო დღეს, იგი მომდევნო სამუშაო დღეს მიღებულად ჩაითვლება. გადამხდელის საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი უფლებამოსილია დააწესოს სამუშაო დღის გარკვეული დრო, რომლის შემდეგ მიღებული საგადახდო დავალება მომდევნო სამუშაო დღეს მიღებულად ჩაითვლება.

2. თუ მომხმარებელსა და პროვაიდერს შორის შეთანხმება ითვალისწინებს საგადახდო დავალების შეთანხმებულ დღეს (გადარიცხვის შესრულების მომავალი თარიღი) შესრულებას, დავალების მიღების მომენტად ამ კანონის 26-ე მუხლის მიზნებისათვის ითვლება შეთანხმებული დღე. თუ შეთანხმებული დღე არის ამ მომხმარებლის პროვაიდერისათვის არასამუშაო დღე, საგადახდო დავალების მიღების დღედ ჩაითვლება შეთანხმებული დღის მომდევნო სამუშაო დღე.

3. გადამხდელის პროვაიდერი ვალდებულია საგადახდო დავალების მიღების დღეს მხარეებს შორის შეთანხმებული ფორმით და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში აცნობოს გადამხდელს საგადახდო დავალების მიღება ან სხვაგვარად გახადოს ეს ინფორმაცია მისთვის ხელმისაწვდომი.

4. თუ საგადახდო დავალება ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად შეთანხმებულ დღეს უნდა შესრულდეს, გადამხდელის პროვაიდერი უფლებამოსილია საგადახდო დავალება მიიღოს ამ თარიღის დადგომამდე ნებისმიერ დროს, გადამხდელის ანგარიშზე ფულადი სახსრების არარსებობის მიუხედავად, თუკი გადამხდელსა და მის პროვაიდერს შორის დადებული შეთანხმებით ან/და პროვაიდერის წესებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

    მუხლი 25. საგადახდო დავალების უარყოფა

1. თუ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი უარს ამბობს საგადახდო დავალების შესრულებაზე, იგი ვალდებულია საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად აცნობოს მომხმარებელს ამის შესახებ ან სხვაგვარად გახადოს ეს ინფორმაცია მისთვის ხელმისაწვდომი შეძლებისდაგვარად მოკლე დროში, მაგრამ არა უგვიანეს საგადახდო დავალების შესრულების ვადისა.

2. თუ დაცულია გადამხდელსა და მის პროვაიდერს შორის შეთანხმებით და პროვაიდერის წესებით განსაზღვრული მოთხოვნები, გადამხდელის საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს უფლება არ აქვს, უარი განაცხადოს გადამხდელის მიერ ავტორიზებული საგადახდო დავალების შესრულებაზე, მიუხედავად იმისა, ის ინიციირებული იყო გადამხდელის თუ მიმღების მიერ ან მისი მეშვეობით, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

3. თუ შეთანხმებული დღისთვის გადამხდელს არ აქვს გადახდის ოპერაციის განსახორციელებლად საკმარისი თანხა, გადამხდელის პროვაიდერს უფლება აქვს, უარი თქვას საგადახდო დავალების შესრულებაზე, თუკი გადამხდელსა და მის პროვაიდერს შორის შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

4. უარყოფილი საგადახდო დავალება არ ჩაითვლება მიღებულად ამ კანონის 26-ე და 31-ე მუხლების მიზნებისათვის.

    მუხლი 26. საგადახდო დავალების შესრულების ვადები

1. თუ გადამხდელი და მიმღები ერთი და იმავე პროვაიდერის მომხმარებლები არიან, პროვაიდერმა უნდა უზრუნველყოს საგადახდო დავალებაში მითითებული თანხის მიმღების ანგარიშზე ასახვა ან/და მისთვის სხვაგვარად ხელმისაწვდომობა საგადახდო დავალების მიღების დღეს, თუკი საქართველოს ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

2. თუ გადამხდელსა და მიმღებს სხვადასხვა საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ჰყავთ:

ა) გადამხდელის საგადახდო მომსახურების პროვაიდერმა უნდა უზრუნველყოს საგადახდო დავალებაში მითითებული თანხის მიმღების პროვაიდერის ანგარიშზე ჩარიცხვა საგადახდო დავალების მიღებიდან არა უგვიანეს მომდევნო საბანკო დღისა, თუკი საქართველოს ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული;

ბ) მიმღების საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია მის ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის დღეს, ხოლო თუ თანხის ჩარიცხვის დღე პროვაიდერისათვის არასამუშაო დღეა − არა უგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა ასახოს ჩარიცხული თანხა მიმღების ანგარიშზე ან სხვაგვარად გახადოს მისთვის ხელმისაწვდომი, თუკი საქართველოს ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

3. თუ მიმღების პროვაიდერი ვერ ახერხებს მიმღების იდენტიფიკაციას მიღებული ინფორმაციის საფუძველზე, მიმღების პროვაიდერმა უნდა უზრუნველყოს თანხის დაბრუნება საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესით.

4. მიმღების პროვაიდერი ვალდებულია მიმღების მიერ ან მისი მეშვეობით ინიციირებული საგადახდო დავალება გადამხდელის პროვაიდერს გადასცეს მათ შორის შეთანხმებულ ვადაში, ხოლო პირდაპირი დებეტის შემთხვევაში − საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილ ვადაში.

5. მომხმარებლის მიერ საბანკო ანგარიშზე ნაღდი თანხის შეტანისას ან მისი ელექტრონულ ფულზე გადაცვლისას პროვაიდერი ვალდებულია ეს თანხა დაუყოვნებლივ გახადოს ხელმისაწვდომი ანგარიშის მფლობელისთვის ან ელექტრონული ფულის მომხმარებლისთვის.

6. გადამხდელს უფლება აქვს, საგადახდო დავალების შესრულების დადასტურების მიზნით თავის პროვაიდერს დამატებით მოსთხოვოს დადასტურებული დოკუმენტი. საგადახდო დავალების შესრულების დადასტურების მიზნით დოკუმენტი გაიცემა საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად, მატერიალური ან ელექტრონული ფორმით, და იგი, გარდა გადამხდელის მიერ საგადახდო დავალებაში მითითებული ინფორმაციისა, უნდა შეიცავდეს ამავე წესით განსაზღვრულ ინფორმაციას.

7. გადახდის ოპერაციის საგადახდო სისტემაში გატარება/არსებობა, მისი რეკვიზიტები, დანიშნულება და თარიღი, ასევე მიმღების პროვაიდერის ანგარიშზე ჩარიცხვა შეიძლება დადასტურდეს ნებისმიერი უფლებამოსილი პირის წინაშე, წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით, სისტემიდან მიღებული ელექტრონული დოკუმენტით.

    მუხლი 27. გადახდის შესრულება

1. გადახდა შესრულებულად ითვლება მიმღების ანგარიშზე ფულადი სახსრების ჩარიცხვის მომენტიდან, გარდა ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა.

2. მიმღებს უფლება აქვს, მის ანგარიშზე ფულადი სახსრების ჩარიცხვამდე განსაზღვროს დრო ან გარემოება, როდესაც გადახდას შესრულებულად ჩათვლის.

    მუხლი 28. გადარიცხული და ჩარიცხული თანხების ოდენობები

1. გადამხდელის საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი, ასევე ამ პროვაიდერის ნებისმიერი შუამავალი, რომელიც საგადახდო დავალების შესრულებაში მონაწილეობს, ვალდებული არიან, გადარიცხონ საგადახდო დავალებაში მითითებული სრული თანხა.

2. მიმღების საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია მიმღების ანგარიშზე ასახოს ან სხვაგვარად გახადოს მისთვის ხელმისაწვდომი თანხა მიმღების პროვაიდერის ანგარიშზე ჩარიცხული თანხის ოდენობით, თუ მიმღებსა და მის პროვაიდერს შორის შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. მიმღების პროვაიდერი ვალდებულია მიმღებთან შეთანხმებული ფორმით მიაწოდოს მას ინფორმაცია მიმღების პროვაიდერის ანგარიშზე ჩარიცხული თანხისა და დაკავებული საკომისიოს ოდენობების შესახებ, თუ მიმღებსა და მის პროვაიდერს შორის შეთანხმებით გათვალისწინებულია საკომისიოს დაკავების შემთხვევა.

3. თუ გადარიცხული თანხიდან დაკავებულ იქნა საკომისიო, გარდა ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული საკომისიოსი, გადამხდელის პროვაიდერი უზრუნველყოფს, რომ მიმღებმა მიიღოს გადამხდელის მიერ ინიციირებულ საგადახდო დავალებაში მითითებული სრული თანხა, თუკი მიმღებსა და გადამხდელის პროვაიდერს შორის შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. თუ საგადახდო დავალება ინიციირებულია მიმღების მიერ ან მისი მეშვეობით, მიმღების პროვაიდერი უზრუნველყოფს, რომ მიმღებმა მიიღოს საგადახდო დავალებაში მითითებული სრული თანხა.

4. დაუშვებელია საგადახდო დავალების ნაწილობრივ შესრულება, თუ საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

    მუხლი 29. საგადახდო დავალების გაუქმებისა და გამოთხოვის დაუშვებლობა

1. მომხმარებელს არ აქვს უფლება, გააუქმოს საგადახდო დავალება, თუ იგი მიღებულია გადამხდელის პროვაიდერის მიერ, გარდა ამ მუხლით განსაზღვრული შემთხვევებისა.

2. თუ საგადახდო დავალება ინიციირებულია მიმღების მიერ ან მისი მეშვეობით, გარდა პირდაპირი დებეტისა, გადამხდელს არ აქვს უფლება, გააუქმოს იგი, თუკი ეს დავალება გადაცემულია გადამხდელის პროვაიდერისთვის ან გადამხდელს მიმღებისთვის დავალების შესრულებაზე თანხმობა აქვს მიცემული.

3. პირდაპირი დებეტის შემთხვევაში საგადახდო დავალების გამოთხოვა შესაძლებელია საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად.

4. ამ კანონის 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში მომხმარებელს უფლება აქვს, გამოითხოვოს საგადახდო დავალება არა უგვიანეს შეთანხმებული დღის წინა სამუშაო დღისა.

5. მომხმარებელსა და მის პროვაიდერს შორის შესაბამისი შეთანხმების არსებობის შემთხვევაში საგადახდო დავალება შეიძლება გამოთხოვილ იქნეს ამ მუხლის პირველი−მე-4 პუნქტებით განსაზღვრული ვადის გასვლის (გარემოების დადგომის) შემდეგ, ამ კანონის მე-8 და მე-9 მუხლების დებულებების დაცვით. აღნიშნული შეთანხმების არსებობისას, ამ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში გადამხდელის მიერ საგადახდო დავალების გამოთხოვისათვის სავალდებულოა მიმღებთან შესაბამისი შეთანხმების არსებობა.

    მუხლი 30. საგადახდო ინსტრუმენტთან დაკავშირებული ვალდებულებები

1. საგადახდო მომსახურების მომხმარებელი ვალდებულია:

ა) გამოიყენოს საგადახდო ინსტრუმენტი ამ საგადახდო ინსტრუმენტისათვის დადგენილი პირობების შესაბამისად;

ბ) დაიცვას მისთვის გაცემული საგადახდო ინსტრუმენტის უსაფრთხოების ზომები, უზრუნველყოს ამ ინსტრუმენტის პერსონიფიცირებული საშუალებების დაცვა;

გ) საგადახდო ინსტრუმენტის დაკარგვის, მოპარვის, უკანონო მითვისების ან უკანონო გამოყენების ფაქტის აღმოჩენის შემთხვევაში მისი აღმოჩენიდან უმოკლეს ვადაში შეატყობინოს ამის თაობაზე თავის საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს ან ამ პროვაიდერის მიერ განსაზღვრულ პირს.

2. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია:

ა) მიიღოს ყველა შესაძლო ზომა საგადახდო ინსტრუმენტის დაცულობისა და მისი არამართლზომიერი გამოყენების თავიდან აცილების უზრუნველსაყოფად;

ბ) არ გახადოს საგადახდო ინსტრუმენტის პერსონიფიცირებული უსაფრთხოების მახასიათებლები და საშუალებები ხელმისაწვდომი სხვა პირებისათვის, გარდა ამ ინსტრუმენტის მფლობელისა;

გ) ნათლად გააცნოს საგადახდო მომსახურების მომხმარებელს საგადახდო ინსტრუმენტის უსაფრთხოების მოთხოვნები;

დ) უზრუნველყოს საგადახდო მომსახურების მომხმარებლის ამ მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული შეტყობინების ნებისმიერ დროს მიღება უშუალოდ მომხმარებლისგან ან მის მიერ წინასწარ განსაზღვრული პირისგან. მომხმარებლის მოთხოვნის შემთხვევაში პროვაიდერი ვალდებულია მიაწოდოს მას შეტყობინების მიღების დასტური, თუ შეტყობინების მიღებიდან გასული არ არის 18 თვეზე მეტი;

ე) საგადახდო მომსახურების მომხმარებლის ამ მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული შეტყობინების მიღებისთანავე, დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს საგადახდო ინსტრუმენტის შემდგომი გამოყენების აღკვეთა.

3. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია საკუთარ თავზე აიღოს საგადახდო ინსტრუმენტის ან/და მისი პერსონიფიცირებული უსაფრთხოების მახასიათებლებისა და საშუალებების გაგზავნასთან დაკავშირებული ყველა რისკი.

4. პროვაიდერი პასუხს არ აგებს მის მიერ შეთავაზებულ უსაფრთხოების ზომაზე მომხმარებლის მიერ უარის თქმის შემთხვევაში დამდგარი შედეგისთვის. ასეთ შემთხვევაში უსაფრთხოების ზომაზე უარის თქმის შედეგად დამდგარი ზიანისთვის პასუხისმგებელია მომხმარებელი.

5. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს საგადახდო ინსტრუმენტთან, მათ შორის, ელექტრონული ფულის ინსტრუმენტთან, დაკავშირებით დაუწესოს მოთხოვნები და ლიმიტები თავის მიერ დადგენილი წესით.

    მუხლი 31. საგადახდო დავალების შეუსრულებლობა ან არასწორად შესრულება

1. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი პასუხს არ აგებს საგადახდო დავალების შეუსრულებლობისთვის ან არასწორად შესრულებისთვის, რომელიც გამოწვეულია მომხმარებლის მიერ წარმოდგენილ საგადახდო დავალებაში მითითებული არასწორი ინფორმაციით. ეს არ ათავისუფლებს პროვაიდერს ვალდებულებისაგან, თავისი შესაძლებლობის ფარგლებში დაეხმაროს მომხმარებელს არასწორად გადარიცხული თანხის დაბრუნებაში.

2. თუ დაცულია ამ მუხლის პირველი პუნქტისა და ამ კანონის 32-ე მუხლის დებულებები, გადამხდელის პროვაიდერი პასუხისმგებელია გადამხდელის წინაშე გადამხდელის მიერ ინიციირებული საგადახდო დავალების სწორად შესრულებისთვის, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მას შეუძლია დაუსაბუთოს გადამხდელს, საჭიროების შემთხვევაში კი − მიმღების პროვაიდერს, რომ მას სწორად აქვს მითითებული მიმღების რეკვიზიტები და მიმღების პროვაიდერს მიღებული აქვს გადახდის ოპერაციის თანხა ამ კანონის 26-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად. თუ გადამხდელის პროვაიდერმა დაასაბუთა მის მიერ გადამხდელის საგადახდო დავალების შესრულების სისწორე, მიმღების პროვაიდერი პასუხისმგებელია მიმღების მიმართ გადახდის ოპერაციის განხორციელების სისწორისთვის.

3. თუ გადამხდელის პროვაიდერი პასუხისმგებელია გადახდის ოპერაციის არასწორად განხორციელებისთვის ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, იგი ვალდებულია გადამხდელს დაუბრუნოს არასწორად გადარიცხული თანხა და ამ ოპერაციასთან დაკავშირებული საკომისიო.

4. თუ მიმღების პროვაიდერი პასუხისმგებელია გადახდის ოპერაციის არასწორად განხორციელებისთვის ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, იგი ვალდებულია მიმღებს ანგარიშზე ჩაურიცხოს ან სხვაგვარად გახადოს მისთვის ხელმისაწვდომი გადახდის ოპერაციის თანხა.

5. მიმღების მიერ ან მისი მეშვეობით ინიციირებული საგადახდო დავალების შემთხვევაში, თუ დაცულია ამ მუხლის პირველი პუნქტისა და 32-ე მუხლის დებულებები, მიმღების პროვაიდერი პასუხისმგებელია მიმღების წინაშე მიმღების მიერ ინიციირებული საგადახდო დავალების გადამხდელის პროვაიდერისთვის სწორად გადაცემისთვის ამ კანონის 26-ე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად. თუ მიმღების პროვაიდერმა საგადახდო დავალება ამ პუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნის დარღვევით გაგზავნა, იგი ვალდებულია უზრუნველყოს შეცდომის გამოსწორება.

6. მიმღების პროვაიდერი პასუხისმგებელია მიმღების წინაშე მიმღების მიერ ინიციირებული საგადახდო დავალების თანხის მის ანგარიშზე ჩარიცხვისას ამ კანონის 26-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის დარღვევისთვის.

7. გადამხდელის პროვაიდერი პასუხისმგებელია გადამხდელის წინაშე მიმღების მიერ ინიციირებული საგადახდო დავალების შეუსრულებლობისთვის ან არასწორად შესრულებისთვის, გარდა ამ მუხლის მე-5 და მე-6 პუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. გადამხდელის პროვაიდერი ვალდებულია დაუბრუნოს გადამხდელს არასწორად განხორციელებული გადახდის ოპერაციის თანხა და ამ ოპერაციასთან დაკავშირებული საკომისიო.

8. თუ ამ მუხლით გათვალისწინებული პროვაიდერის პასუხისმგებლობა გამოწვეულია გადახდის ოპერაციის განხორციელების პროცესში მონაწილე სხვა პროვაიდერის, შუამავლის ან სხვა პირის ქმედებით ან უმოქმედობით, პროვაიდერი უფლებამოსილია მოსთხოვოს ამ პირს ამ თავის შესაბამისად პროვაიდერის მიერ გადახდილი თანხისა და შესაბამისი ზიანის ანაზღაურება (ასეთის არსებობის შემთხვევაში).

9. ამ თავის მოთხოვნების შესრულება არ ათავისუფლებს მხარეებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისაგან.

    მუხლი 32. შეტყობინება არაავტორიზებული ან არასწორად განხორციელებული გადახდის ოპერაციის შესახებ

1. მომხმარებელი უფლებამოსილია მოსთხოვოს საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს არაავტორიზებული ან არასწორად განხორციელებული ოპერაციის შესაბამისი თანხის ანაზღაურება ამ თავის დებულებების შესაბამისად, თუ არაავტორიზებული ოპერაციის შესრულების თარიღიდან არ გასულა 40 დღეზე მეტი ან არასწორად განხორციელებული ოპერაციის შესრულების თარიღიდან არ გასულა 180 დღეზე მეტი და მომხმარებელმა არაავტორიზებული ან არასწორად განხორციელებული ოპერაციის შესახებ პროვაიდერს შეატყობინა ამგვარი ოპერაციის თაობაზე ინფორმაციის მიღებიდან უმოკლეს ვადაში, ხოლო პირდაპირი დებეტის შემთხვევაში − საქართველოს ეროვნული ბანკის წესით დადგენილ ვადაში.

2. თუ მომხმარებელი განაცხადებს, რომ გადახდის ოპერაცია არაავტორიზებულია ან არასწორად არის განხორციელებული, პროვაიდერს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ გადახდის ოპერაცია ავთენტიფიცირებული ან/და სწორად განხორციელებული იყო და რომ ტექნიკურ გაუმართაობას ან სხვა დეფექტს ოპერაციაზე გავლენა არ მოუხდენია.

3. თუ მომხმარებელმა არაავტორიზებული ან არასწორად განხორციელებული გადახდის ოპერაციის შესახებ ამ მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი შესაბამისი ვადის გასვლის შემდეგ განაცხადა, ეს არ ათავისუფლებს პროვაიდერს ვალდებულებისაგან, თავისი შესაძლებლობის ფარგლებში დაეხმაროს მომხმარებელს არაავტორიზებული ან არასწორად გადარიცხული თანხის დაბრუნებაში.

    მუხლი 33. მომხმარებლისა და პროვაიდერის ვალდებულებები არაავტორიზებულ გადახდის ოპერაციასთან დაკავშირებით

1. საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია გადამხდელს აუნაზღაუროს არაავტორიზებული გადახდის ოპერაციის თანხა, თუ დაცულია ამ კანონის 32-ე მუხლის დებულებები, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრული შემთხვევისა. მომხმარებლისთვის ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა განისაზღვრება ამ მუხლის მე-2 და მე-4 პუნქტების შესაბამისად.

2. გადამხდელი პასუხისმგებელია მოპარული ან დაკარგული საგადახდო ინსტრუმენტით ან მისი უკანონო მითვისებით ან უკანონო გამოყენებით გამოწვეული, საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებული არაავტორიზებული ოპერაციის შედეგად წარმოშობილი ზიანისთვის არა უმეტეს 100 ლარისა, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრული შემთხვევისა. ამ პუნქტის მიზნებისათვის ინტერნეტის მეშვეობით განხორციელებული ოპერაცია საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებულად ითვლება, თუ ის საქართველოში გამოშვებული საგადახდო ინსტრუმენტის გამოყენებით განხორციელდა და ინტერნეტგვერდი ეკუთვნის საქართველოს მოქალაქეს, საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს ან საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ორგანიზაციულ წარმონაქმნს, რომელიც არ არის იურიდიული პირი.

3. გადამხდელი სრულად აგებს პასუხს არაავტორიზებულ გადახდის ოპერაციასთან დაკავშირებული იმ ზიანისთვის, რომელიც გამოწვეულია მისი დანაშაულებრივი ქმედებით, ასევე მის მიერ ამ კანონის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული ვალდებულებების განზრახ ან დაუდევრობით შეუსრულებლობით.

4. გადამხდელი არ არის პასუხისმგებელი მოპარული, დაკარგული, უკანონოდ მითვისებული ან უკანონოდ გამოყენებული საგადახდო ინსტრუმენტის, ასევე მის მიერ საგადახდო ინსტრუმენტის უსაფრთხოების ზომების ან პერსონიფიცირებული უსაფრთხოების საშუალებების დაუცველობით გამოწვეული არაავტორიზებული ოპერაციის შედეგად წარმოშობილი ზიანისთვის, თუ მან ოპერაცია განახორციელა ამ კანონის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად პროვაიდერის მიერ შეტყობინების მიღების შემდეგ, თუკი ეს ზიანი გამოწვეული არ არის გადამხდელის დანაშაულებრივი ან განზრახი ქმედებით.

5. თუ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი არ უზრუნველყოფს ამ კანონის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული შეტყობინების ნებისმიერ დროს მიღებას, გადამხდელი არ არის პასუხისმგებელი მოპარული, დაკარგული, უკანონოდ მითვისებული ან უკანონოდ გამოყენებული საგადახდო ინსტრუმენტის, ასევე მის მიერ საგადახდო ინსტრუმენტის უსაფრთხოების ზომების ან პერსონიფიცირებული უსაფრთხოების საშუალებების დაუცველობით გამოწვეული არაავტორიზებული ოპერაციის შედეგად წარმოშობილი ზიანისთვის, თუკი ეს ზიანი გამოწვეული არ არის გადამხდელის დანაშაულებრივი ან განზრახი ქმედებით.

    მუხლი 34. ავტორიზებული გადახდის ოპერაციის თანხის ანაზღაურება

საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია თავის მიერ დადგენილი წესით განსაზღვროს გარემოებები, როდესაც საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია აუნაზღაუროს გადამხდელს ავტორიზებული გადახდის ოპერაციის თანხა, და შესაბამისი ვადები, თუ ეს გადახდის ოპერაცია ინიციირებულ იქნა მიმღების მიერ ან მისი მეშვეობით.

 

თავი VI. ფინანსური გირაო

    მუხლი 35. ამ თავის მოქმედების სფერო

1. ამ თავის მოქმედება ვრცელდება იურიდიულ პირებს შორის დადებულ ყველა სახის ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებაზე, რომელშიც გირავნობის საგანი არის საქართველოში გამოშვებული ფინანსური ინსტრუმენტი ან/და ფულადი სახსრები.

2. ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების მხარე შეიძლება იყოს მხოლოდ საქართველო, საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანო, საქართველოს ეროვნული ბანკი, ანგარიშსწორების აგენტი, ოპერატორი, ფინანსური ინსტიტუტი, უცხოური ცენტრალური ბანკი, უცხოური ფინანსური ინსტიტუტი ან საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტი.

3. სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების მხარე შეიძლება ასევე იყოს ნებისმიერი იურიდიული პირი, თუ მეორე მხარე კომერციული ბანკია.

4. ამ თავის დებულებები აგრეთვე ვრცელდება საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებულ, საქართველოს ეროვნული ბანკის სასარგებლოდ გირავნობით დატვირთულ მოთხოვნებზე დამგირავებლის სასესხო აქტივებისადმი.

5. ფინანსური გირაო შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი ტიპის ვალდებულების, მათ შორის, არსებული, სამომავლო, შესაძლო ან პირობითი ვალდებულების, უზრუნველყოფისათვის, რომელიც აქვს ან შეიძლება ჰქონდეს დამგირავებელს მოგირავნის მიმართ.

6. დაუშვებელია ფინანსური გირაოს საგნად იმ ფინანსური ინსტრუმენტის გამოყენება, რომელიც დაგირავებულია საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

7. დაუშვებელია ფინანსური გირაოს საგნის მიმართ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ვალდებულების უზრუნველყოფის ღონისძიებების გამოყენება.

    მუხლი 36. ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების ნამდვილობა

1. ფინანსური გირაოს ხელშეკრულება ნამდვილია და მის მოქმედებას სადავოდ ვერ გახდიან მესამე პირები, მათ შორის, ლიკვიდატორი, გაკოტრების მმართველი და დროებითი ადმინისტრატორი, ასევე ადმინისტრაციული და სასამართლო ორგანოები, თუ ხელშეკრულება დადებულია წერილობით და მოგირავნეს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს აქვს ფინანსური გირაოს საგნის ფლობის ან კონტროლის შესაძლებლობა, რაც მოგირავნეს ან მისი სახელით მოქმედ პირს საშუალებას აძლევს, არ დაუშვას დამგირავებლის მიერ გირავნობის საგნის განკარგვა, ხოლო გირაოს ამოქმედების შემთხვევაში მოახდინოს მისი რეალიზაცია ან დაისაკუთროს ის ამ თავის დებულებების შესაბამისად.

2. მოგირავნე შეიძლება ფლობდეს ან/და აკონტროლებდეს ფინანსური გირაოს საგანს:

ა) თუ ფინანსური გირაოს საგანია წარმომდგენზე ფინანსური ინსტრუმენტი − მისი ფიზიკურ მფლობელობაში გადაცემით;

ბ) თუ ფინანსური გირაოს საგანია რეგისტრირებული ფინანსური ინსტრუმენტი − შესაბამის რეესტრში ჩანაწერის განხორციელებით;

გ) თუ ფინანსური გირაოს საგანია ჩანაწერის სახით არსებული ფინანსური ინსტრუმენტი − მისი მოგირავნის ანგარიშზე ან მოგირავნის სახელით მოქმედ დეპოზიტართან მოგირავნის, დამგირავებლის ან მესამე პირის სახელზე გახსნილ ანგარიშზე ჩარიცხვით და მოგირავნის ან დეპოზიტარის მიერ შესაბამისი ფორმით ფინანსურ ინსტრუმენტზე გირავნობის არსებობის აღრიცხვით;

დ) თუ ფინანსური გირაოს საგანია ანგარიშზე რიცხული ფულადი სახსრები − მათი მოგირავნის ან მისი სახელით მოქმედ ბანკში მოგირავნის, დამგირავებლის ან მესამე პირის სახელზე გახსნილ ანგარიშზე ჩარიცხვით და მოგირავნის ან მისი სახელით მოქმედი პირის მიერ შესაბამისი ფორმით ფულად სახსრებზე გირავნობის არსებობის აღრიცხვით;

ე) თუ დამგირავებელსა და მოგირავნეს შორის დადებულია რეპო შეთანხმება − მოგირავნისათვის ფინანსური გირაოს საგანზე საკუთრების უფლების გადაცემით, რეპო გარიგების პირობების შესაბამისად.

3. საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედება არ არის ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების გაუქმების ან ბათილად გამოცხადების საფუძველი, იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც ხელშეკრულება ძალაში შევიდა ან ფინანსური გირაოს საგანი დაგირავდა რეჟიმის ამოქმედებამდე ნებისმიერ დროს ან რეჟიმის ამოქმედების დღეს, თუ მოგირავნემ არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა რეჟიმის ამოქმედების შესახებ.

4. ამ მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნები არ ვრცელდება საქართველოს ეროვნული ბანკის სასარგებლოდ გირავნობით დატვირთულ მოთხოვნებზე დამგირავებლის სასესხო აქტივებისადმი. საქართველოს ეროვნული ბანკის სასარგებლოდ სასესხო აქტივების დაგირავების ხელშეკრულება ნამდვილია და მის მოქმედებას სადავოდ ვერ გახდიან მესამე პირები, მათ შორის, ლიკვიდატორი, გაკოტრების მმართველი და დროებითი ადმინისტრატორი, ასევე ადმინისტრაციული და სასამართლო ორგანოები, რომლებიც ვალდებული არიან, იმოქმედონ გირავნობის პირობების შესაბამისად.

5. ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების შემთხვევაში ფინანსური გირაოს საგანი დამგირავებელს უბრუნდება, ან ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება მოხდეს ვალდებულებათა ურთიერთგაქვითვა (ნეტინგი) ამ თავის დებულებების შესაბამისად.

6. ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის აუცილებელი არ არის ფინანსური გირაოს რომელიმე მარეგისტრირებელ ორგანოში რეგისტრაცია.

    მუხლი 37. ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის შედეგები

1. გირაოს ამოქმედების შემთხვევაში, თუ ქვემოთ მოცემული დებულებები წინასწარ განსაზღვრულია მხარეთა შორის დადებული ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებით ან სხვა ხელშეკრულებით, რომლის ნაწილიცაა ფინანსური გირაოს ამ კანონით განსაზღვრული დებულებები: ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მხარეთა ყველა ვალდებულება დაუყოვნებლივ უნდა შესრულდეს, მათ შორის, იმ შემთხვევაში, როდესაც ვალდებულების გადახდის ვადა შეიძლება არ იყოს დამდგარი გირაოს ამოქმედების მომენტისთვის, და ისინი აღირიცხება, როგორც თანხის გადახდის ვალდებულება მათი შეფასებითი მიმდინარე ღირებულებით, ან ხდება ამ ვალდებულებების შეწყვეტა და შესაბამისი თანხის გადახდის ახალი ვალდებულებით ჩანაცვლება; ან/და მხარეთა ურთიერთვალდებულებების საფუძველზე გამოითვლება ნეტვალდებულება, რომელსაც იხდის ის მხარე, რომლის მთლიანი ვალდებულებაც მეტია.

2. გირაოს ამოქმედების შემთხვევაში შესაბამისი უფლებამოსილი პირი, რომელთანაც აღირიცხება ფინანსური გირაო, ვალდებულია დამგირავებელს შეატყობინოს ფინანსური გირაოს ამოქმედების შესახებ.

    მუხლი 38. ფინანსური გირაოს რეალიზაციით მიღებული თანხით დავალიანების დაფარვა

1. ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების დებულება, რომელიც ითვალისწინებს გირაოს ამოქმედებით მიღებული თანხით ვალდებულებების შესრულებას, ნამდვილია და მის მოქმედებას სადავოდ ვერ გახდიან მესამე პირები, მათ შორის, ლიკვიდატორი, გაკოტრების მმართველი და დროებითი ადმინისტრატორი, ასევე ადმინისტრაციული და სასამართლო ორგანოები, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მოვალის, კრედიტორის, დამგირავებლის ან მოგირავნის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმი ამოქმედდა.

2. ამ თავის შესაბამისად ფინანსურ გირაოდ გამოყენებული ფინანსური ინსტრუმენტის მიმართ დაუშვებელია სხვა ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებების გამოყენება, მათი ნებისმიერი ფორმით გასხვისება ან განკარგვა, გარდა ამ თავით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

3. დამგირავებლის მიერ ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებაზე თანხმობის გაცემა გულისხმობს მის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში მოგირავნის უფლებას, მოახდინოს გირავნობის საგნის დაუყოვნებელი რეალიზაცია ან დაისაკუთროს ის ხელშეკრულების პირობებისა და ამ კანონის შესაბამისად.

4. დამგირავებელი არ არის უფლებამოსილი, სხვა გირავნობით ან/და უფლებით დატვირთოს ამ თავის შესაბამისად დაგირავებული ფინანსური გირაო. ასეთი გარიგება ბათილია.

5. ფინანსური ინსტრუმენტის გირავნობის შემთხვევაში, მიუხედავად დამგირავებლის მიმართ საქმიანობის შეზღუდული რეჟიმის ამოქმედებისა ან მისი დეფოლტის დადგომისა, მოგირავნის მიერ ფინანსური ინსტრუმენტის რეალიზაციისას და ამ კანონითა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლების გამოყენებისას, რეალიზაციით მიღებული თანხა გამოყენებული უნდა იქნეს მოგირავნის მიმართ არსებული უზრუნველყოფილი ვალდებულებების დასაფარავად ან ურთიერთგაქვითვისათვის, ხოლო ფულადი სახსრების გირავნობის შემთხვევაში − ურთიერთგაქვითვისათვის.

6. ფინანსური გირაოს რეალიზაციით მიღებული თანხით ფინანსური გირაოს მეშვეობით უზრუნველყოფილი ვალდებულებების სრულად დაფარვის შემდეგ დარჩენილი ნამეტი თანხა (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) დამგირავებელს უბრუნდება.

7. თუ ფინანსური გირაოს რეალიზაციით მიღებული თანხა არასაკმარისია ფინანსური გირაოს მეშვეობით უზრუნველყოფილი ვალდებულებების სრულად დასაფარავად, ნარჩენი ვალდებულების ნაწილში მოგირავნე სარგებლობს არაუზრუნველყოფილი კრედიტორისათვის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლებებით.

    მუხლი 39. ფინანსური გირაოს გაზრდა, შემცირება და ჩანაცვლება

1. ფინანსური გირაოს ან უზრუნველყოფილი ვალდებულების ღირებულების ცვლილების შემთხვევაში ხდება გირავნობის საგნის შესაბამისი გაზრდა ან შემცირება, თუ ეს გათვალისწინებულია ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებით.

2. შესაძლებელია დამგირავებელმა გირავნობის საგანი ჩაანაცვლოს იმავე ღირებულების სხვა საგნით, პირველადი გირავნობის საგნის გამოთხოვის გზით, თუ ეს გათვალისწინებულია ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებით.

3. სხვადასხვა ფინანსური ინსტრუმენტის ერთობლიობის ფინანსურ გირაოდ გამოყენების შემთხვევაში დამგირავებლის უფლება, შეამციროს, გაზარდოს ან ჩაანაცვლოს ფინანსური გირაო, არ ზღუდავს მოგირავნის უფლებას, ფლობდეს ან/და აკონტროლებდეს ფინანსური გირაოს საგანს ამ კანონის 36-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ეს გათვალისწინებულია ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებით.

4. ფინანსური გირაოს მიმღები − მოგირავნე − უფლებამოსილია ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში თავისი შეხედულებისამებრ გამოიყენოს ფინანსური გირაო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს გათვალისწინებულია ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებით. ამ შემთხვევაში ფინანსური გირაოს მეშვეობით უზრუნველყოფილი ვალდებულების სრულად დაფარვის შემდეგ ან ფინანსური გირაოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ფინანსური გირაოს მიმღები ვალდებულია ფულადი სახსრების გირავნობის შემთხვევაში დამგირავებელს დაუბრუნოს იგივე ოდენობა იმავე ვალუტით, ხოლო სხვა ფინანსური ინსტრუმენტის შემთხვევაში − იმავე მოვალის ან ემიტენტის, იმავე ემისიის ან კლასის და იმავე ვალუტით დენომინირებული იმავე ნომინალური ღირებულების ან იმავე ჯამური ნომინალური ღირებულების მქონე ფინანსური ინსტრუმენტი. ფინანსური გირაოს ხელშეკრულება შეიძლება ასევე ითვალისწინებდეს მოგირავნის მიერ მსგავსი ღირებულების სხვა აქტივის დაბრუნების ვალდებულებას, თუ ამ ფინანსურ ინსტრუმენტთან დაკავშირებით დგება რაიმე გარემოება, რომელიც დაკავშირებულია ფინანსურ გირაოსთან ან გავლენას ახდენს მასზე.

5. ფინანსური გირაოს ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების შესაბამისად გაზრდა, შემცირება ან ჩანაცვლება არ განიხილება ახალი ფინანსური გირაოს ხელშეკრულების დადებად.

6. ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების დებულებები ნამდვილია და მათ მოქმედებას სადავოდ ვერ გახდიან მესამე პირები, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ფინანსური გირაოს გაზრდა ან ჩანაცვლება მოხდა რეჟიმის ამოქმედების შემდეგ, თუკი მოგირავნემ არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა რეჟიმის ამოქმედების შესახებ.

    მუხლი 40. უზრუნველყოფილ კრედიტორთა შორის უპირატესი და უპირობო დაკმაყოფილების უფლება

მოგირავნეს სხვა უზრუნველყოფილ კრედიტორებთან მიმართებით აქვს ფინანსური გირაოთი უზრუნველყოფილი მოთხოვნის უპირატესი და უპირობო დაკმაყოფილების უფლება ამ თავის შესაბამისად.

    მუხლი 41. ფინანსური ინსტრუმენტების ჩანაწერით ფლობა

ფინანსური ინსტრუმენტების ჩანაწერით ფლობის შემთხვევაში, როდესაც ფინანსურ ინსტრუმენტებზე საკუთრების უფლება ჩანაწერით დასტურდება, ამ თავით გათვალისწინებული ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება იმ ქვეყნის სამართალი, სადაც შესაბამისი ჩანაწერი არსებობს.

 

თავი VII. სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის ზედამხედველობა

    მუხლი 42. სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის საქმიანობის რეგულირება და ზედამხედველობა

1. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია განახორციელოს სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის საქმიანობის რეგულირება და ზედამხედველობა „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის, ამ კანონისა და სხვა ნორმატიული აქტების საფუძველზე. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია გამოსცეს საგადახდო მომსახურების ცალკეული სახეობების მარეგულირებელი ნორმატიული აქტები.

2. საზედამხედველო ფუნქციების განხორციელებისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია:

ა) გამოსცეს ნორმატიული აქტები;

ბ) სისტემის ოპერატორსა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერს დაუდგინოს მოთხოვნები, რომლებიც დაკავშირებულია სისტემის წესებთან, პროცედურებთან, სტანდარტებთან, სისტემის მონაწილეთა უფლებებთან და მოვალეობებთან, სისტემის უსაფრთხოებასთან და ტექნიკურ უზრუნველყოფასთან და სისტემის ოპერირებასთან დაკავშირებულ სხვა საკითხებთან;

გ) მნიშვნელოვანი სისტემის ოპერატორსა და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვან პროვაიდერს დაუდგინოს დამატებითი მოთხოვნები, ამ კანონის მიზნებიდან გამომდინარე;

დ) გარკვეული ვადით ან/და გარკვეული პირობებით გაათავისუფლოს მნიშვნელოვანი სისტემის ოპერატორი და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერი ამ კანონითა და თავის მიერ დადგენილი ნორმების დაცვისაგან;

ე) მნიშვნელოვანი სისტემის ოპერატორსა და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვან პროვაიდერს წერილობითი მითითებით მოსთხოვოს გარკვეული ქმედების განხორციელება ან მისგან თავის შეკავება.

    მუხლი 43. ინფორმაციის შენახვა და კონფიდენციალურობა

1. არავის არ აქვს უფლება, დაუშვას ვინმე კონფიდენციალურ ინფორმაციასთან, გათქვას ან გაავრცელოს ასეთი ინფორმაცია ან პირადი მიზნისთვის გამოიყენოს იგი. ამგვარი ინფორმაცია შეიძლება მიეწოდოს მხოლოდ საქართველოს ეროვნულ ბანკს, მისი კომპეტენციის ფარგლებში.

2. პროვაიდერის მიერ მისი მომხმარებლის ფულადი სახსრებისა და ელექტრონული ფულის, აგრეთვე მის მიერ განხორციელებული ოპერაციის (მათ შორის, ოპერაციის განხორციელების მცდელობის) შესახებ ინფორმაცია შეიძლება მიეწოდოს თავად მომხმარებელს და მის სათანადოდ უფლებამოსილ წარმომადგენელს, შესაბამისი გარიგების მონაწილე მხარეებს, ხოლო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში – აგრეთვე საქართველოს ფინანსური მონიტორინგის სამსახურს და იმ პირებს, რომლებიც უფლებამოსილი არიან, აღასრულონ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული აღსრულების ქვემდებარე აქტები, მათი აღსრულების პროცესში. სხვა პირებს ეს ინფორმაცია  მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე მიეწოდება.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტი არ ზღუდავს პროვაიდერს, გადახდის ოპერაციასთან დაკავშირებული ინფორმაცია გადასცეს შესაბამის საგადახდო სისტემას, ოპერატორსა და შესაბამის პროვაიდერს. საგადახდო სისტემის ფუნქციონირების შედეგად ოპერატორისათვის გადაცემული ტრანსფერორდერით განსაზღვრული ინფორმაცია შეიძლება მიეწოდოს მხოლოდ შესაბამის მონაწილეს ან მის სათანადოდ უფლებამოსილ წარმომადგენელს.

4. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაცია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში შეიძლება მიეწოდოს იმ პირებს, რომლებიც უფლებამოსილი არიან, აღასრულონ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული აღსრულების ქვემდებარე აქტები, მათი აღსრულების პროცესში. სხვა პირებს ეს ინფორმაცია მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე მიეწოდება.

5. სასამართლო, საგამოძიებო და საგადასახადო ორგანოებს ეკრძალებათ სასამართლოს მიერ შესაბამისი გადაწყვეტილების გამოტანამდე ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაციის მიწოდება სხვა პირებისა და ორგანოებისათვის, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების ჩათვლით, აგრეთვე ამ ინფორმაციის საჯარო გამოსვლებში გამოყენება.

6. სისტემის ოპერატორი და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებული არიან, ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის მიზნით უზრუნველყონ სათანადო უსაფრთხოების ზომების შემუშავება და გატარება.

7. სისტემის ოპერატორი და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებული არიან, შეინახონ სათანადო ჩანაწერები და საბუთები საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. სისტემის ოპერატორი და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებული არიან, მონაწილეების, მომხმარებლებისა და მათ მიერ განხორციელებული ოპერაციების შესახებ ინფორმაცია ელექტრონული ფორმით შეინახონ არანაკლებ 15 წლის განმავლობაში.

საქართველოს 2015 წლის 12  ივნისის კანონი №3719 - ვებგვერდი, 24.06.2015წ. 

    მუხლი 44. მნიშვნელოვანი სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერის მიერ წარსადგენი ინფორმაცია

1. მნიშვნელოვანი სისტემის ოპერატორი და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერი ვალდებული არიან, მნიშვნელოვან სისტემად ან საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვან პროვაიდერად მიჩნევის შესახებ საქართველოს ეროვნული ბანკის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემიდან 30 დღის ვადაში წარუდგინონ საქართველოს ეროვნულ ბანკს:

ა) სადამფუძნებლო დოკუმენტების დედნები ან მათი სანოტარო წესით ან აპოსტილით დამოწმებული ან ლეგალიზებული ასლები;

ბ) ინფორმაცია ხელმძღვანელი პირების, მნიშვნელოვანი წილის უშუალო და ბენეფიციარი მესაკუთრეების შესახებ;

გ) დოკუმენტაცია, რომელიც ადასტურებს კაპიტალის ოდენობას;

დ) საქართველოს ეროვნული ბანკის წესებით გათვალისწინებული სხვა დამატებითი ინფორმაცია.

2. მნიშვნელოვანი სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერის კაპიტალი მათი საქმიანობის არც ერთ ეტაპზე არ უნდა იყოს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილ და გაანგარიშებულ კაპიტალის (მისი სახეობების მიხედვით) ოდენობაზე ნაკლები.

3. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია მნიშვნელოვანი სისტემის ოპერატორსა და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვან პროვაიდერს, აგრეთვე მნიშვნელოვანი სისტემის მონაწილეებს მოსთხოვოს ანგარიშსწორების ანგარიშების საქართველოს ეროვნულ ბანკში გახსნა.

4. მნიშვნელოვანი სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების მნიშვნელოვანი პროვაიდერისათვის ნებადართულია მხოლოდ ამ კანონით გათვალისწინებული საქმიანობების განხორციელება.

    მუხლი 45. შემოწმება

1. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ადგილზე ან/და დისტანციურად შეამოწმოს სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის საქმიანობის საქართველოს კანონმდებლობის ან/და მის მიერ დადგენილ მოთხოვნებთან შესაბამისობა, რისთვისაც უფლება აქვს, საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში მოითხოვოს და მიიღოს საქმის წარმოების დოკუმენტაცია, ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები, ჩანაწერები და სხვა ნებისმიერი ინფორმაცია.

2. საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია ადგილზე ან/და დისტანციურად შეამოწმოს მნიშვნელოვანი სისტემის მონაწილის სისტემაში დაშვებისა და მონაწილეობის სისტემის წესებთან და საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან შესაბამისობა.

    მუხლი 46. სანქციები

1. საქართველოს ეროვნულ ბანკ უფლებამოსილია სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის მიმართ გამოიყენოს ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული სანქციები, თუ სისტემის ოპერატორმა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერმა:

ა) დაარღვიეს ამ კანონის ერთ-ერთი დებულება ან საქართველოს ეროვნული ბანკის ნებისმიერი ნორმატივი, ინსტრუქცია, დებულება, წესი, დადგენილება, წერილობითი მითითება;

ბ) წარადგინეს არასწორი ან არაზუსტი ინფორმაცია;

გ) დაარღვიეს „უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნები.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული დარღვევის გამოვლენისას საქართველოს ეროვნული ბანკი უფლებამოსილია დამრღვევის მიმართ თანამიმდევრულად, ხოლო დარღვევის სერიოზულობიდან გამომდინარე − არათანამიმდევრულად გამოიყენოს შემდეგი სანქციები:

ა) გაუგზავნოს წერილობითი გაფრთხილება ან/და მოსთხოვოს, შეწყვიტოს და აღარ დაუშვას ესა თუ ის დარღვევა;

ბ) დააკისროს ფულადი ჯარიმა თავის მიერ დადგენილი წესითა და ოდენობით;

გ) გაუუქმოს რეგისტრაცია.

3. ამ მუხლის შესაბამისად დაკისრებული ფულადი ჯარიმის თანხა მიიმართება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

    მუხლი 47. სისტემების ოპერატორებისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერების ჩამონათვალი

საქართველოს ეროვნული ბანკი აწარმოებს სისტემების ოპერატორებისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერების რეესტრს და აქვეყნებს თავის ოფიციალურ ინტერნეტგვერდზე.

    მუხლი 48. სისტემის ოპერატორისა და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერის ვალდებულებები

სისტემის ოპერატორი და საგადახდო მომსახურების პროვაიდერი ვალდებული არიან, საქართველოს ეროვნულ ბანკს, აგრეთვე იმ სისტემის ოპერატორს, რომლის მონაწილენიც არიან, შეატყობინონ რეორგანიზაციის, ლიკვიდაციის, გაკოტრების საქმის წარმოების, საქმიანობის დროებით შეჩერების და სხვა ნებისმიერი გარემოების შესახებ, რომელმაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ამ პირთა მიერ სისტემის ოპერირებაზე ან საგადახდო მომსახურების გაწევაზე.

    მუხლი 49. გამონაკლისი ამ თავის მოქმედებიდან

ამ თავის მოქმედება არ ვრცელდება საქართველოში მოქმედ კომერციულ ბანკებსა და მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებზე.

    მუხლი 50. ზოგადი პრინციპები

თუ არ არსებობს საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების მარეგულირებელი ნორმა, ოპერატორი ან პროვაიდერი მოქმედებს საერთაშორისო ნორმებისა და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად.

 

თავი VIII. გარდამავალი და დასკვნითი დებულებანი

    მუხლი 51. გარდამავალი დებულება

იურიდიულმა პირებმა, რომლებიც ამ კანონით გათვალისწინებულ საქმიანობას ამ კანონის ამოქმედებამდე ახორციელებდნენ, ამ კანონის ამოქმედებიდან 3 თვის ვადაში რეგისტრაცია უნდა გაიარონ ამ კანონითა და საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად.

    მუხლი 52. კანონის ამოქმედება

ეს კანონი ამოქმედდეს 2012 წლის 1 ივლისიდან.

 

საქართველოს პრეზიდენტი        მ. სააკაშვილი

თბილისი,

2012 წლის 25 მაისი.

№6304-Iს

Закон Грузии

О платежной системе и платежных услугах

 

Глава I.

 Общие положения

 

Статья 1. Цель и сфера действия Закона

1. Целью настоящего Закона является содействие безопасному, устойчивому и эффективному функционированию платежной системы Грузии. Настоящий Закон определяет принципы регулирования платежной системы, платежных услуг и надзора за платежной системой, платежными услугами, а также вопросы, связанные с применением финансового залога.

2. Отношения, связанные с платежной системой, регулируются Органическим законом Грузии «О Национальном банке Грузии», настоящим Законом, Законом Грузии «О рынке ценных бумаг» и другими нормативными актами.

3. В случае возникновения коллизии между настоящим Законом и другими законами в отношениях, связанных с платежной системой и платежными услугами, положения настоящего Закона имеют преобладающую юридическую силу.

 

Статья 2. Толкование терминов

Используемые в настоящем Законе термины имеют следующие значения:

а) платежная система – платежная система денежных средств, система расчетов ценными бумагами, клиринговая система;

б) платежная система денежных средств – совокупность общих правил и стандартных процедур, обеспечивающая обработку операций по переводу денежных средств или трансферных ордеров;

в) система расчетов ценными бумагами – совокупность общих правил и стандартных процедур, принятых между тремя или более участниками системы, на основании которой осуществляются расчеты ценными бумагами;

г) клиринговая система – совокупность общих правил и стандартных процедур, принятых между тремя или более участниками системы, с помощью которой производится обработка отправленных участниками трансферных ордеров и исчисление или (и) установление на их основании нетто-позиций для дальнейших расчетов между участниками и в которой исчисление нетто-позиций может основываться на принципе, при котором оператор системы действует от имени продавца по отношению ко всем покупателям и от имени покупателя по отношению ко всем продавцам;

д) нетто-позиция – сумма всех перечислений или других обязательств, осуществленных участником системы в пользу другого участника или других участников, вычтенная из суммы размеров всех зачислений или других требований, полученных участником системы на определенный момент времени;

е) кредитная нетто-позиция (нетто-требование) – положительная величина, полученная при установлении нетто-позиции участника системы;

ж) дебетовая нетто-позиция (нетто-обязательство) – отрицательная величина, полученная при установлении нетто-позиции участника системы;

з) взаимовычет (неттинг) – исчисление или (и) установление нетто-позиции, в результате чего у участника системы возникает право на удовлетворение нетто-требования или обязанность покрытия нетто-обязательства. Взаимовычет (неттинг) производится на основании исчисления – взаимозачета как двусторонних (между двумя участниками), так и многосторонних (более двух участников) общих обязательств и требований;

и) оператор системы (оператор) – юридическое лицо, которое в соответствии с законодательством Грузии независимо или вместе с другими юридическими лицами правомочно и ответственно за разработку оперирования платежной системы и правил системы;

к) правила системы – совокупность разработанных оператором системы

правил и процедур, определяющая работу системы;

л) значимая система – система зарегистрированного Национальным банком Грузии оператора, включающая трех или более участников и признанная значимой системой в соответствии со статьей 4 настоящего Закона;

м) участник системы (участник) – юридическое лицо, которое непосредственно может выдавать трансферный ордер в системе и признано участником системы в соответствии с правилами системы. Участником системы могут являться Национальный банк Грузии, иностранный центральный банк, клиринговое учреждение, финансовый институт, международный финансовый институт, провайдер платежных услуг, агент по расчетам, оператор системы, Министерство финансов Грузии или его структурная единица, иностранные государственный орган или платежная система;

н) агент по расчетам – юридическое лицо, которое обеспечивает участников системы расчетными счетами, посредством которых производятся расчеты между участниками в системе на основании выполненных трансферных ордеров. Агентом по расчетам могут являться Национальный банк Грузии, коммерческий банк или другое юридическое лицо, которое в соответствии с законодательством Грузии правомочно осуществлять открытие и обслуживание счетов ценных бумаг;

о) расчетный счет – соответствующая уникальная запись агента по расчетам, в которой учитываются денежные средства или финансовые инструменты и посредством которой производятся расчеты;

п) расчеты – операция, в результате которой производится передача права собственности на соответствующие денежные средства или (и) финансовые инструменты между участниками системы;

р) трансферный ордер – данное участником системы другому участнику поручение о зачислении получателю денежных средств или передаче ему права собственности или требования на финансовый инструмент; либо поручение, в результате которого производится принятие на себя другим участником платежного обязательства или выполнение платежного обязательства в соответствии с правилами системы;

с) финансовый институт – институт, определенный Законом Грузии «О рынке ценных бумаг»;

т) финансовый инструмент – оборотная ценная бумага, подтверждающая долевое участие в местной или иностранной компании, или ее эквивалент; оборотный кредитный инструмент/обязательство; иные оборотные ценные бумаги, дающие право приобретать ценные бумаги путем подписания на них, их покупки или их обмена или выполнение которой производится путем покрытия разницы между согласованной и текущей ценой, или которая предусматривает денежные расчеты, кроме платежного инструмента; право, эмитированное совместным инвестиционным фондом; денежный инструмент или инструмент валютного рынка; числящиеся на счету ценные металлы; иные документы, имеющие денежное выражение или (и) являющиеся имеющим обязательную юридическую силу подтверждением соглашения между двумя или более сторонами об уплате денежных средств, а также связанные с вышеперечисленными инструментами требования, права на эти инструменты, или связанные с ними права;

у) соглашение РЕПО – соглашение, цель которого – обеспечение выполнения сторонами обязательств, предусмотренных договором, когда одна сторона согласна продать другой ценные бумаги взамен уплаты покупателем продавцу суммы закупки, с одновременным соглашением о том, что покупатель продаст продавцу те же или подобные ценные бумаги в определенный день наступления оговоренной даты или по требованию взамен передачи покупателем продавцу суммы выкупа;

ф) ограниченный режим деятельности (режим) – совокупность мер, осуществленных в соответствии с законодательством Грузии или иностранным законодательством с целью неплатежеспособности, банкротства или ликвидации юридического лица, которая влечет или может повлечь прекращение или приостановление операций по переводу денежных средств или передаче права собственности или требования на финансовый инструмент или (и) операций по уплате либо установление ограничений на них. Для целей настоящего Закона понятие «режим» в Грузии включает объявление неплатежеспособным или обанкротившимся или начало реабилитации в соответствии с Законом Грузии «О производстве по делу о неплатежеспособности», введение режима временной администрации или (и) начало процесса ликвидации в соответствии с Законом Грузии «О деятельности коммерческих банков» или Законом Грузии «О страховании»;

х) дефолт – невыполнение или ненадлежащее выполнение одной из сторон договора обязательства, предусмотренного договором, или предусмотренный договором иной случай, в результате которого у другой стороны возникает право задействовать залог или иное право, предусмотренное настоящим Законом и договором;

ц) финансовый залог – финансовые инструменты или числящиеся на счету денежные средства, которые в соответствии с настоящим Законом используются в качестве средства обеспечения требования;

ч) залогодатель – лицо, на основании договора финансового залога обеспечивающее обязательства посредством финансового залога;

ш) залогодержатель – лицо, в пользу которого производится передача под залог финансовых инструментов или числящихся на счету денежных средств на основании договора финансового залога;

щ) задействование залога – дефолт одной из сторон договора финансового залога, когда другая сторона на основании этого договора правомочна действовать в соответствии со статьей 37 настоящего Закона или произвести немедленную реализацию финансового залога либо приобрести его в собственность;

ы) провайдер платежных услуг (провайдер) – юридическое лицо, оказывающее платежные услуги потребителю платежных услуг в соответствии с законодательством Грузии;

э) провайдер электронных денег – провайдер платежных услуг, который выпускает электронные деньги в соответствии с законодательством Грузии;

ю) потребитель платежных услуг (потребитель) – лицо, пользующееся платежными услугами как плательщик или (и) получатель;

я) плательщик – лицо, дающее платежное поручение или (и) соглашающееся с дачей платежного поручения;

я1) получатель –лицо, в пользу которого осуществляется платежная операция;

я2) платежный инструмент – техническое средство или (и) совокупность процедур, согласованных между провайдером и потребителем платежных услуг, посредством которой потребитель платежных услуг осуществляет инициирование платежного поручения;

я3) электронный денежный инструмент – платежный инструмент, позволяющий использовать электронные деньги;

я4) электронные деньги – эквивалентная стоимость денежных средств, полученных провайдером электронных денег от потребителя для осуществления операций по оплате платежных услуг, хранящихся на платежном инструменте, которую выпускающее его лицо и иные лица признают в качестве средства уплаты. Соотношение между электронными деньгами и принимаемыми вместо них денежными средствами, установленное провайдером электронных денег, должно быть неизменным на всех этапах деятельности провайдера;

я5) денежный перевод – платежная услуга, при которой операция по уплате денежных средств плательщиком осуществляется без открытия счетов на имя плательщика и получателя и денежные средства вылачиваются непосредственно получателю или действующему от имени получателя другому провайдеру с целью передачи получателю;(12.06.2015 N3719)

я6) платежная операция – инициированная плательщиком или получателем операция по размещению/зачислению, переводу или выносу денежных средств;

я7) платежное поручение – поручение для осуществления платежной операции, данное плательщиком или получателем провайдеру платежных услуг;

я8) постоянное поручение – платежное поручение, данное плательщиком провайдеру платежных услуг, на основании которого провайдер осуществляет регулярные платежи в пользу получателя;

я9) прямой дебет – платежный инструмент, в котором платежная операция инициирована получателем с целью списания (дебетирования) суммы со счета плательщика на основании предварительного согласия плательщика;

я10) аутентификация – процедура, с помощью которой провайдер платежных услуг проверяет применение платежного инструмента, включая его персонифицированные характеристики;

я11) эквайринг – деятельность, на основании договора, оформленного с торговым объектом или (и) объектом по оказанию услуг либо иным лицом, обеспечивающая осуществление платежной операции посредством электронно-технического средства, платежного инструмента, операции интернет-платежа с реквизитами платежного инструмента, операции по выносу наличных денег посредством платежного инструмента и соответствующие расчеты;

я12) агент – лицо, которое при оказании платежных услуг действует от имени провайдера платежных услуг;

я13) значительная доля – 10 процентов или более 10 процентов доли в заявленном или восполненном капитале, которыми лицо владеет путем прямого или косвенного участия в капитале;

я14) меры обеспечения исполнения обязательств – меры, применяемые в соответствии с законодательством Грузии, цель которых – обеспечение исполнения обязательств, предусмотренных законодательством или (и) договорами Грузии, которые включают меры принудительного исполнения и средства обеспечения требования, предусмотренные Гражданским кодексом Грузии.

 

Глава II.

 Оператор системы

 

Статья 3. Регистрация оператора системы

1. Юридическое лицо вправе на территории Грузии осуществлять управление платежной системы только в случае его регистрации Национальным банком Грузии в качестве оператора системы в соответствии с настоящим Законом.

2. Регистрация и отмена регистрации оператора системы осуществляются в порядке и в соответствии с требованиями, установленными Национальным банком Грузии.

3. Национальный банк Грузии правомочен для обеспечения беспрепятственного осуществления платежных услуг и надежного функционирования платежной системы устанавливать стандарты взаимного соответствия функционирования платежных систем, в том числе с целью обмена информацией и трансферными ордерами.

4. Национальный банк Грузии правомочен в установленном им самим порядке требовать от оператора системы и получать финансовую, статистическую и любую другую информацию в пределах собственной компетенции.

 

Статья 4. Значимая система

Для целей настоящего Закона, сохранения доверия общества или (и) стабильности платежной системы или (и) финансовой системы Национальный банк Грузии правомочен определить значимую систему и установить дополнительные требования к этой системе или (и) ее оператору в установленном им самим порядке.

 

Статья 5. Исключения из действия настоящей главы

Требования к регистрации, определенные настоящей главой, не распространяются на оператора системы, если им является:

а) Национальный банк Грузии (системы Национального банка);

б) центральный депозитарий, лицензированный Национальным банком Грузии;

в) коммерческий банк, лицензированный Национальным банком Грузии;

г) международно признанный оператор платежной системы, не зарегистрированный как юридическое лицо или филиал юридического лица в соответствии с законодательством Грузии;

д) провайдер платежных услуг и если эта система используется только для оказания платежных услуг потребителям этого провайдера.

 

(Статья 51. Доступность платежной системы

1. Оператор обязан обеспечивать провайдерам объективные, недискриминационные и пропорциональные условия доступности платежной системы.

 2. Не допускается, чтобы оператор устанавливал провайдерам, потребителям или другим платежным системам:

а) ограничения в связи с участием в других платежных системах;

б) требования, которые ставят отдельных провайдеров – участников системы в дискриминационное положение;

в) ограничения, которые ставят провайдеров в неравное положение.

3. Национальный банк Грузии правомочен определять исключения из норм, предусмотренных пунктом 2 настоящей статьи.(12.06.2015 N3719), ввести в действие с 1 июня 2016 года.)

 

Глава III.

 Защита значимых систем

 

Статья 6. Сфера действия настоящей главы

1. Действие настоящей главы распространяется только на системы Национального банка и системы, признанные значимыми в соответствии с настоящим Законом. С целью содействия стабильности финансовой системы действие настоящей главы может распоряжением Национального банка Грузии распространяться и на другие системы.

2. Национальный банк Грузии публикует перечень систем, на которые распространяется действие настоящей главы.

3. В случае признания решением Национального банка Грузии системы центрального депозитария значимой системой центральный депозитарий обязан соблюдать требования, установленные для значимой системы.

 

Статья 7. Защита расчетных счетов

1. В отношении числящихся на расчетных счетах денежных средств и финансовых инструментов не могут применяться меры обеспечения исполнения обязательств, кроме инкассового поручения.

2. Национальный банк Грузии правомочен устанавливать оператору системы или (и) агенту по расчетам в установленном им самим порядке требования в отношении расчетных счетов и размещенных на них денежных средств и финансовых инструментов.

3. Оператор системы или (и) агент по расчетам правомочен в случаях, предусмотренных правилами соответствующей системы, временно приостанавливать операции на расчетных счетах участника системы. Оператор системы или (и) агент по расчетам при применении полномочий, предусмотренных настоящим пунктом, обязан руководствоваться интересами участника системы или (и) стабильности финансовой системы.

 

Статья 8. Недопустимость отзыва трансферного ордера

Правилами системы должно определяться обстоятельство, поступивший после которого в систему трансферный ордер считается принятым системой. Не допускается отзыв принятого системой трансферного ордера участником системы или любым третьим лицом, в том числе – ликвидатором, управляющим банкротством, временным администратором, а также административным и судебным органами.

 

Статья 9. Окончательность платежа, клиринга и расчетов

1. Задействование ограниченного режима деятельности в отношении участника системы не имеет обратной силы и не влияет на права и обязанности, связанные с его участием или вытекающие из его участия в системе, которые возникли до задействования ограниченного режима деятельности.

2. Для целей настоящей главы задействованием ограниченного режима деятельности в отношении участника систем Национального банка признаются:

а) получение согласно статье 11 настоящего Закона Национальным банком Грузии уведомления соответствующего регистрирующего органа о начале процесса ликвидации, неплатежеспособности или (и) банкротства в отношении участника;

б) издание соответствующего решения Национальным банком Грузии, если участником является коммерческий банк; (20.03.2013 N355)

б1) издание соответствующего решения юридическим лицом публичного права – Службой государственного надзора за страхованием в Грузии, если участником является страховая организация; (20.03.2013 N355)

в) получение от другого уполномоченного лица официальной информации о задействовании ограниченного режима деятельности в отношении участника.

3. Задействованием ограниченного режима деятельности в отношении такого участника системы, оператором которой не является Национальный банк Грузии, признаются:

а) получение оператором информации о соответствующем решении Национального банка Грузии, если участником является коммерческий банк; (20.03.2013N355)

а1) получение оператором информации о соответствующем решении юридического лица публичного права – Службы государственного надзора за страхованием в Грузии, если участником является страховая организация; (20.03.2013N355)

б) получение оператором согласно статье 11 настоящего Закона уведомления Национального банка Грузии;

в) получение от другого уполномоченного лица официальной информации о задействовании ограниченного режима деятельности в отношении участника.

4. Положения настоящего пункта обязательны для третьих лиц, в том числе – ликвидатора, управляющего банкротством и временного администратора, а также административного и судебного органов, и не могут оспариваться:

а) трансферный ордер, который по правилам системы поступил в систему до задействования ограниченного режима деятельности, независимо от того, были ли произведены перевод денежных средств по этому трансферному ордеру или передача права собственности или требования в отношении финансового инструмента до или после задействования режима;

б) взаимовычет требований и обязательств, вытекающих из трансферного ордера, когда трансферный ордер по правилам системы поступил в систему до задействования ограниченного режима деятельности, независимо от того, был ли взаимовычет произведен до или после задействования режима;

5. Осуществление взаимовычета в клиринговом учреждении является обязательным для третьих лиц, в том числе – ликвидатора, управляющего банкротством и временного администратора, а также административного и судебного органов и не может оспариваться, если уведомление о требованиях и обязательствах было направлено клиринговому учреждению до задействования ограниченного режима деятельности, независимо от того, была ли осуществлена сама операция взаимовычета до или после задействования ограниченного режима деятельности.

 

Статья 10. Расчеты после задействования ограниченного режима деятельности

1. Оператор системы или (и) агент по расчетам, независимо от задействования в отношении участника системы ограниченного режима деятельности, правомочен:

а) для целей статьи 9 настоящего Закона использовать для осуществления окончательных расчетов в системе числящиеся на расчетных счетах участников денежные средства или (и) финансовые инструменты с целью покрытия нетто-обязательств, полученных в результате осуществления расчетов или взаимовычетов по трансферным ордерам, полученным системой;

б) если это предусматривается соглашением, заключенным с участником, для целей статьи 9 настоящего Закона использовать для осуществления окончательных расчетов в системе выделенную для участника кредитную линию и с целью покрытия задолженности оператору системы или (и) агенту по расчетам произвести реализацию финансового залога, заложенного для обеспечения кредитной линии, в соответствии со статьей 38 этого же Закона.

2. В случаях, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи, использование числящейся на расчетном счету участника системы суммы или выделенной ему суммы, предусмотренной кредитной линией, допускается только в размере трансферных ордеров, полученных системой до задействования ограниченного режима деятельности, или нетто-обязательства, исчисленного на их основании.

 

Статья 11. Уведомление о задействовании ограниченного режима деятельности

1. Национальный банк Грузии разрабатывает и в виде электронного или (и) материального документа представляет соответствующему регистрирующему органу перечень систем и их участников, на которых распространяется действие настоящей главы.

2. Национальный банк Грузии получает из соответствующего регистрирующего органа информацию о задействовании ограниченного режима деятельности в отношении участника системы, оператора или агента по расчетам.

3. Национальный банк Грузии незамедлительно, после получения от соответствующего иностранного органа уведомления о задействовании ограниченного режима деятельности в отношении участника иностранной системы, оператора или агента по расчетам предоставляет информацию операторам местных систем.

4. Участник системы обязан немедленно сообщить оператору, а оператор или (и) агент по расчетам – Национальному банку Грузии о задействовании в отношении него ограниченного режима деятельности.

5. Национальный банк Грузии незамедлительно уведомляет операторов местных систем о введении в отношении участника системы, оператора или агента по расчетам режима ликвидации или временной администрации на основании информации, полученной согласно пункту 2 настоящей статьи, или им самим.

 

Статья 12. Определение соответствующего законодательства

1. В случае задействования ограниченного режима деятельности в отношении иностранного участника систем Национального банка или значимой системы, определенной в соответствии с настоящим Законом, права и обязанности, связанные с участием в системе, определяются законодательством Грузии.

2. В случае задействования ограниченного режима деятельности в отношении юридического лица – участника иностранной системы, действующего в соответствии с законодательством Грузии, права и обязанности, связанные с участием в системе, определяются соответствующим иностранным законодательством, по которому эта система функционирует.

 

Глава IV.

Платежные услуги

 

Статья 13. Понятие платежных услуг

1. Для целей настоящего Закона платежными услугами являются:

а) услуги, обеспечивающие списание денежных средств со счета плательщика, и операции, связанные с его выполнением;

б) услуги, обеспечивающие зачисление денежных средств на счет получателя, и операции, связанные с его выполнением;

в) осуществление платежей с помощью прямого дебета (в том числе – по разовому поручению) с использованием платежной карты или другого электронного средства либо кредитное перечисление (включая постоянное поручение) в пределах собственной суммы или кредитного ресурса пользователя платежных услуг;

г) выпуск или (и) эквайринг платежных инструментов, в том числе – инструментов электронных денег;

д) денежные переводы;

е) выпуск электронных денег, осуществление платежных операций посредством электронных денег, с использованием мобильного телефона, Интернета или других электронных средств;

ж) осуществление платежной операции на основании согласия, данного плательщиком с помощью телекоммуникационного, цифрового или информационно-технологического устройства, в отношении или в пользу коммуникационной, информационно-технологической системы или сетевого оператора, действующего как посредник между плательщиком и получателем – пользователем и поставщиком товаров или услуг.

2. Для целей настоящего Закона в перечень платежных услуг не входят:

а) платежная операция, осуществленная между плательщиком и получателем с помощью наличных денег, без посредника;

б) платежная операция, осуществленная между плательщиком и получателем через коммерческого посредника;

в) инкассационное обслуживание, связанное с транспортировкой банкнот и монет, в том числе – с их сбором, обработкой и поставкой;

г) услуги по обмену наличных денег на наличные деньги, которые не осуществляются посредством банковских счетов;

д) операция, которая осуществляется между участниками системы в пределах платежной системы;

е) услуги, осуществляемые поставщиком технических, телекоммуникационных, цифровых или информационных технологий, которые подразумевают техническую поддержку для обеспечения осуществления платежных услуг и при которых подлежащая перечислению сумма не попадает во владение поставщика этих услуг; подобные услуги включают переработку и хранение, соблюдение конфиденциальности данных, аутентификацию данных и субъектов, обеспечение телекоммуникационными или информационными технологиями, поставку и обслуживание технических средств, предназначенных для платежных услуг;

ж) услуги, основанные на платежном инструменте или электронных деньгах, которые применяются только на объектах реализации услуг или (и) товаров лица, которое их выпускает;

з) платежная операция, осуществляемая с помощью любого телекоммуникационного, цифрового или информационно-технологического устройства, когда приобретенные товары или услуги поставлены и должны быть использованы посредством того же телекоммуникационного, цифрового или информационно-технологического устройства, с учетом того, что оператор телекоммуникационных, цифровых или информационно-технологических услуг действует не только как посредник между потребителем платежных услуг и поставщиком товаров или услуг;

и) платежная операция, связанная с осуществлением регулируемым участником рынка ценных бумаг операций с ценными бумагами за счет средств клиентов, в том числе – распределением дивидендов и других доходов, куплей-продажей ценных бумаг;

к) платежи между входящими в группу компаниями, которые осуществляются без участия провайдера платежных услуг;

л) платежная операция, которая осуществляется чеком в соответствии с Законом Грузии «О чеке».

3. Национальный банк Грузии правомочен в установленном им самим порядке определять виды услуг, не входящих в платежные услуги, а также категории электронных денег и платежных инструментов, осуществленные с помощью которых операции не признаются платежными услугами или (и) на которые не распространяется действие настоящего Закона.

4. Для целей настоящей статьи под «коммерческим посредником» подразумевается лицо, которому предоставлено полномочие действовать от имени плательщика или получателя при поставке или приобретении товаров или услуг.

 

Статья 14. Исключения из действия настоящей главы

1. Действие настоящей главы не распространяется на:

а) Национальный банк Грузии;

б) иностранный центральный банк и международный финансовый институт;

в) международно признанного провайдера платежных услуг, не зарегистрированного как юридическое лицо или филиал юридического лица в соответствии с законодательством Грузии.

2. Требования пунктов первого, 4 и 5 статьи 15, статьи 17 и пунктов первого – 5 статьи 18 настоящего Закона не распространяются на коммерческий банк, действующий в Грузии.

3. Требования пунктов первого, 4 и 5 статьи 15 настоящего Закона не распространяются на микрофинансовые организации, зарегистрированные Национальным банком Грузии.

 

Статья 15. Регистрация провайдера платежных услуг и осуществление платежных услуг

1. Не допускается осуществление платежных услуг лицом, не являющимся:

а) провайдером платежных услуг, зарегистрированным Национальным банком Грузии;

б) коммерческим банком или микрофинансовой организацией;

в) лицом, определенным пунктом первым статьи 14 настоящего Закона.

2. Провайдер платежных услуг правомочен осуществлять платежные услуги посредством агента или агентов, порядок предоставления информации о которых устанавливает Национальный банк Грузии.

3. Провайдер платежных услуг, осуществляющий платежные услуги посредством агента, ответствен перед третьим лицом за платежные услуги, осуществленные агентом. Это не освобождает агента от обязательств, возникающих в отношении провайдера платежных услуг.

4. Регистрацию и отмену регистрации провайдера платежных услуг осуществляет Национальный банк Грузии в установленном им самим порядке.

5. Национальный банк Грузии публикует список провайдеров платежных услуг.

6. Провайдер правомочен выполнять операции по обмену валюты, если это связано с электронными деньгами или осуществлением платежной операции.(12.06.2015 N3719)

 

Статья 16. Получение и опубликование информации

1. Национальный банк Грузии правомочен в установленном им самим порядке требовать от провайдера платежных услуг и получать финансовую, статистическую и любую другую информацию в пределах своей компетенции.

2. Национальный банк Грузии правомочен в установленном им самим порядке определять информацию, подлежащую опубликованию провайдером платежных услуг, которая связана с платежными услугами.

 

Статья 17. Значительный провайдер платежных услуг

1. Национальный банк Грузии правомочен устанавливать провайдеру платежных услуг дополнительные требования, если размер выпущенных им или (и) связанным с ним лицом электронных денег либо оборот других платежных услуг превысит пределы, установленные Национальным банком Грузии.

2. Если Национальный банк Грузии признает провайдера платежных услуг значительным для финансового сектора, Национальный банк Грузии правомочен индивидуальным административно-правовым актом распространить на него требования, установленные на основании пункта первого настоящей статьи, независимо от того, что объем выпущенных этим провайдером или (и) связанным с ним лицом электронных денег либо оборот других платежных услуг не превышает пределов, установленных в соответствии с пунктом первым настоящей статьи.

3. Провайдер платежных услуг, указанный в пунктах первом и 2 настоящей статьи (далее – значительный провайдер платежных услуг) обязан на всех этапах осуществления деятельности соблюдать установленный и рассчитанный Национальным банком Грузии размер минимального капитала по его видам. Если значительный провайдер платежных услуг одновременно с этим является микрофинансовой организацией, он должен соблюдать установленный на основании настоящего Закона крупнейший среди размеров капитала, установленных Законом Грузии «О микрофинансовых организациях».

4. Национальный банк Грузии правомочен для целей пункта первого настоящей статьи определить условия, когда лицо может быть признано лицом, связанным с провайдером платежных услуг.

5. Требования, установленные Национальным банком Грузии в отношении значительного провайдера платежных услуг, остаются в силе, независимо от того, что размер электронных денег, числящихся на выданных инструментах электронных денег либо оборот других платежных услуг более не превышает пределов, установленных Национальным банком Грузии в соответствии с пунктом первым настоящей статьи, за исключением случаев, определенных пунктом 6 этой же статьи.

6. Национальный банк Грузии правомочен индивидуальным административно-правовым актом освободить провайдера платежных услуг от соблюдения требований, установленных в отношении значительного провайдера платежных услуг, если:

а) размер электронных денег, числящихся на выданных инструментах электронных денег, либо оборот других платежных услуг в течение трех месяцев подряд более не превышает пределов, установленных Национальным банком Грузии в соответствии с пунктом первым настоящей статьи;

б) дополнительные требования к нему установлены на основании пункта 2 настоящей статьи.

7. Национальный банк Грузии правомочен в установленном им самим порядке требовать от значительного провайдера платежных услуг и получать финансовую, в том числе – аудированную, статистическую и любую другую информацию в пределах своей компетенции.

 

Статья 18. Денежные средства потребителя

1. Национальный банк Грузии правомочен в установленном им самим порядке определить требования к провайдеру в отношении денежных средств (денежные средства потребителя), полученных от потребителя вместо электронных денег или за оказание других платежных услуг. (12.06.2015 N3719)

2. Денежные средства потребителя, находящиеся у провайдера, должны размещаться отдельно от собственных денежных средств провайдера, на другом банковском счету/других счетах. К денежным средствам потребителя не могут применяться меры обеспечения обязательства провайдера.(12.06.2015 N3719)

3. Национальный банк Грузии правомочен требовать от отдельных значительных провайдеров платежных услуг представления гарантии или (и) страхового полиса с целью обеспечения денежных средств потребителя.

4. Национальный банк Грузии правомочен требовать изменения или дополнения условий или (и) гарантора/страхователя гарантии или (и) страхового полиса, представленных в соответствии с пунктом 3 настоящей статьи.

5. Провайдер не вправе использовать денежные средства потребителя для обеспечения своего обязательства. (12.06.2015 N3719)

 6. Денежные средства потребителя, полученные провайдером платежных услуг, не являются депозитом.

7. Провайдер платежных услуг обязан по требованию потребителя обменять ему электронные деньги на денежные средства.

8.Не допускается начисление провайдером электронных денег процентов на денежные средства, полученные для осуществления услуг, в пользу потребителя электронных денег.

9. Не допускается использование провайдером платежных услуг денежных средств потребителя для выплаты кредита/овердрафта.

10.Электронные деньги – это обязательство провайдера электронных денег в отношении потребителя.

11. Юридическое лицо и зарегистрированный в соответствии с законодательством Грузии индивидуальный предприниматель могут участвовать в схеме электронных денег как получатели суммы платежной операции и не могут действовать как плательщики, кроме случая возврата суммы операции, осуществленной для плательщика. Провайдер электронных денег обязан не позднее 15 банковских дней после получения этими лицами электронных денег обеспечить перевод денежных средств, эквивалентных размеру указанных электронных денег, на банковские счета этих лиц.

12. В Грузии допускается оказание услуг по денежным переводам только физическим лицам. Зарегистрированному в Грузии юридическому лицу, как потребителю, запрещается получение или (и) отправление денежных переводов. (12.06.2015 N3719)

 

Глава V.

 Права и обязанности, связанные

 с платежными услугами

 

Статья 19. Защита платежных услуг

1. Требования настоящей главы должны выполняться с соблюдением положений статей 8 и 9 настоящего Закона.

2. Действие настоящей главы распространяется на платежные операции, осуществляемые в лари и иностранной валюте. Если в осуществлении платежной операции участвуют иностранная платежная система или система обмена уведомлениями, на провайдера платежных услуг, действующего в Грузии, не распространяются требования подпункта «а» пункта 2 статьи 26, статьи 27 и пункта 3 статьи 28 настоящего Закона.

3. Действие статей 24, 25 и 26, подпункта «в» пункта первого и подпунктов «г» и «д» пункта 2 статьи 30 и статьи 32 настоящего Закона не распространяется во время действия чрезвычайного и военного положения, предусмотренного законодательством Грузии, если это положение непосредственно влияет на выполнение провайдером или потребителем обязательств в соответствии с этим же Законом, а также в случае ограничения Национальным банком Грузии операций на основании особых обстоятельств или (и) исходя из соображений стабильности финансовой системы.

 

Статья 20. Предоставление потребителю информации или (и) заключение соглашения с ним

Провайдер платежных услуг обязан в порядке, установленном Национальным банком Грузии, предоставлять потребителю информацию или (и) заключить с ним соглашение, которое включает условия оказания услуг, в том числе – сроки, тарифы оказания услуг, права и обязанности потребителя и провайдера.

 

Статья 21. Платежный инструмент малого достоинства

1.Национальный банк Грузии правомочен в установленном им самим порядке определить характеристики платежных инструментов малого достоинства.

2.При наличии соответствующего соглашения между потребителем и провайдером на платежный инструмент малого достоинства не распространяются:

а) требования подпункта «в» пункта первого, подпунктов «г» и «д» пункта 2 статьи 30 и пунктов 4 и 5 статьи 33 настоящего Закона, если эти инструменты не имеют средства ограничения или (и) блокировки операций;

б) требования пункта 2 статьи 32 и пунктов первого – 3 статьи 33 настоящего Закона, если данный инструмент может применяться анонимно или, исходя из особенности инструмента, провайдер не может утверждать, что платежная операция авторизована;

в) требование пункта первого статьи 25 настоящего Закона, если отказ от платежной операции вызван характеристиками самого инструмента;

г) сроки выполнения платежного поручения, определенные статьей 26 настоящего Закона;

д) право отзыва платежного поручения, определенное статьей 29 настоящего Закона.

 

Статья 22. Авторизация платежной операции

1. Платежная операция признается авторизованной только в случае согласия плательщика на осуществление операции, если законодательством Грузии не предусмотрено иное.

2. Форма и процедура дачи согласия определяются на основании соглашения между плательщиком и провайдером платежных услуг. При отсутствии такого согласия платежная операция будет считаться неавторизованной.

3. Если согласие дается с помощью платежного инструмента, провайдер платежных услуг правомочен устанавливать лимиты на операции, осуществляемые этим инструментом, а также блокировать платежный инструмент в случаях, предусмотренных заключенным с потребителем соглашением.

4. Плательщик может отозвать свое согласие на осуществление платежной операции в соответствии со статьей 29 настоящего Закона.

 

Статья 23. Платежное поручение

1. Платежное поручение, данное потребителем провайдеру платежных услуг, должно соответствовать стандартам, установленным правилами провайдера, и содержать реквизиты, обеспечивающие выполнение платежного поручения провайдером, и иную информацию, установленную законодательством Грузии.

2. Форму и структуру платежного поручения определяет провайдер.

3. Провайдер ответствен за информацию, добавленную им с целью обеспечения соответствия платежного поручения требованиям платежной системы и законодательства Грузии.

4. Пользователь ответствен за правильность и полноту реквизитов, предоставляемых им провайдеру по платежному поручению.

5. Платежное поручение может быть выдано как в письменной форме, так и с использованием электронных, информационно-телекоммуникационных или иных технологических средств. Национальный банк Грузии правомочен определить порядок дачи (инициирования) платежного поручения, отличающийся от предусмотренного настоящей статьей.

 

Статья 24. Получение и выполнение платежного поручения

1. Временем получения платежного поручения считается момент, когда провайдер платежных услуг плательщика получит платежное поручение, независимо от того, инициировано ли оно плательщиком или получателем. Если платежное поручение плательщика получено провайдером в нерабочий для него день, оно считается полученным в следующий рабочий день. Провайдер платежных услуг плательщика правомочен устанавливать определенное время рабочего дня, после которого полученное платежное поручение считается полученным на следующий рабочий день.

2. Если соглашением между потребителем и провайдером предусматривается выполнение платежного поручения в согласованный день (дата, следующая за датой выполнения перевода), моментом получения поручения для целей статьи 26 настоящего Закона считается согласованный день. Если согласованный день является для провайдера данного потребителя нерабочим, днем получения платежного поручения считается рабочий день, следующий за согласованным днем.

3. Провайдер плательщика обязан в день получения платежного поручения в форме, согласованной между сторонами, и случаях, предусмотренных законодательством Грузии, уведомить плательщика о получении платежного поручения либо иным образом довести эту информацию до его сведения.

4. Если платежное поручение в соответствии с пунктом 2 настоящей статьи должно быть выполнено в согласованный день, провайдер плательщика правомочен получить платежное поручение в любое время до наступления этой даты, несмотря на отсутствие денежных средств на счету плательщика, если заключенным между плательщиком и его провайдером соглашением или (и) правилами провайдера не предусмотрено иное.

 

Статья 25. Отказ от платежного поручения

1. В случае отказа провайдера платежных услуг от выполнения платежного поручения, он обязан в порядке, установленном Национальным банком Грузии, уведомить об этом пользователя или иным образом довести эту информацию до его сведения по возможности в кратчайшие сроки, но не позднее срока выполнения платежного поручения.

2. При соблюдении требований, определенных соглашением между плательщиком и его провайдером и правилами провайдера, провайдер платежных услуг плательщика не вправе отказаться от выполнения платежного поручения, авторизованного плательщиком, независимо от того, было ли оно инициировано плательщиком или получателем или через него, кроме случаев, предусмотренных законодательством Грузии.

3. Если на согласованный день у плательщика не имеется суммы, достаточной для осуществления платежной операции, провайдер плательщика вправе отказаться от выполнения платежного поручения, если соглашением между плательщиком и его провайдером не предусмотрено иное.

4. Отклоненное платежное поручение не признается полученным для целей статей 26 и 31 настоящего Закона.

 

Статья 26. Сроки выполнения платежного поручения

1. Если плательщик и получатель являются пользователями одного и того же провайдера, провайдер должен обеспечить отражение указанной в платежном поручении суммы на счету получателя или (и) иной доступ к ней в день получения платежного поручения, если правовым актом Национального банка Грузии не предусмотрено иное.

2. Если у плательщика и получателя имеются разные провайдеры платежных услуг:

а) провайдер платежных услуг плательщика должен обеспечить зачисление суммы, указанной в платежном поручении, на счет провайдера получателя не позднее банковского дня, следующего за днем получения платежного поручения, если правовым актом Национального банка Грузии не предусмотрено иное;

б) провайдер платежных услуг получателя обязан в день зачисления суммы на его счет, а если день зачисления суммы – для провайдера нерабочий день, – не позднее следующего рабочего дня отразить зачисленную сумму на счету получателя или иным образом обеспечить доступ к ней, если правовым актом Национального банка Грузии не предусмотрено иное.

3. Если провайдер получателя не в состоянии идентифицировать получателя на основании полученной информации, провайдер получателя должен обеспечить возврат суммы в порядке, установленном Национальным банком Грузии.

4. Провайдер получателя обязан передать платежное поручение, инициированное получателем или посредством него, провайдеру плательщика в согласованный ими срок, а в случае прямого дебета – в срок, установленный Национальным банком Грузии.

5. При внесении потребителем наличных денег на банковский счет или их обмене на электронные деньги провайдер обязан незамедлительно обеспечить доступ к этой сумме владельцу счета или потребителю электронных денег.

6. Плательщик вправе с целью подтверждения выполнения платежного поручения дополнительно потребовать от своего провайдера удостоверенный документ. С целью подтверждения выполнения платежного поручения документ выдается в порядке, установленном Национальным банком Грузии, в материальной или электронной форме, и он, кроме информации, указанной плательщиком в платежном поручении, должен содержать информацию, определенную в этом же порядке.

7. Проведение/наличие платежной операции в платежной системе, ее реквизиты, назначение и дата, а также зачисление на счет провайдера получателя могут подтверждаться перед любым правомочным лицом, в письменной или электронной форме, электронным документом, полученным из системы.

 

Статья 27. Выполнение платежа

1. Платеж считается выполненным с момента зачисления денежных средств на счет получателя, кроме случая, предусмотренного пунктом 2 настоящей статьи.

2. Получатель вправе до зачисления денежных средств на его счет определить время или обстоятельство, когда признает платеж выполненным.

 

Статья 28. Размеры перечисленных и зачисленных сумм

1. Провайдер платежных услуг плательщика, а также любой посредник этого провайдера, участвующий в выполнении платежного поручения, обязаны перечислить полную сумму, указанную в платежном поручении.

2. Провайдер платежных услуг получателя обязан отразить на счету получателя сумму или иным образом обеспечить его доступ к сумме получателя в размере суммы, зачисленной на счет провайдера получателя, если соглашением между получателем и его провайдером не предусмотрено иное. Провайдер получателя обязан в форме, согласованной с получателем, предоставить ему информацию о зачисленной на счет провайдера получателя сумме и размерах удержанных комиссионных, если соглашением между получателем и его провайдером предусматривается случай удержания комиссионных.

3. В случае удержания комиссионных с перечисленной суммы, кроме комиссионных, определенных пунктом 2 настоящей статьи, провайдер плательщика обеспечивает, чтобы получатель получил полную сумму, указанную в платежном поручении, инициированном плательщиком, если соглашением между получателем и провайдером плательщика не предусмотрено иное. Если платежное поручение инициировано получателем или посредством него, провайдер получателя обеспечивает, чтобы получатель получил полную сумму, указанную в платежном поручении.

4. Частичное выполнение платежного поручения не допускается, если иное не предусмотрено в порядке, установленном Национальным банком Грузии.

 

Статья 29. Недопустимость отмены и отзыва платежного поручения

1. Пользователь не вправе отменить платежное поручение, если оно получено провайдером плательщика, кроме случаев, определенных настоящей статьей.

2. Если платежное поручение инициировано получателем или через него, кроме прямого дебета, плательщик не вправе отменить его, если это поручение передано провайдеру плательщика или плательщику дано согласие на выполнение поручения для получателя.

3. В случае прямого дебета платежное поручение может быть отозвано в порядке, установленном Национальным банком Грузии.

4. В случае, предусмотренном пунктом 2 статьи 24 настоящего Закона, пользователь вправе отозвать платежное поручение не позднее рабочего дня, предшествующего согласованному дню.

5. При наличии соответствующего соглашения между пользователем и его провайдером платежное поручение может быть отозвано по истечении срока (при наступлении обстоятельства), определенного пунктами первым – 4 настоящей статьи, с соблюдением положений статей 8 и 9 настоящего Закона. При наличии указанного соглашения в случаях, предусмотренных пунктами 2 и 3 настоящей статьи, для отзыва плательщиком платежного поручения обязательно наличие соответствующего соглашения с получателем.

 

Статья 30. Обязательства, связанные с платежным инструментом

1. Пользователь платежных услуг обязан:

а) использовать платежный инструмент в соответствии с условиями, установленными для данного платежного инструмента;

б) соблюдать меры безопасности выданного ему платежного инструмента, обеспечивать защиту персонифицированных средств этого инструмента;

в) в случае обнаружения факта утери, кражи, незаконного присвоения или незаконного использования платежного инструмента в кратчайшие сроки после обнаружения уведомить об этом своего провайдера платежных услуг или лицо, определенное этим провайдером.

2. Провайдер платежных услуг обязан:

а) принять все возможные меры по обеспечению защищенности платежного инструмента и предотвращению его неправомерного использования;

б) не делать характеристики и средства персонифицированной безопасности платежного инструмента доступными для других лиц, кроме владельца данного инструмента;

в) четко ознакомить пользователя платежных услуг с требованиями безопасности платежного инструмента;

г) обеспечивать получение потребителем платежных услуг в любое время уведомления, определенного подпунктом «в» пункта первого настоящей статьи, непосредственно от потребителя или заранее определенного им лица. По требованию потребителя провайдер обязан предоставить ему подтверждение получения уведомления, если после получения уведомления не истекло более 18 месяцев;

д) по получении от потребителя платежных услуг определенного подпунктом «в» пункта первого настоящей статьи уведомления незамедлительно обеспечить пресечение дальнейшего использования платежного инструмента.

3. Провайдер платежных услуг обязан принять на себя все риски, связанные с пересылкой платежного инструмента или (и) характеристик и средств его персонифицированной безопасности.

4. Провайдер не несет ответственности за последствия, наступившие в случае отказа потребителя от предложенных им мер безопасности. В таком случае ответственность за вред, наступивший в результате отказа от мер безопасности, несет потребитель.

5. Национальный банк Грузии правомочен в установленном им порядке установить провайдеру платежных услуг требования и лимиты, связанные с платежным инструментом, в том числе – инструментом электронных денег.

 

Статья 31. Невыполнение или ненадлежащее выполнение платежного поручения

1. Провайдер платежных услуг не несет ответственности за невыполнение или ненадлежащее выполнение платежного поручения, вызванное недостоверной информацией, указанной пользователем в представленном платежном поручении. Это не освобождает провайдера от обязательства в пределах своих возможностей оказывать пользователю помощь в возврате неправильно перечисленной суммы.

2. При соблюдении положения пункта первого настоящей статьи и статьи 32 настоящего Закона провайдер плательщика несет ответственность перед плательщиком за правильное выполнение платежного поручения, инициированного плательщиком, кроме случая, когда он может доказать плательщику, а в случае необходимости – провайдеру получателя, что им правильно указаны реквизиты получателя и провайдером получателя получена сумма платежной операции в соответствии с подпунктом «а» пункта 2 статьи 26 настоящего Закона. Если провайдер плательщика обосновал правильность выполнения им платежного поручения плательщика, провайдер получателя несет ответственность перед получателем за правильность осуществления платежной операции.

3. Если провайдер плательщика ответствен за неправильное осуществление платежной операции в соответствии с пунктом 2 настоящей статьи, он обязан возвратить плательщику неправильно перечисленную сумму и комиссионные, связанные с этой операцией.

4. Если провайдер получателя ответствен за неправильное осуществление платежной операции в соответствии с пунктом 2 настоящей статьи, он обязан зачислить на счет получателя или иным образом обеспечить его доступ к сумме платежной операции.

5. В случае платежного поручения, инициированного получателя или

через него, если соблюдены положения пункта первого настоящей статьи и статьи 32, провайдер получателя ответствен перед получателем за правильную передачу провайдеру плательщика инициированного получателем платежного поручения в соответствии с пунктом 4 статьи 26 настоящего Закона. Если провайдер получателя направил платежное поручение с нарушением требования, предусмотренного настоящим пунктом, он обязан обеспечить устранение ошибки.

6. Провайдер получателя ответствен перед получателем за нарушение подпункта «б» пункта 2 статьи 26 настоящего Закона при зачислении на его счет суммы платежного поручения, инициированного получателем.

7. Провайдер плательщика ответствен перед плательщиком за невыполнение или ненадлежащее выполнение платежного поручения, инициированного получателем, кроме случаев, предусмотренных пунктами 5 и 6 настоящей статьи. Провайдер плательщика обязан возвратить плательщику сумму неправильно осуществленной платежной операции и комиссионных, связанных с этой операцией.

8. Если ответственность провайдера, предусмотренного настоящей статьей, вызвана действием или бездействием другого участвующего в процессе осуществления платежной операции провайдера, посредника или иного лица, провайдер правомочен потребовать от этого лица возмещения в соответствии с настоящей главой соответственно уплаченной провайдером суммы и соответствующего вреда (при наличии такового).

9. Выполнение требований настоящей главы не освобождает стороны от обязательства возмещения вреда в соответствии с законодательством Грузии.

 

Статья 32. Уведомление о неавторизованной или неправильно осуществленной платежной операции

1. Пользователь правомочен требовать от провайдера платежных услуг возмещения суммы, соответствующей неавторизованной или неправильно

осуществленной операции, в соответствии с положениями настоящей главы, если после даты выполнения неавторизованной операции не истекло более 40 дней или после даты выполнения неправильно осуществленной операции не истекло более 180 дней и потребитель уведомил провайдера о неавторизованной или неправильно осуществленной платежной операции в кратчайшие сроки после получения информации о подобной операции, а в случае прямого дебета – в срок, установленный правилами Национального банка Грузии.

2. Если пользователь заявит, что платежная операция является неавторизованной или неправильно осуществленной, на провайдера возлагается бремя доказывания того, что платежная операция была аутентифицированной или (и) правильно осуществленной и что технические неполадки или иные дефекты не повлияли на операцию.

3. Если пользователь заявил о неавторизованной или неправильно осуществленной платежной операции по истечении соответствующего срока, установленного пунктом первым настоящей статьи, это не освобождает провайдера от обязательства в пределах своих возможностей оказывать пользователю помощь в возврате неавторизованной или неправильно перечисленной суммы.

 

Статья 33. Обязательства пользователя и провайдера в связи с неавторизованной платежной операцией

1. Провайдер платежных услуг обязан возместить плательщику сумму неавторизованной платежной операции при соблюдении положений статьи 32 настоящего Закона, кроме случая, определенного пунктом 3 настоящей статьи. Размер подлежащей возмещению пользователю суммы определяется в соответствии с пунктами 2 и 4 настоящей статьи.

2. Плательщик ответствен за вред, возникший в результате неавторизованной операции, осуществленной на территории Грузии с использованием украденного или утерянного платежного инструмента, или его незаконного присвоения либо незаконного использования, в размере не более 100 лари, кроме случая, определенного пунктом 3 настоящей статьи. Для целей настоящего пункта операция, осуществленная посредством Интернета, считается осуществленной на территории Грузии, если она осуществлена с использованием платежного инструмента, выпущенного в Грузии, и Интернет-страница принадлежит гражданину Грузии, зарегистрированному в Грузии юридическому лицу или иному организационному образованию, предусмотренному законодательством Грузии, которое не является юридическим лицом.

3. Плательщик несет полную ответственность за вред, связанный с неавторизованной платежной операцией, вызванный его преступным деянием, а также умышленным невыполнением или невыполнением по неосторожности обязательств, определенных пунктом первым статьи 30 настоящего Закона.

4. Плательщик не несет ответственности за вред, возникший в результате неавторизованной операции, вызванный использованием украденного, утерянного, незаконно присвоенного либо незаконно использованного платежного инструмента, а также несоблюдением им мер безопасности платежного инструмента или несоблюдением средств персонифицированной безопасности, если операция осуществлена им после получения провайдером уведомления в соответствии с подпунктом «в» пункта первого статьи 30 настоящего Закона, когда этот вред вызван не преступным или умышленным деянием плательщика.

5. Если провайдер платежных услуг не обеспечивает получение уведомления, определенного подпунктом «в» пункта первого статьи 30 настоящего Закона, в любое время, плательщик не несет ответственности за вред, возникший в результате неавторизованной операции, вызванный использованием украденного, утерянного, незаконно присвоенного либо незаконно использованного платежного инструмента, а также несоблюдением им мер безопасности платежного инструмента или несоблюдением средств персонифицированной безопасности, если этот вред вызван не преступным или умышленным деянием плательщика.

 

Статья 34. Возмещение суммы авторизованной платежной операции

Национальный банк Грузии правомочен в установленном им самим порядке определить обстоятельства, при которых провайдер платежных услуг обязан возместить плательщику сумму авторизованной платежной операции, и соответствующие сроки, если эта платежная операция была инициирована получателем или через него.

 

Глава VI.

 Финансовый залог

 

Статья 35. Сфера действия настоящей главы

1. Действие настоящей главы распространяется на заключенные между юридическими лицами договора финансового залога всех видов, предметом залога которых являются выпущенные в Грузии финансовый инструмент или (и) денежные средства.

2. Стороной договора финансового залога могут быть только Грузия, орган исполнительной власти Грузии, Национальный банк Грузии, агент по расчетам, оператор, финансовый институт, иностранный центральный банк, иностранный финансовый институт или международный финансовый институт.

3. Стороной договора финансового залога государственных ценных бумаг может быть также любое юридическое лицо, если другой стороной является коммерческий банк.

4. Положения настоящей главы также распространяются на зарегистрированные в соответствии с законодательством Грузии, обремененные залогом в пользу Национального банка Грузии требования к залоговым активам залогодателя.

5. Финансовый залог может применяться для обеспечения обязательств любых типов, в том числе существующего, будущего, возможного или условного, которое залогодатель может иметь в отношении залогодержателя.

6. Не допускается применение финансового залога в качестве предмета или финансового инструмента, заложенного в соответствии с законодательством Грузии.

7. Не допускается применение в отношении предмета финансового залога мер обеспечения исполнения обязательства, предусмотренных законодательством Грузии.

 

Статья 36. Действительность договора финансового залога

1. Договор финансового залога является действительным, и его действие не может оспариваться третьими лицами, в том числе – ликвидатором, управляющим банкротством и временным администратором, а также административными и судебными органами, если договор заключен в письменной форме и у залогодержателя или уполномоченного им лица есть возможность владеть или контролировать предмет финансового залога, что позволяет залогодержателю или действующему от его имени лицу не допустить распоряжение залогодателем предметом залога, а в случае задействования залога осуществить его реализацию или приобрести его в собственность в соответствии с положениями настоящей главы.

2. Залогодержатель может владеть или (и) контролировать предмет финансового залога:

а) если предметом финансового залога является финансовый инструмент на предъявителя, – путем его передачи в физическое владение;

б) если предметом финансового залога является зарегистрированный финансовый инструмент, – путем осуществления записи в соответствующем реестре;

в) если предметом финансового залога является финансовый инструмент в виде записи, – путем его зачисления на счет залогодержателя или открытый у депозитария, действующего от имени залогодержателя, счет залогодержателя, залогодателя или третьего лица и учета залогодержателем или депозитарием залога на финансовый инструмент в соответствующей форме;

г) если предметом финансового залога являются числящиеся на счету денежные средства, – путем их зачисления на счет залогодержателя, открытые в действующем от его имени банке счета на имя залогодержателя, залогодателя или третьего лица и учета залогодержателем или действующим от его имени лицом залога на денежные средства в соответствующей форме;

д) если между залогодателем и залогодержателем заключено соглашение РЕПО, – путем передачи залогодержателю права собственности на предмет финансового залога, в соответствии с условиями сделки РЕПО.

3. Задействование режима ограниченной деятельности не является основанием для отмены или объявления недействительным договора финансового залога и в случае, когда договор вступил в силу или предмет финансового залога был заложен в любое время до задействования режима или в день задействования режима, если залогодержателю не было и не могло быть известно о задействовании режима.

4. Требования пункта 2 настоящей статьи не распространяются на обремененные залогом в пользу Национального банка Грузии требования в отношении кредитных активов залогодателя. Договор залога кредитных активов залогодателя в пользу Национального банка Грузии действителен, и его действие не может оспариваться третьими лицами, в том числе – ликвидатором, управляющим банкротством и временным администратором, а также административным и судебным органами, которые обязаны действовать в соответствии с условиями залога.

5. В случае выполнения обязательств, предусмотренных договором финансового залога, предмет финансового залога возвращается залогодателю, или по согласованию сторон договора финансового залога может произойти взаимовычет обязательств (неттинг) в соответствии с положениями настоящей главы.

6. Для действительности договора финансового залога обязательной не является регистрация финансового залога в каком-либо регистрирующем органе.

 

Статья 37. Последствия невыполнения обязательств, предусмотренных договором финансового залога

1. В случае задействования залога, если нижеприведенные положения заранее определены заключенным между сторонами договором финансового залога или другим договором, частью которого являются положения финансового залога, определенные настоящим Законом: все обязательства сторон, предусмотренные договором, подлежат немедленному выполнению, в том числе – в случае, когда срок оплаты обязательства может не наступить на момент задействования залога, и они числятся как обязательство по уплате суммы по их оценочной текущей стоимости, либо происходит прекращение этих обязательств и замена уплаты соответствующей суммы новым обязательством; или (и) на основании взаимных обязательств сторон исчисляется нетто-обязательство, оплачиваемое стороной с наибольшим полным обязательством.

2. В случае задействования залога соответствующее уполномоченное лицо, за которым числится финансовый залог, обязано уведомить залогодателя о задействовании финансового залога.

 

Статья 38. Покрытие задолженности суммой от реализации финансового залога

1. Положение договора финансового залога, предусматривающее выполнение обязательств за счет суммы, полученной в результате задействования залога, является действительным, и его действие не может оспариваться третьими лицами, в том числе ликвидатором, управляющим банкротством, временным администратором, а также административным и судебным органами и в случае, если в отношении должника, кредитора, залогодателя или залогодержателя задействован ограниченный режим деятельности.

2. В соответствии с настоящей главой в отношении финансовых инструментов, используемых в качестве финансового залога, не допускается применение других мер обеспечения исполнения обязательств, их отчуждение или распоряжение ими в любой форме, кроме случаев, предусмотренных настоящей главой.

3. Дача залогодателем согласия на договор финансового залога подразумевает в случае невыполнения или ненадлежащего выполнения им обязательств, предусмотренных договором, право залогодержателя произвести немедленную реализацию предмета залога или приобрести его в собственность в соответствии с условиями договора и настоящим Законом.

4. Залогодатель неправомочен обременять другим залогом или (и) правом финансовый залог, обращенный в залог в соответствии с настоящей главой. Такая сделка недействительна.

5. В случае залога финансового инструмента, несмотря на задействование в отношении залогодателя залогодержателем ограниченного режима деятельности или наступления его дефолта, при реализации залогодержателем финансового инструмента и использовании права, предусмотренного настоящим Законом и договором, сумма, полученная в результате реализации, должна использоваться на покрытие или взаимовычет обеспеченных обязательств в отношении залогодержателя, а в случае залога денежных средств – на взаимовычет.

6. После полного покрытия обеспеченных обязательств путем финансового залога суммы, полученной в результате реализации финансового залога, оставшаяся сумма излишка (при наличии таковой) возвращается залогодателю.

7. Если суммы, полученной в результате реализации финансового залога, недостаточно для полного покрытия обязательств, обеспеченных путем финансового залога, залогодержатель в части оставшегося обязательства пользуется правами, предусмотренными законодательством Грузии для необеспеченного кредитора.

 

Статья 39. Увеличение, сокращение размера и замена финансового залога

1. В случае изменения стоимости финансового залога или обеспеченного обязательства производится соответственное увеличение или сокращение предмета залога, если это предусмотрено договором финансового залога.

2. Залогодатель может произвести замену предмета залога предметом той же стоимости путем отзыва первоначального предмета залога, если это предусмотрено договором финансового залога.

3. В случае использования в качестве финансового залога совокупности различных финансовых инструментов право залогодателя сократить, увеличить размер или произвести замену финансового залога не ограничивает права залогодержателя владеть или (и) контролировать предмет финансового залога в соответствии со статьей 36 настоящего Закона, если это предусмотрено договором финансового залога.

4. Получатель финансового залога – залогодержатель – правомочен в период действия договора финансового залога по своему усмотрению использовать финансовый залог только в случае, если это предусмотрено договором финансового залога. В этом случае после полного покрытия обязательства, обеспеченного путем финансового залога, или в случае, предусмотренном договором финансового залога, получатель финансового залога обязан в случае залога денежных средств возвратить залогодателю – в том же размере и в той же валюте, а в случае с другими финансовыми инструментами – финансовый инструмент того же должника или эмитента, той же эмиссии или класса и деноминированный в той же валюте той же номинальной стоимости или той же суммарной номинальной стоимости. Договором финансового залога может также предусматриваться обязательство по возвращению залогодержателем другого актива подобной стоимости, если в связи с данным финансовым инструментом наступает какое-либо обстоятельство, связанное с финансовым залогом либо влияющее на него.

5. Увеличение, сокращение или замена финансового залога в соответствии с пунктами первым и 2 настоящей статьи не рассматривается в качестве заключения нового договора финансового залога.

6. Положения пунктов первого и 2 настоящей статьи действительны, и их действие не может оспариваться третьими лицами даже в случае, когда увеличение или замена финансового залога произошли после задействования режима, если залогодержателю не было и не могло быть известно о задействовании режима.

 

Статья 40. Право преимущественного и безусловного удовлетворения обеспеченных кредиторов

Залогодержатель в соответствии с настоящей главой пользуется по отношению к другим обеспеченным кредиторам правом преимущественного и безусловного удовлетворения требования, обеспеченного финансовым залогом.

 

Статья 41. Владение записью финансовых инструментов

В случае владения записью финансовых инструментов, когда право собственности на финансовые инструменты подтверждается записью, к отношениям, предусмотренным настоящей главой, применяется право страны, где имеется соответствующая запись.

 

 Глава VII.

 Надзор оператора системы и провайдера

платежных услуг

 

Статья 42. Регулирование и надзор за деятельностью оператора системы и провайдера платежных услуг

1. Национальный банк Грузии правомочен осуществлять регулирование и надзор за деятельностью оператора системы и провайдера платежных услуг на основании Органического закона Грузии «О Национальном банке Грузии», настоящего Закона и других нормативных актов. Национальный банк Грузии правомочен издавать нормативные акты, регулирующие отдельные виды платежных услуг.

2. Для осуществления надзорных функций Национальный банк Грузии правомочен:

а) издавать нормативные акты;

б) устанавливать оператору системы и провайдеру платежных услуг требования, связанные с правилами, процедурами, стандартами системы, правами и обязанностями участников системы, безопасностью и техническим обеспечением системы и другими вопросами, связанными с оперированием системы;

в) устанавливать оператору значимой системы и значительному провайдеру платежных услуг дополнительные требования исходя из целей настоящего Закона;

г) на определенный срок или (и) определенных условиях освобождать оператора значимой системы и значительного провайдера платежных услуг от соблюдения норм, установленных настоящим Законом и им самим;

д) путем письменного указания требовать от оператора значимой системы и значительного провайдера платежных услуг осуществить определенное действие или воздержаться от него.

 

Статья 43. Хранение и конфиденциальность информации

1. Никто не имеет права открывать кому-либо доступ к конфиденциальной информации, разглашать или распространять такую информацию или использовать ее в личных целях. Подобная информация может быть предоставлена только Национальному банку Грузии в пределах его компетенции.

2. Провайдер может предоставлять информацию о денежных средствах и электронных деньгах своего потребителя, а также осуществленных им операциях (в том числе – попытках осуществления операций) самому потребителю и его надлежащим образом уполномоченному представителю, сторонам – участницам соответствующей сделки, а в случаях, установленных законодательством Грузии, – также Службе финансового мониторинга Грузии и лицам, уполномоченным исполнять подлежащие исполнению акты, определенные Законом Грузии «Об исполнительных производствах», в процессе их исполнения. Данная информация предоставляется другим лицам только на основании решения суда. (12.06.2015 N3719)

3. Пункт 2 настоящей статьи не ограничивает провайдера в праве передавать информацию, связанную с платежной операцией, соответствующей платежной системе, оператору и соответствующему провайдеру. Информация, определенная трансфер-ордером, переданная оператору в результате функционирования платежной системы, может предоставляться только соответствующему участнику или его надлежащим образом уполномоченному представителю. (12.06.2015 N3719)

4. Информация, предусмотренная пунктом 3 настоящей статьи, в случаях, установленных законодательством Грузии, может предоставляться лицам, уполномоченным исполнять подлежащие исполнению акты, определенные Законом Грузии «Об исполнительных производствах», в процессе их исполнения. Данная информация предоставляется другим лицам только на основании решения суда. (12.06.2015 N3719)

5. Судебным, следственным и налоговым органам до вынесения судом соответствующего решения запрещается предоставлять информацию, предусмотренную пунктом 2 настоящей статьи, другим лицам и органам, включая средства массовой информации, а также использовать эту информацию в публичных выступлениях.

6. Оператор системы и провайдер платежных услуг обязаны с целью соблюдения конфиденциальности информации обеспечивать разработку и проведение надлежащих мер безопасности.

7. Оператор системы и провайдер платежных услуг обязаны хранить соответствующие записи и документы в соответствии с законодательством Грузии. Оператор системы и провайдер платежных услуг обязаны хранить в электронной форме информацию об участниках, потребителях и осуществленных ими операциях в течение не менее чем 15 лет.

 

Статья 44. Информация, предоставляемая оператором значимой системы и значительным провайдером платежных услуг

1. Оператор значимой системы и значительный провайдер платежных услуг обязаны в 30-дневный срок после издания индивидуального административно-правового акта Национального банка Грузии о признании значимой системой или значительным провайдером платежных услуг предоставить Национальному банку Грузии:

а) подлинники учредительных документов или их удостоверенные в нотариальном порядке или апостилем либо легализованные копии;

б) информацию о руководящих лицах, непосредственных и бенефициарных собственниках значительной доли;

в) документацию, подтверждающую размер капитала;

г) иную дополнительную информацию, предусмотренную правилами Национального банка Грузии.

2. Размер капитала оператора значимой системы и значительного провайдера платежных услуг ни на одном из этапов их деятельности не должен быть меньше размера капитала (по его видам), установленного и исчисленного Национальным банком Грузии.

3. Национальный банк Грузии правомочен требовать от оператора значимой системы и значительного провайдера платежных услуг, а также участников значимой системы открытия расчетных счетов в Национальном банке Грузии.

4. Оператору значимой системы и значительному провайдеру платежных услуг разрешается осуществлять только виды деятельности, предусмотренные настоящим Законом.

 

Статья 45. Проверка

1. Национальный банк Грузии правомочен на месте или (и) дистанционно проверять соответствие деятельности оператора системы и провайдера платежных услуг требованиям, установленным законодательством Грузии или им самим, для чего имеет право в пределах собственной компетенции требовать и получать документацию по делопроизводству, документы бухгалтерского учета, записи и любую другую информацию.

2. Национальный банк Грузии правомочен на месте или (и) дистанционно проверять соответствие допуска к системе и участия в системе участника значимой системы правилам системы и требованиям законодательства Грузии.

 

Статья 46. Санкции

1. Национальный банк Грузии правомочен применять в отношении оператора системы и провайдера платежных услуг санкции, определенные пунктом 2 настоящей статьи, если оператор системы и провайдер платежных услуг:

а) нарушили одно из положений настоящего Закона или любые норматив, инструкцию, положение, правило, постановление, письменное указание Национального банка Грузии;

б) предоставили недостоверную или неточную информацию:

в) нарушили требования Закона Грузии «О содействии пресечению легализации незаконных доходов».

2. При выявлении нарушений, определенных пунктом первым настоящей статьи, Национальный банк Грузии правомочен применить к нарушителю последовательно, а исходя из серьезности нарушения – непоследовательно следующие санкции:

а) направить письменное предупреждение или (и) потребовать прекращения и не допустить то или иное нарушение;

б) назначить денежный штраф в порядке и размерах, установленных им самим;

в) упразднить регистрацию.

3. Сумма денежного штрафа, назначенного в соответствии с настоящей статьей, направляется в государственный бюджет Грузии.

 

Статья 47. Перечень операторов систем и провайдеров платежных услуг

Национальный банк Грузии ведет и публикует на своей официальной Интернет-странице реестр операторов систем и провайдеров платежных услуг.

 

Статья 48. Обязательства оператора системы и провайдера платежных услуг

Оператор системы и провайдер платежных услуг обязаны уведомлять Национальный банк Грузии, а также оператора той системы, участниками которой они являются, о реорганизации, ликвидации, производстве по делу о банкротстве, временном приостановлении деятельности и любом другом обстоятельстве, могущим повлиять на оперирование системы этими лицами или оказание ими платежных услуг.

 

Статья 49. Исключение из действия настоящей главы

Действие настоящей главы не распространяется на действующие в Грузии коммерческие банки и микрофинансовые организации.

 

Статья 50. Общие принципы

При отсутствии нормы, регулирующей платежную систему и платежные услуги, оператор или провайдер действуют в соответствии с международными нормами и наилучшей международной практикой.

 

Глава VIII.

Переходное и заключительное положения

 

Статья 51. Переходное положение

Юридические лица, осуществлявшие деятельность, предусмотренную настоящим Законом, до введения настоящего Закона в действие, должны в 3-месячный срок после задействования настоящего Закона зарегистрироваться в порядке, установленном настоящим Законом и Национальным банком Грузии.

 

Статья 52. Введение Закона в действие

Настоящий Закон ввести в действие с 1 июля 2012 года.

 

 

Президент Грузии                                                                                                                                    Михаил Саакашвили

Тбилиси

25 мая 2012 года

№ 6304-Iс