О государственном языке

Консолидированная версия (02/11/2021 - 21/09/2023)

სახელმწიფო ენის შესახებ

საქართველოს 2017 წლის 13 ოქტომბრის კონსტიტუციური კანონი №1324 - ვებგვერდი, 19.10.2017წ.

ქართული ენა საქართველოს ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობა და მისი სახელმწიფოებრიობის აუცილებელი პირობაა. იგი საქართველოს ყველა მოქალაქის საერთო-სახელმწიფოებრივი კუთვნილებაა. საქართველოს სახელმწიფო თავის ყველა ფუნქციას ამ ენაზე ასრულებს, იცავს მას და განსაზღვრავს მისი, როგორც სახელმწიფო ენის, ფუნქციონირებისა და განვითარების პოლიტიკას.

საქართველოს სახელმწიფო, ამავე დროს, იცავს და განამტკიცებს ქვეყანაში ენათა და კულტურათა თანაარსებობისა და ჰარმონიული განვითარების საუკუნეთა განმავლობაში ჩამოყალიბებულ ტრადიციას. მას დაუშვებლად მიაჩნია ნებისმიერი ენის მიმართ უპატივცემულობის გამოხატვა, საქართველოს მოქალაქის ენობრივი უფლებების შელახვა და აღკვეთს სახელმწიფო ენობრივი პოლიტიკის კონსტიტუციური პრინციპების საწინააღმდეგო ქმედებას.

თავი I

ზოგადი დებულებები

მუხლი 1. კანონის რეგულირების სფერო

1. ეს კანონი განამტკიცებს სახელმწიფო ენის კონსტიტუციურ სტატუსს, ადგენს მისი გამოყენებისა და დაცვის სამართლებრივ საფუძვლებს, აწესრიგებს სახელმწიფო და არასახელმწიფო ენების ფუნქციონირებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს.

2. ეს კანონი ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეზე, საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირზე, მოქალაქეობის არმქონე პირსა და უცხოელზე.

3. ეს კანონი არ ვრცელდება პირად ურთიერთობებზე.

მუხლი 2. სახელმწიფო ენის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობა

1. სახელმწიფო ენის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობა შედგება საქართველოს კონსტიტუციისაგან, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებებისაგან, ამ კანონისა და სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებისაგან.

2. სახელმწიფო ენობრივი პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს განსაზღვრავს საქართველოს პარლამენტი.

მუხლი 3. კანონში გამოყენებული ტერმინების განმარტება

ამ კანონში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა:

ა) სახელმწიფო ენა – ენა (ენები), რომელსაც (რომლებსაც) ეს სტატუსი საქართველოს კონსტიტუციით აქვს მინიჭებული და რომელიც (რომლებიც), ისტორიული ტრადიციის შესაბამისად, სახელმწიფო ხელისუფლების განხორციელების და საქართველოს მოქალაქეების, სხვა ფიზიკური და იურიდიული პირების ურთიერთობის ძირითადი საშუალებაა;

ბ) არასახელმწიფო ენა – სახელმწიფო ენის გარდა, ნებისმიერი ენა, რომლითაც საქართველოს მოქალაქეები და საქართველოში მცხოვრები სხვა პირები პირად ცხოვრებაში თუ საჯაროდ სარგებლობენ;

გ) ეროვნული უმცირესობის ენა – არასახელმწიფო ენა, რომელსაც, ტრადიციულად, იყენებენ საქართველოს გარკვეულ ტერიტორიაზე კომპაქტურად მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეები;

დ) სალიტერატურო ენა – სახელმწიფო ენის მწიგნობრული, ნორმირებული სახე, რომელიც ემსახურება ოფიციალურ-საქმიანი ურთიერთობების, განათლების, მეცნიერების, კულტურის, მასობრივი კომუნიკაციის ყველა სფეროს;

ე) სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი – საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომლის საქმიანობის სახელმწიფო კონტროლს ახორციელებს საქართველოს მთავრობა. იგი არის სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვისა და პოპულარიზაციის, ქართული სალიტერატურო ენის ნორმებისა და სპეციალურ ტერმინთა დადგენისა და დამკვიდრების უზრუნველმყოფი და სახელმწიფო ენის ერთიანი პოლიტიკის განმახორციელებელი ორგანო;

ვ) სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამა – სახელმწიფო ენის განვითარების, ტექნოლოგიური უზრუნველყოფის, ნორმალიზაციისა და სტანდარტიზაციის ძირითად მიმართულებათა განმსაზღვრელი ერთიანი დოკუმენტი, რომელსაც შეიმუშავებს სახელმწიფო ენის ექსპერტთა კომისია და სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის წარდგინებით ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა;

ზ) ტრანსლიტერაცია – ერთი ენის ფონემის (ბგერის) მეორე ენის დამწერლობის ნიშნით გადმოცემა.

მუხლი 4. სახელმწიფო ენის სტატუსი

1. საქართველოს კონსტიტუციის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, საქართველოს სახელმწიფო ენა არის ქართული, ხოლო აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში – აგრეთვე აფხაზური.

2. სახელმწიფო საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე უზრუნველყოფს სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვას.

3. სახელმწიფო მუდმივად ზრუნავს ქართველურ ენათა და კილოთა შენარჩუნებასა და შესწავლაზე, როგორც სახელმწიფო ენის სიცოცხლისუნარიანობის უმნიშვნელოვანეს პირობაზე.

საქართველოს 2021 წლის 2 ნოემბრის ორგანული კანონი №966 – ვებგვერდი, 05.11.2021წ.

მუხლი 5. სახელმწიფო ენის დაცვის გარანტიები

1. სახელმწიფო ენის დაცვის, ფუნქციონირებისა და განვითარების უმთავრესი გარანტი სახელმწიფოა.

2. სახელმწიფო ენის დაცვის გარანტიები დადგენილია საქართველოს კონსტიტუციით, ამ კანონითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით.

3. სახელმწიფო ორგანოები და მუნიციპალიტეტები სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში უზრუნველყოფენ სახელმწიფო ენის ფუნქციონირებისა და მისი სიწმინდის დაცვისთვის აუცილებელი ორგანიზაციული და მატერიალურ-ტექნიკური პირობების შექმნას.

4. სახელმწიფო უზრუნველყოფს სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამის განხორციელებას.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 6. სახელმწიფო და არასახელმწიფო ენების გამოყენების გარანტიები

1. სახელმწიფო უზრუნველყოფს სახელმწიფო ენის შესწავლისა და გამოყენებისათვის სათანადო პირობების შექმნას.

2. საქართველოს მოქალაქე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის შესაბამისად, უზრუნველყოფილია საჯარო ინფორმაციით სახელმწიფო ენაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საჯარო ინფორმაცია არასახელმწიფო ენაზეა დაცული.

3.საჯარო მოსამსახურე, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, უზრუნველყოფილია სამსახურებრივი ინფორმაციით სახელმწიფო ენაზე.

4. საჯარო მოსამსახურე ვალდებულია იცოდეს სახელმწიფო ენა.

5. სახელმწიფო უზრუნველყოფს საჯარო სამსახურში დასაქმებული პირის მიერ სახელმწიფო ენის შესწავლის შესაძლებლობის შექმნას.

6. არასახელმწიფო ენის გამოყენება თავისუფალია, თუ ამით არ იზღუდება სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსი.

მუხლი 7. განათლების ენა

1. სახელმწიფო უზრუნველყოფს ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების, ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების სახელმწიფო ენაზე მიღებას. განათლების არასახელმწიფო და ეროვნული უმცირესობის ენებზე მიღების საკითხი რეგულირდება საქართველოს კანონმდებლობით.

2. საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შექმნილ არაქართულენოვან ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში ქართული ენის (აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებულ არააფხაზურენოვან ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებაში – აგრეთვე აფხაზური ენის), როგორც საგნის, სწავლება სავალდებულოა.

3. საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შექმნილი არასახელმწიფოენოვანი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ვალდებულია შესაბამის პირებს შესთავაზოს ქართული ენის სპეციალური კურსი, ხოლო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული არააფხაზურენოვანი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება – აგრეთვე აფხაზური ენის სპეციალური კურსი.

საქართველოს 2016 წლის 8 ივნისის კანონი № 5374 - ვებგვერდი, 24.06.2016წ.

საქართველოს 2017 წლის 23 მარტის კანონი №501 - ვებგვერდი, 27.03.2017წ.

მუხლი 8. სახელმწიფო საგარეო ენობრივი პოლიტიკის პრინციპები

საერთაშორისო სამართლის ნორმებისა და საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების გათვალისწინებით, სახელმწიფო ხელს უწყობს:

ა) საქართველოს ფარგლების გარეთ სახელმწიფო ენის სწავლებასა და პოპულარიზაციას;

ბ) ქართველოლოგიური და აფხაზოლოგიური კვლევების გაღრმავებას;

გ) სათანადო სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ლიტერატურის გავრცელებას, სამეცნიერო ფორუმებისა და საზოგადოებრივი ღონისძიებების ორგანიზებას.

თავი II

სახელმწიფო ენის გამოყენების სამართლებრივი პრინციპები

მუხლი 9. საქართველოს მოქალაქის უფლება-მოვალეობანი ენის გამოყენების სფეროში

1. საქართველოს ყველა მოქალაქის უფლებაა, სახელმწიფოს მოსთხოვოს სახელმწიფო ენის დაცვისათვის, შესწავლისა და განვითარებისათვის აუცილებელი პირობების შექმნა, ამ კანონითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით დადგენილი გარანტიების უზრუნველყოფა.

2. საქართველოს ყველა მოქალაქე ვალდებულია, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და ამ კანონის შესაბამისად, სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოებთან ურთიერთობა ჰქონდეს სახელმწიფო ენაზე, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გამონაკლისი შემთხვევებისა.

3. იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენლები კომპაქტურად ცხოვრობენ, სახელმწიფო უზრუნველყოფს ეროვნული უმცირესობისთვის მიკუთვნებული პირის სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოებთან ამ ეროვნული უმცირესობის ენაზე თარჯიმნის დახმარებით ურთიერთობას.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 10. საქართველოს მოქალაქის უფლება, ოფიციალური დოკუმენტი და ინფორმაცია სახელმწიფო ენაზე მიიღოს

საქართველოს ყველა მოქალაქის უფლებაა, მოითხოვოს და კანონით დადგენილი წესით მიიღოს სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოებში მის შესახებ არსებული ინფორმაცია და ოფიციალური დოკუმენტი სახელმწიფო ენაზე, გარდა იმ დოკუმენტის ასლისა, რომელიც დედნის ენაზე გაიცემა.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

თავი III

სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოების საქმიანობის, ოფიციალური საქმისწარმოებისა და სამართალწარმოების ენა

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 11. სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოების ოფიციალური საქმისწარმოების ენა

1. სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოები ოფიციალურ საქმისწარმოებას ახორციელებენ სახელმწიფო ენაზე, გარდა ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა.

2. სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოებს შორის ურთიერთობა და მიმოწერა სახელმწიფო ენაზე ხორციელდება.

3. სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოები ფიზიკური და იურიდიული პირების განცხადებებს, საჩივრებსა და წინადადებებს იღებენ, განიხილავენ და პასუხს სცემენ სახელმწიფო ენაზე, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შემთხვევებისა.

4. იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენლები კომპაქტურად ცხოვრობენ, სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოები უფლებამოსილი არიან, დაადგინონ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებულისგან განსხვავებული წესი, რომელიც გულისხმობს, საჭიროების შემთხვევაში, ეროვნული უმცირესობისთვის მიკუთვნებული პირის მიერ მუნიციპალიტეტის ორგანოში ამ ეროვნული უმცირესობის ენაზე წარდგენილი განცხადების, საჩივრის, მასზე გაცემული პასუხის თარგმნას. ამასთანავე, ოფიციალური ძალა მხოლოდ შესაბამისი ტექსტის დედანს აქვს.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 12. სამართალშემოქმედებისა და საკანონმდებლო საქმიანობის ენა

1. ნორმატიული აქტი უნდა მომზადდეს და გამოქვეყნდეს ქართულ ენაზე, ხოლო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე – აგრეთვე აფხაზურ ენაზე. ნორმატიული აქტი შეიძლება არასახელმწიფო ენაზედაც გამოქვეყნდეს, მაგრამ ასეთ ტექსტს ოფიციალური ძალა არა აქვს.

2. იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენლები კომპაქტურად ცხოვრობენ, მუნიციპალიტეტის ორგანო, საჭიროების შემთხვევაში, უზრუნველყოფს მის მიერ მიღებული ნორმატიული აქტის ამ ეროვნული უმცირესობის ენაზე თარგმნას. ამასთანავე, ოფიციალური ძალა მხოლოდ შესაბამისი ტექსტის დედანს აქვს.

3. საქართველოს პარლამენტს საკანონმდებლო ინიციატივის წესით კანონპროექტი და საკანონმდებლო წინადადება ქართულ ენაზე წარედგინება.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 13. სამართალწარმოების ენა

საქართველოს კონსტიტუციისა და საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად, სამართალწარმოება ხორციელდება სახელმწიფო ენაზე. პირს, რომელმაც სახელმწიფო ენა არ იცის, მიეჩინება თარჯიმანი.

მუხლი 14. ენის საქართველოს სამხედრო და სხვა გასამხედროებულ ძალებში გამოყენება

1. საქართველოს სამხედრო და სხვა გასამხედროებული ძალები ოფიციალურ საქმიანობას ახორციელებენ ქართულ ენაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კანონით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებით ან შეთანხმებით სხვა წესია დადგენილი.

2. საქართველოს სამხედრო და სხვა გასამხედროებულ ძალებში სამსახურისა და სამხედრო ბრძანებების ენა არის ქართული.

მუხლი 15. ბეჭდის, შტამპის, შტემპელის, ბლანკის ტექსტის ენა

სახელმწიფო ორგანო, მუნიციპალიტეტის ორგანო ბეჭდის, შტამპის, შტემპელის, ბლანკის ტექსტს სახელმწიფო ენაზე ადგენს. საჭიროების შემთხვევაში, შესაბამისი ტექსტი შეიძლება ერთ-ერთ არასახელმწიფო ენაზედაც მიეთითოს.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

თავი IV

საგარეო ურთიერთობების ენა

მუხლი 16. საგარეო ურთიერთობების ენა

საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების წარმომადგენელი ვალდებულია საგარეო ურთიერთობებში სახელმწიფო ენის სფეროში საერთაშორისო სამართლის ნორმებით გათვალისწინებული უფლებები გამოიყენოს.

თავი V

არჩევნების, რეფერენდუმის, პლებისციტის, კონკურსის, ატესტაციისა და ოფიციალური ღონისძიების ენა

მუხლი 17. არჩევნების ენა

არჩევნების პროცესში კანდიდატები რეგისტრირდებიან, სათანადო დოკუმენტაცია დგება და საარჩევნო პროცედურები ხორციელდება სახელმწიფო ენაზე, გარდა საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ დადგენილი შემთხვევებისა.

მუხლი 18. რეფერენდუმისა და პლებისციტის ენა

1. რეფერენდუმი და პლებისციტი მზადდება და ტარდება სახელმწიფო ენაზე, გარდა საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ დადგენილი შემთხვევებისა.

2. რეფერენდუმისა და პლებისციტის ჩასატარებელი ბიულეტენები და რეფერენდუმისა და პლებისციტის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილებები ფორმდება სახელმწიფო ენაზე, გარდა საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ დადგენილი შემთხვევებისა.

მუხლი 19. კონკურსისა და ატესტაციის ენა

სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოები „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით, აგრეთვე სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებულ კონკურსსა და ატესტაციას ატარებენ და მათთან დაკავშირებულ დოკუმენტაციას ადგენენ სახელმწიფო ენაზე.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 20. ოფიციალური ღონისძიების ენა

1. სახელმწიფო ორგანოს, მუნიციპალიტეტის ორგანოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის, საწარმოს ოფიციალური ღონისძიება ტარდება სახელმწიფო ენაზე, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი. თუ ოფიციალურ ღონისძიებაზე გამომსვლელი არასახელმწიფო ენას იყენებს, მისი გამოსვლა სახელმწიფო ენაზე ითარგმნება.

2. იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენლები კომპაქტურად ცხოვრობენ, ადგილობრივი მნიშვნელობის ოფიციალური ღონისძიება (გარდა მუნიციპალიტეტის ორგანოს სხდომისა) შეიძლება ამ ეროვნული უმცირესობის ენაზე ჩატარდეს.

3. ამ მუხლის პირველი პუნქტი არ ვრცელდება საქართველოს ტერიტორიაზე ჩასატარებელ საერთაშორისო ოფიციალურ ღონისძიებაზე.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

თავი VI

საკუთარი სახელის და სხვა სახელწოდების ენა

მუხლი 21. გეოგრაფიული ობიექტის სახელდება

გეოგრაფიული ობიექტის სახელდებასთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება „გეოგრაფიული ობიექტების სახელდების შესახებ“ საქართველოს კანონით.

მუხლი 22. სახელის, მამის სახელისა და გვარის დაწერილობა

1. საქართველოს მოქალაქის, საქართველოში მუდმივად მცხოვრები პირის სახელის, მამის სახელისა და გვარის ოფიციალური რეგისტრაცია ხორციელდება სახელმწიფო ენაზე, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

2. სახელი, მამის სახელი და გვარი სახელმწიფო ენიდან სხვა ენაზე და სხვა ენიდან სახელმწიფო ენაზე შესაბამისი სალიტერატურო ენის ნორმებით დადგენილი ტრანსლიტერაციის წესების დაცვით გადმოიცემა.

მუხლი 23. „სახელმწიფო ორგანოს, მუნიციპალიტეტის ორგანოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის, საწარმოს სახელწოდების ენა

1. სახელმწიფო ორგანოს, მუნიციპალიტეტის ორგანოს ოფიციალური სახელწოდება იქმნება და გამოიყენება სახელმწიფო ენაზე. ეს სახელწოდება სახელმწიფო ენასთან ერთად შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ერთ-ერთ არასახელმწიფო ენაზედაც, ხოლო იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენლები კომპაქტურად ცხოვრობენ, – აგრეთვე ამ ეროვნული უმცირესობის ენაზე.

2. დაწესებულების, ორგანიზაციის სახელწოდება სახელმწიფო რეესტრში სახელმწიფო ენაზე შეიტანება.

3. კერძო სამართლის იურიდიული პირის სახელდება ხდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

4. ამ მუხლის პირველი–მე-3 პუნქტებით გათვალისწინებულ სახელწოდებათა შესაბამის ნორმებთან შეუსაბამობა სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის რეკომენდაციის შესაბამისად უნდა გასწორდეს.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

თავი VII

საჯარო ინფორმირებისა და მასობრივი ინფორმაციის

საშუალებათა ენა

მუხლი 24. საჯარო ინფორმირების ენა

საჯარო ინფორმირებისათვის განკუთვნილი განცხადების, შეტყობინების, სასათაურო წარწერის, პლაკატის, აბრის, აფიშის, რეკლამის, სხვა ვიზუალური ინფორმაციის ტექსტი სახელმწიფო ენაზე სრულდება. საჭიროების შემთხვევაში, შესაბამისი ინფორმაცია შეიძლება მიეთითოს არასახელმწიფო ენაზედაც, ხოლო იმ მუნიციპალიტეტში, სადაც ეროვნული უმცირესობის წარმომადგენლები კომპაქტურად ცხოვრობენ, – აგრეთვე ამ ეროვნული უმცირესობის ენაზე.

მუხლი 25. საჯარო ინფორმირებისათვის განკუთვნილ წარწერათა წარმოდგენა და განლაგება

1. საჯარო ინფორმირებისათვის განკუთვნილი წარწერის სახელმწიფო ენაზე წარმოდგენა სავალდებულოა.

2. საჯარო ინფორმირებისათვის განკუთვნილი წარწერის არასახელმწიფო ენაზე (მათ შორის, ეროვნული უმცირესობის ენაზე) წარმოდგენის წესს შეიმუშავებს და ამტკიცებს სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი.

3. ამ კანონით დადგენილ შემთხვევებში ოფიციალური სახელწოდების სახელმწიფო და არასახელმწიფო ენებზე გადმოცემისას სახელმწიფო ენაზე შესრულებული ტექსტი თავსდება წინ (მარცხნივ ან ზევით), ხოლო არასახელმწიფო ენაზე შესრულებული ტექსტი – შემდეგ (მარჯვნივ ან ქვევით).

4. ოფიციალური სახელწოდების ქართულ, აფხაზურ და არასახელმწიფო ენებზე გადმოცემისას ქართული ტექსტი თავსდება წინ (მარცხნივ ან ზევით), აფხაზური ტექსტი – ცენტრში, ხოლო არასახელმწიფო ენაზე შესრულებული ტექსტი – შემდეგ (მარჯვნივ ან ქვევით).

5. ამ მუხლის მე-3 და მე-4 პუნქტებით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებულ შემთხვევაში სახელმწიფო ენაზე შესრულებული ტექსტი არასახელმწიფო ენაზე შესრულებული ტექსტის წინ (მარცხნივ ან ზევით) თავსდება.

6. არასახელმწიფო ენაზე შესრულებული ტექსტის სახელმწიფო ენაზე შესრულებულ ტექსტთან ერთად გამოყენებისას არასახელმწიფოენოვანი ტექსტის შრიფტი სახელმწიფოენოვანი ტექსტის შრიფტზე დიდი არ უნდა იყოს.

მუხლი 26. საცნობარო მასალის ენა

1. სახელმწიფო ორგანოს, ფიზიკური ან/და იურიდიული პირის მიერ საქართველოში გასავრცელებლად საცნობარო მასალა, როგორც წესი, სახელმწიფო ენაზე გამოიცემა (ქვეყნდება).

2. არასახელმწიფოენოვან საცნობარო მასალას უნდა ახლდეს თარგმანი სახელმწიფო ენაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ეს მასალა მხოლოდ არასახელმწიფოენოვანი მომხმარებლისთვისაა გათვალისწინებული.

მუხლი 27. მაუწყებლობის ენა

მაუწყებლობის ენასთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონით.

მუხლი 28. რეკლამის ენა

რეკლამის ენასთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება „რეკლამის შესახებ“ საქართველოს კანონით.

თავი VIII

სახელმწიფო ენის სხვა სფეროებში გამოყენება

მუხლი 29. მომხმარებლის უფლება, ინფორმაცია სახელმწიფო ენაზე მიიღოს

1. მომხმარებელს უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოითხოვოს და მიიღოს ინფორმაცია სახელმწიფო ენაზე.

2. სახელმწიფო ენის არცოდნა არ შეიძლება მომსახურების გაწევაზე უარის თქმის მოტივი იყოს.

მუხლი 30. ენის მეცნიერების სფეროში გამოყენება

1. ქართულენოვან უმაღლეს საგანმანათლებლო (სამეცნიერო) დაწესებულებაში აკადემიური (სამეცნიერო) ხარისხის მოსაპოვებლად ნაშრომის წარდგენა და მისი საჯაროდ დაცვა ხდება სახელმწიფო ენაზე, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გამონაკლისი შემთხვევებისა.

2. სახელმწიფო სამეცნიერო დაწესებულებაში მეცნიერული კვლევის შედეგები, როგორც წესი, ფორმდება და ვრცელდება სახელმწიფო ენაზე.

3. საქართველოს ტერიტორიაზე სამეცნიერო კვლევის შედეგების არასახელმწიფო ენაზე გამოქვეყნების შემთხვევაში მათ უნდა ახლდეს რეზიუმე სახელმწიფო ენაზე.

4. ტექნიკურ დოკუმენტაციაში, აგრეთვე საქმისწარმოებაში გამოიყენება ერთიანი ტერმინოლოგია. ტერმინოლოგიის დადგენისა და გამოყენების ნორმებს განსაზღვრავს სახელმწიფო ენის ექსპერტთა კომისია.

მუხლი 31. ენის ინფორმატიკის სფეროში გამოყენება

1. სახელმწიფო ხელს უწყობს საინფორმაციო ტექნოლოგიებში ქართული ენის სრულფასოვან გამოყენებას.

2. კომპიუტერული (ელექტრონული) ტექნიკა, რომელსაც სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოები, საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიული პირები იყენებენ, ტექსტის სახელმწიფო ენაზე შესრულების შესაძლებლობას უნდა იძლეოდეს.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 32. ენის კულტურის სფეროში გამოყენება

სახელმწიფო ენის განვითარებისა და სრულფასოვანი ფუნქციონირების მიზნით სახელმწიფო ხელს უწყობს:

ა) სხვა ენაზე არსებული მხატვრული, სამეცნიერო, პოლიტიკური და სხვა ლიტერატურის სახელმწიფო ენაზე თარგმნასა და გამოცემას;

ბ) აუდიოვიზუალური ნაწარმოების სახელმწიფო ენაზე თარგმნასა და საჯაროდ გადაცემას.

თავი IX

სახელმწიფო ენის ცოდნასთან დაკავშირებული მოთხოვნა

მუხლი 33. სახელმწიფო ენის ცოდნასთან დაკავშირებულ მოთხოვნასთან პირის შესაბამისობა

ამ კანონის მე-6 მუხლის მე-4 პუნქტის მოთხოვნასთან პირის შესაბამისობა დასტურდება:

ა) სახელმწიფოენოვანი ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების ან უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების დამთავრების დამადასტურებელი დოკუმენტით;

ბ) საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შექმნილი არასახელმწიფოენოვანი ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების დამთავრების დამადასტურებელი დოკუმენტით;

გ) სახელმწიფო ენის გამოცდის ჩაბარების მოწმობით.

მუხლი 34. სახელმწიფო ენის გამოცდა

1. სახელმწიფო ენის გამოცდის ჩატარების წესს სახელმწიფო ენის დეპარტამენტთან შეთანხმებით შეიმუშავებს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრი და ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.

2. სახელმწიფო ენის გამოცდის ჩატარებას უზრუნველყოფს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრი.

3. სახელმწიფო ენის გამოცდის შედეგის გათვალისწინებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ სახელმწიფო ენის ცოდნასთან დაკავშირებულ მოთხოვნასთან პირის შესაბამისობის დამადასტურებელ დოკუმენტს (მოწმობას) გასცემს სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი.

თავი X

სახელმწიფო ენის დაცვის სახელმწიფო კონტროლი და შესაბამის სახელმწიფო დაწესებულებათა უფლებამოსილება ამ სფეროში

მუხლი 35. სახელმწიფო ენის დაცვის სახელმწიფო კონტროლი

სახელმწიფო ენის დაცვის სახელმწიფო კონტროლს თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში ახორციელებენ:

ა) საქართველოს პარლამენტი;

ბ) საქართველოს მთავრობა;

გ) მუნიციპალიტეტის ორგანოები;

დ) სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 36. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი

1. ამ კანონითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით დადგენილ ფარგლებში სახელმწიფო ენის კონსტიტუციური სტატუსის დაცვასა და პოპულარიზაციას, ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დადგენასა და დამკვიდრებას უზრუნველყოფს სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი. იგი ამ კანონის საფუძველზე შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია.

2. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის დებულებას ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.

3. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის თავმჯდომარეს თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს საქართველოს პრემიერ-მინისტრი.

4. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის საქმიანობის სახელმწიფო კონტროლს ახორციელებს საქართველოს მთავრობა.

5. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი ფინანსდება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან.

6. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი:

ა) უზრუნველყოფს სახელმწიფო ენის დაცვის, განვითარებისა და გამოყენების სფეროში ერთიანი პოლიტიკის განხორციელებას;

ბ) შეიმუშავებს და გამოსცემს სახელმწიფო ენის დაცვისა და განვითარებისათვის აუცილებელ ნორმატიულ აქტებს;

გ) ზედამხედველობს ამ კანონის შესრულებას;

დ) ქმნის სახელმწიფო ენის ექსპერტთა კომისიას და კომისიის მიერ შემუშავებულ ქართული სალიტერატურო ენის ნორმებსა და ტერმინოლოგიურ სტანდარტებს დასამტკიცებლად წარუდგენს საქართველოს მთავრობას;

ე) უზრუნველყოფს სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამის შემუშავებას და კოორდინაციას უწევს მის განხორციელებას;

ვ) სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოებს, საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს აძლევს რეკომენდაციებს ენის გამოყენების სფეროში არსებული დარღვევების აღმოსაფხვრელად;

ზ) ამ კანონისა და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დარღვევის შემთხვევაში უფლებამოსილია მიმართოს სახელმწიფო ორგანოს დამრღვევის მიმართ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენების მოთხოვნით;

თ) ახორციელებს საინფორმაციო და მეთოდური უზრუნველყოფის ღონისძიებებს სახელმწიფო ენის სფეროში;

ი) ახორციელებს სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის დებულებით განსაზღვრულ სხვა უფლებამოსილებებს.

7. სახელმწიფო ენის ექსპერტთა კომისიის თავმჯდომარესა და წევრებს ნიშნავს სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის თავმჯდომარე.

8. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის წარდგინებით საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული ქართული სალიტერატურო ენის ნორმებისა და ტერმინოლოგიური სტანდარტების დაცვა სავალდებულოა.

9. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი უფლებამოსილია ამ კანონით გათვალისწინებული ამოცანებისა და ფუნქციების შესასრულებლად სახელმწიფო ორგანოებისაგან, საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიული პირებისაგან და ინდივიდუალური საწარმოებისაგან გამოითხოვოს ნებისმიერი საჯარო ინფორმაცია.

10. ამ მუხლის მე-9 პუნქტით გათვალისწინებული სახელმწიფო ორგანოებისა და პირების მიერ სახელმწიფო ენის დეპარტამენტისათვის არასწორი ან არასრული ინფორმაციის წარდგენა ინფორმაციის მიუწოდებლობად ჩაითვლება. ინფორმაცია სახელმწიფო ენის დეპარტამენტს მოთხოვნიდან 10 სამუშაო დღის ვადაში უნდა წარედგინოს.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

მუხლი 37. სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამა

1. სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი სახელმწიფო ენის ექსპერტთა კომისიის რეკომენდაციის საფუძველზე საქართველოს მთავრობას დასამტკიცებლად წარუდგენს სახელმწიფო ენის ერთიან პროგრამას.

2. სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამის განხორციელებას უზრუნველყოფენ საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული სახელმწიფო ორგანოები.

3. სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამა ითვალისწინებს:

ა) სახელმწიფო ენის შესწავლის მსურველთა ინტერესების მაქსიმალურ უზრუნველყოფას; სახელმწიფო ენის სწავლებისა და ენობრივი კულტურის ამაღლების მიზნით მეთოდური და სასწავლო რესურსების მომზადებას; სახელმწიფო ენის თანამედროვე მოთხოვნათა შესაბამისად სწავლებას; ენობრივ უმცირესობათა ჯგუფებში ბილინგვური სწავლების დანერგვას;

ბ) სახელმწიფო ენის სტრუქტურის, ისტორიისა და ფუნქციონირების თავისებურებათა თანამიმდევრულ კვლევას; თანამედროვე ქართულის ერთიან ლექსიკოგრაფიულ უზრუნველყოფას; ქართული სალიტერატურო ენის ნორმებისა და ტერმინოლოგიური სტანდარტების სრული კორპუსის მომზადებას;

გ) სახელმწიფო ენის სრულ ტექნოლოგიურ უზრუნველყოფას; ენობრივი მონაცემების (ტექსტების) თანამედროვე, სრულყოფილი ციფრული ბაზების შექმნას; საძიებო, ანალიზურ-ოპერატიული და მთარგმნელობითი კომპიუტერული პროგრამების მომზადებას.

4. სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამის დაფინანსებას საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტი უზრუნველყოფს.

5. სახელმწიფო ხელს უწყობს სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამის განხორციელების მიზნით ინვესტიციების მოზიდვას.

თავი XI

პასუხისმგებლობა სახელმწიფო ენის შესახებ

საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევისათვის

მუხლი 38. პასუხისმგებლობა ამ კანონის დარღვევისათვის

ამ კანონის დარღვევისათვის პირი პასუხს აგებს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

მუხლი 39. სახელმწიფო ენის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებელი პირები

1. სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოების, დაწესებულებისა და ორგანიზაციის ხელმძღვანელებს საქართველოს კანონმდებლობით ეკისრებათ პერსონალური პასუხისმგებლობა მათდამი დაქვემდებარებულ სფეროში სახელმწიფო ენის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევისთვის.

2. მომსახურების სფეროს დაწესებულება და ორგანიზაცია, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ვალდებული არიან, აანაზღაურონ ამ სფეროს შესაბამისი თანამდებობის პირის ან რიგითი მუშაკის მიერ სახელმწიფოსათვის ან ფიზიკური პირისათვის ამ კანონის დარღვევით მიყენებული ზიანი.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის ორგანული კანონი №6871 – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

თავი XII

გარდამავალი და დასკვნითი დებულებები

მუხლი 40. კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით განსახორციელებელი ღონისძიებები

1. 2016 წლის 1 თებერვლამდე:

ა) საქართველოს მთავრობამ დაამტკიცოს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის დებულება და სტრუქტურა, განსაზღვროს მისი ქონების შექმნის წესი;

ბ) საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა თანამდებობაზე დანიშნოს სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის თავმჯდომარე.

2. 2016 წლის 14 აპრილამდე საქართველოს მთავრობამ დაამტკიცოს:

ა) სახელმწიფო ენის ერთიანი პროგრამა;

ბ) ქართული სალიტერატურო ენის ნორმები და ტერმინოლოგიური სტანდარტები;

გ) სახელმწიფო ენის გამოცდის ჩატარების წესი.

3. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ „საქართველოს 2016 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტის მომზადებისას უზრუნველყოს მასში ამ კანონიდან გამომდინარე საბიუჯეტო სახსრების ასახვა.

მუხლი 41. კანონის ამოქმედება

1. ეს კანონი, გარდა ამ კანონის 33-ე, 34-ე, 36-ე და 37-ე მუხლებისა, ამოქმედდეს 2016 წლის 1 იანვრიდან.

2. ამ კანონის 36-ე მუხლის პირველი–მე-5 პუნქტები, მე-6 პუნქტის „ა“–„ვ“, „თ“ და „ი“ ქვეპუნქტები და მე-7–მე-10 პუნქტები ამოქმედდეს 2016 წლის 1 თებერვლიდან.

3. ამ კანონის 33-ე და 34-ე მუხლები, 36-ე მუხლის მე-6 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი და 37-ე მუხლი ამოქმედდეს 2016 წლის 14 თებერვლიდან.

საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი

ქუთაისი,

22 ივლისი 2015 წ.

N4084-რს

Контрольный текст по состоянию на 2.11.2021 N966

Органический закон Грузии

(13.10.2017 N1324)

О государственном языке

Грузинский язык – историко-культурное наследие Грузии и необходимое условие ее государственности. Он является общегосударственным достоянием всех граждан Грузии. Грузинское государство все свои функции выполняет на этом языке, защищает его и определяет политику его функционирования и развития как государственного языка.

Грузинское государство в то же время сохраняет и укрепляет сформировавшиеся в стране в течение веков традиции сосуществования и гармонического развития языков и культур. Оно считает недопустимым выражение неуважения в отношении любого языка, оскорбление языковых прав граждан Грузии и пресекает деяния, направленные против конституционных принципов государственной языковой политики.

Глава I

Общие положения

Статья 1. Сфера, регулируемая Законом

1. Настоящий Закон закрепляет конституционный статус государственного языка, устанавливает правовые основы его использования и защиты, регулирует правовые отношения, связанные с функционированием государственного и негосударственных языков.

2. Настоящий Закон распространяется на граждан Грузии, лиц без гражданства, имеющих статус в Грузии, лиц без гражданства и иностранцев.

3. Настоящий Закон не распространяется на личные отношения.

Статья 2. Законодательство Грузии о государственном языке

1. Законодательство Грузии о государственном языке состоит из Конституции Грузии, международных договоров и соглашений Грузии, настоящего Закона и других законодательных и подзаконных нормативных актов.

2. Основные направления государственной языковой политики определяет Парламент Грузии.

Статья 3. Разъяснение терминов, использованных в Законе

Термины, использованные в настоящем Законе, имеют следующие значения:

а) государственный язык – язык (языки), которому (которым) этот статус присвоен Конституцией Грузии и который (которые) в соответствии с исторической традицией является (являются) основным средством осуществления государственной власти и отношений граждан Грузии, других физических и юридических лиц;

б) негосударственный язык – любой язык, кроме государственного языка, которым граждане Грузии и другие лица, проживающие в Грузии, пользуются в личной жизни или публично.

в) язык национального меньшинства – негосударственный язык, которым традиционно пользуются граждане Грузии, компактно проживающие на определенной территории Грузии;

г) литературный язык – книжный, нормированный вид государственного языка, обслуживающий все сферы официально-деловых отношений, образования, науки, культуры, массовых коммуникаций;

д) Департамент государственного языка – юридическое лицо публичного права, государственный контроль за деятельностью которого осуществляет Правительство Грузии. Он является органом защиты и популяризации конституционного статуса государственного языка, обеспечивающим установление и внедрение норм и специальных терминов грузинского литературного языка и осуществляющим единую государственную языковую политику;

е) Единая программа государственного языка – единый документ, определяющий основные направления развития, технологического обеспечения, нормализации и стандартизации государственного языка, который разрабатывается Экспертной комиссией по государственному языку и по представлению Департамента государственного языка утверждается Правительством Грузии;

ж) транслитерация – передача фонемы (звука) одного языка знаком письменности другого языка.

Статья 4. Статус государственного языка

1. Согласно пункту 3 статьи 2 Конституции Грузии государственным языком Грузии является грузинский, а в Абхазской Автономной Республике – также абхазский. (2.11.2021 N966)

2. Государство на всей территории Грузии обеспечивает соблюдение конституционного статуса государственного языка.

3. Государство постоянно заботится о сохранении и изучении картвельских языков и наречий как важнейшем условии жизнеспособности государственного языка.

Статья 5. Гарантии защиты государственного языка

1. Важнейшим гарантом защиты, функционирования и развития государственного языка является государство.

2. Гарантии защиты государственного языка установлены Конституцией Грузии, настоящим Законом и иными законодательными актами.

3. Государственные органы и муниципалитеты во всех сферах государственной и общественной жизни обеспечивают создание организационных и материально-технических условий, необходимых для функционирования государственного языка и соблюдения его чистоты. (15.07.2020 N6871)

4. Государство обеспечивает осуществление Единой програмы государственного языка.

Статья 6. Гарантии использования государственного и негосударственных языков

1. Государство обеспечивает создание надлежащих условий для изучения и использования государственного языка.

2. Гражданин Грузии в соответствии с Общим административным кодексом Грузии обеспечивается публичной информацией на государственном языке, кроме случая, когда публичная информация хранится на негосударственном языке.

3. Публичный служащий в соответствии с законодательством Грузии обеспечивается служебной информацией на государственном языке.

4. Публичный служащий обязан знать государственный язык.

5. Государство обеспечивает создание возможности для изучения государственного языка лицами, занятыми на публичной службе.

6. Пользование негосударственным языком - свободное, если тем самым не ограничивается конституционный статус государственного языка.

Статья 7. Язык образования

1. Государство обеспечивает получение раннего и дошкольного воспитания и образования, общего, профессионального и высшего образования на государственном языке. Вопрос получения образования на негосударственных языках и языках национальных меньшинств регулируется законодательством Грузии. (8.06.2016 N5374, ввести в действие с 1 октября 2017 года.(23.03.2017 N501)

2. Преподавание грузинского языка как предмета в общеобразовательном учреждении с негрузинским языком обучения, созданном на территории Грузии в порядке, установленном законодательством Грузии (в общеобразовательном учреждении с абхазским языком обучения на территории Абхазской Автономной Республики – также абхазского языка), обязательно.

3. Высшее образовательное учреждение с негосударственным языком обучения, созданное на территории Грузии в порядке, установленном законодательством Грузии, обязано предлагать соответствующим лицам специальный курс грузинского языка, а высшее образовательное учреждение с неабхазским языком обучения на территории Абхазской Автономной Республики – также специальный курс абхазского языка.

Статья 8. Принципы государственной внешней языковой политики

С учетом норм международного права и международных договоров и соглашений Грузии государство оказывает содействие:

а) изучению и популяризации государственного языка за пределами Грузии;

б) углублению исследований по картвелологии и абхазологии;

в) распространению надлежащей научной и научно-популярной литературы, организации научных форумов и общественных мероприятий.

Глава II

Правовые принципы использования государственного языка

Статья 9. Права и обязанности гражданина Грузии в сфере использования языка

1. Каждый гражданин Грузии имеет право требовать от государства создания условий, необходимых для защиты, изучения и развития государственного языка, обеспечения гарантий, установленных настоящим Законом и иными законодательными актами.

2. Каждый гражданин Грузии обязан в соответствии с Общим административным кодексом Грузии и настоящим Законом иметь отношения с государственными органами и органами муниципалитета на государственном языке, кроме исключительных случаев, установленных законодательством Грузии. (15.07.2020 N6871)

3. В муниципалитетах, в которых представители национального меньшинства проживают компактно, государство обеспечивает отношения лица, относящегося к национальному меньшинству, с государственными органами и органами муниципалитета на языке этого национального меньшинства при помощи переводчика. (15.07.2020 N6871)

Статья 10. Право гражданина Грузии на получение официального документа и информации

на государственном языке (15.07.2020 N6871)

Каждый гражданин Грузии имеет право требовать и в порядке, установленном Законом, получать имеющуюся о нем в государственных органах и органах муниципалитета информацию и официальный документ на государственном языке, кроме копии документа, который выдается на языке подлинника.

Глава III

Язык деятельности, официального дел производства и судопроизводства государственных органов и органов муниципалитета

(Заглавие 15.07.2020 N6871)

Статья 11. Официальный язык делопроизводства государственных органов и органов муниципалитета

(15.07.2020 N6871)

1. Государственные органы и органы муниципалитета осуществляют официальное делопроизводство на государственном языке, кроме случая, предусмотренного пунктом 4 настоящей статьи.

2. Отношения и переписка между государственными органами и органами муниципалитета осуществляются на государственном языке.

3. Государственные органы и органы муниципалитета принимают, рассматривают заявления, жалобы и предложения физических и юридических лиц и дают ответы на них на государственном языке, кроме случаев, установленных законодательством Грузии.

4. В муниципалитетах, в которых представители национального меньшинства проживают компактно, государственные органы и органы муниципалитета правомочны устанавливать порядок, отличающийся от предусмотренного Общим административным кодексом Грузии, который подразумевает в случае необходимости перевод заявления, жалобы, поданных лицом, относящимся к национальному меньшинству, в орган муниципалитета, и данных на них ответов на язык этого национального меньшинства. При этом официальную силу имеет только подлинник соответствующего текста.

Статья 12. Язык правотворчества и законодательной деятельности

1. Нормативный акт должен подготавливаться и публиковаться на грузинском языке, а на территории Абхазской Автономной Республики – также на абхазском языке. Нормативный акт может быть опубликован и на негосударственном языке, но такой текст не имеет официальной силы.

2. В муниципалитетах, в которых представители национального меньшинства проживают компактно, орган муниципалитета в случае необходимости обеспечивает перевод принятого им нормативного акта на язык этого национального меньшинства. При этом официальную силу имеет только подлинник соответствующего текста. (15.07.2020 N6871)

3. Законопроект и законодательное предложение, поданные в порядке законодательной инициативы, представляются в Парламент Грузии на грузинском языке.

Статья 13. Язык судопроизводства

В соответствии с Конституцией Грузии и процессуальным законодательством судопроизводство осуществляется на государственном языке. Лицу, не владеющему государственным языком, предоставляются услуги переводчика.

Статья 14. Использование языка в Военных и других военизированных силах Грузии

1. Военные и другие военизированные силы Грузии осуществляют официальную деятельность на грузинском языке, кроме случаев, когда законом или международным договором или соглашением Грузии установлен иной порядок.

2. Языком службы и военных приказов в Военных и других военизированных силах Грузии является грузинский.

Статья 15. Язык текста печати, штампа, штемпеля, бланка (15.07.2020 N6871)

Государственный орган, орган муниципалитета составляют текст печати, штампа, штемпеля, бланка на государственном языке. В случае необходимости соответствующий текст может указываться и на одном из негосударственных языков.

Глава IV

Язык внешних сношений

Статья 16. Язык внешних сношений

Представитель государственной власти Грузии обязан во внешних сношениях пользоваться правами, предусмотренными нормами международного права в сфере государственного языка.

Глава V

Язык выборов, референдума, плебисцита, конкурса, аттестации и официальных мероприятий

Статья 17. Язык выборов

В процессе выборов кандидаты регистрируются, надлежащая документация составляется и избирательные процедуры осуществляются на государственном языке, кроме случаев, установленных Органическим законом Грузии «Избирательный кодекс Грузии».

Статья 18. Язык референдума и плебисцита

1. Референдум и плебисцит подготавливаются и проводятся на государственном языке, кроме случаев, установленных Органическим законом Грузии «Избирательный кодекс Грузии».

2. Бюллетени подлежащих проведению референдума и плебисцита и решения, принятые в результате референдума и плебисцита, оформляются на государственном языке, кроме случаев, установленных Органическим законом Грузии «Избирательный кодекс Грузии».

Статья 19. Язык конкурса и аттестации (15.07.2020 N6871)

Государственные органы и органы муниципалитета проводят конкурсы и аттестации, предусмотренные Законом Грузии «О публичной службе», а также иными законодательными и подзаконными нормативными актами, и составляют связанную с ними документацию на государственном языке.

Статья 20. Язык официального мероприятия

1. Официальные мероприятия государственных органов, органов муниципалитета, учреждений, организаций, предприятий проводятся на государственном языке, если законодательством Грузии не установлено иное. Если лицо, выступающее на официальном мероприятии, пользуется негосударственным языком, его выступление переводится на государственный язык. (15.07.2020 N6871)

2. В муниципалитетах, в которых представители национального меньшинства проживают компактно, официальные мероприятия местного значения (кроме заседаний органа муниципалитета) могут проводиться на языке этого национального меньшинства. (15.07.2020 N6871)

3. Пункт первый настоящей статьи не распространяется на международные официальные мероприятия, проводимые на территории Грузии.

Глава VI

Язык написания имен собственных и других наименований

Статья 21. Присвоение наименований географическим объектам

Вопросы, связанные с присвоением наименований географическим объектам, регулируются Законом Грузии «О наименованиях географических объектов».

Статья 22. Написание имен, отчеств и фамилий

1. Официальная регистрация имени, отчества и фамилии гражданина Грузии, лица, постоянно проживающего в Грузии, осуществляется на государственном языке в порядке, установленном законодательством Грузии.

2. Передача имен, отчеств и фамилий государственного языка на другом языке и другого языка на государственном языке производится с соблюдением правил транслитерации, установленных нормами соответствующего литературного языка.

Статья 23. Язык наименований государственных органов, Органов муниципалитета, учреждений, организаций, предприятий (заглавие 15.07.2020 N6871)

1. Официальные наименования государственных органов, органов муниципалитета создаются и используются на государственном языке. Наряду с использованием указанных наименований на государственном языке также могут использоваться наименования и на одном из негосударственных языков, а в муниципалитетах, в которых представители национального меньшинства проживают компактно, – также на языке этого национального меньшинства. (15.07.2020 N6871)

2. Наименования учреждений, организаций вносятся в Государственный реестр на государственном языке.

3. Присвоение наименования юридическому лицу частного права осуществляется в порядке, установленном законодательством Грузии.

4. Несоответствие наименований, предусмотренных пунктами первым – 3 настоящей статьи, надлежащим нормам должно быть устранено в соответствии с рекомендациями Департамента государственного языка.

Глава VII

Язык публичного информирования и средств массовой информации

Статья 24. Язык публичного информирования

Текст предназначенных для публичного информирования заявления, сообщения, прописной надписи, плаката, вывески, афиши, рекламы, другой визуальной информации выполняется на государственном языке. В случае необходимости соответствующая информация может указываться и на негосударственном языке, а в муниципалитетах, в которых представители национального меньшинства проживают компактно, – также и на языке этого национального меньшинства.

Статья 25. Представление и расположение надписей, предназначенных для публичного информирования

1. Представление на государственном языке надписей, предназначенных для публичного информирования, обязательно.

2. Порядок представления на негосударственном языке (в том числе – на языке национального меньшинства) надписей, предназначенных для публичного информирования, разрабатывает и утверждает Департамент государственного языка.

3. В случаях, установленных настоящим Законом, при передаче официального наименования на государственном и негосударственном языках текст, выполненный на государственном языке, помещается впереди (слева или вверху), а текст, выполненный на негосударственном языке, – после (справа или внизу) текста, выполненного на государственном языке.

4. При передаче официального наименования на грузинском, абхазском и негосударственном языках грузинский текст помещается впереди (слева или вверху), текст на абхазском языке – в центре, а текст, выполненный на негосударственном языке, – после (справа или внизу) текста, выполненного на государственном языке.

5. В случае, отличающемся от предусмотренных пунктами 3 и 4 настоящей статьи, текст, выполненный на государственном языке, помещается перед (справа или вверху) текстом, выполненным на негосударственном языке.

6. При использовании текста, выполненного на негосударственном языке, вместе с текстом, выполненным на государственном языке, шрифт текста, выполненного на негосударственном языке, не должен быть крупнее шрифта текста, выполненного на государственном языке.

Статья 26. Язык справочных материалов

1. Справочные материалы, предназначенные для распространения в Грузии, как правило, издаются (публикуются) государственным органом, физическим или (и) юридическим лицом на государственном языке.

2. Справочные материалы, изданные (опубликованные) на негосударственном языке, должны сопровождаться переводом на грузинский язык, кроме случая, когда указанные материалы предусмотрены только для потребителей, пользующихся негосударственным языком.

Статья 27. Язык вещания

Вопросы, связанные с языком вещания, регулируются Законом Грузии «О вещании».

Статья 28. Язык рекламы

Вопросы, связанные с языком рекламы, регулируются Законом Грузии «О рекламе».

Глава VIII

Использование государственного языка в других сферах

Статья 29. Право потребителя на получение информации на государственном языке

1. Потребитель вправе в порядке, установленном законодательством Грузии, требовать и получать информацию на государственном языке.

2. Незнание государственного языка не может быть предлогом для отказа в оказании услуг.

Статья 30. Использование языка в области науки

1. Представление научного труда и его публичная защита для соискания академической (ученой) степени в высшем образовательном (научном) учреждении с грузинским языком обучения осуществляются на грузинском языке, кроме исключительных случаев, установленных законодательством Грузии.

2. Результаты научных исследований в государственном научном учреждении, как правило, оформляются и распространяются на государственном языке.

3. В случае опубликования результатов научных исследований на территории Грузии на негосударственном языке, к ним должно прилагаться резюме на государственном языке.

4. В технической документации, а также делопроизводстве используется единая терминология. Нормы установления и использования терминологии определяет Экспертная комиссия по государственному языку.

Статья 31. Использование языка в сфере информатики

1. Государство оказывает содействие полноценному использованию грузинского языка в информационных технологиях.

2. Компьютерная (электронная) техника, которую применяют государственные органы и органы муниципалитета, юридические лица публичного и частного права, должна предоставлять возможность выполнения текстов на государственном языке. (15.07.2020 N6871)

Статья 32. Использование языка в области культуры

В целях развития и полноценного функционирования государственного языка государство содействует:

а) переводу на государственный язык и изданию существующей на других языках художественной, научной, политической и иной литературы;

б) переводу на государственный язык и публичной передаче аудиовизуальных произведений.

Глава IX

Требования к знанию государственного языка

Статья 33. Соответствие лица требованию, касающемуся знания государственного языка

Соответствие лица требованию пункта 4 статьи 6 настоящего Закона подтверждается:

а) документом, удостоверяющим окончание общеобразовательного учреждения или высшего образовательного учреждения с государственным языком обучения;

б) документом, удостоверяющим окончание общеобразовательного учреждения с негосударственным языком обучения, созданного на территории Грузии в порядке, установленном законодательством Грузии;

в) свидетельством о сдаче экзамена по государственному языку.

Статья 34. Экзамен по государственному языку

1. Порядок сдачи экзамена по государственному языку по согласованию с Департаментом государственного языка разрабатывает юридическое лицо публичного права – Национальный центр оценки и экзаменов и утверждает Правительство Грузии.

2. Проведение экзамена по государственному языку обеспечивает юридическое лицо публичного права – Национальный центр оценки и экзаменов.

3. С учетом результата экзамена по государственному языку документ (свидетельство), удостоверяющий соответствие лица требованию к знанию государственного языка, установленному законодательством Грузии, выдает Департамент государственного языка.

Глава Х

Государственный контроль защиты государственного языка и полномочия соответствующих государственных учреждений в этой сфере

Статья 35. Государственный контроль защиты

государственного языка

Государственный контроль защиты государственного языка в пределах своих полномочий осуществляют:

а) Парламент Грузии;

б) Правительство Грузии;

в) органы муниципалитета; (15.07.2020 N6871)

г) Департамент государственного языка.

Статья 36. Департамент государственного языка

1. В пределах, установленных настоящим Законом и иными законодательными актами, защиту и популяризацию конституционного статуса государственного языка, установление и внедрение норм грузинского литературного языка обеспечивает Департамент государственного языка. Он является юридическим лицом публичного права, созданным на основании настоящего Закона.

2. Положение о Департаменте государственного языка утверждает Правительство Грузии.

3. Председателя Департамента государственного языка назначает на должность и освобождает от должности Премьер-министр Грузии.

4. Государственный контроль деятельности Департамента государственного языка осуществляет Правительство Грузии.

5. Департамент государственного языка финансируется из средств государственного бюджета Грузии.

6. Департамент государственного языка:

а) обеспечивает осуществление единой политики в сфере защиты, развития и использования государственного языка;

б) разрабатывает и издает нормативные акты, необходимые для защиты и развития государственного языка;

в) осуществляет надзор за исполнением настоящего Закона;

г) создает Экспертную комиссию по государственному языку и представляет разработанные комиссией нормы и терминологические стандарты грузинского литературного языка Правительству Грузии на утверждение;

д) обеспечивает разработку Единой программы государственного языка и координирует ее осуществления;

е) дает рекомендации государственным органам и органам муниципалитета, юридическим лицам публичного и частного права по устранению нарушений в сфере использования языка; (15.07.2020 N6871)

ж) в случае нарушения настоящего Закона и норм грузинского литературного языка правомочен обращаться к государственному органу с требованием о применении в отношении нарушителя меры ответственности, установленной законодательством Грузии;

з) осуществляет мероприятия по информационному и методическому обеспечению в сфере государственного языка;

и) осуществляет иные полномочия, определенные Положением о Департаменте государственного языка.

7. Председателя и членов Экспертной комиссии по государственному языку назначает Председатель Департамента государственного языка.

8. Соблюдение норм и терминологических стандартов грузинского литературного языка, утвержденных Правительством Грузии по представлению Департамента государственного языка, обязательно.

9. Департамент государственного языка правомочен для выполнения задач и функций, предусмотренных настоящим Законом, истребовать любую публичную информацию из государственных органов, юридических лиц публичного и частного права и индивидуальных предприятий.

10. Предоставление Департаменту государственного языка неправильной или неполной информации государственными органами и лицами, предусмотренными пунктом 9 настоящей статьи, считается непредоставлением информации. Информация должна быть предоставлена Департаменту государственного языка в течение 10 рабочих дней со дня требования.

Статья 37. Единая программа государственного языка

1. Департамент государственного языка на основании рекомендации Экспертной комиссии по государственному языку представляет Единую программу государственного языка Правительству Грузии на утверждение.

2. Осуществление Единой программы государственного языка обеспечивают государственные органы, определенные Правительством Грузии.

3. Единая программа государственного языка предусматривает:

а) максимальное обеспечение интересов желающих изучить государственный язык; подготовку методических и учебных ресурсов в целях обучения государственному языку и повышения языковой культуры; обучение государственному языку в соответствии с современными требованиями; внедрение билингвистического обучения в группах языковых меньшинств;

б) последовательное исследование структуры, истории и особенностей функционирования государственного языка; единое лексикографическое обеспечение современного грузинского языка; подготовку полного корпуса норм и терминологических стандартов грузинского литературного языка;

в) полное технологическое обеспечение государственного языка; создание современных, полноценных цифровых баз языковых данных (текстов); подготовку поисковых, аналитических, оперативных и переводческих компьютерных программ.

4. Финансирование Единой программы государственного языка обеспечивается за счет государственного бюджета Грузии.

5. Государство содействует привлечению инвестиций с целью осуществления Единой программы государственного языка.

Глава XI

Ответственность за нарушение законодательства Грузии о государственном языке

Статья 38. Ответственность за нарушение настоящего Закона

За нарушение настоящего Закона лица несут ответственность в порядке, установленном законодательством Грузии.

Статья 39. Лица, ответственные за нарушение законодательства Грузии о государственном языке

1. На руководителей государственных органов и органов муниципалитета, учреждений и организаций законодательством Грузии возлагается персональная ответственность за нарушение законодательства Грузии о государственном языке в подведомственной им сфере. (15.07.2020 N6871)

2. Учреждения и организации сферы обслуживания в соответствии с законодательством Грузии обязаны возмещать вред, причиненный нарушением настоящего Закона соответствующими должностными лицами или рядовыми работниками этой сферы государству или физическому лицу.

Глава XII

Переходные и заключительные положения

Статья 40. Мероприятия, подлежащие осуществлению в связи с введением Закона в действие

1. До 1 февраля 2016:

а) Правительству Грузии утвердить Положение о юридическом лице публичного права – Департаменте государственного языка и его структуру, определить порядок создания его имущества;

б) Премьер-министру Грузии назначить на должность Председателя Департамента государственного языка.

2. Правительству Грузии до 14 апреля 2016 года утвердить:

а) Единую программу государственного языка;

б) нормы и терминологические стандарты грузинского литературного языка;

в) порядок проведения экзамена по государственному языку.

3. Министерству финансов Грузии при подготовке проекта Закона Грузии «О Государственном бюджете Грузии на 2016 год» обеспечить отражение в нем бюджетных средств, исходя из настоящего Закона.

Статья 41. Введение Закона в действие

1. Настоящий Закон, кроме статей 33, 34, 36 и 37 настоящего Закона, ввести в действие с 1 января 2016 года.

2. Пункты первый–5, подпункты «а»–«е», «з» и «и» пункта 6 и пункты 7–10 статьи 36 настоящего Закона ввести в действие с 1 февраля 2016 года.

3. Статьи 33 и 34, подпункт «ж» пункта 6 статьи 36 и статью 37 настоящего Закона ввести в действие с 14 февраля 2016 года.

Президент Грузии Георгий Маргвелашвили

Кутаиси

22 июля 2015 года

№ 4084-вс