მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შესწავლის ფარგლებში კაზუსში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზით გამოვლინდა (სამსახურის) მიერ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ფაქტი, შემდეგი გარემოებების გამო:
„პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდგომში - კანონის) პირველი მუხლის მიხედვით ამ კანონის მიზანია, პერსონალური მონაცემის დამუშავებისას უზრუნველყოს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა, მათ შორის, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვა. კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პერსონალური მონაცემი (შემდგომ − მონაცემი) არის ნებისმიერი ინფორმაცია, რომელიც უკავშირდება იდენტიფიცირებულ ან იდენტიფიცირებად ფიზიკურ პირს. პირი იდენტიფიცირებადია, როდესაც შესაძლებელია მისი იდენტიფიცირება პირდაპირ ან არაპირდაპირ, კერძოდ, საიდენტიფიკაციო ნომრით ან პირის მახასიათებელი ფიზიკური, ფიზიოლოგიური, ფსიქოლოგიური, ეკონომიკური, კულტურული ან სოციალური ნიშნებით.
კანონის მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მონაცემთა დამუშავება განიმარტება, როგორც ავტომატური, ნახევრად ავტომატური ან არაავტომატური საშუალებების გამოყენებით მონაცემთა მიმართ შესრულებული ნებისმიერი მოქმედება, კერძოდ, შეგროვება, ჩაწერა, ფოტოზე აღბეჭდვა, აუდიოჩაწერა, ვიდეოჩაწერა, ორგანიზება, შენახვა, შეცვლა, აღდგენა, გამოთხოვა, გამოყენება ან გამჟღავნება მონაცემთა გადაცემის, გავრცელების ან სხვაგვარად ხელმისაწვდომად გახდომის გზით, დაჯგუფება ან კომბინაცია, დაბლოკვა, წაშლა ან განადგურება. ხოლო „ვ“ პქვეპუნქტით მონაცემთა სუბიექტი არის ნებისმიერი ფიზიკური პირი, რომლის შესახებ მონაცემიც მუშავდება. ამავე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, მონაცემთა დამმუშავებელს წარმოადგენს საჯარო დაწესებულება, ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც ინდივიდუალურად ან სხვებთან ერთად განსაზღვრავს პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების მიზნებსა და საშუალებებს, უშუალოდ ან უფლებამოსილი პირის მეშვეობით ახორციელებს მონაცემთა დამუშავებას.
განსახილველ შემთხვევაში, კაზუსში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე, დადგენილი გარემოებაა, რომ ორგანიზაციამ კომპანიას მიაწოდა მოქალაქე Nის შესახებ ინფორმაცია, რომელშიც მითითებული იყო სახელი, გვარი დაბადების თარიღი.... შესაბამისად კანონის მე-2 მუხლის „ა“, „დ“, „ვ“ და „ი“ ქვეპუნქტების თანახმად, ორგანიზაციამ, როგორც მონაცემთა დამმუშავებელმა დაამუშავა მონაცემთა სუბიექტის Nის პერსონალური მონაცემები.
ადამიანის პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლება, როგორც საქართველოს კონსტიტუციით, ასევე მრავალი საერთაშორისო ხელშეკრულებით აღიარებულია ადამიანის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ უფლებად. პერსონალური მონაცემების შეგროვება და გამოყენება, წარმოადგენს პირადი ცხოვრებით დაცულ სფეროში ჩარევას, როგორც ეს გათვალისწინებულია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით. ქმედება უნდა ეფუძნებოდეს კანონს (მკაფიო, განჭვრეტადი და ხელმისაწვდომი), ემსახურებოდეს ლეგიტიმურ მიზანს და შემოიფარგლოს იმით, რაც არის აუცილებელი და პროპორციული ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად (ECHR, case of Avilkina and others v. Russia 2013).
იმისათვის, რომ დადგინდეს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში დაირღვა თუ არა კანონი, ცალკეულ შემთხვევაზე ინდივიდუალური მიდგომა და სამართლებრივი მსჯელობაა საჭირო, თუმცა არსებობს ორი ძირითადი პირობა, რომელიც მონაცემთა კანონიერად დამუშავებისთვისაა აუცილებელი - კანონის მე-5 მუხლით განსაზღვრული ერთ ერთი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობა და კანონის მე-4 მუხლით დადგენილი პრინციპების დაცვა.
კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, მონაცემთა დამუშავება ამავე მუხლით გათვალისწინებული ერთ-ერთი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობისას, მაგალითად: თუ მონაცემთა დამუშავება გათვალისწინებულია კანონით; მონაცემთა დამუშავება საჭიროა მონაცემთა დამმუშავებლის მიერ მისთვის კანონმდებლობით დაკისრებული მოვალეობების შესასრულებლად; მონაცემთა დამუშავება საჭიროა მონაცემთა სუბიექტის სასიცოცხლო ინტერესების დასაცავად; მონაცემთა დამუშავება აუცილებელია მონაცემთა დამმუშავებლის ან მესამე პირის კანონიერი ინტერესების დასაცავად, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს მონაცემთა სუბიექტის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვის აღმატებული ინტერესი; კანონის თანახმად, მონაცემები საჯაროდ ხელმისაწვდომია ან მონაცემთა სუბიექტმა ისინი ხელმისაწვდომი გახადა; მონაცემთა დამუშავება აუცილებელია კანონის შესაბამისად მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესის დასაცავად; მონაცემთა დამუშავება აუცილებელია მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განსახილველად (მისთვის მომსახურების გასაწევად).
კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, მონაცემები უნდა დამუშავდეს სამართლიანად და კანონიერად, მონაცემთა სუბიექტის ღირსების შეულახავად; მონაცემები შეიძლება დამუშავდეს მხოლოდ კონკრეტული, მკაფიოდ განსაზღვრული, კანონიერი მიზნებისათვის. დაუშვებელია მონაცემთა შემდგომი დამუშავება სხვა, თავდაპირველ მიზანთან შეუთავსებელი მიზნით; მონაცემები შეიძლება დამუშავდეს მხოლოდ იმ მოცულობით, რომელიც აუცილებელია შესაბამისი კანონიერი მიზნის მისაღწევად. მონაცემები უნდა იყოს იმ მიზნის ადეკვატური და პროპორციული, რომლის მისაღწევადაც მუშავდ ება ისინი; მონაცემები ნამდვილი და ზუსტი უნდა იყოს და, საჭიროების შემთხვევაში, უნდა განახლდეს. კანონიერი საფუძვლის გარეშე შეგროვებული და დამუშავების მიზნის შეუსაბამო მონაცემები უნდა დაიბლოკოს, წაიშალოს ან განადგურდეს; მონაცემები შეიძლება შენახულ იქნეს მხოლოდ იმ ვადით, რომელიც აუცილებელია მონაცემთა დამუშავების მიზნის მისაღწევად. იმ მიზნის მიღწევის შემდეგ, რომლისთვისაც მუშავდება მონაცემები, ისინი უნდა დაიბლოკოს, წაიშალოს ან განადგურდეს ან შენახული უნდა იქნეს პირის იდენტიფიცირების გამომრიცხავი ფორმით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
მე5 მუხლი საფუძველი განვიხილი
მონაცემთა დამუშავებისას გასათვალისწინებელია მონაცემთა დამუშავების პრინციპების დაცვა. ლეგიტიმური მიზანი - მონაცემები შეიძლება დამუშავდეს მხოლოდ კონკრეტული, მკაფიოდ განსაზღვრული, კანონიერი მიზნებისათვის. განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა ლეგიტიმური მიზანი........ აუცილებელი - პერსონალური მონაცემების დამუშავება მაშინ არის აუცილებელი, როდესაც ლეგიტიმური მიზნის მიღწევა შეუძლებელია სხვა უფრო მსუბუქი საშუალებით. შესაბამისად, როდესაც ინფორმაციის დამმუშავებელს არ შეუძლია გამოიყენოს სხვა უფრო მსუბუქი საშუალება, რომელიც ინფორმაციის დამუშავების ლეგიტიმურ მიზანს ხდის მიღწევადს, ამ შემთხვევაში სახეზეა პერსონალური მონაცემების დამუშავების აუცილებლობა. განსახილველ შემთხვევაში............... მიზნის ადეკვატური - პერსონალური მონაცემების დამუშავება არის გამოსადეგი, თუ ის შესაძლებელს ხდის ლეგიტიმური მიზნის მიღწევას. განსახილველ შემთხვევაში.............. და პროპორციული - უფლებაში ჩარევა უნდა იყოს თანაზომიერი ანუ დაცულ უფლებაში ჩარევის მასშტაბი არ იყოს იმაზე მეტი, ვიდრე საჭიროა კანონიერი მიზნის მისაღწევად. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ერთ-ერთ საქმეში Ismaylova v. Azerbaijan 2019 განმარტავს, რომ მონაცემთა დამუშავება გადაჭარბებულია იმ შემთხვევაში თუ დასახული ლეგიტიმური მიზნის მიღწევა ნაკლები მოცულობის მონაცემების დამუშავებით არის შესაძლებელი მაგრამ მაინც დამუშავდა საჭიროზე დიდი მოცულობის მონაცემები. ასევე აღსანიშნავია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, N1/2/622, რომელშიც მსჯელობაა თანაზომიერების პრინციპზე, აღნიშნული პრინციპის უმთავრესი მოთხოვნაა რომ უფლების შეზღუდვა არ განხორციელდეს იმაზე მეტად ვიდრე ეს ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევადაა საჭირო. განსახილველ შემთხვევაში..............
შესაბამისად, სამსახურმა მოქალაქის მონაცემები დაამუშავა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პრინციპების დარღვევით, საჭიროების გარეშე, შესაბამისი კანონიერი მიზნის მისაღწევად შეუსაბამო მოცულობით, რაც ამავე კანონის 44-ე მუხლის თანახმად წარმოადგენს სამართალდარღვევას და ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს.
„პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4012 მუხლის თანახმად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური ვალდებულია განიხილოს მონაცემთა სუბიექტის განცხადება მონაცემების დამუშავებასთან დაკავშირებით და გამოიყენოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. მონაცემთა სუბიექტის განცხადების მიღებიდან 10 დღის ვადაში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური იღებს გადაწყვეტილებას გამოსაყენებელი ღონისძიებების შესახებ, რის თაობაზედაც აცნობებს განმცხადებელს. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური უფლებამოსილია მონაცემთა სუბიექტის განცხადებასთან დაკავშირებული გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის მიზნით განახორციელოს შემოწმება. ნებისმიერი მონაცემთა დამმუშავებელი ან/და უფლებამოსილი პირი ვალდებულია პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მოთხოვნის შემთხვევაში გადასცეს მას შესაბამისი მასალა, ინფორმაცია ან/და დოკუმენტი. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვის ვადა 2 თვეს არ უნდა აღემატებოდეს. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის დასაბუთებული გადაწყვეტილებით მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვის ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 1 თვით. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური უფლებამოსილია მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვისას შეაჩეროს შესაბამისი საქმის წარმოება დამატებითი მასალის, ინფორმაციის ან/და დოკუმენტაციის გამოთხოვის საფუძვლით, რის შესახებაც აცნობებს მონაცემთა სუბიექტს. მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვა გაგრძელდება ამ საფუძვლის გაუქმებისთანავე. საქმის წარმოების შეჩერების პერიოდი არ ჩაითვლება ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულ ვადაში. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური უფლებამოსილია მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვის დასრულებამდე მიიღოს გადაწყვეტილება მონაცემთა დაბლოკვის შესახებ. მონაცემთა დაბლოკვის მიუხედავად, ამ მონაცემთა დამუშავება შეიძლება გაგრძელდეს, თუ ეს აუცილებელია მონაცემთა სუბიექტის ან მესამე პირის სასიცოცხლო ინტერესების დასაცავად, აგრეთვე სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის მიზნებისთვის. მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვის შემდეგ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური იღებს გადაწყვეტილებას ამ კანონის 4014 მუხლით გათვალისწინებული ერთ-ერთი ღონისძიების გამოყენების შესახებ, რის თაობაზედაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და დადგენილ ვადაში აცნობებს მონაცემთა სუბიექტს და მონაცემთა დამმუშავებელს ან/და უფლებამოსილ პირს.
ხოლო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის 2022 წლის 2 მარტის №04 ბრძანების „პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შესწავლის წესის დამტკიცების შესახებ“ მე-9 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, თუ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმების (ინსპექტირების) პროცესში გამოიკვეთა ისეთი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი, რომელიც სცილდება ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ ფარგლებს ან/და სამართალდარღვევის ჩადენა იმ მონაცემთა დამმუშავებლის/უფლებამოსილი პირის მიერ, რომლის მიმართაც არ მიმდინარეობს მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება), სამსახურის თანამშრომელი უფლებამოსილია შეადგინოს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი, ხოლო სამსახურის უფროსი უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება სამართალდამრღვევი პირისათვის ადმინისტრაციული სახდელის დაკისრების თაობაზე.
ნანამ სარჩელი აღუძრა ლადოს ვაკის ბინაზე რომელიც იკო24 კვმ მისის და ლადოს საზიარო უფლების საზიარო უფლების გაუქმების უზრავი ქონების იზულებიტ გაყიდვის წესით და ამონაგებითანხის განაწილება წილების მიხედვით საჯარო რეესტრში მეწილეების შესახებ ინფო არაა 2010 წლიდან ბინაში ცხოვრობდა ლადო
მერე ლადომ მიუტიტა რო სოც დაუცველია და გაკიდვა არ აცკობს ასევე ის რო ბინაა ძაან პატარაა რო ისე გაიკფილიკოო და შეეაფასეთ ცალცალკე მოსარჩელის და მოპასუხის მოტივები და როგორ უნდა გადაცკვიტოს სასამარტლომ მოცემული დავაო
კითხვა 1 - მოსამართლემ დაურეკა პროკურორს რომ ბრალდებული არის მისი ნათესავი და სთხოვა პროკურორს საქმე მალე გამოეძიებინათ?
პასუხი:წესიერების პრინციპის დარღვევა
კითხვა 2 - რომელი არ არის დისციპლინური გადაცდომისთვის სანქციის სახე პასუხია - დაქვეითება
კითხვა 3 - მოსამართლემ დაურეკა შსს მინისტრს და არ გააკეთა განცხადება ამასთან დაკავშირებით
დიახ დარღვევააა
კითხვა 4 - შეუძლია თუ არა მოსამართლეს გაფიცვა?
პასუხი:მოსამართლეს ეკრძალება გაფიცვა
კითხვა 5 - რა ნიშნით შეირჩევა მოსამართლე
პასუხი
ა - კონპეტენტურობის ნიშნით
ბ - კეთილსინდისიერების ნიშნით
სწორი პასუხი არის ორივე ნიშნით ა და ბ - ც
კითხვა 7 - მოსამართლემ წარმოებაში მიიღო და დააკმაყოფილა მისი ძმის სარჩელი რომელი პრინციპის დარღევაა?
პასუხი:მიუკერძოებლობის პრინციპი
კითხვა 9 - რა სახის გაერთიენებების წევრი არ შეიძლება გახდეს მოსამართლე?
პასუხი:პოლიტიკურ და ისეთ გაერთიანებაში სადაც არის ფიცის აუცილებლობა.
კითხვა 10 - ვინ იხილავს არსებითად მოსამართლის დისციპლინურ გადაცდომებს და პასუხი: სადისციპლინო კოლეგია
კითხვა 11 - ეთიკის კოდექსის ყველა დარღვევა,იმავდროულად,ნიშნავს თუ არა დისციპლინურ გადაცდომას?
პასუხი:არა
კითხვა 12 - შეუძლია თუ არა მოსამართლემ საჩუქარი მიიღოს მისი სამსახურეობრივი ფუქნციების შესრულებისათვის
პასუხი: სწორი პასუხი არის - არ შეუძლია
13.ყველა დისციპლინური გადაცდომა არის თუ არა,იმავდროულად,ეთიკის კოდექსის დარღვევა?
პასუხი:კი არის
ღია კითხვვა 1 - გამიჯნეთ კეთილსინდისიერება და წესიერება
პასუხი:მაგალითად:კეთილსიდისიერება - არ იღებს კანონით აკრძალურ საჩუქარს ასევე არ უშლის ხელს დისციპლინურ საქმისწარმოებას,რაც შეეხბა წესიერებას არ გამოთქვამს დამამცირებელ მოსაზრებას კოლეგებზე და არ ამყარებს პირად ურთიერთობებს პროცესის მხარეებთან.
ღია კითხვა 2 - მოსამართლე საზოგადოებისგან გარიყული უნდა იყოს თუ საზოგადოებასთან მჭიდრო კავშირი უნდა ჰქონდეს?
მოსამართლე აუცილებელია,რომ იყოს ახლო კომუნიკაციაში საზოგადოებასთან,რათა მისთვის უფრო მარტივი იყოს საქმის მიმართ გადაწყვეტილებების მიღება და იმის გააზრება თუ რა ხდება სოციუმში და რა პრობლემებს აწყდება საზოგადოება.
ღია კითხვა 3 - რატომ არის მნიშვნელოვანი მოსამართლეთა ეთიკის კოდექსი
პასუხი:მნიშვნელოვანია,რადგან მოსამართლეთა საქმიანობისკენაა მიმართული და ხელს უწყობს საზოგადოების ნდობის გამტკიცებას სასამართლო პროცესის მიმართ.
ღია კითხვა 4 - მოსამართლის ქცევის შესაფერისობის დასადგენად რა კრიტერიუმებს უნდა მივაქციოთ ყურადღება?
ღია კითხვა 5 - რაში გამოიხატება სასამართლოს ანგარიშვალდებულება?
პასუხი:ზოგი მიიჩნევს რომ რომ სასამართლო ანგარიშვალდებულია მხოლოდ ხალხის წინაშე, ზოგი კი მიიჩნევს რომ სასამართლო ანგარიშვალდებულია ზემდგომი სასამართლოს აღმასრულებელი ხელისუფლების და ხალხის წინაშე.
კითხვა 6 - რას შეისწავლის ეთიკა?
პასუხი:ეთიკა არის ბერძნული სიტყვაა,რომელიც შემოიტანა არისტოტელემ.
ეთიკა ფილოსოფიური მეცნიერებაა, რომლის კვლევის საგანს შეადგენს მორალი,ასევე ეთიკა განსაზღვრავს შეხედულებას სამყაროში ადამიანის ადგილზე.
7. რას ნიშნავს პროფესიული მორალი, ეწინააღმდეგება თუ არა ზოგად მორალს.
პასუხი:პროფესული მორალი არის შრომის პროფესიული დაყოფა რის შედეგადაც თითოეულ პროფესიას გააჩნია საკუთარი მორალი. არ ეწინააღმდეგება რადგან წარმოადგენს ზოგადი და სპეციფიკური პროფესიული ზნეობრივი მოთხოვნების ერთობლიობას.
8.რას ნიშნავს პროფესიული მორალი, ეწინააღმდეგება თუ არა ზოგად მორალს.
პროფესული მორალი არის შრომის პროფესიული დაყოფა რის შედეგადაც თითოეულ პროფესიას გააჩნია საკუთარი მორალი. არ ეწინააღმდეგება რადგან წარმოადგენს ზოგადი და სპეციფიკური პროფესიული ზნეობრივი მოთხოვნების ერთობლიობას.
9.დამოკიდებლობის და მიუკერძოებლობის გამიჯვნა
პასუხი: დამოუკიდებლობა არის დემოკრატიის ქვაკუთხეედი,რომელიც აღიარებული არის დემოკრატიული ქვეყნების კონსტიტუციებით. სასამართლოს დამოუკიდებლობის ერთიანი დეფინიცია არ არსებობს.ზოგისთვის სასამართლოს დამოუკიდებლობას ნიშნავს, ზოგისთვის მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების თავისუფლებას.მიუკერძოებლობა გულისხმობს იმას,რომ მოსამართლე მიუკერძოებელია ის არ ამყარებს ცალმხრივ კომუნიკაციას მხარეებთან ან სხვა პირებთან,ასევე ის წინასწარ არ მიუთითებს საქმის შედეგებზე.მოსამართლე იცილებს საქმეს თუ არსებობს აცილების საფუძველი,ამავდროულად,არ ერევა საქმეთა განაწილებაში და არ გამოხატავს აზრს არსებულ საქმეზე.
10. მოსამართლის დამოუკიდებლობის კრიტერიუმები
მოსამართლე უნდა ემორჩილებოდეს კანონს და უნდა იღებდენს კანონის,შესაბამისად, გადაწყვეტილებას,ამავდროულად,არ უნდა იყოს დამოკიდებული კოლეგა მოსამართლეებზე და მის გადაწყვეტილებაზე არ უნდა ახდენდეს გავლენას გარე ფაქტორები.მოსამართლე არ უნდა ეწეოდეს პოლიტიკურ საქმიანობას და არ უნდა მონაწილეობდეს გაფიცვაში.ასევე არ უნდა მონაწილეობდეს ისეთ გაერთიანებაში,რომელიც ერთგულების ფიცის დადებას მოითხოვს.
11. ვის წინაშეა მოსამართლე ანგარიშვალდებული.
ზოგი მიიჩნევს რომ რომ სასამართლო ანგარიშვალდებულია მხოლოდ ხალხის წინაშე, ზოგი კი მიიჩნევს რომ სასამართლო ანგარიშვალდებულია ზემდგომი სასამართლოს აღმასრულებელი ხელისუფლების და ხალხის წინაშე.
12 რა არის მორალი თანამედროვე გაგებით
პასუხი: მორალი ლათინური სიტყვაა,რაც ნიშნავდა ადამიანის სათნოებას, მის შესაძლებლობებს ჰარმონიულად ურთიერთობებს სხვა ადამიანებთან.თანამედროვე გაგებით მორალი არის საზოგადოების წარმოდგენა სიკეთესა და ბოროტებაზე, სწორსა და არასწორზე, ასევე ქცევის ნორმების ერთობლიობა.
13.მოსამართლის კრიტერიუმები
პასუხი:მოსამართლეები უნდა შეირჩნენ მათი პიროვნული მახასიათებლებისა და კვალიფიკაციის საფუძველზე. მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 30 წლის ასაკიდან თუ მას აქვს სპეციალური იურიდიული განათლება და ამ პროფესიით მუშაობს არანაკლებ 5 წელი. მოსამართლეთა შერჩევისას დაუშვებელია დისკრიმინაცია.
მათი დაწინაურება უნდა მოხდეს ობიექტური სტანდარტების საფუძველზე ანუ ღირსებაზე და გამოცდილებაზე დაყრდნობით.
კაზუსი
შპს რაღაც კლინიკა იყო, სადაც 20000 ათასი პაციენტის მონაცემები, კერძოდ სამედიცინო და მოკლედ მათი ისტორია გასაჯაროვდა, ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახდა. ადმინისტრაციამ პაციენტებს არ აცნობა მომხდარი ინციდენტის შესახევ და 48 საათასი პრობლემის აღმოფხვრა სცადა და გადაწყვიტა რომ პრობლემა 48 საათში მოგვარებით დროზე ადრე მოგვარებად ითვლებოდა და არ ჩათვალა საჭიროდ მათი გაფრთხილება.
1) დაასაბუთეთ იყო თუ არა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად დარღვევა
2) ასევე ადმინისტრაციას რა ვალდებულება დაეკისრებოდა პაციენტების მიმართა
3) რა შესაძლო შედეგები შეიძლებოდა მოჰყოლოდა
ამ კაზუსში აშკარად იკვეთება პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონმდებლობის დარღვევა.
კლინიკის მიერ დამუშავებული იყო პაციენტების სამედიცინო ისტორია და ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც განსაკუთრებული კატეგორიის პერსონალურ მონაცემებს მიეკუთვნება. 20 000 პაციენტის მონაცემების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა წარმოადგენს მონაცემთა უსაფრთხოების ინციდენტს, რადგან მოხდა მონაცემთა უნებართვო გამჟღავნება. შესაბამისად, სახეზეა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ საქართველოს კანონის მოთხოვნების დარღვევა.
ადმინისტრაციის პოზიცია, რომ პრობლემა 48 საათში აღმოიფხვრა და ამიტომ პაციენტების ინფორმირება საჭირო აღარ იყო, არ არის სწორი. როდესაც ინციდენტმა შეიძლება მაღალი რისკი შეუქმნას მონაცემთა სუბიექტების უფლებებსა და თავისუფლებებს, მონაცემთა დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია დაუყოვნებლივ აცნობოს ამის შესახებ მონაცემთა სუბიექტებს. მოცემულ შემთხვევაში გასაჯაროვდა ჯანმრთელობის შესახებ მონაცემები, რაც მაღალი რისკის შემცველ გარემოებას წარმოადგენს, ამიტომ პაციენტების ინფორმირება აუცილებელი იყო.
კლინიკას ეკისრებოდა რამდენიმე ვალდებულება: ინციდენტის აღრიცხვა, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურისთვის შეტყობინება კანონით დადგენილ ვადაში, პაციენტების ინფორმირება ინციდენტის შესახებ, ინციდენტის შესაძლო შედეგებისა და რისკების განმარტება, ასევე შესაბამისი ტექნიკური და ორგანიზაციული ზომების მიღება, რათა მსგავსი შემთხვევა მომავალში აღარ განმეორებულიყო.
მომხდარ ინციდენტს შეიძლება მოჰყოლოდა სხვადასხვა უარყოფითი შედეგი. პაციენტებისთვის შესაძლებელი იყო პირადი ცხოვრების ხელყოფა, მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის გამჟღავნება, დისკრიმინაცია, რეპუტაციული ზიანი და სხვა არასასურველი შედეგები. კლინიკისთვის კი შესაძლებელი იყო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ პასუხისმგებლობის დაკისრება, სანქციების გამოყენება და დაზარალებული პირების მიერ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა.
შესაბამისად, კლინიკამ დაარღვია კანონით დადგენილი ვალდებულებები, რადგან განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების გაჟონვის მიუხედავად, არ შეატყობინა პაციენტებს ინციდენტის შესახებ და სათანადოდ არ უზრუნველყო მათი უფლებების დაცვა.
კლინიკამ დაარღვია საქართველოს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონი, რადგან არ უზრუნველყო განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების უსაფრთხოება (მუხლი 27), არ აცნობა მონაცემთა სუბიექტებს ინციდენტის შესახებ (მუხლი 30) და დაუშვა პერსონალური მონაცემების უკანონო გასაჯაროება (მუხლები 3, 29). ამის შედეგად მას შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა მუხლები 78 და 79-ის საფუძველზე.
კითხვა 1: განმარტეთ გონივრული მისადაგების პრინციპი, მისი კომპონენტები და რა სამართლებრივი შედეგი დგება შშმ პირთათვის ამ ვალდებულებაზე უარის თქმის შემთხვევაში.
პასუხი: გონივრული მისადაგება წარმოადგენს ინდივიდუალურ და მყისიერ (Ex Nunc) ვალდებულებას, რაც გულისხმობს აუცილებელი და შესაფერისი ცვლილებების, მოდიფიკაციებისა და კორექტირების განხორციელებას კონკრეტულ შემთხვევაში, როდესაც ამას შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი ითხოვს, რათა მან სხვებთან თანაბარ პირობებში შეძლოს ადამიანის უფლებებითა და ძირითადი თავისუფლებებით სარგებლობა. ეს მისადაგება არ უნდა იწვევდეს არაპროპორციულ ან გაუმართლებელ ტვირთს ვალდებული მხარისთვის და ფასდება სამი ძირითადი კრიტერიუმით: იგი უნდა იყოს ეფექტიანი (რეალურად გადალახოს ბარიერი), შესაფერისი (მოერგოს პირის კონკრეტულ საჭიროებებს) და არ უნდა წარმოადგენდეს დაუძლეველ ფინანსურ თუ ორგანიზაციულ ტვირთს (რაც დგინდება რესურსების, სახელმწიფოს დამხმარე მექანიზმებისა და ობიექტური სირთულეების შეფასებით). იმ შემთხვევაში, თუ დამსაქმებელი, საგანმანათლებლო დაწესებულება თუ სხვა სუბიექტი უარს აცხადებს გონივრულ მისადაგებაზე და ვერ ამტკიცებს, რომ ეს მისთვის არაპროპორციული ტვირთია, ეს უარი სამართლებრივად მიიჩნევა შეზღუდული შესაძლებლობის საფუძველზე დისკრიმინაციის დამოუკიდებელ ფორმად, რაც წარმოადგენს პირდაპირ სამართალდარღვევას და იწვევს კანონით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას.
კითხვა 2: განმარტეთ, რას ნიშნავს გარემოს მისაწვდომობა შშმ პირთათვის.
პასუხი: გარემოს მისაწვდომობა არის სისტემური და წინასწარი (Ex Ante) ვალდებულება, რაც ნიშნავს, რომ სახელმწიფოსა და ორგანიზაციებს აქვთ ძირეული მოვალეობა, უზრუნველყონ პირობები მანამ, სანამ კონკრეტული შშმ პირი ინდივიდუალურად მოითხოვდეს ამას. მისაწვდომობა მიემართება შშმ პირთა ჯგუფებს მთლიანობაში და მოიცავს ფიზიკური გარემოს (შენობები, გზები, საჯარო სივრცეები), ტრანსპორტის, საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებისა და სისტემების (მათ შორის, ინტერნეტისა და ელექტრონული სერვისების), ასევე საზოგადოებისთვის ღია სხვა ობიექტებისა და მომსახურებების ხელმისაწვდომობას როგორც ქალაქად, ისე სოფლად. მისაწვდომობა არის ფუნდამენტური ბაზისი და აუცილებელი წინაპირობა შშმ პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების, განათლების, დასაქმების, ჯანდაცვისა და საზოგადოებრივ საქმიანობაში სრულფასოვანი, თანასწორი მონაწილეობისათვის.
კითხვა 3: იმსჯელეთ შშმ პირთა ორგანიზაციების მახასიათებლებზე და ტიპებზე.
პასუხი: შშმ პირთა ორგანიზაციების (DPOs/OPDs) მთავარი მახასიათებელია ის, რომ ისინი, „შშმ პირებისთვის მომუშავე“ სხვა ორგანიზაციებისგან განსხვავებით, იმართებიან, კონტროლდებიან და დაკომპლექტებულნი არიან უმრავლესობით თავად შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისგან, რის გამოც მათი საქმიანობა სრულად ეფუძნება პრინციპს: „არაფერი ჩვენზე ჩვენ გარეშე“. გაეროს კომიტეტის მიერ იდენტიფიცირებული ძირითადი ტიპები მოიცავს: ქოლგა ორგანიზაციებს (რომლებიც აერთიანებენ სხვადასხვა ტიპის შშმ პირთა ჯგუფებს ეროვნულ ან რეგიონულ დონეზე კოორდინირებული ადვოკატირებისთვის), კონკრეტული დარღვევების მქონე პირთა ორგანიზაციებს (რომლებიც ფოკუსირებულნი არიან სპეციფიკურ საჭიროებებზე, მაგალითად, უსინათლოთა ან ყრუთა კავშირები), თვითადვოკატირების ჯგუფებს (სადაც ინტელექტუალური დარღვევის მქონე პირები თავად იცავენ საკუთარ უფლებებს), შშმ ქალთა, ბავშვთა და ახალგაზრდათა სპეციფიკურ ორგანიზაციებს (რომლებიც მუშაობენ ინტერსექციურ საკითხებზე) და ოჯახის წევრთა/მშობელთა ორგანიზაციებს, რომლებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ მაშინ, როცა პირებს უჭირთ ნების დამოუკიდებლად გამოხატვა, თუმცა ამგვარი ორგანიზაციები შშმ პირთა წარმომადგენლებად მიიჩნევიან მხოლოდ მაშინ, თუ ისინი ხელს უწყობენ თავად შშმ პირის ავტონომიას და არა მათ ჩანაცვლებას.
კითხვა 4: განმარტეთ, თუ რას ნიშნავს უნივერსალური დიზაინი.
პასუხი: უნივერსალური დიზაინი ნიშნავს პროდუქტების, გარემოს, პროგრამებისა და მომსახურების ისეთ პროექტირებასა და შექმნას, რაც მათ მაქსიმალურად გამოსაყენებელს გახდის ყველა ადამიანისათვის ყოველგვარი შემდგომი ადაპტაციისა თუ სპეციალური დიზაინის საჭიროების გარეშე. იგი ორიენტირებულია იმაზე, რომ თავიდანვე შეიქმნას ისეთი ინკლუზიური ფიზიკური თუ ციფრული სივრცე, სადაც ნებისმიერი მოქალაქე, მიუხედავად ასაკისა, ფიზიკური, სენსორული თუ გონებრივი მდგომარეობისა, შეძლებს დამოუკიდებელ გადაადგილებასა და სერვისებით სარგებლობას დამატებითი ბარიერების გარეშე, თუმცა უნივერსალური დიზაინის კონცეფცია არ გამორიცხავს დამხმარე მოწყობილობებისა და ტექნოლოგიების გამოყენებას შშმ პირთა კონკრეტული ჯგუფებისთვის, თუკი ამის ობიექტური აუცილებლობა არსებობს.
კითხვა 5: იმსჯელეთ შშმ პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების არსზე.
პასუხი: დამოუკიდებელი ცხოვრების უფლების არსი (კონვენციის მე-19 მუხლი) მდგომარეობს არა მარტო ცხოვრებაში ან ყველაფრის საკუთარი ძალებით კეთებაში, არამედ ინდივიდუალური არჩევანისა და კონტროლის თავისუფლებაში, რაც ნიშნავს, რომ შშმ პირს უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, სხვების თანასწორად თავად გადაწყვიტოს, თუ სად იცხოვრებს, ვისთან ერთად იცხოვრებს და როგორ წარმართავს საკუთარ ყოველდღიურობას. ეს უფლება პირდაპირ უპირისპირდება ინსტიტუციონალიზაციას, იზოლაციასა და სეგრეგაციას და მოითხოვს, რომ ფინანსური და ორგანიზაციული რესურსები მიიმართოს არა დახურულ პანსიონატებზე, არამედ თემზე დაფუძნებულ სერვისებზე, მათ შორის, ინდივიდუალური მხარდაჭერისა და პერსონალური ასისტენტის ინსტიტუტის განვითარებაზე, რაც წარმოადგენს მთავარ ინსტრუმენტს შშმ პირის ავტონომიისა და საზოგადოებაში სრული ინტეგრაციის მისაღწევად.
კითხვა 6: იმსჯელეთ ინკლუზიური განათლების არსსა და სისტემის ურთიერთდაკავშირებულ მახასიათებლებზე.
პასუხი: ინკლუზიური განათლება არის უწყვეტი პროცესი, რომელიც პასუხობს ყველა მოსწავლის მრავალფეროვან საჭიროებებს საგანმანათლებლო სივრცეში მონაწილეობის გაზრდით და სეგრეგაციისა თუ გეტოიზაციის აღმოფხვრით; იგი გულისხმობს არა მოსწავლის იძულებით მორგებას არსებულ გარემოზე (რაც მხოლოდ ინტეგრაციაა), არამედ თავად საგანმანათლებლო სისტემის ძირეულ ტრანსფორმაციას. მისი ძირითადი ურთიერთდაკავშირებული მახასიათებლები მოიცავს: მთლიან სისტემურ მიდგომას (ინკლუზიის პრინციპის ასახვას განათლების ყველა დონის პოლიტიკაში, კანონმდებლობასა და ბიუჯეტირებაში), მთლიან საგანმანათლებლო გარემოს (სკოლის ხელმძღვანელობის, მასწავლებლებისა და თემის ერთიან ორიენტაციას ინკლუზიური კულტურის შექმნაზე), პედაგოგთა სათანადო პროფესიულ მომზადებას მრავალფეროვან კლასში ასწავლებლად და სწავლაზე მორგებულ გარემოს, რაც გულისხმობს მოქნილ კურიკულუმებს, სწავლების ალტერნატიულ საშუალებებს და ინდივიდუალური სასწავლო გეგმების ეფექტიან გამოყენებას ბავშვის საუკეთესო ინტერესების დასაცავად.
კითხვა 7: განმარტეთ შშმ პირთა მიმართ არსებული ბიო-ფსიქო-სოციალური მოდელი.
პასუხი: ბიო-ფსიქო-სოციალური მოდელი წარმოადგენს თანამედროვე უფლებრივ მიდგომას, რომელმაც ჩაანაცვლა ძველი საქველმოქმედო და სამედიცინო მოდელები. ამ მოდელის მიხედვით, შეზღუდული შესაძლებლობა არის არა თავად პირის ფიზიკური, ფსიქიკური, ინტელექტუალური თუ სენსორული დარღვევა (ბიოლოგიური ფაქტორი), არამედ ამ მყარი დარღვევების მქონე პირებსა და საზოგადოებაში არსებულ სხვადასხვა ბარიერებს (გარემო პირობები, სტერეოტიპები, საკანონმდებლო ხარვეზები, შეუსაბამო დამოკიდებულებები) შორის ურთიერთქმედების შედეგი. შესაბამისად, აქცენტი გადატანილია არა ადამიანის „განკურნებაზე“, შეცვლაზე ან იზოლაციაზე, არამედ საზოგადოებისა და გარემოს იმგვარ ტრანსფორმაციაზე, რომელიც აღმოფხვრის ამ ბარიერებს და უზრუნველყოფს პირის თანასწორ თვითრეალიზაციას.
კითხვა 8: რას მოიცავს კომუნიკაცია შშმ პირთა უფლებების ჭრილში?
პასუხი: გაეროს კონვენციისა და საგამოცდო მასალების მიხედვით, კომუნიკაცია გაგებულია მაქსიმალურად ფართო მასშტაბით და მოიცავს ინფორმაციის გადაცემისა და მიღების ყველა ხელმისაწვდომ ფორმატსა და საშუალებას. კერძოდ, იგი მოიცავს: ჟესტურ ენას, სხვადასხვა ენებსა და არავერბალური კომუნიკაციის ფორმებს; ბრაილის შრიფტს, ტაქტილურ (შეხებით) კომუნიკაციას; მსხვილ შრიფტს, ხელმისაწვდომ მულტიმედიას, აუდიოჩანაწერებსა და ადამიანის მიერ წაკითხულ ტექსტებს; კომუნიკაციის ალტერნატიულ, გაძლიერებულ და დამხმარე საშუალებებსა და მეთოდებს, ასევე მარტივად საკითხავ (Easy-to-read) და გასაგებ ვიზუალურ თუ ციფრულ ფორმატებს საინფორმაციო ტექნოლოგიების ჩათვლით.
კითხვა 9: იმსჯელეთ შშმ ქალთა მიმართ არსებულ დისკრიმინაციის ფორმებზე.
პასუხი: შშმ ქალები და გოგონები ხშირად ხდებიან მრავალჯერადი და ინტერსექციური დისკრიმინაციის მსხვერპლნი, სადაც ერთმანეთს თანადროულად კვეთს გენდერული ნიშნით დისკრიმინაცია და შეზღუდული შესაძლებლობის ნიშნით დისკრიმინაცია, რაც წარმოშობს სპეციფიკურ და მძიმე სამართალდარღვევებს. ეს ვლინდება ძალადობის, ექსპლუატაციისა და ბოროტად სარგებლობის განსაკუთრებით მაღალ რისკში როგორც ოჯახში, ისე დახურულ დაწესებულებებში; სექსუალური და რეპროდუქციული უფლებების უხეშ დარღვევაში, რაც ხშირად მოიცავს იძულებით სტერილიზაციას ან სამედიცინო გადაწყვეტილებების მათ გარეშე მიღებას; ეკონომიკურ და საგანმანათლებლო მარგინალიზაციაში, რაც მკვეთრად ზღუდას მათ წვდომას განათლებასა და შრომის ბაზარზე, და გადაწყვეტილების მიღების პროცესებიდან მათ სისტემურ გარიყვაში როგორც ზოგად ფემინისტურ მოძრაობებში, ისე ტრადიციულ შშმ ორგანიზაციებში. (გაითვალისწინეთ, რომ საგამოცდო კაზუსები დაეფუძნება სწორედ დისკრიმინაციის ამ ფორმებსა და გონივრულ მისადაგებაზე უარის თქმის შემთხვევებს).
1.2.3. ფემიციდი – გენდერის ნიშნით ჩადენილი ქალის მკვლელობა ფემიციდი არის მკვლელობა, რომლის მსხვერპლიც არის ქალი და რომელიც ხდება ქალის გენდერთან დაკავშირებული მოტივით. შესაბამისად, ფემიციდი არის გენდერული დანაშაული, რომელიც სტრუქტურული უთანასწორობისა და ქალთა მიმართ ძალადობის შედეგია.124 შესაბამისად, ფემიციდად ითვლება ქალის მკვლელობა იმ მიზეზით, რომ ის ქალია. ფემიციდის, როგორც ტერმინის, საყოველთაოდ აღიარებული დეფინიცია და განმარტება არ არსებობს, თუმცა ლათინურ-ამერიკული ოქმის განმარტებაზე დაყრდნობითა და საქართველოში ჩადენილი ქალთა მკვლელობების ბუნების გათვალისწინებით, შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს ფემიციდის შემდეგი დეფინიცია: „ფემიციდი – გენდერის ნიშნით ჩადენილი ქალის მკვლელობა, ანუ ქალის მკვლელობა, რომლის ჩადენის მოტივი ან კონტექსტი კავშირშია ქალის მიმართ გენდერულ ძალადობასთან, დისკრიმინაციასა და ქალის დაქვემდებარებულ როლთან, რაც გამოიხატება ქალზე უფლებების ქონის სურვილით, ქალთან შედარებით უპირატესი მდგომარეობით, ქალის მიმართ მესაკუთრული დამოკიდებულებით, მისი ქცევის კონტროლით ან გენდერთან დაკავშირებული სხვა მიზეზით, ასევე, ქალის თვითმკვლელობამდე მიყვანა ზემოაღნიშნული მიზეზებით“.125 რა თქმა უნდა, ქალის მკვლელობის ფაქტი ავტომატურად არ ნიშნავს იმას, რომ ჩადენილია ფემიციდი. ქალის მკვლელობის ფემიციდად შესაფასებლად აუცილებელია, ქალის მკვლელობა გენდერს უკავშირდებოდეს და მისი ჩადენის მოტივი უკავშირდებოდეს გენდერულ ძალადობას ან გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციას. ფემიციდისგან განსხვავებით, ტერმინი „ფემინიციდი“ აღნიშნავს სახელმწიფოს უმოქმედობას ქალთა მკვლელობებთან მიმართებით. კერძოდ, როდესაც სახელმწიფოს არ აქვს პოლიტიკური ნება, მოახდინოს ამგვარი დანაშაულების გამოძიება და დამნაშავეთა დასჯა.126 საქართველოს კანონმდებლობა ფემიციდს, როგორც ცალკე მდგომ დანაშაულს, არ იცნობს, თუმცა 2018 წლის 30 ნოემბრის კანონით სისხლის სამართლის კოდექსის ცალკეულ მუხლებში გენდერის ნიშნით ჩადენილი დანაშაული, მათ შორის განზრახ მკვლელობა, განისაზღვრა პასუხისმგებლობის დამამძიმებელ გარემოებად. სისხლის სამართლის კოდექსის 109-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს პასუხისმგებლობას დამამძიმებელ გარემოებებში ჩადენილი განზრახ მკვლელობისათვის, ერთ-ერთ დამამძიმებელ გარემოებად ითვალისწინებს დანაშაულის ჩადენას გენდერის ნიშნით – სსკ-ის 109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი. განზრახ მკვლელობის გარდა, გენდერის ნიშნით ჩადენილი დანაშაულების დამამძიმებელ გარემოებად აღიარება მოხდა ისეთ მუხლებთან მიმართებით, როგორებიცაა: თვითმკვლელობამდე მიყვანა (მუხლი 115) და ჯანმრთელობის განზრახ მძიმე დაზიანება (მუხლი 117). შესაბამისად, თუ ქალის მკვლელობა, მისი თვითმკვლელობამდე ან თვითმკვლელობის ცდამდე მიყვანა მოხდა გენდერული დისკრიმინაციის მოტივით, დანაშაულის კვალიფიკაცია 47 ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობა და მისგან დაცვის სამართლებრივი მექანიზმები განისაზღვრება არა ადამიანის სიცოცხლის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულის ზოგადი ნორმებით, არამედ ზემოაღნიშნული რომელიმე მუხლით, შესაბამის დამამძიმებელ გარემოებაზე მითითებით.
კლინიკა მოიქცა აბსოლუტურად არასწორად და ეს არის „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის უხეში დარღვევა, რადგან პაციენტის სამედიცინო ისტორია წარმოადგენს სპეციალური კატეგორიის მონაცემს, რომლის მასობრივი გაჟონვაც (20,000 პირის ინფორმაცია) ადამიანების უფლებებს უდიდეს რისკს უქმნის. მიუხედავად იმისა, რომ ადმინისტრაციამ ხარვეზი 48 საათში ტექნიკურად აღმოფხვრა, მას მაინც ჰქონდა იმპერატიული ვალდებულება, ინციდენტის შესახებ არაუგვიანეს 72 საათისა ეცნობებინა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურისთვის, ხოლო თავად პაციენტებისთვის ინფორმაცია დაუყოვნებლივ, გონივრულ ვადაში მიეწოდებინა, რათა მათ სიფრთხილის ზომები მიეღოთ. რეაგირების ამგვარი წესის დარღვევის გამო, კლინიკას დაეკისრება სოლიდური ადმინისტრაციული ჯარიმა სახელმწიფო სამსახურისგან, პაციენტების მიმართ კი გაუჩნდება მიყენებული მორალური თუ მატერიალური ზიანის სამოქალაქო წესით ანაზღაურების სამართლებრივი ვალდებულება. შესაბამისად, კლინიკას თავიდანვე ჯეროვნად უნდა დაეცვა უსაფრთხოების სისტემები, ხოლო გაჟონვის აღმოჩენისთანავე, პარალელურ რეჟიმში, უნდა მოეხდინა როგორც ხარვეზის ლოკალიზება, ისე სახელმწიფო ორგანოსა და დაზარალებული პაციენტების დაუყოვნებლივი ინფორმირება.
ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობა არის სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოების (მაგალითად პოლიციის) მიერ განხორციელებული ფარული ან ღია ღონისძიებები, რომლის მიზანია დანაშაულის გამოვლენა, თავიდან აცილება, გახსნა და დამნაშავე პირების დადგენა. ამ საქმიანობის დროს ხდება სხვადასხვა ინფორმაციის შეგროვება, მაგალითად თვალთვალი, პირის ან ნივთის მოძიება, ინფორმატორების გამოყენება, ტექნიკური საშუალებებით კონტროლი და სხვა მსგავსი მოქმედებები. ოპერატიული საქმიანობა ხშირად ტარდება გამოძიების დაწყებამდე ან მისი პარალელურად და ეხმარება საგამოძიებო ორგანოებს საქმის სწორად წარმართვაში. მისი მთავარი დანიშნულებაა ინფორმაციის მოპოვება, რომელიც შეიძლება შემდეგ გამოყენებულ იქნეს გამოძიებაში, თუმცა ოპერატიული გზით მიღებული ინფორმაცია ყოველთვის პირდაპირ მტკიცებულებად არ ითვლება სასამართლოში და საჭიროებს შესაბამის პროცესუალურ ფორმაში გადაყვანას.
ირიბი ჩვენება
ირიბი ჩვენება არის ისეთი ჩვენება, როდესაც მოწმე სასამართლოში არ ყვება იმას, რაც თავად უშუალოდ ნახა, მოისმინა ან აღიქვა, არამედ გადმოსცემს სხვა პირისგან მიღებულ ინფორმაციას. მაგალითად, თუ ერთმა პირმა მეორე პირს უთხრა, რომ მან დაინახა დანაშაული, და ეს მეორე პირი უკვე სასამართლოში ყვება ამ ინფორმაციას — ეს არის ირიბი ჩვენება. სწორედ ამიტომ მას არ აქვს ისეთივე მაღალი სანდოობა, როგორც პირდაპირ ჩვენებას, რადგან ინფორმაცია შეიძლება დამახინჯდეს ან ზუსტად არ გადმოიცეს.
სისხლის სამართლის პროცესში ირიბი ჩვენება ზოგადად დასაშვებია, მაგრამ მას აქვს მკაცრი პირობები. პირველ რიგში, მოწმე ვალდებულია მიუთითოს ინფორმაციის პირველწყარო, ანუ ის პირი, ვისგანაც მიიღო ინფორმაცია, რათა მისი იდენტიფიცირება და სასამართლოში დაკითხვა შესაძლებელი იყოს. მეორე მნიშვნელოვანი პირობაა, რომ ირიბი ჩვენება უნდა დადასტურდეს სხვა დამოუკიდებელი მტკიცებულებებით, რომლებიც არ არის ირიბი ჩვენება. მხოლოდ ირიბი ჩვენება, სხვა მტკიცებულებების გარეშე, როგორც წესი, არ არის საკმარისი ბრალეულობის დასადგენად.
სხვადასხვა ქვეყანაში მისი გამოყენება სხვადასხვანაირად რეგულირდება. მაგალითად, ზოგიერთ სისტემაში ირიბი ჩვენება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როცა პირველადი წყაროს დაკითხვა ობიექტურად შეუძლებელია — მაგალითად, თუ ის გარდაცვლილია, უგზო-უკვლოდ დაკარგულია, ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ვერ მონაწილეობს პროცესში. ზოგან კი სასამართლო ვალდებულია მაქსიმალურად ეცადოს პირდაპირი მოწმის დაკითხვას და ირიბი ჩვენება გამოიყენოს მხოლოდ როგორც დამხმარე მტკიცებულება. საბოლოოდ, ირიბი ჩვენება ყოველთვის ითვლება შედარებით სუსტ მტკიცებულებად, რადგან მასში მაღალია შეცდომის ან ინფორმაციის დამახინჯების რისკი.
ექსპერტის დასკვნა
ექსპერტი არის სპეციალური ცოდნის, გამოცდილებისა და უნარების მქონე პირი, რომელიც სისხლის სამართლის საქმეში მონაწილეობს მაშინ, როცა ფაქტების სწორად დადგენა საჭიროებს სპეციალურ ცოდნას. იგი ინიშნება მხარის შუამდგომლობით ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით და მისი მთავარი ამოცანაა კვლევის ჩატარება და დასკვნის მომზადება, რაც ეხმარება სასამართლოს საქმის სწორად შეფასებაში.
ექსპერტი კვლევის ჩატარების შემდეგ ადგენს წერილობით დასკვნას, რომელსაც ხელს აწერს და მასში უნდა იყოს მითითებული მისი ვინაობა, კვალიფიკაცია, ჩატარებული კვლევის საფუძველი, გამოყენებული მასალები, მეთოდები და მიღებული შედეგები. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ის გაფრთხილებულია ცრუ დასკვნის მიცემაზე პასუხისმგებლობის შესახებ. დასკვნას ერთვის ყველა დამადასტურებელი მასალა, როგორიცაა ფოტოები, ნიმუშები ან სქემები.
ექსპერტი ეხმარება სასამართლოს მტკიცებულებების აღმოჩენაში, გამოკვლევასა და ახსნაში. მას შეუძლია როგორც დამოუკიდებლად კვლევის ჩატარება, ისე საგამოძიებო მოქმედებებში მონაწილეობა, როცა საჭიროა სპეციალური ცოდნა (მაგალითად, გვამის დათვალიერება ან ექსჰუმაცია). მისი დასკვნა არ არის აბსოლუტური და მოსამართლე მას აფასებს შინაგანი რწმენით, ანუ დამოუკიდებლად წყვეტს რამდენად სანდოა იგი და თუ არ ეთანხმება, ვალდებულია გადაწყვეტილებაში დაასაბუთოს რატომ.
ფარული საგამოძიებო მოქმედებები არის სამართალდამცავი ორგანოების მიერ განხორციელებული საიდუმლო ღონისძიებები, რომელთა მიზანია დანაშაულის გამოვლენა, მისი აღკვეთა და მტკიცებულებების მოპოვება. ისინი გამოიყენება მაშინ, როცა სხვა გზით საჭირო ინფორმაციის მიღება შეუძლებელია ან ძალიან რთულია. ასეთი მოქმედებები ტარდება მხოლოდ კანონით დადგენილი წესით და უმეტეს შემთხვევაში საჭიროა მოსამართლის განჩინება, ხოლო გადაუდებელ შემთხვევაში — პროკურორის გადაწყვეტილება.
ფარული საგამოძიებო მოქმედებების სახეებია: სატელეფონო საუბრების მოსმენა და ჩაწერა, კავშირგაბმულობის ან კომპიუტერული მონაცემების კონტროლი, გეოლოკაციის დადგენა, საფოსტო გზავნილების შემოწმება, ასევე ფარული ვიდეო, აუდიო ჩაწერა, ფოტოგადაღება და ელექტრონული თვალთვალი. ეს ღონისძიებები უნდა იყოს აუცილებელი, პროპორციული და მიმართული ლეგიტიმური მიზნისკენ, როგორიცაა საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვა ან დანაშაულის თავიდან აცილება.
გამამტყუნებელი მტკიცებულება არის ინფორმაცია, რომელიც ადასტურებს ბრალდებულის დანაშაულში მონაწილეობას და ამყარებს ბრალდების მხარის პოზიციას. მაგალითად, დაზარალებულის ან მოწმის ჩვენება, ვიდეოჩანაწერი ან სხვა მტკიცებულება.
გამამართლებელი მტკიცებულება არის ინფორმაცია, რომელიც ადასტურებს ბრალდებულის უდანაშაულობას ან უმსუბუქებს პასუხისმგებლობას. მაგალითად, დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს, რომ დანაშაულის დროს ბრალდებული სხვა ადგილზე იმყოფებოდა.
2. პიროვნული და ნივთიერი მტკიცებულებები
პიროვნული მტკიცებულება არის ინფორმაცია, რომელიც მიიღება ადამიანისგან, მაგალითად, მოწმის ან ბრალდებულის ჩვენება, ასევე ექსპერტის დასკვნა.
ნივთიერი მტკიცებულება არის დანაშაულთან დაკავშირებული საგანი ან ობიექტი, მაგალითად, დანაშაულის იარაღი, კვალი, სისხლის ლაქა ან მოპარული ნივთი.
3. პირველადი და წარმოებული მტკიცებულებები
პირველადი მტკიცებულება მიიღება უშუალოდ პირველი წყაროდან. მაგალითად, თვითმხილველი მოწმის ჩვენება.
წარმოებული მტკიცებულება მიიღება მეორე წყაროდან და ეფუძნება უკვე არსებულ ინფორმაციას. მაგალითად, დოკუმენტის ასლი ან კვალიდან აღებული თაბაშირის ანაბეჭდი.
4. პირდაპირი და არაპირდაპირი მტკიცებულებები
პირდაპირი მტკიცებულება უშუალოდ ადასტურებს დანაშაულის ფაქტს. მაგალითად, ვიდეოჩანაწერი, სადაც ჩანს დანაშაულის ჩადენა.
არაპირდაპირი მტკიცებულება პირდაპირ არ ამტკიცებს დანაშაულს, მაგრამ სხვა მტკიცებულებებთან ერთად ეხმარება სასამართლოს სწორი დასკვნის გაკეთებაში. მაგალითად, აუდიოჩანაწერი, სადაც ბრალდებული დანაშაულამდე დაზარალებულს ემუქრება.
დათვალიერება
დათვალიერება არის საგამოძიებო მოქმედება, რომლის მიზანია დანაშაულის კვალის, ნივთიერი მტკიცებულებებისა და საქმისთვის მნიშვნელოვანი სხვა გარემოებების აღმოჩენა და შესწავლა. შეიძლება დათვალიერდეს შემთხვევის ადგილი, საცავი, სადგომი, სათავსი, გვამი, საგანი, დოკუმენტი ან ინფორმაციის შემცველი სხვა ობიექტი. თუ დათვალიერება ტარდება კერძო საკუთრებაში, როგორც წესი, საჭიროა სასამართლოს განჩინება, გარდა გადაუდებელი აუცილებლობის ან მესაკუთრის წერილობითი თანხმობის შემთხვევისა.
დათვალიერება ტარდება ოთხ ეტაპად: მიმოხილვითი (ადგილის დათვალიერების დაწყება), სტატიკური (კვალისა და საგნების უცვლელ მდგომარეობაში აღწერა და ფოტოგადაღება), დინამიკური (აღმოჩენილი საგნების დეტალური შესწავლა, საჭიროების შემთხვევაში ექსპერტის მონაწილეობით) და დასკვნითი ეტაპი. დათვალიერების შედეგები ფიქსირდება ოქმით, ფოტო-ვიდეოგადაღებით, სქემებითა და გეგმებით.
დათვალიერებისას აღმოჩენილი ნივთები უნდა წარედგინოს მონაწილეებს, შემდეგ კი ამოიღონ, აღწერონ, დალუქონ და საჭიროების შემთხვევაში შეფუთონ. თუ საჭიროა სპეციალური ცოდნა, დათვალიერებაში მონაწილეობს ექსპერტი. მაგალითად, გვამის გარეგნული დათვალიერება ყოველთვის ტარდება ექსპერტის მონაწილეობით, რადგან ეს აუცილებელია სიკვდილის მიზეზისა და საქმისთვის მნიშვნელოვანი გარემოებების სწორად დასადგენად.
კაზუსის გადაწყვეტისას საკასაციო სასამართლო გააუქმებს ქვედა ინსტანციის გამამტყუნებელ განაჩენს და საქმეს ხელახლა განსახილველად დააბრუნებს, რადგან წინასასამართლო სხდომის მოსამართლემ უხეშად დაარღვია კანონი. საპროცესო კოდექსის მიხედვით, წინასასამართლო სხდომაზე მოწმდება მტკიცებულებათა მხოლოდ კანონიერება და დასაშვებობა (სსსკ-ის 219-ე მუხლი), ხოლო იმის წინასწარ შეფასება, რომ სხვა მტკიცებულებები "ისედაც საკმარისია" განაჩენისთვის, მოსამართლის მხრიდან უფლებამოსილების გადამეტებაა. მნიშვნელოვანი მოწმეების (გაბისონიასა და გაბრიჩიძის) დაკითხვაზე უსაფუძვლო უარის თქმით სასამართლომ პირდაპირ დაარღვია მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის ფუნდამენტური პრინციპი (სსსკ-ის მე-9 მუხლი) და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი, რაც სამართლიანი სასამართლოს უფლების უხეშ ხელყოფას წარმოადგენს. ვინაიდან ამ პროცესუალურმა დარღვევამ არსებითი გავლენა მოახდინა საქმის სწორად განხილვაზე, საკასაციო სასამართლო იხელმძღვანელებს სსსკ-ის 385-ე მუხლით (განაჩენის აუცილებელი გაუქმების საფუძველი) და საქმეს ხელახალ განხილვაზე დააბრუნებს.
სასამართლოს მიერ პირისთვის უკანონო დაკავებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება სრულიად კანონიერი და მართებულია, რადგან პროკურორის ქმედება უხეშად არღვევს საქართველოს კონსტიტუციასა და სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსს. კონსტიტუციის მე-13 მუხლისა და სსსკ-ის თანახმად, დაკავებული პირის სასამართლოში წარდგენის მაქსიმალური ვადაა 72 საათი, თუმცა ერთი და იმავე საფუძვლით (ან იმავე საქმეზე ახალი გარემოებების გარეშე) პირის განმეორებითი დაკავება ვადის ხელოვნურად გასაზრდელად ("გადატვირთვისთვის") კატეგორიულად აკრძალულია და წარმოადგენს უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებას. პროკურორმა პირი თავდაპირველი დაკავებიდან 72 საათის გასვლამდე (ჯამში 24 + 48 საათი) კი წარადგინა მოსამართლესთან, მაგრამ პირველი გათავისუფლების შემდეგ მისი ხელახალი დაკავება სასამართლოს განჩინების ან გადაუდებელი აუცილებლობის ახალი საფუძვლის გარეშე იყო უკანონო. საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის მე-5 პუნქტი და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი პირდაპირ ადგენს, რომ ყველას, ვინც უკანონოდ დააკავეს, აქვს სახელმწიფო სახსრებიდან სამართლიანი კომპენსაციის მიღების უფლება, რაც მოცემულ კაზუსში სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა.
პირადი ამსახველი კადრები არ შეიძლება და დაუშვებელი მტკოცებულებები 72 მუხლი რათქმაუნდა არ შეიძლება თუ საქმესთამ კავშორში არ არის ეს არ არის კანონიერი
Edited
+143 პრიმა
მედიაციის პრინციპები წარმოადგენს იმ ფუნდამენტურ სამართლებრივ და ეთიკურ საყრდენს, რომელზეც მთელი ეს პროცესია აგებული და რაც მას სასამართლო განხილვისგან მკვეთრად ასხვავებს. პირველი და უმთავრესი ნებაყოფლობითობის პრინციპია, რომელიც გულისხმობს, რომ დავის მონაწილე მხარეები მედიაციაში საკუთარი ნებით ერთვებიან, თავად განსაზღვრავენ შეთანხმების პირობებს და უფლება აქვთ, პროცესი ნებისმიერ ეტაპზე, ყოველგვარი სანქციისა თუ უარყოფითი შედეგის გარეშე შეწყვიტონ. მეორე, კონფიდენციალურობის პრინციპი, იცავს პროცესის დახურულობას; მედიაციის ფარგლებში გაჟღერებული ინფორმაცია, აღიარებები ან დათმობები საიდუმლოა და საქმის ჩაშლის შემთხვევაში, მათი გამოყენება სასამართლოში მტკიცებულებად დაუშვებელია, თავად მედიატორს კი კანონი უკრძალავს მოწმის სახით ჩვენების მიცემას. მესამე პრინციპი — მედიატორის ნეიტრალურობა და მიუკერძოებლობა — მოითხოვს, რომ მესამე ნეიტრალურ პირს არ გააჩნდეს არანაირი პირადი, ფინანსური ან პროფესიული ინტერესი დავის შედეგის მიმართ, არ გამოხატოს სიმპათია რომელიმე მხარისადმი და არ მოახვიოს მათ თავს საკუთარი გადაწყვეტილება. ბოლოს, მხარეთა თანასწორობის პრინციპი უზრუნველყოფს, რომ პროცესში მონაწილეებს, მიუხედავად მათი სოციალური თუ ეკონომიკური სტატუსისა, ჰქონდეთ აბსოლუტურად იდენტური საპროცესო უფლებები, ინფორმაციაზე თანაბარი წვდომა და საკუთარი ინტერესების დაცვისა თუ პოზიციის გამოხატვის თანაბარი დროითი შესაძლებლობა.
ნიკასთან (ვინც საათი დაკარგა):
„შეგიძლია აღწერო, ზუსტად სად და როდის ნახე საათი ბოლოს?“
„რა კონკრეტული ნიშნებით მიხვდი, რომ გიორგის ზუსტად შენი საათი უკეთია?“
„როგორ ფიქრობ, რა გავლენა მოახდინა შენმა საჯარო ბრალდებებმა სიტუაციაზე?“
გიორგისთან (ვისაც აბრალებენ):
„შეგიძლია გვითხრა, როგორ და როდის აღმოჩნდა ეს საათი შენთან?“
„რა არის შენთვის ახლა ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ სიტუაციის მოსაგვარებლად?“
ორივესთან (გამოსავლის საპოვნელად):
„რა ინფორმაცია ან მტკიცებულება დაგეხმარებოდათ სიმართლის გარკვევაში?“
„რა იქნება თქვენთვის მისაღები გამოსავალი, რომ კონფლიქტი დასრულდეს?“
მედიაციის საკანონმდებლო დონეზე მოწესრიგება აუცილებელია, რადგან ის პროცესს სამართლებრივ სიმყარეს, ოფიციალურ სტატუსსა და მაღალ სანდოობას სძენს. კანონის არსებობა უპირველეს ყოვლისა გარანტიას იძლევა, რომ დაცული იქნება მედიაციის ფუნდამენტური პრინციპები, განსაკუთრებით კონფიდენციალურობა, რადგან სწორედ კანონმა უნდა აუკრძალოს მედიატორს სასამართლოში მოწმედ ყოფნა. გარდა ამისა, საკანონმდებლო რეგულირება აუცილებელია მედიაციის შედეგად მიღწეული შეთანხმების იურიდიული ძალისთვის – კანონი განსაზღვრავს, როგორ უნდა აღსრულდეს ეს დოკუმენტი იძულებით, თუკი რომელიმე მხარე პირობას დაარღვევს, რაც პროცესს ეფექტურს ხდის. ასევე, კანონმდებლობა აწესებს მედიატორთა პროფესიულ სტანდარტებს, კვალიფიკაციისა და ეთიკის ნორმებს, რაც გამორიცხავს არაკომპეტენტური პირების ჩართულობას და იცავს მოქალაქეების უფლებებს. თუმცა, კანონით მოწესრიგებისას უმნიშვნელოვანესია ზომიერების დაცვა, რათა ზედმეტმა ბიუროკრატიამ და სიმკაცრემ არ დააკარგვინოს მედიაციას მისი მთავარი ხიბლი – მოქნილობა, სიმარტივე და არაფორმალური გარემო.
1.საბაზისო აქტი- UNCITRAL
2. მედიაციოს სახები- კერძო და სასამართლო მედიაცია
3. პროფესიისთვის დამკვიდრებული ქცევის წესები საფუძვლები-ხელშეკრულების დარღვევა, გულისხმიერების ვალდებულების დარღვევა, კეთილსინდისიერების ვალდებულების დარღვევა, განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობა ეს არის მედიატორის პასუხისმგებლობის საფუძვლები.
4.სერთიფიცირების პროგრამა- სავალდებულო კომპონენტი მედიატორებისთვის, ქმედუნარიანი ფიზიკური პირი რომელიც არ არის ნასამართლევი და დარეგისტრირებულია მონაწილედ. ტრენერი შესაძლებელია იყოს უცხო ქვეყნის მოქალაქე.
სამ საფეხურიანი მიდგომა: ტრენინგი, პრაქტიკულ უნარჩვევებში შემოწმება, რეალური მედიაციის გაძღოლის უნარ ჩვევები- ასეთი სუბიექტები შესაძლოა იყვნენ სერთიფიცირებული პროგრამის მონაწილეები
1.საბაზისო აქტი- UNCITRAL
2. მედიაციოს სახები- კერძო და სასამართლო მედიაცია
4. ეს მოვიდა მედიატორის პასუხისმგებლობის საფუძვლები
5.სერტოფიცირებული პროგრამის მონაწილე ვინ შეიძლება იყოსო-
ქმედუნარიანი ფიზიკური პირი, რომელიც არ არის ნასამართლევი და დარეგისტრირებულია მონაწილედ.
7.რომელია ინოვაციური მედიაციაო:
ონლაინ მედიაცია და მოძრავუ მედიაცია
8. შეიძლება თუ არა მედიაციის პროცესის განხორციელება თუ მხარე არ გამოცდადდა:
-არა მოვნიშნე მე
9. აღსრულების სახე დამოკიდებულია:
10.რა შედეგი მოჰყვება თუ მხარე არ ასრულებს მედიაციის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას?
1რა განსაზღვრქვს მედიაციის ეფექტიანობას? - აღსრულების ეფექტიანობა, შეთანხმების მიღწევის ეფექტიანობა, სტატისტიკური აღრიცხვა არ ხდება აღსრულებადობის მიმართულებით
2. რა შედეგი მოყვება თუ მხარე არ ასრულებს მედიაციის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას?- განმეორებითი მედიაცია, შრომითი საგაფიცვო მოქმედება და სასამართლო.
3. აღსრულების სახე დამოკიდებულია?- შეთანხმებწზე, სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე და ფორმაზე.
4. მედიაციის ინიცირება :- მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ითვალისწინებს მედიაციის მეშვეობით დავის გადაწყვეტას, შემდგომში თანხმდებიან მხარეები რომ დავა გადაწყვიტონ მედიაციის მეშვეობით და სასამართლო კანონის საფუძველზე ადგენს სავალდებულო მედიაციას ან ურჩევს მხარეებს რომ დავა გადაწყვიტონ მედიაციით.
5. მედიატორის შერჩევის დროს საჭიროა? - მოკლე სამართლებრივი პოზიციები ასევე საჭიროა ერთი ორი ან სამი მედიატორი, აუციოებელია თავიდანვე მიეწოდოს ინფორმაცია კონფიდენციალური ინფორმაციის შესახებ
1. სექსუალური შევიწროების დაცვის მექანიზმები საჯარო და კერძო სივრცეში+
სექსუალური შევიწროება შეიძლება ხდებოდეს როგორც საჯარო სივრცეში,ისე სამუშაო ადგილას, სერვისის მიწოდების დროს.
საჯარო სივრცეში სექსუალური შევიწროების ჩადენისას სამართლადარღვევათა ოქმებს ადგენენ შ.ს.ს უფლებამოსილი პირები,შემდეგ მასალები იგზავნება საქალაქო/რაიონული სასამაღტლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიას,რომელიც 7 დღის ვადაში განიხილავს.საქმის განხილვისას ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემული პირის დასრება სავალდებულოა.თუ თავს აარიდებს,იძულებით იქნება მოყვანილი.
სექსუალური შევიწროება სამუშაო/დასაქმების ადგილას-საქართველოს შრომის კოდექსის მიზნებისთვის დისკრიმინაციად განიხილება განზრახ ან გაუფრთხილებლობით პირის განსხვავება ან გამორიცხვა ან მისთვის უპირატესობის მინიჭება სხვადასხვა ნიშნის მიხედვით.
დამსაქმებელს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს,თუ მისთვის ცნობილი გახდა შევიწროების ან/და სექსუალური შევიწროების ფაქტი და მან ამ ფაქტის შესახებ არ შეატყობინა შრომის ინსპექციას ან/და არ მიიღო შესაბამისი ზომები აღნიშნული ქმედების აღსაკვეთათ.
დასაქმების ადგილად ითვლება სამუშაოს შესრულების ძირითადი ადგილი,მივლინება,შესვენება ან სამუშაოსთან შემხებლობაში მყოფი ნებისმიერი კომუნიკაცია.
სამუშაო ადგილას სექსუალური შევიწროების ორი ძირიტადი სახე არსებობს:1)Quid Pro Quo ანუ მომსახურება მომსახურების სანაცვლოდ,რომელიც ითვალისწინებს სექსუალური ხასიათის მოთხოვნის არსებობას ქმედებაში და მიზნად ისახავს ზემოქმედების მოხდენას ადამიანის სამსახურსა და კარიერულ წინსვლაზე. 2)მტრული სამუშაო გარემო,რაც სამუსაო ადგილზე დამაშინებელი და შეურაცხმყოფელი პირობების შექმნას ნიშნავს.
სექსუალური ხაისათის ქცევა არასასურველია თუ მას დაქვემდებარებული სუბიექტი მიიჩნევს არასასურველად.
კერძო სივრცეში (მაგ,სამუშაო ადგილზე ან პროფესიულ ურთიერთობებში) სექსუალური შევიზროებისას რეაგირების სამაღტლებრივი მექანიზმები: სახალხო დამცველი,სასამაღთლო,შიდა გასაჩივრების/რეგულირების მექანიზმი.
სასამართლოსთვის სარჩელით მიმართვა შესაძლებელია 1 წლის განმავლობაში მას შემდეგ რაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო იმ გარემოების შესახებ,რომელიც მას დისკრიმინაციულად მიაჩნია. მსხვერპლს უფლება აქვს იმაღტოს სასამართლოს სარჩელით მაშინაც,თუ უკვე დასრულებულია შრომითი ურთიერთობა,რომლის დროსაც მის მიმართ დისკრიმინაციული ქმედება განხორციელდა.
თუ სექსუალურ შევიწროებას აქვს განგრძობადი ხასიათი,ხანდაზმულობის ვადა ათვლილი უნდა იქნეს ბოლო ქმედების განხორციელების მომენტიდან.
სასამაღთლო სარჩელის შეტანიდან 3 დღის ვადაში იხილავს მისი წარმოებაში მიღების საკითხს.ხარვეზის შემთხვევაში მოსარჩელეს მის აღმოსაფხვრელად აქვს ვადა არანაკლებ 3 დღისა. თუ ხარვეზი არ აღმოიფხვრა სასამაღთლოს გამოაქვს განჩინება სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის შესახებ და სარჩელსა და თანდართულ დოკუმენტებს უბრუნებს მოსარჩელეს. უარის თქმის შესახებ განჩინება შეიძლება გასაჩივრდეს კერძოსაჩივრით სააპელაციო სასამაღთლოში მისი გაცნობიდან 3 დღის ვადაში.თუ კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა,სააპელაციო სასამაღთლო საქმეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს უბრუნებს.
თუ მოსამართლემ სავარაუდო მსხვერპლის სარჩელი მიიღო წარმოებაში,სარჩელი და თანდართული დოკუმენტების ასლები ეგზავნება მოპასუხეს(შემავიწროებელს) და მას შესაგებლის წარსადგენად აქვს 10 დღე.
,,დისკრიმიცაიის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ’’ საქ.კან.მე-6 მუხ. პირველი ნაწილის თანახმად დისკრიმინაციის აღმოფცვრისა და თანასწორობის უზრუნველყოფაზე ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს სახალხო დამცველი
სახალხო დამცველის ხანდაზმულობის ვადები განსაზღვრული არ არის.
დისკრიმინაციული,სექსუალური შევიზროების ფაქტის დაგდენის შემთხვევასი სახ.დამ.შემავიწროებელს მიმართავს რეკომენდაციით,რომელიც შეიძლება მოიცავდეს:1)სექსუალური შევიწროების შეწყვეტას ან/და მომავალში სექსუალური შევიზროების თავიდან აცილებას 2)იმ შემტხვევაში,თუ რეკომენდაციის ადრესატია ორგანიზაცია/დაწესებულება-სექსუალური შევიზრობის პრევენციის/რეაგირების შიდა მექანიზმის დოკუმენტის შემუშავებას.
რეკომენდაციის განხილვიდან 20 დღის ვადაში პირმა სახ.დამ-ს უნდა აცნობოს განხილვის შედეგები წერილობით.თუ მას არ ეცნობა ამის შესახებ სახ.დამ. უფლებამოსილია;1)როგორც დაინტერესებულმა პირმა, მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ან ქმედების განხორციელება. 2)როგორც მოსარჩელემ სარჩელით მიმართოს სასამართლოს .ეს შესაძლებლობა არ მოქმედებს მაშინ,როდესაც ამ რეკომენდაციის ადრესატი ფიზიკური პირია.
ასეევე ,მსხვერპლს შეუძლია გამოიყენოს შიდა გასაჩივრების/რეგულირების მექანიზმი და ფაქტზე განცხადებით/საჩივრით მიმართოს მის ორგანიზაციაში/უწყებაში არსებულ შესაბამის ორგანოს/პირს.
საქ.სახ.დამ. აჩერებს საქმის წარმოებას თუ სავარაუდო დისკრიმინაციის იმავე ფაქტის გამო ა)დავას სასამაღთლო განიხილავს ბ)მიმდინარეობს ადმინისტრაციული წარმოება გ)მიმდ.სისხლ.სამ.დევნა.
საქ.სახ.დამ. წყვეტს საქმის წარმოებას თუ სავარაუდო დისკრიმინაციის იმავე ფაქტის გამო:ა)არსებობს სასამართლო გადაწყვეტილება ბ)განცხადების/საჩივრის განხილვის შედეგად არ დადასტურდა.
2.ოჯახში ძალადობა,ფაზები,მახასიათებლები,ბორბალი.+
ოჯახში ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული და გავრცელებული ძალადობაა,რომელსაც აქვს განგრობადი და ფარული ხასიათი.
ოჯახში ძალადობა გულისხმობს ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის კონსტიტუციური უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევას უგულებელყოფით ან/და ფიზიკური,ფსიქოლოგიური,ეკონომიკური,სექსუალური ძალადობით ან იძულებით.
მისი მახასიათებლებია:
1.ოჯახში ძალადობა ხდბა სხვადასხვა ფორმით ერთმანეთთან დაკავშირებულ პირებს-ოჯახის წევრებს-შორის.
2.ოჯახში ძალადობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ ერთჯერადი აქტით, რადგან მას ახასიათებს განმეორებითობა და ზრდის ტენდეცია,
3..ოჯახის ძალადობას ახასიათებს ძალთა ასიმეტრია -ეს ნიშნავს ერთ მხარეს ამშემთხვევაში მოძალადეს აქვს მატერიალური, ფიზიკური ანსხვა უპირატესობა და ამით აიძულებს მეორე მხარებს ანუ მსხვერპლს დაემორჩილოს მას.
4.ოჯახში ძალადობა უაროფით გავლენას ახდენს არამარტო მსხვერპლზე არამედ ოჯახის სხვა წევრზე განსაუთრებით არასრულწლოვანზე
5.ოჯახში ძალადობის შედეგად დაზარალებულთა უმეტესობა არის ქალი,რაც ნიშნავს,რომ ოჯახში ძალადობა განსაკუთრებით უარყოფიტ გავლენას ახდენს ქალებზე
მოძალადის დამახასიათებელი თვისებებია:
1.მანიპულაცია (ეს იქნება ბავშვით, საცხოვრებელი ადგილით,ფულით)
2.მსხვერპლის დამცირება
3.წარმოჩენა საკუთარი თავის ისე თითქოს იძულებულს ხდიან მიმართოს ძალადობას.
მსხვერპლის დამახასიათებელი თვისებებია:
1.დაბალი თვითშეფასება
2.სოციალური იზოლაცია
3.დეპრესიულობა
4.რწმენა რომ მოძალადე გამოსწორდება
5.საკუთარი თავის დადანაშაულება
როგორია ძალადობის ფაზები ? ძალადობის მახასიათებლები,?
ძალადობის ციკლის თეორია იყოფა სამ ფაზად:
1 ფაზა - გულისხმობს დაძაბულობის ზრდას,რომელიც ხასიათდება პიროვნებებს შორის დაძბულობის გამწვავებით.ამდროს პოტენციური მსხვერპლი ცდილობს პოტენციური მოძალადის დამშვიდებას,რათა თავიდან აიცილოს ინციდენტი,ეს ფაზა შეიძლება გაგრძელდეს თვეებისა და წლების განმავლობაში.
2.ფაზა- ძალადობის სერიოზული ინციდენტი -რომელიც შეიძლება გაგრძელდეს 2-24 საათის განმავლობაში.ამ ეტაპზე სხვერპლს აღარ შეუძლია ზემომეება მოახდინოს არსებულ სიტუაციაზე ისღა დარჩენია სხვადასხვა მიმართოს დახმარებასა და დაცვის საშვალებებს.
3 ფაზა -თაფლობის თვე ძალოადობის სერიოზული ინციდენტის მერე მოძალადე ითხოვს პატიებას და ცდილობს მსხვერპლთან შერიგებას,ამდროს ხშირად მსხვერპლსაც უჩნდება ილუზია რო მოძალადე შეიცვლება, მომავალში აღარ განმეორდება ძალადობა,მაგრამ დროის გასვლის მერე ძალადობის ინტენსივობა ანუ სიხშირე იზრდება და ხარისხიანი მატულობს,ამიტომაცა ძალადობის ეს მოდელი წრიული ფორმის ვიზუალი არის გამოსახული მას ძალადობის ბორბალს უწოდებენ, ეს იმას ნიშნავს რომ მესამე ფაზის მერე ისევ ტავიდან იწყება ყველა ეტაპის გავლა,დროის გავლასთან ერთად ძალადობის ფორმა უფრო მძიმე ფორმებს იღებს ხოლო ფაზებს შორის პერიოდი სულ უფრო მცირდება.
3.126 პრიმა +
სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე პრიმა მუხლის მიხედვით, ოჯახში ძალადობა არის ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის მიმართ განხორციელებული ძალადობა, სისტემატური შეურაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, რასაც არ მოჰყოლია სისხლის სამაღლის კოდექსის 117,118 ან 120-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგი.
აღნიშნული მუხლი აერთიანებს ორ ქმედებას-ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ძალადობას.დეფინიციაში მითითებულ სიტყვა ,,ძალადობაში“ უნდა მოვიაზროთ მხოლოდ ფიზიკური ძალადობა,რომელიც შეიძლება გამოიხატოს ცემაში ან სხვაგვარ ძალადობაში,ხოლო სისტემატური შეურაცხყოფა,შანტაჟი ან დამცირება ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმებზე მიუთითებს.
აღსანიშნავია,რომ სისხლის სამართლის კოდექსის 126 პრიმა მუხლით კვალიფიკაციისთვის საკმარისია ფიზიკურ ზალადობას ერთჯერადი ხასიათი ჰქონდეს,ხოლო ფსიქოლოგიურ ძალადობას დანაშაულად კვალიფიკაციისთვის სჭირდება სისტემატიურობა და მისი ერთჯერადად განხორციელება ვერ მოგვცემს დანაშაულის შემადგენლობას.შესაბამისად,ამ შემთხვევაში ტერმინი ,,სისტემატურობა’’ მხოლოდ ფსიქოლოგიური ძალადობის(შეურაცხყოფა,სანტაჯი ან დამცირება) მახასიათებელია და კანონი არ უნდა იქნეს იმგავარად გაგებული,რომ სსკ-ის 126 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ძალადობა მოიცავს როგორც ერთეჯარადა განხორციელებულ ქმედებას ისე სისტემატურ ძალადობასაც.ასევე, სისხლის სამართლის კოდექსის 126 მუხლის 12 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაული თავისი ხასიათისა და საშიშროების (სსკ-ის 1261 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულისგან განსხვავებით,სსკ-ის 126 12 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება დასჯადია იმ შემტხვევაშიც თუ სისტემატურმა ცემამ ან ძალადობამ გამოიწვია ჯანმრთელობის მსუბუქი ხარისხის დაზიანება) გათვალისწინებით უფრო მკაცრ სასჯელს ითვალისწინებს ვიდრე სსკ-ის 1261 მუხლის პირველი ნაწილით გატვალისწინებული დანაშაული,რაც დამატებითი არგუმენტია იმისა რომ სსკ-ის 1261 მუხლში მითითებული ძალადობა არ მოიცავს სისტემატურ ძალადობასაც.
ოჯახური ძალადობის მიზნებისთვის 126-ე მუხლს ვიყენებთ მაშინ,როდესაც ფიზიკურ ძალადობას აქვს სისტემატური ხასიათი.სსკ-ს 126-ე მუხლის თანახმად დასჯად ქმედებას წარმოადგენს ცემა ან სხვაგვარი ძალადობა,რომელმაც დაზარალებულისთვის ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია,მაგრამა არ აღმოცენდა 120 მუხლით გათვალისიწნებული შედეგი.ამ შემტხვევაში ქმედება ხორციელდება იმ პირებს შორის,რომლებიც არ არიან ოჯახის წევრები,შესაბამისად თუ ოჯახის ერთი წევრი მეორეზე სისტემატურად ძალადობს ფიზიკურად კვალიფიკაცია მოხდება 11 პრიმა - 126 1 ‘ 2 ნაწილით.
126 პრიმა არის ერთჯერადი ფიზიკური ძალადობა და სისტემატური ფსიქოლოგიური.
126 არის მრავალჯერადი ძალადობა,ოჯახში ძალადობის დროს 11 პრიმა.
4.ბორბალი.+(2)
5.ძალადობის ფორმები.+
1..ფიზიკური ძალადობა - ეს არის ცემა, წამება,ჯამრთელობის დაზიანება,თავისუფლების უკანონო აღკვეთა ან სხვა ისეთი მოქმედება რომელიც იწვევს ფიზიკურ ტკივილს ან ტანჯვას,რომელიც იწვევს მსხვერპლის ჯამრთელობის დაზიანებას ან სიკვდილს.
2.ფსიქოლოგიური ძალადობა -შეურაცხყოფა,შანტაჟI,დამცირება,მუქარა ან სხვა ისეთი მოქმედება რომელიც იწვევს ადამიანის პატივისა და ღირსების შელახვას.
ფსიქოლოგიური ძალადობა მიეკუთვნება ძალადობის ისეთ ფორმას,რომელიც მიმართულია იმ მიზნისკენ რომ მსხვერპლმა დაკარგოს სკაუთარი თავის რწმენა,დაეჭვდეს საკუტარ ინტელექტუალურ შესაძლებლობებში,დაკაროს ან ეჭვი შეიტანოს რეალობის ადექვატურად აღქმის შესაძლებლობაში.
ფსიქოლოგიური ძალადობის ძირითადი ნიშნები ვლინდება დაცინვაში,ცინიკურ ან დამამცირებელ შენიშვნებში,მუქარაში,იზოლირებაში,დაშინებაში.მსხვერპლის საჯარო შეურაცხყოფა.
3.იძულება - ადამიანის ფიზიკური თუ ფსიქოლოგიური იძულება შეასრულოს ან არშეასრულოს მოქმედება რომლის განხორციელება ან რომლისგან თავის შეკავება თავისი უფლებაა, ანდა საკუთარ თავზე განიცადოს თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო მოქმედება.
5.სექსუალური ძალადობა-სქესობრივი კავშირი ძალადობით,ძალადობის მუქარით ან მსხვერპლის უმწეო მდგომარეობის გამოყენებით,აგრეთვე სქესობრივი კავშირი ან სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი მოქმედება ან გარყვნილი ქმედება არასრულწლოვნის მიმართ.
5.ეკონომიკური ძალადობა -ქმედება რომელიც იწვევს ,საკვებით,საცხოვრებელი ადგილის,ნორმალური განვითარების,ან სხვა პირობებით უზრუნველყოფით,საკუთრებისა და შრომის განხორციელების ასევე თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაკარგვით და კუთვნილი წილის სარგებლობის უფლების შეზღუდვას,
6.არასრულწლოვანის კანონიერი ინტერესების უგულვებელყოფა -მშობელის ან მშობლების, კანონიერი წარმომადგენლის,ან სხვა პასუხისმგებელის პირის მხრიდან არასრულწლოვანის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური საჭიროების დაუკმაყოფილებლობა,საფრთხისგან დაუცველობა,საბაზისო განათლების უფლების შეზღუდვა,დაბადების რეგისტრაციის,სამედიცინო ან სხვა სარგებლობის უფლების შეზღუდვა,
6. .ელექტრონული ზედამხედველობა
ელექტრონული ზედამხედველობა არის შემაკავებელი ორდერის აღსრულების ინსტრუმენტი,რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია მოძალადის კონტროლი მის მიერ მსხვერპლთან მიახლოების თავიდან ასაცილებლად. პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს შეუძლია შემაკავებელი ორდერის გამოცემასთან ერთად,რომლის მეშვეობითაც მოძალადეს ეკრძალება მსხვერპლთან მიახლოება,ასევე დააწესოს ელექტრონული ზედამხევდელობა. ელ.ზედამხედველობა შეიძლება დაწესდეს შემაკავებელი ორდერის გამოცემისას,ასევე ორდერის მოქმედების პერიოდში ნებისმიერ დროს და ხორციელდება არაუმეტეს შემაკავებელი ორდერის მოქმედების ვადით,ანუ მაქსიმუმ 30 დღის განმავლობაში.შესაძლეებლია უფრი ნაკლები ვადითაც.
მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება დასაშვებია განსაკუთრებულ შემთხვევაში,თუ არსებობს მოძალადის მხრიდან ძალადობის განმეორების რეალური საფრთხე. პოლიციის უფლებამოსიი პირი აღნიშნულს აფასებს შემაკავებელი ორდერის ოქმით განსაზღვრული რისკების შეფასების კიტხვარის მიხედვით.აღნიშნულის შეფასებისას გასათვალისიწნებელია შემდეგი გარემოებები- მოძალადისადმი წარსულში შემაკავებელი/დამცავი ორდერის დარღვევის ფაქტი,მოძალადის მხრიდან ძალადობის ან მუქარის განხორციელების ფაქტი,ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების ფაქტი და სხვა.
მოძალადის მიმართ ელ.ზედამხედველობის დაწესების მოტხოვნის უფლება აქვს მსხვერპლს,მისი ოჯახის წევრს,მსხვერპლის თანხმობით სოციალურ მუშაკს ან პირს რომელიც მსხვერპლს უწევს სამედიცინი,იურიდიულ ან ფსიქოლოგიურ დახმარებას.არასრულქლოვნის მიმართ ძალადობის შემტხვევაში-მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს.აუცილებებლია მსხვერპლის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობა.
ოქმში ელ.ზედამხევდელობასთან დაკავშირებით არის სსულ 7 კიტხვა.აქედან 5 კითხვა არის მაღალი რისკის რომელიც ფასდება 5 ქულით, და ორი საშუალო რისკის შეკითხვა,რომელიც ფასდება 3 ქულით. მოძალადის მიმართ ელ.ზედამხედველობა სავალდებულოა თუ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 15 ან მეტი და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას. თუ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 10-15 და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას ასეთ დროს პოლიციელი თავად წყვიტავს.10 ქულაზე ნაკლების შემტხვევაში ელ.ზედ. არ განხორციელდება. ელ.ზედ.გამოცემის შესახებ ოქმი დასამტკიცებლად წარედგინება სასამართლოს 24 საათის განმავლობაში. წარუდგენლობის ან სასამართლოს მიერ უარის თქმის შემტხვევაში ელ.ზედამხედველობის ღონისძიება უნდა შეწყდეს.
ელ.ზედ. განხორციელების შესახებ ოქმის შედგენაზე უფლებამოსილ პირებს წარმოადგენენ:ა) ოცეულის მეთაური,ატეულის მეთაური,პატრულ ინსპექტორი. ბ) უბნის უფროსი ინსპექტორ გამომძიებელი, უბნის ინსპექტორ-გამომძიებელი,მართლწესრიგის უფროსი ოფიცერი,მართლწესრიგის ოფიცერი,დეტექტივ-გამომძიებელი,დექტექტივის თანაშემწე-გამომძიებელი,უფროსი დეტექტივი,დეტექტივი,უფროსი გამომძიებელი,გამომძიებელი.
ოქმს ხელს აწერს უფლებამოსილი პირი,მსხვერპლი და მოძალადე,ან მხოლოდ უფლებამოსილი პირი. ელ.ზედ.განხორციელების შესახებ ოქმის ერთი ეგზემპლარი რცება მის გამომცემ ორგანოში,ერთი გამოცემიდან 24 სტსი წარედგინება სასამართლოს.
ოქმის ასლი ეგზავნება: 1)შსს შესაბამისი ტერიტორიული ორგანოს საუბნო სამსახურს მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით.2)შსს-ს შესაბამის სტრუქტურულ დანაყოფს. 3)112-ს.
სასამართლოს მიერ მირებული გადაწყვეტილება მოძალადის მიმართ ელ.ზედ.განხორციელების შესახებ შეიძლება აგსაჩივრდეს სააპელაციო სასამართლოში,დასაბუთბეული გადაწყვეტილების მხარისათვის ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში.სააპელალციო სასამართლო საჩიართან დაკავშირებით გადაწყვეტილებას იღებს საჩივრის წარდგენიდან 7 დღის ვადაში. სააპელ.სასამ.გადაყწვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
ელ.სამაჯური (გადამცემი) ემაგრება მოძალადეს ქვედა კიდურზე ან ობიექტური მიზეზის არსებობისას მაჯაზე. იგი მოძალადეს განგაშის სიგნალის მეშვეობით ატყობინებს მსხვერპლთან მიახლოებას . მიმღები აპარატი მსხვერპლს ატყობინებს მოძალადის მიახლოებას.მოძალადე და მსხვერპლი ვალდებულია დაიცვას მოწყობილობა და მისი გაუმართაობის შემტხვევაში შეატყობინოს მონიტორინგის ცენტრს.. არ უნდა დატოვოს საქართველოს ტერიტორია ელ.სამაჯურთან ერთად.უფლებამოსილ ორგანოს უნდა შეატყობინოს საზღვრის დატივების შესახებ არანაკლებ 48 საათიტ ადრე. 12 საათით ადრე უნდა გადასცეს თერიტორიულ ორგანოს აპარატი.
ექსპლუატაციის წესი: შეინარჩუნოს აპარატი დამუხტულ მდგომარეობაში,მუდმივად თან იქონიო აპარატი,არ დაახშოს განზრახ GPSზონა.
ელ.ზედამხედველობა მოიცავს ორ გეოგრაფიულ ზონას -საგანგაშო ზონა მსხვერპლის ადგილსამყოფელიდან 100 მეტრის რადიუსი. და ბუფერული ზონა საგანგაშო ზონის ირგვლივ არსებული 500 მეტრიანი რადიუსი. თითოეული იყოფა სტატიკურ და დინამიკურ ზონებად. სტატიკური-წინასწარი განსაზღვრულია ადგილმდებარეობები. დინამიკური- ვერ განვსაზღვრავთ,შესაძლოა შემტხვევით აღმოჩნდნენ ერთი და იმავე ტერიტორიაზე. თუმცა მონიტორინგი ატყობინებს ამის შესხებდ ა მოუწოდებს მოძალადეს ტერიტორიის დატოვებისკენ. წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ეკისრება სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისიწნებული პასუხისმგებლობა.
ელ.ზედამხევდელობა ჩერდება - მსხვერპლის ან მოძალადის მიერ საქართველოს ტერიტორიის დატოვებისას,მოძალადის ან მსხვერპლის დაკვებისას, ადმინისტრაციული პატიმრობის შეფარდებისას,აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის გამოყენებისას,.
ელ.ზედამხედველობის ვადის შეჩერება არ იწვევს შემაკავებელი ორდერის ვადის შეცერებას.
ელ.ზედამხედველობა წყდება:ელ ზედ.ვადის გასვლისას,მოძალადის ან მსხვერპლის გარდაცვალებისას,შემკავაბელი ორდერის გაუქმებისას.
ელ.ზედამხედველობა სასამართოსთVის მიმართVის გზით ვადამდე შეიძლება გაუქმდეს: მოძალადის მძიმე ავადმყოფობის გამო და თუ მსხვერპლი თავად მიმართავს გაუქმების თაობაზე.
რომელიმე გარემოებისას 24 საატის გნამვალობაში პოლიცია მიმართავს სასამართლოს ელ.ზედ.გაუქმების თხოვნით. სასამაღთლო 24 საათის განმავლობაში იღებს გადაწყვეტილებას.
7.ბავშვთა დაცვის რეფერირების სისტემა და პროცედურა.
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) სისტემა მოიცავს: 1. ძალადობის მსხვერპლი ბავშვის გამოვლენას 2.ბავშვის მდგომარეობის შეფასებას. 3.ბავშვზე ძალადობის შემტხვევის შესახებ შესაბამისი ორგანოების ინფორმირებას. 4.საჭიროების შემტხვევაში,ბავშვის განცალკევებასა და განთავსებას ბავშვთა სათანადო სპეციალიზებულ დაწესებულებაში/თავშესაფარში/მინდობით აღზრდაში,რომელიც ხელს შეუუწყობს მის უსაფღტხოებასა და რეაბილიტაციას. 5. ძალადობის შემტხვევაზე ზედამხედველობას.
არასრულწლოვნის მიმართ ოჯახში ძალადობის ფაქტის გამოვლენის და მასზე რეაგირების მიზნით შესაბამისი ორგანოებისათVის მიმართვის ვალდებულება აკისრიათ სამედიცინო დაწესებულებებს,სასწავლო და სააღმზრდელო დაწესებულებებს,მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს და მათ უფლებამოსილ ტანამშრომელებს,აგრეთვე ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) პროცედურებში ჩართულ სხვა შესაბამის დაწესებულებებსა და მათ უფლებამოსილ თანამშრომლებს.
ღნიშნული დაწესებულების წარმომადგენლები ვალდებულნი არიან,კომპეტენციის ფარგლებში, ბავშვზე ძალადობის ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში , ადგილზე გადაამოწმონ ბავშვზე ძალადობასთან დააკავშირბეული გადაუდებელი შემტხვევა,მოახდინონ ბავშვზე განხორციელებული ძალადობის საფუძვლიანი ეჭვის იდენტიფიკაცია და აწარმოონ შემთვხვევის მართვა.
ბავშვზე სავარაუდოდ განხორციელებულ ძალადობაზე შესაძლოა მიუთითბედეს ქვემოთ ჩამოთVლილი ერთი ან რამდეიმე გარემოება: ბავშვის სეულზე დაზიანების ნიშნების არსებობა,ბავშვი იქცევა საეჭვოდ(ეშინია,არ უნდა სახლში წასვლა), ბავშვი არ დადის ან/და არარეგულარულად დადის საგანმანათლებლო ან/და სკოლისგარეშე სახელოვნებო ან/და სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებაში,ბავშვი მოუცლელია, ბავშვი გამოყენებულია ან ჩაბმულია მისი სასაკისთვის შეუფერებელ სამუშაოში,ბავშვი მუდმივად გადაადგილდება უცხო პირებთან ერთად.
რეფერირების პროცედურებში ჩართული თითოეული სუბიექტი უფლებამოსილია ეჭვის გაჩენის შემტხვევაში ადგილზე გაანალიზოს შემტხვევა და საფუძვლიანი ეჭვის არსებობისას დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს სსიპ სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა,დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოსა და პოლიციის ინფორმირება.
რეფერირების პროცედურა ერთმანეტისგან განასხვავებს ბავშვზე ძალადობის ეჭვს და საფუძვლიან ეჭვს და შესაბამის უწყებას მხოლოდ მაშინ აკსრებს სააგენტოსა დ აპოლიციაში შეტყობინების გაგზავნის ვალდებულებას,როდესაც შემთხვევის შესწავლის პროცესში წარმოიშობა საფუძვლიანი ეჭვი იმის თაობაზე როომ ბავშვი არის ძალადობის მსხვერპლი. საფუძვლიანი ეჭვი შესაძლოა წარმოიშვას თუ არსებობს შემდეგი გარემოებები: ბავშვის განცხადება რომ მასზე ხორციელდება ან განხორციელდა ძალადობა,მოწმის განცხადება რომ იგი შეეესწრო ფაქტს, მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის ან სხვა პასუხისმგებელი პირის არაადეკვატური ქცევა.
რეფერირების პროცედურაშუ ჩართული უფლებამოსილი პირები,პოლიციის გარდა,ბავშვზე ძალადობის საფუძვლიანი ეჭვის არსებობისას,ვალდებულნი არიან შეავსონ ბავშვთა დაცვის მიმართვის ბარათი,რომელიც ეგზავნება სააგენტოს შესაბამის ტერიტორიულ ერთეულს ფოსტით,ფაქსით ან,არსებობის შემტხვევაში,შესაბამისი ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის სისტემით,ხოლო გადაუდებელ შემტხვევაში აღნიშნული უწყების წარმომადგენლები ვალდებულნი არიან,ბავშვზე ძალადობის შესახებ ინფორმაცია დაუყოვნებლივ აცნობონ პოლიციას,გამოიძახონ სასწრაფო სამედიცინო დახმარებსი ბრიგადა და სააგენტოს შეატყობინონ ცხელი ხაზის მეშვეობით ან/და წერილობითი ფორმით.
ბავშვის მიმართ შესაძლო ძლადობის გამოვლენის შემდეგ მნიშვნელოვანია შემთხვევის სიღრმისეული შესწავლა სავარაუდო მსხვერპლ ბავშვთან გასაუბრბეისა და სხვა მტკიცებულებების მოპოვების გზით,პროცესში წამყვანი როლი პოლიციასა და სააგენტოს ეკისრება.
პოლიციმიერ სააგენტოსთვის გადაცემული ინფორმაცია უნდა შეიცავდეს: ა)პოლიციის სახელს გვარს და თანამდებობას ბ)ბავშვის სახელს,გვარს,ასაკს,სქესს,მისამართს,შემტხვევის ადგილს გ)ზალადობის თაობაზე საფუძვლიანი ეჭვის ან ძალადობის ფაქტის მოკლე აღწერას დ)პოლიციის მიერ ჩატარებული ქმედებების ჩამონათვალს.
პოლიციამ საწიროების შემთხვევაში უნდ აგამოიძახოს სასწრაფო. სათანადო საფუძვლების არსებობისას უნდ აგამოწეროს შემაკავებელი ორდერი და აუცილებლობის შემტხვევაში უზრუნველყოოს ბავშვის უსაფრთხო გარემოში გადაყვანა მართო ან მშობელთან/კანონიერ წარმომადგენელთან ერთად.
სააგენტო,ბავშვზე განხორციელებული ძალადობის ან ძალაოდბის ეჭვის შემთXვევაში,საქმის განხილვას იწყებს სააგენტოში შესული წერილობითი,სატელეფონო ან/და სხვა საკომუნიკაციო შეტყობინების საფუძველზე,როდესაც მოქმედებს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და შიდა ინსტურქციის შესაბამისად.
თუ ბავშვთან ვიზიტის დროს სოციალური მუშაკის შეფასების შედეგად დაადგინა,რომ საქმე ეხება გადაუდებელ შემტხვევას,იგი დაუყოვნებლივ მიმართავს პოლიციას და იძახებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ბრიგადას.
ბავშვის ინდივიდუალური განვითარების გეგმის შესრულებაზზე მონიტორინგს და ბავშვის მდგომარეობის ზედამხედველობას ახორცილეებს საგენტო. ზეამხედველობის პროცესში ერტვებიან რეფერირების პროცედურებში ცართული სუბიექტებიც,მათი კომპეტენციის და უფლებამოსილების ფარგლებში.
8.შემაკავებელი და დამცავი ორდერების მიზანი,დანიშნულება,სათანადო სუბიექტები და მათი განსხვავება.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერები გამოიყენება როგორც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი მექანიზმები. ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის ფაქტზე ოპერატიული რეაგირებისათვის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მსხვერპლის დაცვისა და მოძალადის გარკვეული მოქმედებების შეზღუდვის უზრუნველსაყოფად შესაძლებელია,დროებითი ღონისძიების სახით,გამოიცეს შემაკავებელი ან დამცავი ორდერი.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერის მეშვეობიტ ხდება ძალადობის რომელიმე ფორმაზე რეაგირება და მოძალადისათვის შესაბამისი ვალდებულებების/სანქციების დაწესება. მისი მიზანია, მსხვერპლისათვის სერიოზული საფრთხის თავიდან ასაცილებლად,მოძალადეს დაუწესოს გარკვეული შეზღუდვები და აკრძალვები,თუ ამ უკანასკნელის მიერ განხორციელებული ქმედება და საქმის გარემოებები ძალადობის განმეორების ან/და გაზრდის მარალ რისკზე მიუთითებს.შესაძლოა,მოძალადეს შეეზღუდოს საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული რიგი უფლებები,მათ შორის,პოლიციელი უფლებამოსილია,დამცავი ან შემაკავბებელი ორდერი სშესაბამისად მოძალადე განარიდოს მსხვერპლის საცხოვრბეელ ადგილს იმ შემტხვევაშიც,თუ ეს ადგილი მოძალადის საკუთრებაა.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერი გამოიყენება ერთი და იმავე მიზნითა და დანიშნულებით.ძირითადად ეს ორი ინსტრმენტი ერთმანეთის მსგავსია თუმცა მათ შორის მაინც არის რამდენიმე განსხვავება. ორივე მექანიზმის შემუშავებით კანონმდებელმა მსხვერპლს მისცა არჩევანის შესაძლებლობა . იმ შემტხვევაში,თუ მას არ სურს,მიმართოს პოლიციას,შეუძლია,შემაკავებელი ორდერის მსგავსი შეზღუდვების დაწესების ინიციატივით მიმართოს სასამართლოს და მოიტხოვოს დამცავი ორდერის გამოცემა. აღსანიშნავია,რომ შემაკავებელი ორდერი უფრო ოპერატიული მექანიზმია და დიდი დრო არ სჭირდება მის გამოცემას.განსხვავებით დამცავი ორდერისგან,რომლის გამოცემის საკიტხის გადასაწყვეტად სასამართლოს 10 დღიანი ვადა აქვს დაწესებული.ზოგიერთ შემტხვევაში მყისიერი საფრთხის არსებობისას,მიზანშეწონილია,მსხვერპლმა დაუყოვნებლივ მიმართოს პოლიციას და მოითხოვოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემა,რადგან შესაძლოა,რამდნეიმე წუთით დაგვიანებაც კი ფატალური შედეგით დასრულდეს.
დამცავი ორდერი-1)გამოსცმე სმოსამართლე. 2)გამოიცემა 9 თვემდე ვადით.შესაძლებელია მისი მოქმედების 3 თვემდე ვადით გაგრძელება. 3)საჩივრდება მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში. 4)დამცავი ორდერი უნდა ითვალისწინებდეს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქცევის შეცვლაზე ორინეტირებული სავალდებულო სწავლების კურსის გავლას.
შემაკავებელი ორდერი-1)გამოსცემს პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი 2)გამოიცემა ერთ ტვემდე (30 დღე) ვადით.მისი მოქმედების ვადის გაგრძელება დაუშვებელია. 3)საჩივრდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში,რის შემდეგაც ორდერის გასაჩივრება შესაძლებელია სააპელაციო სასამართლოში. 4)შემაკავებებლი ორდერი ოპერატიულად სავალდებულოდ არ მოიტხოვს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქვცევის შეცვლაზე ორიენტირებული სწავლების კურსის გავლას.
9.დამცავ და შემაკავებელ ორდერზე რა შეზღუდვები და ვალდებულებები შეიძლება დაეკისროს მოძალადეს.
შემაკავებელი ორდერით მოძალადეს შეიძლება დაუწესდეს შემდეგი შეზღუდვები და ვალდებულებები,კერძოდ ,შემაკავებეი ორდერი შეიძლება ითვალისწინებდეს:ა)მოძალადის გარიდებას მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილიდან,მიუხედავად იმისა,მოძალადე სახლის მესაკუთრეა თუ არა.უპირატესობა ენიჭება ადამიანის უსაფრთხოებას და მისი სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვას,ამ მიზნით შესაძლებელიალეგიტიმურად შეიზღუდოს ადამიანის საკუთრები უფლება. ბ)მსხვერპლისა და მასზზე დმაოკიდებული პირის მოძალადისგან გარიდებისა და თავშესაფარში მოტავსების საკიტხს.აღსანისშნავია რომ თავშესაფარში შესაძლოა განთავსდეს არა მხოლოდ მოძალადე არამედ მასზე დამოკიდებული პირი,მიუხედავად იმისა დამოკიდებული პირი უშუალოდ არის თუ არა ძალადობის მსხვერპლი. გ)მოძალადისთვის თანასაკუთრებით ერთპიროვნულად სარგებლობის უფლების აკრძალვას. დ)მოძალადის არასრულწლოვნისგან განცალკევების საკიტხს. ე)მსხვერპლთან,მის სამსახურთან და სხვა იმ ადგილტან,სადაც მსხვერპლი იმყოფება,მოძალადის მიახლოების საკიტხს.ეს ადგილი შეიძლება იყოს ყველა ის ტერიტორია,მათ შორის,საცხოვრებელი ადგილი,სადაც მსხვერპლი დროებით ან მუდმივად იმყოფება. ვ)ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელების საკითხს. ზ)მოძალადისათვის შემაკავებელი ორდერის მოქმედების პერიოდში ამ ორდერით განსაზღვრულ პერიოდში იარაღით სარგებლობის შეზღუდვას ან აკრძალვას,იარაღის შეძენის ნებართვის აკრძალვას. ასევე შესაძლოა მოძალადეს აეკრძალოს მსხვერპლთან ნებისმიერი სახის კომუნიკაცია.
დამცავი ორდერით მოძალადისათვის შეიძლება დაწესდეს შემდეგი შეზღუდვები/ვალდებულებები,ხოლო მსხვერპლის დაცვის მიზნით შესაძლოა გათვალისწინებულ იქნეს შემდეგი საკითხები:1)მსხვერპლის,მასზე დამოკიდებული პირის მოძალადისგან დაცვის ზომები. 2)მსხვერპლის,მასზე დამოკიდებული პირის მოძალადისგან გარიდებისა და მათი თავშესაფარში მოთავსების საკითხები. 3)მოძალადის მსხვერპლის აცხოვრებელი ადგილიდან გარიდების საკითხი. 4)მოძალადის ვალდებულება -არ შეზღუდოს მსხვერპლი , ისარგებლოს პირადი ნივთებით,ავტომანქანით ან სხვა იმ ქონებით,რომელიც აუცილებელია ადამიანის ნორმალური არსებობისთვის. 5)მოძალადისათვის თანასაკუთრებით ერთპიროვნულად სარგებლობის უფლების აკრძალვა. 6) მოძალადის არასრულწლოვნისგან განცალკევების,მასთან შეხვედრისა და ურტიერთობის რეგულირების საკითხი. 7)მოძალადის მსხვერპლტან,მის სამსახურთან და სხვა იმ ადგილებთან,სადაც მსხვერპლი იმყოფება,მიახლოების აკრძალვა. 8)მოძალადისატვის დამცავი ორდერის მოქმედების პერიოდში ან დამცავი ორდერით განსაზღვრულ პერიოდში იარაღით სარგებლობის უფლების შეზღუდვა ან აკრძალვა. 9)მოძალადის მიერ მსხვერპლის მკურნალობის,თავშესაფარში ყოფნის ან სხვა გონივრული ხარჯების ანაზღაურების საკიტხები. 10)მოძალადის დამოკიდებულებებისა და ქცევის კორექციისკენ მიმართული ღონისძიებების განხორციელებასთან დაკავშირბეული სკაითხები. 11)მოძალადის გაფრთხილება დამცავი ორდეერით გატვალისიწნებული მოტხოვნის დარღვევის შემთხვევაში საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ. 12)სხვა საკიტხები,რომელთა გადაწყვეტაც აუცილებელია მსხვერპლის უსაფრთხოებისთვის.
10.შემაკავებელი ორდერის გამოცემის წესი მოძალადის მიერ პენიტენციური დაწესებულების დატოვებისას
მსხვერპლის უსაფრთხოების დაცვის და განმეორებითი ძალადობის პრევენციის მიზნით,კანონმდებლობა ითვალისწინებს დაზარალებულის ინფორმირებას მას შემდეგ,რაც მოძალადე დატოვებს პენიტენციურ დაწესებულებას.ასეთ დროს პოლიციის უფლებამოსილი ტანამშრომელი აფასებს მოძალადის მიერ მსხვერპლის მიმართ შესაძლო ძალადობის განმეორების რისკებს და საკუთარი ინიციატივით იღებს გადაწყვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ.შემაკავებელი ორდერის გამოსაცემად აუცილებელი არ არის ძალადობის ახალი ფაქტის არსებობა და მთავარია იმის შეფასება,რამდენად მაღალია ალბათობა,რომ მოძალადე პენიტენციური დაწესებულების დატოვების შემდეგ კვლავ იძალადებს მსხვერპლზე.
პენიტენციური დაწესებულება ვალდებულია მოძალადის გათავისუფლების,გაქცევის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გაუგზავნოს წერილობითი შეტყობინება შსს-ს. პენიტენციურმა დაწესებულებამ ამის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება უნდა მოახდინოს რამდენიმე კვირით ადრე თუ ამის განსაზღვრა შესაძლებელია. მას შემდეგ რაც შსს მიიღებს ინფორმაციას ამის შესახებ ის ვალდებულია ინფორმაცია მიაწოდოს მსხვერპლს,რის თაობაზეც პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი ადგენს ოქმს. ოქმში ასახული უნდ აიყოს პოლიციის მიერ მსხვერპლთან გასაუბრების შედეგები,კერძოდ მსჯავრდებულისადმი მსხვერპლის დამოკიდებულება,მსხვერპლისადმი მსჯავრდებულის დამოკიდებულება სასჯელის მოხდის პერიოდში და სხვა ინფორმაცია,რომელიც შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს მსხვერპლის მიმართ ძალადობის განმეორების რისკის შესაფასებლად. შსს უფლებამოსილი თანამშრომელი აფასებს მსხვერპლისგან მირებულ ინფორმაციას.რისკის შეფასების პროცესში იგი უფლებამოსილია პენიტენციური დაწესებულებიდან გამოითხოვოს მსჯავრდებულის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში.იმ შემტხვევაში თუ მსხვერპლისგან მიღებული ინფორმაცია და მსჯავრდებულის ინდივიდუალური ანგარიშში ასახული ცნობები იძლევა საკმარის საფუძველს ვარაუდისთვის,რომ მსხვერპლის მიმართ ძალალდობა შეიძლება განმეორდეს,პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი ადგენს პენიტენციური დაწესებულებიდან გათავისუფლებული/გამოსული პირის ადგილსამყოფელს და მისთვის შესაბამისი ახსნა განმარტების ჩამორთმევის შემდეგ იღებს გადაყწვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან მის გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ . შემაკავებებლი ორდერის გამოცემის შემთხვევაში სავალდებულო არ არის მსხვერპლის მხრიდან შესაბამისი მოთხოვნის არსებობა. პოლიცია უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივით გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი თუ არსებობს დაკამრისი საფუძველი ვარადუისთVის რომ შეიძლება დაირღვეს პირის კონსტიტუციური უფლებები და თავისუფლებები უგულებელყოფით ან იძულებით ან/და მის მიმართ ფიზიკური,ფსიქოლოგიური,ეკონომიკური ან/და სექსუალური ძალადობით.
კ ა ზ უ ს ი
1.45 წლის ლელამ იმ მოტივით რომ მისმა 15 წლის შვილმა -ანამ სკოლაში მიიღოდ აბალი შეფასება,ფსიქოლოგიური ძალადობა განახორციელა ბავშვზე.კერძოდ,არასრულწლოვანს მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა.
ანამ პოლიციას მიმართა დასახმარებლად.ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტის რუსთავის საქალაქო სამმართველოს უმცროსი გამომძიებლის მიერ შეფასდა ზალადობის განმეორების რისკები,რა დროსაც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა 3 ერთქულიან შეკითხვაზე.
ვინაიდან ქულათა ჯამმა შეადგინა 3 ქულა,უმცროსი გამომძიებლის მიერ ძალადობის განმეორების რისკად შეფასდა საშუალო რისკი.რის საფუძველზეც გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 30 დღის ვადით. ვინაიდან სკაითხი არასრუწლოვანს შეეხებოდა უმცროსმა გამომძიებელმა შემაკავებელი ორდერი შეადგინა 4 ეგზემპლარად.ერთი გაეგზავნა მეურვეობის და მზრუნველლოსბის ადგილობრივ ორგანოს. მოძალადის მიერ შემაკავებელი ორდერი გასაჩივრდა მისი ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში მის გამომცემ ორგანოში,კერძოდ რუსტვაის საქალაქო სამმართველოში..(დედის ქმედები კავლიფიკაცია არის 126 პრიმა მუხლის 2 ნ. ა ქვეპ. ანუ არასრულწლოვნის მიმართ. სამი ერთ ქულიანი პასუხი არ არის საშუალო რისკი,რადგან საშუალო რისკი არის როდესაც სამქულიან კითხვაზე იქნება დადებითი პასუხი.შესაბამისად არ უნდ აგამოეწერა ორდერი 30 დღის ვადით.უმცროსი გამომძიებელი არა რის კომპეტენტური პირი.4 ეგზემპლარი???? გასაცივრების ვადა სწორია. სამმართველოში არა,სასამართლოში უნდა გასაჩივრდეს.(შემაკავებელი და დამცავი ორდერი ადმინისტრაციული რეაგირების მექანიზმია ამიტომ უნდა გასაჩივრდეს ადმინისტრაციული წესით.))
2.ერთ-ერთ რაიონში მცხოვრებ 15 წლის ანას მამა თითქმის ყოველდღე მოუწოდებს,რომ აუცილებლად უნდა გაჰყვეს ცოლად 20 წლის ჯემალს.
თავიდან ანა მამის მოტხოვნას ყურადღებას არ აქცევდა,თუმცა შემდეგ მამამ კიდევ უფრო ინტენსიურად დაიწყო შვილის შესწუხება.ემუქრებოდა,რომ თუ მის მოთხოვნას არ შეასრულებდა სკოლიდან გამოიყვანდა და სახლში გამოკეტავდა.ასევე,ეუბნებოდა,რომ თუ არ დაქორქინდებოდა მის ოჯახზე ცუდად იალპარაკებდნენ და ,,თითით საჩვენბლები’’ გახდებოდნენ. (11 პრიმა-150 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწ.ა ქვეპ. )
ანამ,მასწავლებლის დახმარებით,პოლიციას შეატყობინა აღნიშნული ფაქტის შესახებ რის გამოც ქორწილი ჩაიშალა. რამდენიმე დღეში,ჯემალიმ,3 მეგობრის დახმარებით,ქორწინების მიზნით მოიტაცა თვაისივე თანასოფლელი 15 წლის გურანდა.(150 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწ ა ქვეპ. 143-ე მუხლის მესამე ნაწ. ა და დ ქვეპ.
3. 2021 წლის25 იანვარს,ძმებს კონფლიქტი მოუვიდათ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით,კერძოდ,გიორგიმ გელა მიატენა სიტყვიერი სეურაცხყოფა და ასევე დაემუქრა სიცოცხლის მოსპობით.
გელა გამოცხადდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს 1.თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის გლდანი-ნაძალადევის სამმართველოში და მოითხოვა შეასაბამისი რეაგირება.ამავე სამმაღთველოს უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა შეაფასა ძალადობის განმეორების რისკები,რის საფუძველზეც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა მხოლოდ ერთქულიან და სამქულიან შეკიტხვებზე.უბნის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ აღნიშნული რისკი შეფასდა ძალადობის განმეორების მაღალ რისკად,რადგან გელამ გასაუბრებისას მიუთითა ,რომ მისი ძმის მხრიდან განხორციელებული მუქარა რეალურად აღიქვა და ავს საფუძვლიანი შიშI იმისა,რომ ამ მუქარის სისრულეში მოიყვანს.
უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით,რომელიც შეადგინა ორ ეგზემპლარად.ერთი ეგზემპლარი გადასცა მსხვერპლს,ხოლო მეორე ეგზემპლარი გაუგზავნა შსს მომსახურბეის სააგენტოს,ვინაიდან მოძალადეს შემაკავებელი ორდერით აეკრძალა იარაღის შეძენის ნებართVის მოპოვება.
უბნის უმცრომს აინსპექტორ-გამომძIებელმა გელა სგანუმარტა,რომ ვინაიდან გამოსცა შემაკავებელი ორდერი,ამაის პარალელურად ვერ დაიწყებდა გამოძიებას,ვინაიდან ერთდორულად შეუძლებელი იყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი და სისხლის-სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენება.
4. 2017 წლის იანვრამდე ნინო ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფებოდა ლევანთან. დაშორების შემდეგ ნინნო საცხოვრებლად გადავიდა მშობლების სახლში.მიუხედავად ამისა,ლევანი ნინოს სთხოვდა შერიგება.წინააღმდეგ შემტხვევაში მათI საერთო შვილის წართმევით ემუქრებოდა.
ნინო მუშაობდა ერთ-ერთ აფთიაქში ფარმაცევტად.2021 წლის 5 იანვარს,ნასვამ მსგომარეობაში მყოფი ლევანი მივიდა ნინოს სამუშაო ადგილას,მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა და დაემუქრა მოკვლით.
ნინომ დარეკა 112ში.საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ რისკების შეფასების შემდეგ,სადაც დაფიქსირდა ძალადობის განმეორების მაღალი რისკი,გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით.
ინსპექტორ-გამომძიებელმა შემაკავებლი ორდერი გამოსცა ორ ეგზემპლარად.იმავე დღესვე შემაკავებელი ორდერის ერთი ეგზემპლარი გადაეცა მოძალადეს,რომელმაც ორდერი 7 დღის ვადაში გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში.
5.30 წლის ნინომ,რომელიც ცხოვრობს 1.თბილისში,გრიბოედოვის ქუჩა 30,განცხადება შეიტანა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში,მისი ყოფილი მეუღლის შალვას მიმართ დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ნინო მოძალადის საცხოვრბეელ და ძალადობის განხორციელების ადგილად მიუთითებდა ქ.ქუთაისს,შესაბამისად,სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით შეიტანა განცხადება ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში.
სასამართლომ წარმოებასი მიიღო ნინოს განცხადება,რომელიც კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 3 დღის ვადაში თანდართულ მასალებთან ერთად გაეგზავნა შალვას,რომლის წინააღმდეგაც იყო განცხადება შეტანილი. 3 დღის ვადის გასვლის შემდეგ,შალვას სასამართლოში რაიმე მტკიცებულება ან დოკუმენტი არ წარუდგენია.
მოსამართლემ ნინოს განცხადების კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 20 დღის გასვლის შემდეგ ჩანიშნა სასამართლო განხილვა და მიიღო გადაწყვეტილება 8 თვის ვადით დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე,რომლის საფუძველზეც მოძალადის მიმართ დააწესა ელექტრონული ზედამხედველობა.საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით უნდა შეეტანა განცხადება ანუ თბილისში.სასამართლოს ვადები არის შეცდომა-3 დღის ნაცვლად 24 საატში უნდა გაეგზვნათ განცხადება და მასალები შალვასთვის.დამცავ ორდერთან ერთად ელექტრონული ზედამხედველობა არ უნდ აგამოეყენებინა სასამართლოს.მისი გამოყენება მხოლოდ შემაკავებელის დროს ხდება და საასამართლოში ცალკე ოქმი მიდის დასამტკიცებლად.)
6.ნინო და ნუკრი იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში.2020 წლის თებერვალში ნინო სტუმრად იმყოფებოდა თავისი მაზლის სოოსს სახლში.სოსოს ცოლს,ციალას და ნინოს ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდათ.კონფლიქტის მიზეზი ძმების ქონება იყო.
თებერვალში ვიზიტის დროს ციალასა და ნინოს შორის კვლავ მოხდა კონფლიქტი,კერძოდ ციალამ ნინოს თაცში ჩაარტყა იატაკის საწმენდი ჯოხი,გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი.ნინო დაემუქრა ქონების გადაწვით.აღნიშნული ხმაურის დროს ოტახიდან გამოვიდა ნინოსა და ციალას დედამთილი,რომელმაც სცადა სიტუაციის განმუხტვა და აიღო თავისი კუთვნილი მობილური პოლიციაში დარეკვის მიზნით.ამის დანახვაზე ნინომ გამოგლიჯა ტელეფონი დედამთილს და დაამტვრია,რომლის ღირებულება 151 ლარი იყო.
საბოლოოდ ნინოსა და ციალას დედამთილმა მაინც მოახერხა პოლიციის გამოძახება,პოლიციის ადგილზე გამოცხადები სშემდეგ საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოწერა შემაკავებელი ორდერი ნინოსა და ციალას მიმართ.ერთი ორდერით მსხვერპლად მიჩნეული იქნა ნინო,მოძალადედ ციალა,ხოლო მეორე შემაკავებელი ორდერით ინსპ.გამომძიებელმა მსხვერპლად სცნო ციალა,მოძალადედ ნინო. შემდეგ,ინსპ.გამომძიებელმა 24 საათის ვადაში მიმართა სასამართლოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.ციალას ქმედება დაკვალიფიცირდება 126 მუხლის 1 ნაწილით,ნინოს ქმედება 152 მულით(მუქარა).
მეორე ნაწილი- როცა დედამთილს ტელეფონი გაუტეხა 187 მუხლის 1 ნაწილი. საკუტრების დაზიანება 187 მუხლი 11 პრიმაზე მითითებით.)
შემაკავებელი ორდერი საერტოდ არ უნდ აგამოწერლიყო რადგან ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.
(.... ინსპექტორს არ უნდა მიემართ სასამართლოსთვის რადგან ამის ვალდებულება არ აქვს.
მსგავსი შემაკავებელი ორდერი როცა იწერება ამას ქვია ჯვარედინი შემ.ორდ. და ამ დროს საჭიროა უფლებამოსილი პირის მიერ დაზუსტდეს თუ ვინ დაიწყო კონფლიქტი პირველმა,ვინ არის უფრო საშიში და მაგის მიხედვით გადაქყვიტოს გამოწერა.)
7.გელა და მაია 10 წლის განმავლობაში იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში.
მაიას ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა თავისი მეუღლის დედასთან-ნათელასთან,რომელიც რამდენიმე წლის განმავლობაში მათთან ერთად ცხოვრობდა და მონაწილეობას იღებდა საოჯახო საქმეების წარმოებაში.
შემდგომში მაიამ და გელამ გადაწყვიტეს,რომ საცხოვრებლად ცალკე გადასულიყვნენ.თუმცა,გადასვლიდან მალევე გელამ დაიწყო ალკოჰოლური სასმელის მიღება,რასაც თითქმის ყოველდღიურად მოიხმარდა.ამის გამო,მაიას დაეძაბა მეუღლესთან ურთიერთობა,ვინაიდან გელა სიმთვრალეში ხშIრად აყენებდა სიტყვიერ შეურაცხყოფას,რაც ძალიან დამთრგუნველი და მატრამვირებელი იყო მაიასთვის.-126 პრიმა მუხლის 1 ნაწილი,ფსიქოლოგიური ძალადობა,რადგან მაია სისტემატურად განიცდიდა სულიერ ტანჯვას და დამცირებას.
ამის გამო,მაია მეუღლეს დაშორდა,თუმცა ამის მიუხედავად,გელა არ წყვეტდა ყოფილ ცოლთან კომუნიკაციას,რაც ხშირად,ასევე სიტყვიერი შეურაცხყოფით მთავრდებოდა.მორიგი სატელოფონო საუბრისას გელა მის ყოფილ მეუღლეს დაემუქრა,რომ არ გაახარებდა სადაც შეხვდებოდა იქ გამოასალმებდა სიცოცხლეს,რამაც მაია ძალიან შეაშინა.- 11 პრიმა-151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დ ქვეპუნქტი.მუქარა ოჯახის წევრის მიმართ,კერძოდ სიცოცხლის მოსპობით,რის შემდეგაც მაიას გაუჩნდა რეალური შიში მუქარის განხორციელების.
როდესაც მაიას ბავშვი სკოლიდან გამოჰყავდა,ყოფილმა დედამთილმა ნათელამ მცირეწლოვნის თანდასწრებით ძლიერად მოქაჩა თმები მაიას და ასევე,მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა.- 126 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ’’ ქვეპუნქტი.
შეშინებულმა მაიამ დასახმარებლად მიმართა პოლიციას. პოლიციას მიმართა არამარტო ყოფილი მეუღლის მხრიდან ჩადენილი ძალადობის ,არამედ გელას დედის მხრიდან განხორციელებული ქმედებების შესახებაც.
8.ესმა და ვალერი კურსელები არიან. ვალერის,მეგობრობის გარდა,გარკვეული სიმპათიები აქვს ესმას მიმართ,რის გამოც მასთან ახორციელებს ხშირ კომუნიკაციას.მიუხედავად იმისა რომ ვალერის სმს შეტყობინებები მომაბეზრებელია ესმასთვის,იგი მაინც ცდილობს,რომ მას თავაზიანად უპასუხოს.
ინტერნეტით კომუნიკაციის გარდა,ვალერი ცდილობს,რომ ესმასთან ფიზიკური სიახლოვე ჰქონდეს.ამის გამო,ყოველთვის უნივერსიტეტის კართან ხვდება ესმას,მიაცილებს აუდიტორიამდე,ელოდება ლექციის დასრულებას და შემდეგ ისევ უკან მიჰყვება გოგონას.-150 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილი,ადევნება.
ესმასთვის ეს ყველაფერი შემაწუხებელი გახდა და ვალერის მოუწოდა შეეწყვიტა ეს ქმედებები,რადგან მისთვის იყო დამთრგუნველი და ამსში იწვევდა უარყოფით ემოციებს.ვალერიმ არ გაითვალისწინა ეს თხოვნა და აუხსნა,რომ მას მოსწონდა იგი და არ აპირებდა უკან დახევას.ამან გოგონა კიდევ უფრო შეაშინა და დათრგუნა.
პირველ ეტაპზე,ესმა facebook-ზე დაბლოკა ვალერის პირადი გვერდი,თუმცა ამ უკანასკნელმა მაინც გააგრძელა ესმასთან პირდაპირი ურთიერთობა.უნივერსიტეტის გარდა,იგი სახლში აკიტხავდა გოგონას და სთხოვდა რომ მისთვის მოემსინა და დალაპარაკებოდა.ამ ყველაფრის გამო ესმა გახდა დათრგნული,ჩაიკეტა საკუთარ სახლში და აღარ სურდა უნივერსიტეტში სიარული.
ვალერის ქმედებები ესმასთვის დღითიდღე უფრო აუტანელი ხდებოდა,რის გამოც მან მიმართა პოლიციას და ითხოვა დახმარება,მათ შორის,პოლიციელს სთხოვა შემაკავებელი ორდერის გამოცემა,თუმცა ამ უკანასკნელის განმარტებით,ვერ უზრუნველყოფა ორდერის გამოცემას,რადგან იგი არ იყო ვალერის ოჯახის წევრი.-მართალია შემკავაებლი გამოიცემა ოჯახის წევრებს შორის,თუმცა ასევე მისი გამოცემა შესაძლებელია მაშინ როდესაც სახეზე გვაქვს გენდერული დისკრიმინაციის მოტივი.
პოლიციიდან წამოსვლის შემდეგ,ვალერიმ დაურეკა ესმას და შეხვედრა სთხოვა.ესმა დათანხმდა . შეხვედრისას ვალერიმ ესმას ძლიერად მოქაჩა თმებში და შემტხვევის ადგილიდან გაიქცა.ესმამ მაშინვე დარეკა 112ში და ითხოვა პოლიციის დახმარება. -126 მუხლ. პირვ.ნაწ.
სანოტარო———- 1.საქორწინო ხელშეკრულება?
უნდა შედგეს საჯარო აქტის ფორმით და დამოწმდეს შინაარსობრივად.
2.უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული საჯარო აქტის ფორმით გარიგების შედგენისას:
ნოტარიუსი ვალდებულია უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით გამოითხოვოს ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან.
3.სანოტარო მომსახურების ანაზღაურების სახეებია:
ორივე პასუხი სწორია.
4.თუ გარდაცვლილი, მინსკის კონვენციის წევრი სახელმწიფოს მოქალაქეა და მას მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი გააჩნია საქართველოს ტერიტორიაზე ან და სამკვიდრო მასაში შედის საქართველოში მდებარე უძრავი ქონება:
მემკვიდრეობის მიღების შესახებ განცხადება უნდა წარედგინოს საქართველოს ნოტარიუსს.
5.ნოტარიუსმა სანოტარო საქმიანობასთან ერთად შეიძლება:
განახორციელოს პედაგოგიური, სამეცნიერო და შემოქმედებითი საქმიანობა.
6.სააღსრულებლო ფურცელს გასცემს:
არც ერთი პასუხი არ არის სწორი.
7.ნოტარიუსი დეპოზიტში (ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე) იღებს?
ფულის ფასიან ქაღალდებს და ფასეულობებს.
8.რომელი ორგანო ახდენს ელექტრონული სანოტარო რეესტრის ადმინისტრირებას?
ნოტარიუთა პალატა.
9.ზიანის ანაზღაურების უზრუნველსაყოფად ნოტარიუსი ვალდებულია?
დადოს ხელშეკრულება სავალდებულო პროფესიული დაზღვევაზე მუშაობის მთელი პერიოდისთვის.
10.ექსტრაკორპორაციული განაყოფიერების (სუროგაციის) შესახებ ხელშეკრულების დამოწმებისას?
არ გამოიყენება ინსტრუქციის 54-ე მუხლი - რაც გულისხმობს გარიგების დამოწმებას ორ ნოტარიუსთან. მხარეები ვალდებულნი არიან,ექსტრაკორპორაციული განაყოფიერების (სუროგაციის) შესახებ ხელშეკრულების დადების მოთხოვნით მიმართონ ერთ ნოტარიუსს და ხელი მოაწერონ სანოტარო აქტს.
11.პირი რომლის ინტერესებსაც შეეხება სანოტარო მოქმედება, ან პირს რომელსაც უარი ეთქვა,სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე,შეუძლია სანოტარო მოქმედება ან დადგენილება სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე უარის შესახებ გაასაჩივროს:
სასამართლოში, სანოტარო ბიუროს ადგილმდებარეობის მიხედვით.
12.ნოტაროუსის შემცვლელი პირი ანაზღაურებას იღებს?
განისაზღვრება ნოტარიუსთან შეთანხმებით.
13.ვის არ აქვს უფლება მოითხოვოს სანოტარო მოქმედებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია?
ნებისმიერ მოქალაქეს.
14.სანოტარო მოქმედებისთვის შესრულებისთვის პირადობის დამადასტურებელ ძირითად დოკუმენტად მიიჩნევა?
საქართველოს მოქალაქის პასპორტი, პირადობის მოწმობა ან სამშობლოში დაბრუნების დროებითი მოწმობა.
15.ფინანსურ მონიტორინგს ინფორმაცია ეგზავნება შემდეგ შემთხვევაში:
ორივე შემთხვევაში
16.სამკვიდრო მოწმობა უნდა შედგეს?
საჯარო აქტის ფორმით.
17.ნოტარიუსი ადასტურებს ერთი ენიდან მეორე ენაზე თარგმნის სისწორეს:
თუ ნოტარიუსმა იცის ორივე ენა.
18.სანოტარო ბიურო უნდა უზრუნველყოფდეს შემდეგ პირობებს:
ქმნიდეს სათანადო პირობებს მოქალაქეთა ჯეროვანი და კომფორტული მომსახურებისთვის. უზრუნველყოფდეს სანოტარო მოქმედებათასსაიდუმლოების დაცვას, სანოტარო მოქმედებების შესრულებისთვის განკუთვნილი სივრცის გამოყოფას მოქალაქეთა მისაღებისგან.
19.ნოტარიუსის სანოტარო არქივში სავალდებულო შენახვას ექვემდებარება:
ინსტრუქციით განსაზღვრული საჯარო აქტების დადგენილებები.
20.ნოტარიუსებს:
ევალებათ უკანონო ლეგალიზაციისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიზნით ფინანსების მონიტორინგის განხორციელება.
21.სანოტარო მოქმედების შესრულება შეიძლება გადაიდოს:
თუ გამოთხოვილია დამატებითი მონაცემები ან დოკუმენტები ან თუ ტარდება ექსპერტიზა ექსპერტიზის დასკვნის/დოკუმენტების მონაცემების მიღებამდე.
22.რომელი მსჯელობაა სწორი?
საჯარო აქტის დამოწმებისას ნოტარიუსი ვალდებულია შეამოწმოს მხარეთა (წარმომადგენელთა)ვინაობა, უფლებამოსილება,ქმედუნარიანობა, ნების გამოვლენის ნამდვილობა და უზრუნველყოს გარიგების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა,მხარეთა ნების ადეკვატური ასახვა გარიგებაში,მხარეთათვის გარიგების შინაარსისა და სამართლებრივი შედეგების განმარტება,რჩევის მიცემა.
23.ნოტარიუსთა პალატის წევრთა საერთო კრების კომპეტენციას განეკუთვნება:
ნოტარიუსთა პალატის წესდების მიღება,მასში ცვლილებისა და დამატების შეტანა.
24.სხვა სახელმწიფოში შესრულებული ლეგალიზებული ან აპოსტილით დამოწმებული დოკუმენტი ნოტარიუსის მიღება:
დოკუმენტების მიღებისთვის ვადა დადგენილი არაა.
25.რომელი მსჯელობაა სწორი?
თუ სანოტარო მედიაციის პროცესში დავა მხარეთა შეთანხმებით დასრულდა, ნოტარიუსი ადგენს მორიგების აქტს, რომელიც დასტურდება სანოტარო წესით.
თეორია
1. სამართალსუბიექტურობის შემოწმება 19 მუხლი 71 ბრძანება
როდესაც ნოტარიუსი ახორციელებს სანოტარო მოქმედებას, მან უნდა დაადგინოს პირის მიერ წარმოდეგნილი პირადობის დამადასტურებელი დოკიემენტი. საქართველოს მოქალაქის პირადობის დამადასტურებელი ძირითადი დოკემენტებია პასპორტი, პირადობის მოწმობა ან სამშობლოში დაბრუნების დროებითი მოწმობა, ასევე შესაძლოა იყოს სატრანსპორტო საშუალების მართვის მოწმობა, ხოლო რაც შეეხება უცხუელ მოქალაქეებსა და მოქალაეობის არმქონე პირებს მათი პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტად მიიჩნევა შესაბამისი ქვეყნის მიერ გაცემული პასპორტი, რომელიც განკუთვნილია უცხოეთში სამოქმედოდ, ბინადრობის მოწმობა ან სამშობლოში დაბრუნების დროებითი მოწმობა.თუ სანოტარო მოქმედება კომუნიკაციის ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით სრულდება, ნოტარიუსი ვალდებულია, რომ პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტთან ერთად, დამატებით გამოიყენოს ელექტრონულ მონაცემთა ბაზაში არსებული პირადობის მოწმობის მონაცემები. თუ ნოტარიუსს ეჭვი ეპარება პირის მიერ წარმოდგენილი დოკუემნტების სისწორეში და ეს ხელს უშლის მას რომ მოახდინოს პირის იდენტიფიცირება და დაადასტუროს პირადობას ის ვალდებულია, რომ უარი თქვა სანოტარო მოქმდების შესრულებაზე. 14 წლამდე არასრულწლოვნის პირადობას, რომელსაც არ აქვს პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ნოტარიუსი ადგენს დაბადების მოწმობით, რომელიც ადასტურებს არასრულწლოვნის პირადობას. ნოტარიუსი ვალდებულია სანოტარო აქტში მიუთითოს სანოტარო მოქმედების მონაწილეთა სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი, გაცხადებული საცხოვრებელი ადგილი, პირადი ნომერი. ნოტარიუსი ვალდებულია დარწმუნდეს სანოტარო აქტის მონაწილის ქმედუნარიანობაში და თავისი რწმენის შესახებ მიუთითოს დამადასტურებელ წარწერაში, ვალდებულია არ შეასრულოს სანოტარო მოქმედება თუ ეჭვი ეპარება მასში მონაწილე პირის ქმედუნარიანობაში.
2. მუხლი 32. საჯარო და კერძო აქტში შესწორების შეტანის წესი
3. ექსტრა კორპორირებული ბავშვის დაბადებასთან დაკავშირებული აქტი 71 ბრძაბის მუხლი 541
მხარეები ვალდებულნი არიან, ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შესახებ ხელშეკრულების დადების მოთხოვნით მიმართონ ერთ ნოტარიუსს და ხელი მოაწერონ სანოტარო აქტს. ხელშეკრულების დადებისას ბავშვის გამჩენი ქალი არის ვალდებული, რომ პირადად გამოცხადდეს ნოტარიუსთან ხელშეკრულებაზე ხელის მოსაწერად, არ აქვს უფლება, რომ ასეთი გარიგება დადოს წარმომადგენლის მეშვეობით. ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შესახებ ხელშეკრულების დადებისას მხარე ვალდებულია ნოტარიუსს წარუდგინოს ცნობა სამედიცინო დაწესებულებიდან, რომელიც ადასტურებს ფაქტს მისი დონორობის შესახებ. ასევე კანონით განსაზღვრული უკანასკნელი ერთი წლის განმავლობაში წყვილის ფაქტობრივ თანაცხოვრებაში ყოფნის ფაქტი, ნოტარიუსის წინაშე უნდა დადასტურდეს შესაბამისი დოკუმენტებით. თი არ იქნება დოკუმენტები წარმოდგენიელი და ნოტარიუსი მათ არასარწმუნოდ მიიჩნევს, მასინ ის ვალდებულია, რომ უარი თქვას სანოტარო მოქემედების შესრულებაზე. ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შესახებ ხელშეკრულება მოწმდება საჯარო სანოტარო აქტით რაც გულისხმობს, რომ განსაზღვრულია მისი ფორმა საქართველოს კანონმდებლობით და ნოტარიუსი ვალდებულია რომ შეამოწმოს მხარეთა ვინაობა, უფლებამოსილება, ქმედუნარიანობა, ნების გამოვლენის ნამდვილობა და უზრუნველყოს გარიგების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა, მხარეთა ნების ადეკვატური ასახვა გარიგებაში, მხარეთათვის გარიგების შინაარსის და სამართლებრივი შედეგების განმარტება და რჩევის მიცემა.
4. სამეწარმეო და არასამეწარმეო იურიდიული პირთა კრების ოქმების დამოწმება და რეგისტრაციის საერთო წესები66?
იურიდიული პირების კრების ოქმებს, რომელსაც ადგენს ნოტარიუსი, შეიძლება დაერთოს კრებაზე წარდგენილი ნებისმიერი დოკუმენტი ქართულ ან/და სანოტარო მოქმედების მონაწილისათვის გასაგებ უცხოურ ენაზე სავალდებულო თარგმანის გარეშე.
5. დისტანციური სანოტარო აქტები
6. გარიგების დამოწმება რამდენიმე ნოტარიუსის მონაწილეობით
სანოტარო მოქმედება პირის თხოვნით შეიძლება შეასრულოს ნებისმიერმა ნოტარიუსმა. გარიგება, რომელშიც მონაწილებს ორი ან მეტი მხარე, შეიძლება დამოწმდეს საჯარო აქტის ფორმით ორი ან ნეტი ნოტარიუსის მონაწილებით, პირდაპირი ელექტრონული კომუნიკაციის საშუალებების გამოყენებით, გარიგების მონაწილე ერთი ან რამდენიმე მხარე წარდგეს ერთ ნოტარიუსთან, ხოლო სხვა მხარე წარსდგეს შესაბამისად სხვა ნოტარიუსთან, თუ პირდაპირი ელექტრონული კომუნიკაცია იძლევა გარიგების ყველა მხარის და ნოტარიუსების ერთდროული პირდაპირი ვიზუალური კონტაქტის საშუალებას. სანოტარო მოქმედების მონაწილე ყველა პირი ხელს აწერს გარიგების იდენტურ ტექსტს. დგება ორი ან რამდენიმე სანოტარო აქტი, საიდანაც თითოეულზე ხელს აწერს ის პირი, რომელიც ნოტარიუსთან იმყოფებოდა. საზღაური სანოტარო მოქმედების შსრულებისათვის თანაბრად გაიყოდა ნოტარიუსებს შორის. სხვადასხვა ნოტარიუსების მიერ შესრულებულ თითოეულ სანოტარო აქტს ენიჭება დამოუკიდებელი სარეგისტრაციო ნომერი. გარიგება მესამე პირისათვის ნამდვილია მხოლოდ ყველა სანოტარო აქტის წარდგენის შემთხვევაში.
ოჯახში ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და სერიოზული ძალადობაა,რომელიც მოიცავს საზოგადოების ყველა ფენას. მისი ძირითადი და უმნიშვნელოვანესი მახასიათებელი არის ის, რომ ხდება ერთმანეთთან დაკავშირებულ პირებს შორის - ოჯახის წევრებს შორის.ოჯახში ძალადობა გულისხმობს ოჯახის ერთი წევრის მიერ, მეორის კონსტიტუციური უფლებების უხეშ დარღვევას ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, ეკონომიკური, სექსუალური ძალადობით, უგულვებელყოფითა და იძულებით. იმისათვის რომ ქმედება ჩაითვალოს ოჯახში ძალადობად, მას უნდა ახასიათებდეს პირველრიგში ის, რომ ხდებოდეს ოჯახის წევრებს შორის, ოჯახში ძალადობა არ შემოიფარგლება ერთჯერადი აქტით და ახასიათებს ზრდის ტენდენცია და განმეორებითობა, ასევე მას ახასიათებს ძალთა ასიმეტრია, ანუ მოძალადე ყოველთვის უფრო ძლიერია ფიზიკურად ან აქვს სხვა რაიმე უპირატესობა ვიდრე მსხვერპლი, ასევე ოჯახში ძალადობა უდიდეს გავლენას ახდებს სხვა ოჯახის წევრებზე, განსაკუთრებუთ წრასრულწლოვნებზე და მის შედეგად დაზარალებული ყველაზე ხშირად არის ქალი რაც თავისთავად ნიშნავს რომ ყველაზე უარყოფით გავლენას ახდენს ქალებზე.
თემა2
ძალადობის ფაზები და დინამიკა
ოჯახში ძალადობის წარმოსადგენად რამდენჯმს მოდელი არსებობს თუმცა ყველაზე გავრცელებულია ლენორ უოლკერის ძალადობის ციკლის თეორია რომელიც ძალადობის 3 ფაზას მოიცავს,ესენია:
1 - ეს არის დაძაბულობის ზრდა. ეს ფაზა ხასითადება იმით რომ პიროვნებებს შორის იზრდება დაძაბულობა. ამ დროს სავარაუდო მსხვერპლი ცდილობს,რომ თავიდან აირიდოს ეს და დაამშვიდოს პოტენციური მოძალადე. ეს ფაზა აეიძლება გაგრძელდეს წლები ან თვეები
2 - ეს არის სერიოზული ინციდენტი და ამდროს უკვე მსხვერპლს არ შეუძლია სიტუაციის კონტროლი და იძულებულია სხვადასხვაგვარად ეცადოს თავის დაცვას. ეს ფაზა შეიძლება გაგრძელდეს 2-24 საათის განმავლობაში.
3 - ფაზა არის ე.წ თაფლობის თვე. მეორე ფაზის ანუ ძალადობის სერიოზული ინციდენტის შემდეგ მოძალადე ცდილობს გამოისყიდოს თავის დანაშაული, ითხოვს პატიებას, შერიგებას, მსხვერპლსაც უჩნდება ნდობა და გონია,რომ მოძალადე იცვლება, თუმცა არა, დროის გასვლასთან ერთად ძალადობის ხარისხიც და სიხშირეც მატულობს. ამიტომაც ძალადობის ეს მოდელი წრიულად არის გამოხატული,რაც იმის მანიშნებელი,რომ მესამე ფაზის შემდეგ ყველაფერი ისევ ახლიდან იწყება.
ეს არის ე.წ ძალადობის ბორბალი.
თემა 3
სექსუალური შევიწროვება და მისგან დაცვის სამართლებრივი მექანიზმები
სექსუალური შევიწროვება არის დისკრიმინაციის ერთერთი ფორმა.
სექსუალური შევიწროვება არის სექსუალური ხასიათის ნებისმიერი არასასურველი სიტყვიერი ან არასიტყვიერი, ან ფიზიკური ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული გარემოს შექმნას. სექსუალური შევიწროვება შეიძლება გამოვლინდეს შემდეგი ფორმებით:
1. ფიზიკური ქცევა- არასასურველ შეხება სხეულის სხვადასხვა ადგილას, ფიზიკური ფორმა შეიძლება მოიცავდეს კოცნას, ჩქმეტას,ჩახუტებას და ა.შ
2. სიტყვიერი ანუ ველბარული - ქცევა გამოიხატება სექსუალური შინაარის ფრაზების თქმაში, შეურაცხმყოფელი შენიშვნებისა და კომენტარების გაკეთებაში
3. არასიტყვიერი, ანუ ვერბალური ქცევა - ნიშნავს სექსუალური ხასიათის ქცევა ჟესტიკულაციის გამოყენებით, ან კონკლუდენტური მოქმედებით განხორციელებულ ქმედებას,მაგალითად: სექსუალური ხასიათის ფოტოების ან ვიდეოების ჩვენება, წერილების გაგზავნა.
სექსუალური შევიწროვების დასადგენად მნიშვნელოვანია არსებობდეს შემდეგი გარემოებები ერთობლივად :
1. სახეზე უნდა იყოს ხასიათის ქცევა
2. ჩადენილი უნდა იყოს საჯარო სივრცეში
3. არასასურველი უნდა იყოს იმ პირისთვის ვის მიმართაც არის განხორციელებეული
4. მიზნად უნდა ისახავდეს ან იწვევდეს პირის ღირსების შელახვას
5. უნდა ქმნიდეს დამაშინებელ მტრულ დამამცირებელ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს ადრესატისათვის.
სექსუალური შევიწროება საჯარო სივრცეში
საჯარო სივრცეში სექსუალური შევიწროება განისაზღვრა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად -166’ მუხლით.
166’ მუხლი - საზოგადოებრივ ადგილებში პირის მიმართ არარასურველი სექსუალური ხასიათის ქცევაა.პირის პასუხსიმგებლობა მძიმდება თუ სამართლადარღვევა ჩადენილი იქნება განმეორებით - ადმინისტრაციული სახდელის დადებიდან 1 წლის განმავლობაში,წინასწარი შეცნობით არასრწულოვანის,უმწეო მდგომარეობაში მყოფი ადამიანის,ორსული ქალის,შშმ პირის მიმართ ან არასრუწლოვანის თანდასწრებით,ასევე ორი ან მეტის პირის მიმართ.ჯარიმის ოდენობა იზრდება და ყველაზე მძიმე დამამძიმებელი გარემოებების შემთხვევაში ჯარიმასთან ერთად გათვალისწინებულია გამოსასწორებელი სამუშაო 1 თვის განმავლობაში ან ადმინისტრაციული პატიმრობა (10დღე).
• სექსუალური შევიწროების დასასდგენად მნიშვნელოვანია აშკარა გარემოებების არსებობა:
1.ადგილი უნდა ქონდეს სექსუალურ ქცევას
2.ჩადენილი უნდა იყოს საჯარო სივრცეში
3. არასასურველი უნდა იყოს იმ პირის მიმართ ვის მიმართაც ხორციელედება
4.მიზნად უნდა ისახავდეს იმ პირის ღირსების შელახვას
5.უნდა ქმნიდეს მტრული,დამამცირებელი,ასევე ღირსების შემლახველი შეურაცმყოფელი გარემოებების შექმნას.
სექსუალური შევიწროება უნდა იყოს საჯაროდ ხელმისაწვდომი(ნებისმიერ პირს აქვს ყოფნის უფლება),ეს შესაძლოა იყოს ღია ან დახურული:
ღია სივრცე - ქუჩა,ეზო,პარკი
დარუხული სივრცე - კაფე,რესტორანი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი და.აშ
• სექსუალური შევიწროვება დასაქმების ადგილზე
სამუშაო ადგილზე შევიწროვებაა,როდესაც ხდება ცალკეული პირის მიმართ სხვებთან შედარებით არახელსაყრელი გარემოს შექმნა, კონკრეტულ შემთხვევაში იგი ვლინდება არასასურველი მზერით, შეურაცხმყოფელი ხუმრობით, და ა.შ.
სექსუალური შევიწროვრბის ორი ძირითადი სახე არსებობს :
1. მომსახურება მომსახურების სანაცვლოდ, რომელიც ითვალისწინება სექსუალური ხასიათის მოთხოვნის არსებობას ქმედებაში და მისი მიზანია გავლენა მოახდინოს ადამიანის სამსახურსა და კარიერაზე, ამდროს ხდება ძალაუფლების ბოროტად გამოყენება, ეს ხდება მაშინ როდესაც ხდება სამსახურეობრივი წახალისება, დაწინაურება, ხელფასის გაზრდა,სექსუალური კავშირის სანაცვლოდ.
ასევე შეიძლება სექსუალურ კავშირზე უარმა გავლენა მოახდინის პირის სამსახურეობრივ მოვალეობაზე.
2. ეს არის მტრული გარემოს შექმნა. მსხვერპლისათვის იქმნება არასასრუველი გარემო თუმცა არ გვხვდება სექსუალური ურთიერთობის მოთხოვნის ელემენტი.
სამუშაო ადგილზე სექსულაური შევიწროების დროს მსხვერპლს შეუძლია მიმართოს:
1.სასამართლოს 2.სახალხო დამცველს 3.მის ორგანიზაციაში არსებულ შიდა რეგულისების გასაჩივრების მექანიზმი
თემა 4
ძალადობის ფორმები
ძალადობის სახეებია: ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, იძულება, სექსუალური, ეკონომიკური, და არასრულწლოვნის კანონიერი ინტერესების უგულებელყოფა.
ფიზიკური ძალადობა- ცემა, წამება, ჯანმრთელობის დაზიანება, თავისუფლების უკანონო აღკვეთა ან ისეთი მოქმედება, რომელიც იწვევს ფიზიკურ ტკივილს ან ტანჯვას.ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებული მოთხოვნების დაუკმაყოფილებლობა, რაც შემდგომში იწვევს მსხვერპლის ჯანმრთელობის დაზიანებას ან სიკვდილს.
ფსიქოლოგიური ძალადობა – შეურაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, მუქარა ან სხვა ისეთი მოქმედება, რომელიც იწვევს ადამიანის პატივისა და ღირსების შელახვას. ფსიქოლოგიური ძალადობა გულისხმობს ქცევებს, რომელთა მიზანიც გახლვათ,რომ აკონტროლოს, მართოს მსხვერპლის მოქმედებები და ემოციები მის დასამორჩილებლად. ყოველივე ეს ვლინდება მსხვერლის მიმართ დამამცირებელი მეტსახელებით მიმართვაში, მუქარაში და ისეთი საქციელის დაბრალებაში, რომელიც მას არ ჩაუდენია.
ფსიქოლოგიური ძალადობა გულისხმობს მსხვერპლთან მუდმივად, განგებ ურთიერთობაში ისეთი ფორმების გამოყენებას, რომელიც იწვევს ემოციურ ტკივილს, დათრგუნულობასა,შიშს და დეპრესიას.ყოველივე ეს შესაძალოა ვლინდებოდეს ისეთი ქმედებებით,როგორიც გახლვათ მსხვერპლის მიმართ კრიტიკა,ისეთი მოთხოვნების დაყენება,რაც მისთვის მიუღებელია,ამასთან ისეთი ქმედება რომელიც აგრესიასთან არის კავშირში,ემოციებზე მანიპულაცია,მსხვერპლის მიმართ უსამართლო და შეუფერებელი ბრალდებები,ზედმეტი კონტორლი და ა.შ ზემო აღნიშნულიდან გამომდინარე ფსიქოლოგიური ძალადოდიბის მიზანია,მსხვეროლის დაკნინება,მაგალითად ის რომ მსხვერპლს არ აქვს საკუთარი თავის რწმენა და სიყვარული,იგი თავის შესაძლებელობებს ეჭვის თვალით უყურებს და ვერ რეალიზდება ასევე მას უჭირ სოციუმთან კომუნიკაცია და ხდება ასოციალური.
მოძალადე ძალადობრივი ქმედების გარეშე ვერ ამყარებს კომუნიკაციას,რადგან ფიქრობს რომ ის ვერ მიიღებს შედეგს და შესაბამისად არაძალადობრივი ხერხის გამოყენება მას ხელს უშლის შედეგის მიღწევაში .
ფსიქოლოგიური ძალადობის დროს სამხილები არ აღენიშნება მსხვერპლს,შესაბამისად,მისი ინდეთიფიცირება არის ძალიან რთული.ფსიქოლოგიური ძალადობის დროს წერილობითი,ვიდეო-აუდიო ჩანაწერებით და ახვა მტკიცებულებებით შესაძლოა რომ დამტკიცდეს.
იძულება – ადამიანის ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური იძულება, შეასრულოს ან არ შეასრულოს მოქმედება, რომლის განხორციელება ან რომლისგან თავის შეკავება მისი უფლებაა ან საკუთარ თავზე განიცადოს ისეთი ზემოქმდება რომელიც მის ნებასურვილს ეწინააღმდეგაბა.
სექსუალური ძალადობა – სქესობრივი კავშირი ხორციელდება სქეობრივი კავშირით, მუქარით ან ისეთ დროს როდესაც მსხვერპლი არის უმწეო მდგომარეობაში,ასევე სქესობრივი კავშირით, სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი მოქმედებთ ან ისეთი გარყვნილი ქმედებით რომელიც მიმართულია არასრულწლოვნისკენ.
ეკონომიკური ძალადობა –
ეკონომიკური ძალადობა ხორციელდება როცა საცხოვრებელი სახლით,უზრუნველყოფილი პირობებით უზრუნვეყოფს. ასევე როდესაც ტანასაკუთრებაში არსებული ქონებით სარგებლობს და შეზღულია კუთვნილი წილის განკარგვა.ასეთ დროს პირის ეკონომიკური მდგომარეობა არ არის კარგი რადგან მას ეზღუდება საკუთარი ქონებით სარგებლობა .
არასრულწლოვნის კანონიერი ინტერესების უგულებელყოფა – მშობლის (მშობლების), სხვა კანონიერი წარმომადგენლის ან სხვა პასუხისმგებელი პირის მიერ არასრულწლოვნის ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური საჭიროებების დაუკმაყოფილებლობა,საბაზისო განათლების უფლების შეზღუდვა.
თემა 5
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) სისტემა და პროცედურები
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების ) სისტემა მოიცავს :
1.ძალადობის მსხვერპლი ბავშვის გამოვლენას
2.ბავშვის მდგომარეობის შეფასებას
3.ბავშვზე ძლადობის შემთხვევის შესახებ შესაბამისი ორგანოების ინფორმირებას
4.საჭიროების შემთხვევაში,ბავშვის განცაკევებას და განთავსებას ბავშვთა სათანადო სპეციალურ დაწესებულებაში,ასევე მინდომით აღზრდაში,თავსესაბარსი,რომელიც უსაფრთხოებასა და რეაბილიტაციას ხელს შეუწყობს.
არასრუწლოვანის მიმართ ძალადობის გამოვლენის,მასზე რეაგირების მიზნით,ვალდებულება აქვს ეს ფაქტი აცნობონ შესაბამის ორგანოს.
ამის ვალდება აკირსია:სასწავლო დაწესებულებებს,მზურველობის უფლებამოსილ თანამშრომლებს,სამედიცინო დაწესებულებებს და სხვა უფლებამოსილ თანამშრომლებს.
5.ძალადობის შემთხვევაში ზედამხედველობას.
რეფერირების პროცესში ჩართული სუბიექტები არიან :
1.პოლიცია
2.საქართველოს განათლების,მეცნიერებს,კულტურისა და სპორტის სამინისტროს სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირები
3.საქართველოს პროკურატურა
4.დანაშაულის პრევენციის ცენტრი
5.საბავშვო ბაღები
6.საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახური
7.სკოლის გარეშე სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულებები
8.ბავშვა სპეციალიზებული დაწესებულებები და თავშესაფრები
9.სამეციდინო სერვისის წარმომადგენლები
10.მუნიციპალიტეტის გამგეობა
ბავშვის მიმართ სავარაუდო განხორციელებულ ძალადობაზე მიუთითებს რამდენიმე გარემოება:
1.ბავშვის სხეულზე არსებული დაზიანება (სილურჯე,ნაკაწრები,იარები და სხვა სახის დაზიანებები)
2.ბავშვის გამოხატულება,სულ დათრგუნულია,შეშინებულია და ძალიან შეცვლილია
3.ბავშვი ამ ცლილებების გამო არ დადის სასწავლებელში ან ისეთ ადგილას სადაც ის მუდმივად იყო
4.ბავშვს არ აქვს დაბადების მოწმობა.
5.ზემო აღნიშნულს პლუს ის გარემოება რო ბავშვი არ არის ფორმაში,ანუ მოუვლელია.
6.უმეთვალყურეოდ,ასაკის შეუფერებლად,დროს ატარებს.
7.ბავშვი ის საქმიანობაში არის ჩაბმული,რომელიც მისი ასაკითვის არის მიუღებელი,რაც შემდეგ იწვევს ბავშვის ფიზიკური და მენტალური განვითარების შეზღუდვას.
8.ბავშვი ისეთ პირებთან გადაადგილება მისი ოჯახის წევრების გარეშე,რომელ პირებსაც არავინ არ იცნობს.
9.ბავშვის პირადი ნივთები სათამაშოები,ტანისამოსი და სხვა დანარჩენი შეუფერებელ ადგილას არის.
ბავშვის ძალადობის ფაქტზე,შესაძლოა ამ ჩამონათვალს კიდევ დაემატოს სხვა გარემოებებიც.
თემა 6
126-ე პრიმა მუხლის დახასიათება
ოჯახში ძალადობა-1261
ოჯახის ერთი წევრის მიერ ოჯახის სხვა წევრის მიმართ ძალადობა, სისტემატური შეურაცხყოფა, დამცირება და შანტაჟი, რამაც გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი ან ტანჯვა და რასაც არ მოჰყოლია ამ კოდექსის 117-ე, 118-ე ან 120-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგი, ისჯება საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით 80-150 საათამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
აღნიშნული მუხლი აერთიანებს ორ ქმედებას ესენი არის
1.ფიზიკურ და 2.ფსიქოლოგიურ ძალადობა
ძალადობაში მოიაზრება მხოლოდ ფიზიკური ძალადობა, რომელიც შესაძლოა გამოიხატოს ცემაში მინიმუმ ორჯერ დარტყმაში ან სხვაგვარი ტიპის ძალადობაში. სხვაგვარ ტიპის ძალადობაში იგულისხმება ერთჯერადი ქმედება მაგ: თმის მოქაჩვა.იმ შემთხვევაში თუ პირმა მაგალითად ერთჯერადი ქმედების დროს მიიღო ჯანმთელობის მძიმე დაზიანება მაშინ 126-ე პრიმა მულიხ აღარ უნდა გამოვიყენოთ.ის ფაქტი რო 126-ე პრიმა მუხლი ფსიქოლოგიურ ძალადობას მიუთითებს ვლიდენება შემდეგნაირად ( შანტაჟი,შეურაცყოფა და პირის დამცირება).ფიზიკურ ძალადობას რომ ერთჯერადი ხასიათი ქონდეს საკმარისია,რაც შეეხება ფსიქოლოგიურ ძალადობას დანაშაულად დასტურისთვის სჭირდება სისტემატიურობა.
ძალადობა უნდა იყოს პერმანენტული მინიმუმ 3 ქმედება უნდა იყოს ჩადენილი დროის მცირე მონაკვეთში.
ფიზიკური ძალადობა გულისხმობს ცემას ან სხვაგვარ ძალადობას.
ცემა გულისხმობს ირის სხეულზე ერთდროულად რამდენჯერმე დარტყმას უშუალოდ ქმედების განხორციელების მომენტში მაგალითად:სახეში ორჯერ გარტყმა, რამდენჯერმე ფეხის ჩარტყმა სხეულის ერთ ან სხვადასხვა ადგილას კიდევ მსგავსი სხვა ქმედებები
რაც შეეხება სხვაგვარი ძალადობა გულისხმობს ერთჯერად ძალმომრეობით ქმედებას მაგალითად: სახეში ხელის გარტყმა, თმების მოქაჩვა, ხელის კვრა და ა.შ.
მიუხედავად იმისა, თუ ფიზიკური ძალადობის რომელი ფორმა იქნება გამოყენებული მოძალადის მიერ, აუცილებელია, რომ ყველა შემთხვევაში მსხვერპლმა განიცადოს ფიზიკური ტკივილი.სწორედ დარტყმების რაოდენობა,მისი ინტენსივობა განასხვავებს ცემას სხვაგვარი ძალადობისგან, რომელიც გამოიხატება ერთჯერად ძალადობრივ ქმედებაში.
1261-მუხლისთის აუცილებელია ძალადობის შედეგად ტკივილისა და ტანჯვის გამოწვევა დაზარალებულისგან მნიშვნელოვანია იმის გაგება და გარკვევა მან მიიღოს თუ არა ტკვილი და განიცადა თუ არა ტანჯვა.
ტკივილი იწვევს უსიამოვნო შეგრძნებას და დაკავშირებულია ქსოვილის რეალურ ან პოტენციურ დაზიანებასთან, ხოლო ფსიქიკური ტანჯვა გულისხმობს უსიამოვნო გრძნობით გამოწვეულ წვალებას, ხანგრძლივ და აუტანელ წუხილს.
სისხლის სამართლის კოდექსის 1261 მუხლი განვასხვავოთ ამავე კოდექსის 126-ე მუხლისგან. ოჯახური დანაშაულის მიზნებისათვის სსკ-ის 126-ე მუხლის გამოყენება მხოლოდ მაშინ არის მნიშვნელოვანი, როდესაც ფიზიკურ ძალადობას აქვს სისტემატური ხასიათი.
თემა 7
რეფერირების 5 საფუძველი
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების ) სისტემა მოიცავს :
1.ძალადობის მსხვერპლი ბავშვის გამოვლენას
2.ბავშვის მდგომარეობის შეფასებას
3.ბავშვზე ძლადობის შემთხვევის შესახებ შესაბამისი ორგანოების ინფორმირებას
4.საჭიროების შემთხვევაში,ბავშვის განცაკევებას და განთავსებას ბავშვთა სათანადო სპეციალურ დაწესებულებაში,ასევე მინდომით აღზრდაში,თავსესაბარსი,რომელიც უსაფრთხოებასა და რეაბილიტაციას ხელს შეუწყობს.
არასრუწლოვანის მიმართ ძალადობის გამოვლენის,მასზე რეაგირების მიზნით,ვალდებულება აქვს ეს ფაქტი აცნობონ შესაბამის ორგანოს.
ამის ვალდება აკირსია:სასწავლო დაწესებულებებს,მზურველობის უფლებამოსილ თანამშრომლებს,სამედიცინო დაწესებულებებს და სხვა უფლებამოსილ თანამშრომლებს.
5.ძალადობის შემთხვევაში ზედამხედველობას.
ბავშვის მიმართ სავარაუდო განხორციელებულ ძალადობაზე მიუთითებს რამდენიმე გარემოება:
1.ბავშვის სხეულზე არსებული დაზიანება (სილურჯე,ნაკაწრები,იარები და სხვა სახის დაზიანებები)
2.ბავშვის გამოხატულება,სულ დათრგუნულია,შეშინებულია და ძალიან შეცვლილია
3.ბავშვი ამ ცლილებების გამო არ დადის სასწავლებელში ან ისეთ ადგილას სადაც ის მუდმივად იყო
4.ბავშვს არ აქვს დაბადების მოწმობა.
5.ზემო აღნიშნულს პლუს ის გარემოება რო ბავშვი არ არის ფორმაში,ანუ მოუვლელია.
6.უმეთვალყურეოდ,ასაკის შეუფერებლად,დროს ატარებს.
7.ბავშვი ის საქმიანობაში არის ჩაბმული,რომელიც მისი ასაკითვის არის მიუღებელი,რაც შემდეგ იწვევს ბავშვის ფიზიკური და მენტალური განვითარების შეზღუდვას.
8.ბავშვი ისეთ პირებთან გადაადგილება მისი ოჯახის წევრების გარეშე,რომელ პირებსაც არავინ არ იცნობს.
9.ბავშვის პირადი ნივთები სათამაშოები,ტანისამოსი და სხვა დანარჩენი შეუფერებელ ადგილას არის.
ბავშვის ძალადობის ფაქტზე,შესაძლოა ამ ჩამონათვალს კიდევ დაემატოს სხვა გარემოებებიც.
თემა 8
ელექტრონული ზედამხედველობის შეჩერება,შეწყვეტა და მისი ვადამდე გათავისუფლება
2020 წლიდან ცვლილებების შედეგად ძალაში შევიდა კანონდებლობა,რომელიც ითვალისწინებს შემაკავებელი ორდერის გამოცემასთან,ასევე მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების შესაძლებლობას იმ შემთხვევაში თუ სახეზეა არის ძალადობის განმეორების ფაქტობრივი საფრთხე. ძალადობის განმეორების რისკისების შეფასება ხორციელდება შემაკავებელი ორდერის ოქმში ინტეგრირებული კითხვარის საფუძველზე.მნიშვენლოვანი არის განმეორების რისკის დონე,დანაშაულის ჩადენა და ისეთი ისეთი ცეცხსასროლი იარაღის გამოყენება,როგორიც არის იარარი და ა.შ
ელექტრონული ზედამხედველობა ხორციელდება არაუმეტეს შემაკავებელი ორდერის მოქმედების ვადით, რომელიც არ აღემატება 1 თვეს.
ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელებისთვის აუცილებელია მსხვერპლის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის საპროცესო წარმომადგენლის თანხმობა. იმ შემთხვევაში თუ პირს ელექტრონული ზედამხედველობა დაენიშნა მას წესები დაცვით(მოძალადეს)უნდა დაუმაგრდეს ელექტრონული სამაჯური.
მოძალადეზე ელექტრონული სამაჯურის დამაგრების შედეგად ხდება მსხვერპლის მიმართ წინასწარ განსაზღვრული მიახლოების არეალი და მისი დროის კონტროლი.
ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების საკითხი ექვემდებარება სასამართლო კონტროლს. პოლიციის მიერ გამოცემული ოქმი, გამოცემიდან 24 საათის განმავლობაში დასამტკიცებლად წარედგინება სასამართლოს. იმ შემთხვევაში თუ მოძალადებ თავი აარიდან ელექტრონულ ზედამხევდელობას მაშინ მას დაეკისრება სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისიწინებული პასუხისგმებლობა.
ელექტრონული ზედამხედველობა მაშინ ჩერდება როდესაც არის ესეთი გარემოებები:
1.მოძალადის ან მსხვერპლის მიერ საქართველოს ტერიტორიის დატოვებისას საზღვარგარეთ ყოფნის ვადით.
2.მოძალადის ან მსხვერპლის დაკავებისას (დაკავების ვადით)
3.მოძალადის ან მსხვერპლისათვის ადმინისტრაციული პატიმრობის შეფარდებისას (ადმინსტრაციული პატიმრობის ვადით)
4.მოძალადის ან მსხვერპლის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმორბის გამოყენებისას (პატიმრობის ვადით)
ელექტრონული ზედამხედველობის ვადის შეჩერება არ იწვევს შემაკავებელი ორდერის ვადის შეჩერებას და იგი კვლავ განაგრძობს მოქმედებას იმ ვადით,რომელი ვადითაც გამოცემულია.პოლიციის შესაბამისი თანაშრომელი ელექტრონული ზედამხედველობის შეჩერების დროს უზრუნველყოფს რომ მოძალადეს მოეხსნას სამაჯური და შეადგინოს შესაბამისი ოქმი.ოქმში მითითებული უნდა იყსო სამაჯურის მოხნის დრო და მოქმედების შეჩერების ვადა.
ელექტრონული ზედამხედველობა წყდება როდესაც არსებობს გარემოებები:
1.ელექტრონული ზედამხედველობის ვადის გასვლისას
2.მოძალადის ან მსხვერპლის გარდაცვალებისას
3.შემაკავებელი ორდერის გაუქმებისას
რაც შეეხება ელექტრონულ ზედამხედველობის ღონისძიებას სასამართლოთვის მიმართვის გზით ვამადე უნდა გაუქმდეს:
1.ვითარების შეცვლის,მოძალადის ავადმყოფობის გამო,გამორიცხავს მოძალადის მხრიდან ძალადობის განმეორების რისკს.
2.როდესაც პოლიციას მიმართავს მსხვერპლი ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელების გაუქმების მოთხოვნით
თემა 9
რისკების შეფასება და შემაკავებელი ორდერის გამოცემა მოძალადის მიერ პენიცენტიური დაწესებულების დატოვებისას
მსხვერპლის უსაფრთხოების მიზნით ,რომ თავიდან არიდებული იყოს განმეორებითი რისკი,კანონდემბლობა ითვალისიწინებს და დაზარალებულს აცნობებს მაშინ როდესაც მოძალადე პირი დატოვებს პენიცენციურ დაწესებულებას.მოძალადის გამოსვლის მომენტიდან პოლიციელი აფასებს მოძალადის მიერ განმეორებით ჩადენილ ქმედებას და თავად იღებს გადაწყვეტილებას ორდერის გამოცემის ან გამოცემის უარის თქმის შესახებ.
შემაკავებელი ორდერი რომ გამოიცეს ამისთვის აუცილებელი არ გახლავთ ახალი ფაქტის არსებობა,აქ მნიშვნელოვანი ფაქტორია რომ მოძალადის მხრიდან მისი პენიცეტენციური დაწესებულების დატოვების შემდეგ თუ რამდენად არის რისკი საიმისოდ,რომ ისევ განხორციელდეს მსხვერპლზე ძალადობა.პოლიცია,საკუთარი ინიციატივით უფლებამოსილია რომ გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი,იმ შემთხვევაში თუ არის საიმისოდ გარემოება,რომ შესაძლოა დაირღვეს პირის უფლებები და თავისუფლებები,იძულებით,
ასევე ფიზიკური ქმედებით და სექსუალური,ფსიქოლოგიური და ეკონომიკური ძალადობით.
შემაკავებელი ორდერის გამოცემის დროს სავალდებულო არ არის მსხვერპლის მოთხოვნა.შემაკავებელი ორდერის გამოწერა პოლიციას ასევე უწევს იმ შემთხვევაში თუ მოძალადე პირი დატოვებს პეიტენციურ დაწესებულებას და შინაგან საქმეთა სამინისტრო თანამშრომელი აფასებს მოძალადის რისკებს,თუ რამდენად არის შესაძლებელი განმეორდეს ძალადობა.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერების განმასხვავებელ ძირითად ელემენტებს
დამცავი ორდერი :
1.მოსამართლე გამოსცემს
2.9 თვემდე ვადით გამოიცემა,ასევე 3 თვემდე ვადით არის შესაძლებელი მოქმედება
3.საჩივრდება მხოლოდ სააპელციო სასამართლოში
4.დამცავი ორდერი უნდა ითვალისწინებდეს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებიდა ქცევის შეცვლაზე ორიენტირებული სავალდებულო სწავლების კურსის გავლას.
შემაკავებელი ორდერი
1.პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი გამოსცემს
2.გამოიცემა 1 თვემდე ვადით და ასევე მისი მოქმედების ვადის გაგრძელება არ არის დასაშვები
3.საჩივრდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში და სწორედ ამიტომ ორდერის გასაჩივრება შესაძლებელი ხდება სააპელაციო სასამართლოში
4.შემაკავებელი ორდერი ორდერი იმპერატიულად სავალდებულოდ არ მოითხოვს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქცევის შეცვლაზე სწავლების კურსის გავლას.
თემა 9
ორდერით დაკისრებული შემთხვევები
კაზუსები
1კაზუსი
ნინო და ნუკრი იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში, 2020 წლის თებერვალში ნინო სტუმრად იმყოფებოდა, თავისი მაზლის სოსოს სახლში. სოსოს ცოლს, ციალას და ნინოს ყოველთვის ქონდათ დაძაბული ურთიერთობა. კონფლიქტის მიზეზი ძმების ქონება იყოს.
ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.
თებერვალში ვიზიტის დროს ციალასა და ნინოს შორის კვლავ მოხდა მორიგი კონფლიქტი,კერძოდ ციალამ ნინოს თავში ჩაარტყა იატაკის საწმენდი ჯოხი,ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია.ნინო ქონების გადაწვით დაემუქრა. აღნიშნული ხმაურის დროს ოთახიდან გამოვიდა ნინოსა და ციალას დედამთვილი,რომელმაც სცადა სიტუაციის განმუხტვა და აიღო თავისი კუთვნილი მობილური, პოლიციაში დარეკვის მიზნით, ამის დანახვაზე ნინომ გამოგლიჯა ტელეფონი დედამთილს და დაამტვრია,რომლის ღირებულება 151 ლარი იყო.
ციალას ქმედება როდესაც თავში ჯოხი ჩაარტყა - 126 მუხლის 1 ნაწილი (კერძოდ სხვაგვარი ძალადობა) , რადგან ამ ციალას ქმედებამ გამოიწვია ნინოსთვის ფიზიკური ტკივილი.
ნინოს ქმედება- 151 მუხლის 1 ნაწილი, კერძოდ დაემუქრა ქონების განადგურებით.
ნინოს ქმედება როდესაც დედამთილს დაუმტვრია ტელეფონი - 11’, 187 მუხლის 1 ნაწილი.
საბოლოოდ ნინოსა და ციალას დედამთილმა მაინც მოაცერხა პოლიციის გამოძახება, პოლიციის ადგილზე გამოცხადების შემდეგ საპატრულო პოლიციის დეპარტამენნტის ინსპ. გამომძიებელმა გამოწერა, შემაკავებელი ორდერი ნინოსა და ციალას მიმართ. ერთი ორდერით მსხვერპლად იქნა მიჩნეული ნინო, მოძალადედ ციალა, ხოლო მეორე შემაკავებელი ორდერით ინსპ.გამომძიებელით მსხვერპლად სცნო ციალა,მოძალადედ ნინო.
ამშემთხვევაში არ უნდა გამწერილიყო შემაკავებელი ორდერი, რადგან შმაკავებელი ორდერი გამოიცემა მაშინ როდესაც ძალადობა ხდება ოჯახის წევრებს შორის ან გენდერული ნიშნით, ამ შეთხვევაში ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები, შესაბამისად ინპექტორ გამომძიებელს არ უნდა გამოეწერა.
მაგრამ ზოგადად ინპექტრ გამომძიებელი უფლებამოსილია გამოწეროს შმაკავებელი ორდერი.
ამის შემდეგ ინსპ.გამომძიებელმა 24 სთს ვადაში მიმართა სასამართლოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ინპექტ,. გამომძიებელს არ უნდა მიემართა სასამართლოსთვის რადგან სასამართლოსთვის მიმართვის ვალდებულება, შმაკავებელი ორდერის გამოერის დროს აღარ არსებობს.
პასუხი:
კაზუსი 2
45 წლის ლელამ,იმ მოტივით,რომ მისმა 15 წლის შვილმა -ანამ სკოლაში მიიღო დაბალი შეფასება,ფსიქოლოგიური ძალადობა განხორციელდა ბავშვზე,კერძოდ,არასრუწლოვანს მიაყნა სიტყვიერი შეურაცყოფა.
ლელას ქმედება- როდესაც მან ბავშს მიაყენა სიტყვიერიშურაცყოფა და მასზე იძალადა ფსიქოლოგიურად დაკვალიფიცირდება 126’ მუხლის 2 ნაწილის „ბ „ ქვპ, რომელიც გულისხმობს ფსიქოლოგიუ რძალადობას არასრულწლოვნის მიმართ.
ანამ პოლიციას მიმართა დასახმარებლად ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტის რუსთავის საქალაქო სამმართველოს უმცროსი გამომძიებლის მიერ შეფასდა ძალადობის განმეორების რისკები,რა დროსაც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა 3 ერთქულიან შეკითხვაზე.
უმცროს გამომძიებელს არ აქვს უფლება გამოცეს შემაკავებელი ორდერი.
ვინაიდან ქულათა ჯამმა შეადგინა 3 ქულა უმცროსი გამომძიბელის მიერ ძალადობის განმეორების რისკად შეფასდება რისკი,რის საფუძველზეც გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 30 დღის ვადით.
შემაკავებელი ორდერი არ უნდა გამოცემულიყო 30 დღის ვადით, რადგან რისკების შფასების დროს ქულათა ჯამს არ აქვს მნიშვნელობა, ამ შმთხვევაში იმისთვის რომ იყოს საშუალო რისკი ერთ 3 ქულიან კითხვაზე უნდა იყოს დადებითი პასუხი, შსაბამისად ამ შმთვევაში სახეზეა რისკების შფასების დაბალი რისკი რადგან დადებითი პასუხი იყო 1 ქულიან კითხვაზე, შსაბამისად უმცროსი გამომძიებელის ქმედება არაკანონიერია.
ვინაიდან საკითხი არასრუწლოვანს შეეხებოდა გამომძიებელმა შემაკავებელი ორდერი შეადგინა 4 ეგზემპლარად ერთი ეგზემპლარი გაეგზავნა მერუვეობისა და მზრუნევლოების ადგილბრივ ორგანოს.
4 ეგზემპლარად რო შადგინა ეგ სწორია.
მოძალადის მიერ შემაკავებელი ორდერი გასაჩივრდება მისი ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში მის გამომცემ ორგანოში,კერძოდ,რუსთავის საქალაქო სამმართველოში.
გასაჩიივრების ვადები სწორია მაგრამ უნდა გაესაჩივრებინა საქალაქო სასამართლოში და არა სამმართველოში.
პასუხი:
კაზუსი 3
ერთ-ერთ რაიონში მცხოვრებ 15 წლის ანას მამა თიქთმის ყოველდღე მოუწოდებს,რომ აუცილებლად უნდა გაჰყვეს ცოლად 20 წლის ჯემალს.
თავიდან ანა მამის მოთხოვნას ყურადღებას არ აქცევდა,თუმცა შემდეგ მამამ კიდევ უფრო ინტენსიურად დაიწყო შვილის შეწუხება.უმუქრებოდა,რომ თუ მის მოთხოვნას არ შეასრულებდა,სკოლიდან გამოიყვანდა სახლში გამოკეტავდა,ასევე ეუბნებოდა,რომ თუ არ დაქორწინდებოდა მის ოჯახზე ცუდად ილაპარაკებდნენ და თითით საჩვენებელი გახდებოდნენ.
მამის მუქარა- დაკვალიფიცორდება 11’ 151 მუხლის 2 ნაწ. „გ“ ქვპ. , რადგან ისინი არიან ოჯახის წევრები და მამა მუქარას ახორციელებდა არასრულწოვანი შვილის მიმართ.
მეორე ნაწილი- 11, 150’ 2ნაწილი (ა) ქვე პუნტქი ( ქორწინების იძულება და აქ მუქარა არის ხერხი)
ანამ მასწავლებლის დახმარებით,პოლიციას შეატყობინა აღნიშნული ფაქტის შესახებ,რის გამო ქორწილი ჩაიშალა.
რამდენიმე დღეში ჯემალიმ 3 მეგობრის დახმარებით ქორწილის მიზნით მოიტაცა თავისივე თანასოფლელი 15 წლის გურანდა.
პასუხი:
ჯემალლის ქმედება - შეიძლება აქ მე ვფიქრობ 143 მუხლის 3 ნ. „დ „ ქვპ. ( თავიაუფლების უკანონო აღკვეთა) არასრულწლოვანის მიმართ.
150’ 2ნაწილი (ა) ქვე პუნტქი ქორწინების იძულება არასრულწოვნის.
კაზუსი 4
ესმა და ვალერი კურსელები არიან.
ვალერის, მეგობრობის გარდა, გარკვეული სიმპათიები აქვს ესმას მიმართ, რის გამოც მასთან ახორციელებს ხშირ კომუნიკაციას. მიუხედავად იმისა, რომ ვალერის სმს შეტყობინებები მომაბეზრებელია ესმასთვის, იგი მაინც ცდილობს, რომ მას თავაზიანად უპასუხოს.
ინტერნეტის გამოყენებით კომუნიკაციის გარდა, ეალერი ცდილობს, რომ ესმასთან ფიზიკური სიახლოვეც ჰქონდეს. ამის გამო, ყოველთვის უნივერსიტეტის კართან ხვდება ესმას,მიაცილებს აუდიტორიამდე, ელოდება ლექციის დასრულებას და შემდეგ ისევ უკან მიჰყვებაგოგონას.
ესმასთვის ეს ყველაფერი შემაწუნებელი გახდა და ვალერის მოუწოდა, რომ შეეწყვიტა ეს
ქმედებები, რადგან მისთვის იყო დამთრგუნველი და მასში იწვევდა უარყოფით ემოციებს.
ვალერიმ არ გაითვალისწინა ეს თხოვნა და აუხსნა, რომ მას მოსწონდა იგი და არ აპირებდა
უკან დახევას.
ამან გოგონა კიდევ უფრო შეაშინა და დათრგუნა
პირველ ეტაპზე, ესმამ facebook ზე დაბლოკა - ვალერის პირადი გვერდი, თუმცა ამ
უკანასკნელმა მაინც გააგრძელდა ესმასთან პირდაპირი ურთიერთობა უნივერსიტეტის
გარდა, იგი სახლშიც აკითხავდა გოგონას და სინოვდა, რომ მისთვის მოესმინა და
დალაპარაკებოდა. ამ ყველაფრის გამო ესმა გახდა დათრგუნული, ჩაიკეტა საკუთარ სახლში და აღარ სურდა უნივერსიტეტში სიარული.
ვალერის ქმედებები ესმასთვის დღითიდღე უფრო აუტანელი ხდებოდა, რის გამოც მან
მიმართა პოლიციას და ითხოვა დახმარება, მათ შორის, პოლიციელს სთხოვა შემაკავებელი
ორდერის გამოცემა, თუმცა ამ უკანასკნელის განმარტებით, ვერ უზრუნველყოფდა ორდერის გამოცემას, რადგან იგი არ იყო ვალერის ოჯახის წევრი.
პოლიციიდან წამოსვლის შემდეგ, ვალერიმ დაურეკა ესმას და შეხვედრა სთხოვა. ესმა
დათანხმდა ვალერისთან შეხვედრას. შეხვედრისას ვალერიმ თმებში ძლიერად მოქაჩა ესმას
და შემთხვევის ადგილიდან გაიქცა. ესმამ მაშინვე დარეკა 112 ში და ითხოვა პოლიციის
დახმარება.
პასუხი:
აქ სახეზეა სსკ-ის 151’ მუხლი ადევნება, რადგან ვალერი ესმასთან ამყარებდა არასასურველ კომუნიკაციას ტელეფონის საშუალებით,ასევე ხვდებოდა უნივერსიტეტის და სახლის კართან,რასაც ქონდა სისტემატური სახე და ესმაში იწვევდა ფსიქიკურ ტანჯვას, რამაც აიძულა შეეცვალა ცხოვრების წესი, ჩაიკეტა სახლში და აღარ სურდა უნივერსიტეტში სიარული.
პოლიციელის ქმედება, როდესაც მან არ გამოწერა შემაკავებელი ორდერი არ იყოს სწორი,ვინაიდან გენდერზეც ხდება ორდერის გამოცემა.კაზუსიდან გამომდინარე ადევნების დროსაც უნდა გამოიწეროს ორდერი.
მესამე ნაწილი- ვალერის ქმედება დაკვალიფიცირდება 126 მუხლის 1 ნაწილით, კერძოდ სხვაგვარი ძალადობა, რაც გამოიხატება თმების ძლიერად მოქაჩვაში.
კაზუსი 5
მაია და გელა არიან არარესგისტრირებულ ქორწინებაში 10 წელია, მათთან ამ წლების მანძილზე ცხოვრობს გელას დედა ნათელა.
აქ უკვე ცხადზე ცხადია რომ ოჯახის წევრები არიან ნათელა და მაია.
მაიას და ნათლას ქონდათ დაძაბული ურთიერთობდა და ამის გამო გელა და მაია გადავიდნენ ცალკე, ამის შემდეგ გელამ დაიწყო დალევა და სისტემატურად აყენებდა შეურაცყოფას მაიას, თრგუნავდა და ანადგურებდა (
126’ 1 ნაწილი, ფსიქოლოგიური ძალადობა, რადგან სისტემატური ხასიათი ქონდა და მაია განიცდიდა სულიერ ტანჯვას და დამცირებას
მაია გაშორდა გელას, გელა ტელეფონზე ურეკავდა და სიცოცხლის მოსპობით ემუქრებოდა. (
11’, 151მ-ის 2ნ. “დ” ქვპ. მუქარა ოჯახის წევრის მიმართ, კერძოდ სისცოხლის მოსპობით და მაიას მართლა უჩნდებოდა ამის გამხორციელების შიში.
შემდეგ, მაიას სკოლის ან ბავშვი გამოვდა და დედამთილი რომ შეხვდა სკოლასფან თმები ძლიერად მოქაჩა და შეურაცყოფა მიაყენა.
126’ მუხლის 2ნ. “ბ” ქვპ. ძალადობა არასრულწოვანის თანდასწრებით, რითაც მაიამ განიცადა ფიზიკური ტკივილი
კაზუსი 6
30 წლის ნინომ,რომელიც ცხოვრობს თბილისში,გრიბოედოვის ქუჩა 30,განცხადება შეიტანა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში,მისი ყოფილი მეუღლის შალვას მიმართ დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე.ნინონო მოძალადის საცხოვრბეელ და ძალადობის განხორციელების ადგილად მიუთითებდა ქ.ქუთაისს,სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით შეიტანა განცხადება ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში.
სასამართლომ წარმოებაში მიიღო ნინოს განცხადება,რომელიც კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 3 დღის ვადაში თანდართულ მასალებთან ერთად გაეგზავნა შალვას,რომლის წინააღმდეგაც იყო განცხადება შეტანილი.
განცხადება უნდ აშეეატანა თბილისში რადგან,განცხადება მსხვეპლის საცხოვრებლი ადგილსამყოფელის მიხედვით.
სასამართლოს საბუთები შალვასთვის უნდა გაეგზავნა 24 საათის განმავლობაში და 3 დღე არ არის სწორი.
3 დღის ვადის გასვლის შემდეგ,შალვას სასამართლოში რაიმე მტკიცებულება ან დოკუმენტი არ წარუდგენია.
შალვას სწორედაც რომ 3 დღეა აქვს მკიცებულებების ან დოკუმენტების წარსადგენად.
მოსამართლემ ნინოს განცხადების კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 20 დღის გასვლის შემდეგ ჩანიშნა სასამართლო განხილვა და მიიღო გადაწყვეტილება 8 თვის ვადით დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე,რომლის საფუძველზეც მოძალადის მიმართ დააწესა ელექტრონული.
სასამართლოს პროცესი უნდა ჩაენიშნა 10 დღეში, რადგან განცადების შეტანიდან 10 დღის ვადაში უნდა განიხილოს.
სასამართლოს არ უნდა დაეწესებინა ელ. ზედამხედველობა, რადგან აღნიშნული გამოიყენება მხოლოს შმაკავებელი ორდერის გამოცემის შმთხვევაში.
პასუხი:
კაზუსი 7
2021 წლის25 იანვარს,ძმებს კონფლიქტი მოუვიდათ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით,კერძოდ,გიორგიმ გელა მიატენა სიტყვიერი სეურაცხყოფა და ასევე დაემუქრა სიცოცხლის მოსპობით.
გიორგის ქმედება- 126’ მუხლის 1 ნაწილი ფსიქოლოგიური ძალადობა.
მეორე გიორგის ქმედება- 11’ 151 მუხლის 2 ნაწილი „დ“ ქვპ. კერძოდ მუქარა სიცოცხლის მოსპობით, ოჯახის წევრის მიმართ რაც მსხვერპლისთვის რეალურად აღსაქმელია.
გელა გამოცხადდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის გლდანი-ნაძალადევის სამმართველოში და მოითხოვა შეასაბამისი რეაგირება.ამავე სამმაღთველოს უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა შეაფასა ძალადობის განმეორების რისკები,რის საფუძველზეც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა მხოლოდ ერთქულიან და სამქულიან შეკიტხვებზე.უბნის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ აღნიშნული რისკი შეფასდა ძალადობის განმეორების მაღალ რისკად,რადგან გელამ გასაუბრებისას მიუთითა ,რომ მისი ძმის მხრიდან განხორციელებული მუქარა რეალურად აღიქვა და ავს საფუძVლიანი შიშI იმისა,რომ ამ მუქარის სისრულეში მოიყვანს.
შმაკავებელი ორდერის გამოწერის უფლება, უბნის უმცროს ინსპ, გამომძიებელს არაქვს რადგან არ არის უფლებამოსილი პირი.
მაღალ რისკად არ უნდა შეეფასებინა, რადგან მაღალი რისკი არის მხოლოდ იმ შმთხევვაში როდესაც დადებითი პასუხია ერთ 5 ქულიან კითხვაზრ მაინც და ამ შემთხვევაში სახეზეა 3 ქულიან კითხვაზე დადებითიპასუხი, შესაბამისად დაბალი რისკი.
უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით,რომელიც შეადგინა ორ ეგზემპლარად.ერთი ეგზემპლარი გადასცა მსხვერპლს,
რადგან უმცროსმა. ინპ. გამომძიებელმა შაფასა მაღალ რისკად უნდა გამოეცა 30 ღით შმაკავებელი ორდერი.
ხოლო მეორე ეგზემპლარი გაუგზავნა შსს მომსახურბეის სააგენტოს,ვინაიდან მოძალადეს შემაკავებელი ორდერით აეკრძალა იარაღის შეძენის ნებართVის მოპოვება.
უბნის უმცრომს აინსპექტორ-გამომძIებელმა გელა სგანუმარტა,რომ ვინაიდან გამოსცა შემაკავებელი ორდერი,ამაის პარალელურად ვერ დაიწყებდა გამოძიებას,ვინაიდან ერთდორულად შეუძლებელი იყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი და სისხლის-სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენება.
უმცროსი ინპ. გამომძიებლის მიერ განმარტებული საკითხი. რომ იგი ვერ დაიწყებდა გამოძიებას არ არის სწორი რადგან შმაკავებელი ორდერის გამოწერის შმთხვევაშიც შსაძლებელია დაიწყოს სისხლის სამართლის საპროცესო მოქმედებები.
პასუხი:
კაზუსი 8
საშუალო რისკზე გამომძიებელ-ინსპექტორმა 20 დღის ვადით გამოსცა შემაკავებელი-
სწორია რადგან საშუალო რისკზ შსაძლებელია 30 დღემდე გამოიცეს შმაკავებელი ორდერი.
2 ეგზემპლარად.
არარის სწორი რადგან უნდა დამზადდეს 3 ეგზეპლარად.
იმავე დღეს გადასცა მოძალადეს.
სწორია რადგან 24 საათის განმავლობაში შუძლია გადასცეს.
მოძალადემ გაასაჩივრა 7 დღეში საქალაქო სასამართლოში.მსხვერპლმა ითხოვა თავშესაფარში გადაყვანა.უარი უთხრეს რადგან არ გაქვს მსხვერპლის სტატუსიო,რომელსაც მხოლოდ სასამართლო ან პროკურორი ანიჭებს.
გასაჩივრების ვადა არ არის სწორი რაგან უნდა გასაჩივრდეს 3 დღის ვადაში.
უარი თავშესაფარში გადაყვანაზე არ არის სწორი რადგან, პირს მსხვერპლის სტატუსი ენიჭება შმაკავებელი ორდერის გამოწერისთანავე.
1. სექსუალური შევიწროების დაცვის მექანიზმები საჯარო და კერძო სივრცეში+
სექსუალური შევიწროება შეიძლება ხდებოდეს როგორც საჯარო სივრცეში,ისე სამუშაო ადგილას, სერვისის მიწოდების დროს.
საჯარო სივრცეში სექსუალური შევიწროების ჩადენისას სამართლადარღვევათა ოქმებს ადგენენ შ.ს.ს უფლებამოსილი პირები,შემდეგ მასალები იგზავნება საქალაქო/რაიონული სასამაღტლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიას,რომელიც 7 დღის ვადაში განიხილავს.საქმის განხილვისას ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემული პირის დასრება სავალდებულოა.თუ თავს აარიდებს,იძულებით იქნება მოყვანილი.
სექსუალური შევიწროება სამუშაო/დასაქმების ადგილას-საქართველოს შრომის კოდექსის მიზნებისთვის დისკრიმინაციად განიხილება განზრახ ან გაუფრთხილებლობით პირის განსხვავება ან გამორიცხვა ან მისთვის უპირატესობის მინიჭება სხვადასხვა ნიშნის მიხედვით.
დამსაქმებელს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს,თუ მისთვის ცნობილი გახდა შევიწროების ან/და სექსუალური შევიწროების ფაქტი და მან ამ ფაქტის შესახებ არ შეატყობინა შრომის ინსპექციას ან/და არ მიიღო შესაბამისი ზომები აღნიშნული ქმედების აღსაკვეთათ.
დასაქმების ადგილად ითვლება სამუშაოს შესრულების ძირითადი ადგილი,მივლინება,შესვენება ან სამუშაოსთან შემხებლობაში მყოფი ნებისმიერი კომუნიკაცია.
სამუშაო ადგილას სექსუალური შევიწროების ორი ძირიტადი სახე არსებობს:1)Quid Pro Quo ანუ მომსახურება მომსახურების სანაცვლოდ,რომელიც ითვალისწინებს სექსუალური ხასიათის მოთხოვნის არსებობას ქმედებაში და მიზნად ისახავს ზემოქმედების მოხდენას ადამიანის სამსახურსა და კარიერულ წინსვლაზე. 2)მტრული სამუშაო გარემო,რაც სამუსაო ადგილზე დამაშინებელი და შეურაცხმყოფელი პირობების შექმნას ნიშნავს.
სექსუალური ხაისათის ქცევა არასასურველია თუ მას დაქვემდებარებული სუბიექტი მიიჩნევს არასასურველად.
კერძო სივრცეში (მაგ,სამუშაო ადგილზე ან პროფესიულ ურთიერთობებში) სექსუალური შევიზროებისას რეაგირების სამაღტლებრივი მექანიზმები: სახალხო დამცველი,სასამაღთლო,შიდა გასაჩივრების/რეგულირების მექანიზმი.
სასამართლოსთვის სარჩელით მიმართვა შესაძლებელია 1 წლის განმავლობაში მას შემდეგ რაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო იმ გარემოების შესახებ,რომელიც მას დისკრიმინაციულად მიაჩნია. მსხვერპლს უფლება აქვს იმაღტოს სასამართლოს სარჩელით მაშინაც,თუ უკვე დასრულებულია შრომითი ურთიერთობა,რომლის დროსაც მის მიმართ დისკრიმინაციული ქმედება განხორციელდა.
თუ სექსუალურ შევიწროებას აქვს განგრძობადი ხასიათი,ხანდაზმულობის ვადა ათვლილი უნდა იქნეს ბოლო ქმედების განხორციელების მომენტიდან.
სასამაღთლო სარჩელის შეტანიდან 3 დღის ვადაში იხილავს მისი წარმოებაში მიღების საკითხს.ხარვეზის შემთხვევაში მოსარჩელეს მის აღმოსაფხვრელად აქვს ვადა არანაკლებ 3 დღისა. თუ ხარვეზი არ აღმოიფხვრა სასამაღთლოს გამოაქვს განჩინება სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის შესახებ და სარჩელსა და თანდართულ დოკუმენტებს უბრუნებს მოსარჩელეს. უარის თქმის შესახებ განჩინება შეიძლება გასაჩივრდეს კერძოსაჩივრით სააპელაციო სასამაღთლოში მისი გაცნობიდან 3 დღის ვადაში.თუ კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა,სააპელაციო სასამაღთლო საქმეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს უბრუნებს.
თუ მოსამართლემ სავარაუდო მსხვერპლის სარჩელი მიიღო წარმოებაში,სარჩელი და თანდართული დოკუმენტების ასლები ეგზავნება მოპასუხეს(შემავიწროებელს) და მას შესაგებლის წარსადგენად აქვს 10 დღე.
,,დისკრიმიცაიის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ’’ საქ.კან.მე-6 მუხ. პირველი ნაწილის თანახმად დისკრიმინაციის აღმოფცვრისა და თანასწორობის უზრუნველყოფაზე ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს სახალხო დამცველი
სახალხო დამცველის ხანდაზმულობის ვადები განსაზღვრული არ არის.
დისკრიმინაციული,სექსუალური შევიზროების ფაქტის დაგდენის შემთხვევასი სახ.დამ.შემავიწროებელს მიმართავს რეკომენდაციით,რომელიც შეიძლება მოიცავდეს:1)სექსუალური შევიწროების შეწყვეტას ან/და მომავალში სექსუალური შევიზროების თავიდან აცილებას 2)იმ შემტხვევაში,თუ რეკომენდაციის ადრესატია ორგანიზაცია/დაწესებულება-სექსუალური შევიზრობის პრევენციის/რეაგირების შიდა მექანიზმის დოკუმენტის შემუშავებას.
რეკომენდაციის განხილვიდან 20 დღის ვადაში პირმა სახ.დამ-ს უნდა აცნობოს განხილვის შედეგები წერილობით.თუ მას არ ეცნობა ამის შესახებ სახ.დამ. უფლებამოსილია;1)როგორც დაინტერესებულმა პირმა, მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ან ქმედების განხორციელება. 2)როგორც მოსარჩელემ სარჩელით მიმართოს სასამართლოს .ეს შესაძლებლობა არ მოქმედებს მაშინ,როდესაც ამ რეკომენდაციის ადრესატი ფიზიკური პირია.
ასეევე ,მსხვერპლს შეუძლია გამოიყენოს შიდა გასაჩივრების/რეგულირების მექანიზმი და ფაქტზე განცხადებით/საჩივრით მიმართოს მის ორგანიზაციაში/უწყებაში არსებულ შესაბამის ორგანოს/პირს.
საქ.სახ.დამ. აჩერებს საქმის წარმოებას თუ სავარაუდო დისკრიმინაციის იმავე ფაქტის გამო ა)დავას სასამაღთლო განიხილავს ბ)მიმდინარეობს ადმინისტრაციული წარმოება გ)მიმდ.სისხლ.სამ.დევნა.
საქ.სახ.დამ. წყვეტს საქმის წარმოებას თუ სავარაუდო დისკრიმინაციის იმავე ფაქტის გამო:ა)არსებობს სასამართლო გადაწყვეტილება ბ)განცხადების/საჩივრის განხილვის შედეგად არ დადასტურდა.
2.ოჯახში ძალადობა,ფაზები,მახასიათებლები,ბორბალი.+
ოჯახში ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული და გავრცელებული ძალადობაა,რომელსაც აქვს განგრობადი და ფარული ხასიათი.
ოჯახში ძალადობა გულისხმობს ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის კონსტიტუციური უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევას უგულებელყოფით ან/და ფიზიკური,ფსიქოლოგიური,ეკონომიკური,სექსუალური ძალადობით ან იძულებით.
მისი მახასიათებლებია:
1.ოჯახში ძალადობა ხდბა სხვადასხვა ფორმით ერთმანეთთან დაკავშირებულ პირებს-ოჯახის წევრებს-შორის.
2.ოჯახში ძალადობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ ერთჯერადი აქტით, რადგან მას ახასიათებს განმეორებითობა და ზრდის ტენდეცია,
3..ოჯახის ძალადობას ახასიათებს ძალთა ასიმეტრია -ეს ნიშნავს ერთ მხარეს ამშემთხვევაში მოძალადეს აქვს მატერიალური, ფიზიკური ანსხვა უპირატესობა და ამით აიძულებს მეორე მხარებს ანუ მსხვერპლს დაემორჩილოს მას.
4.ოჯახში ძალადობა უაროფით გავლენას ახდენს არამარტო მსხვერპლზე არამედ ოჯახის სხვა წევრზე განსაუთრებით არასრულწლოვანზე
5.ოჯახში ძალადობის შედეგად დაზარალებულთა უმეტესობა არის ქალი,რაც ნიშნავს,რომ ოჯახში ძალადობა განსაკუთრებით უარყოფიტ გავლენას ახდენს ქალებზე
მოძალადის დამახასიათებელი თვისებებია:
1.მანიპულაცია (ეს იქნება ბავშვით, საცხოვრებელი ადგილით,ფულით)
2.მსხვერპლის დამცირება
3.წარმოჩენა საკუთარი თავის ისე თითქოს იძულებულს ხდიან მიმართოს ძალადობას.
მსხვერპლის დამახასიათებელი თვისებებია:
1.დაბალი თვითშეფასება
2.სოციალური იზოლაცია
3.დეპრესიულობა
4.რწმენა რომ მოძალადე გამოსწორდება
5.საკუთარი თავის დადანაშაულება
როგორია ძალადობის ფაზები ? ძალადობის მახასიათებლები,?
ძალადობის ციკლის თეორია იყოფა სამ ფაზად:
1 ფაზა - გულისხმობს დაძაბულობის ზრდას,რომელიც ხასიათდება პიროვნებებს შორის დაძბულობის გამწვავებით.ამდროს პოტენციური მსხვერპლი ცდილობს პოტენციური მოძალადის დამშვიდებას,რათა თავიდან აიცილოს ინციდენტი,ეს ფაზა შეიძლება გაგრძელდეს თვეებისა და წლების განმავლობაში.
2.ფაზა- ძალადობის სერიოზული ინციდენტი -რომელიც შეიძლება გაგრძელდეს 2-24 საათის განმავლობაში.ამ ეტაპზე სხვერპლს აღარ შეუძლია ზემომეება მოახდინოს არსებულ სიტუაციაზე ისღა დარჩენია სხვადასხვა მიმართოს დახმარებასა და დაცვის საშვალებებს.
3 ფაზა -თაფლობის თვე ძალოადობის სერიოზული ინციდენტის მერე მოძალადე ითხოვს პატიებას და ცდილობს მსხვერპლთან შერიგებას,ამდროს ხშირად მსხვერპლსაც უჩნდება ილუზია რო მოძალადე შეიცვლება, მომავალში აღარ განმეორდება ძალადობა,მაგრამ დროის გასვლის მერე ძალადობის ინტენსივობა ანუ სიხშირე იზრდება და ხარისხიანი მატულობს,ამიტომაცა ძალადობის ეს მოდელი წრიული ფორმის ვიზუალი არის გამოსახული მას ძალადობის ბორბალს უწოდებენ, ეს იმას ნიშნავს რომ მესამე ფაზის მერე ისევ ტავიდან იწყება ყველა ეტაპის გავლა,დროის გავლასთან ერთად ძალადობის ფორმა უფრო მძიმე ფორმებს იღებს ხოლო ფაზებს შორის პერიოდი სულ უფრო მცირდება.
3.126 პრიმა +
სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე პრიმა მუხლის მიხედვით, ოჯახში ძალადობა არის ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის მიმართ განხორციელებული ძალადობა, სისტემატური შეურაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, რასაც არ მოჰყოლია სისხლის სამაღლის კოდექსის 117,118 ან 120-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგი.
აღნიშნული მუხლი აერთიანებს ორ ქმედებას-ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ძალადობას.დეფინიციაში მითითებულ სიტყვა ,,ძალადობაში“ უნდა მოვიაზროთ მხოლოდ ფიზიკური ძალადობა,რომელიც შეიძლება გამოიხატოს ცემაში ან სხვაგვარ ძალადობაში,ხოლო სისტემატური შეურაცხყოფა,შანტაჟი ან დამცირება ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმებზე მიუთითებს.
აღსანიშნავია,რომ სისხლის სამართლის კოდექსის 126 პრიმა მუხლით კვალიფიკაციისთვის საკმარისია ფიზიკურ ზალადობას ერთჯერადი ხასიათი ჰქონდეს,ხოლო ფსიქოლოგიურ ძალადობას დანაშაულად კვალიფიკაციისთვის სჭირდება სისტემატიურობა და მისი ერთჯერადად განხორციელება ვერ მოგვცემს დანაშაულის შემადგენლობას.შესაბამისად,ამ შემთხვევაში ტერმინი ,,სისტემატურობა’’ მხოლოდ ფსიქოლოგიური ძალადობის(შეურაცხყოფა,სანტაჯი ან დამცირება) მახასიათებელია და კანონი არ უნდა იქნეს იმგავარად გაგებული,რომ სსკ-ის 126 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ძალადობა მოიცავს როგორც ერთეჯარადა განხორციელებულ ქმედებას ისე სისტემატურ ძალადობასაც.ასევე, სისხლის სამართლის კოდექსის 126 მუხლის 12 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაული თავისი ხასიათისა და საშიშროების (სსკ-ის 1261 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულისგან განსხვავებით,სსკ-ის 126 12 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება დასჯადია იმ შემტხვევაშიც თუ სისტემატურმა ცემამ ან ძალადობამ გამოიწვია ჯანმრთელობის მსუბუქი ხარისხის დაზიანება) გათვალისწინებით უფრო მკაცრ სასჯელს ითვალისწინებს ვიდრე სსკ-ის 1261 მუხლის პირველი ნაწილით გატვალისწინებული დანაშაული,რაც დამატებითი არგუმენტია იმისა რომ სსკ-ის 1261 მუხლში მითითებული ძალადობა არ მოიცავს სისტემატურ ძალადობასაც.
ოჯახური ძალადობის მიზნებისთვის 126-ე მუხლს ვიყენებთ მაშინ,როდესაც ფიზიკურ ძალადობას აქვს სისტემატური ხასიათი.სსკ-ს 126-ე მუხლის თანახმად დასჯად ქმედებას წარმოადგენს ცემა ან სხვაგვარი ძალადობა,რომელმაც დაზარალებულისთვის ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია,მაგრამა არ აღმოცენდა 120 მუხლით გათვალისიწნებული შედეგი.ამ შემტხვევაში ქმედება ხორციელდება იმ პირებს შორის,რომლებიც არ არიან ოჯახის წევრები,შესაბამისად თუ ოჯახის ერთი წევრი მეორეზე სისტემატურად ძალადობს ფიზიკურად კვალიფიკაცია მოხდება 11 პრიმა - 126 1 ‘ 2 ნაწილით.
126 პრიმა არის ერთჯერადი ფიზიკური ძალადობა და სისტემატური ფსიქოლოგიური.
126 არის მრავალჯერადი ძალადობა,ოჯახში ძალადობის დროს 11 პრიმა.
4.ბორბალი.+(2)
5.ძალადობის ფორმები.+
1..ფიზიკური ძალადობა - ეს არის ცემა, წამება,ჯამრთელობის დაზიანება,თავისუფლების უკანონო აღკვეთა ან სხვა ისეთი მოქმედება რომელიც იწვევს ფიზიკურ ტკივილს ან ტანჯვას,რომელიც იწვევს მსხვერპლის ჯამრთელობის დაზიანებას ან სიკვდილს.
2.ფსიქოლოგიური ძალადობა -შეურაცხყოფა,შანტაჟI,დამცირება,მუქარა ან სხვა ისეთი მოქმედება რომელიც იწვევს ადამიანის პატივისა და ღირსების შელახვას.
ფსიქოლოგიური ძალადობა მიეკუთვნება ძალადობის ისეთ ფორმას,რომელიც მიმართულია იმ მიზნისკენ რომ მსხვერპლმა დაკარგოს სკაუთარი თავის რწმენა,დაეჭვდეს საკუტარ ინტელექტუალურ შესაძლებლობებში,დაკაროს ან ეჭვი შეიტანოს რეალობის ადექვატურად აღქმის შესაძლებლობაში.
ფსიქოლოგიური ძალადობის ძირითადი ნიშნები ვლინდება დაცინვაში,ცინიკურ ან დამამცირებელ შენიშვნებში,მუქარაში,იზოლირებაში,დაშინებაში.მსხვერპლის საჯარო შეურაცხყოფა.
3.იძულება - ადამიანის ფიზიკური თუ ფსიქოლოგიური იძულება შეასრულოს ან არშეასრულოს მოქმედება რომლის განხორციელება ან რომლისგან თავის შეკავება თავისი უფლებაა, ანდა საკუთარ თავზე განიცადოს თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო მოქმედება.
5.სექსუალური ძალადობა-სქესობრივი კავშირი ძალადობით,ძალადობის მუქარით ან მსხვერპლის უმწეო მდგომარეობის გამოყენებით,აგრეთვე სქესობრივი კავშირი ან სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი მოქმედება ან გარყვნილი ქმედება არასრულწლოვნის მიმართ.
5.ეკონომიკური ძალადობა -ქმედება რომელიც იწვევს ,საკვებით,საცხოვრებელი ადგილის,ნორმალური განვითარების,ან სხვა პირობებით უზრუნველყოფით,საკუთრებისა და შრომის განხორციელების ასევე თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაკარგვით და კუთვნილი წილის სარგებლობის უფლების შეზღუდვას,
6.არასრულწლოვანის კანონიერი ინტერესების უგულვებელყოფა -მშობელის ან მშობლების, კანონიერი წარმომადგენლის,ან სხვა პასუხისმგებელის პირის მხრიდან არასრულწლოვანის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური საჭიროების დაუკმაყოფილებლობა,საფრთხისგან დაუცველობა,საბაზისო განათლების უფლების შეზღუდვა,დაბადების რეგისტრაციის,სამედიცინო ან სხვა სარგებლობის უფლების შეზღუდვა,
6. .ელექტრონული ზედამხედველობა
ელექტრონული ზედამხედველობა არის შემაკავებელი ორდერის აღსრულების ინსტრუმენტი,რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია მოძალადის კონტროლი მის მიერ მსხვერპლთან მიახლოების თავიდან ასაცილებლად. პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს შეუძლია შემაკავებელი ორდერის გამოცემასთან ერთად,რომლის მეშვეობითაც მოძალადეს ეკრძალება მსხვერპლთან მიახლოება,ასევე დააწესოს ელექტრონული ზედამხევდელობა. ელ.ზედამხედველობა შეიძლება დაწესდეს შემაკავებელი ორდერის გამოცემისას,ასევე ორდერის მოქმედების პერიოდში ნებისმიერ დროს და ხორციელდება არაუმეტეს შემაკავებელი ორდერის მოქმედების ვადით,ანუ მაქსიმუმ 30 დღის განმავლობაში.შესაძლეებლია უფრი ნაკლები ვადითაც.
მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება დასაშვებია განსაკუთრებულ შემთხვევაში,თუ არსებობს მოძალადის მხრიდან ძალადობის განმეორების რეალური საფრთხე. პოლიციის უფლებამოსიი პირი აღნიშნულს აფასებს შემაკავებელი ორდერის ოქმით განსაზღვრული რისკების შეფასების კიტხვარის მიხედვით.აღნიშნულის შეფასებისას გასათვალისიწნებელია შემდეგი გარემოებები- მოძალადისადმი წარსულში შემაკავებელი/დამცავი ორდერის დარღვევის ფაქტი,მოძალადის მხრიდან ძალადობის ან მუქარის განხორციელების ფაქტი,ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების ფაქტი და სხვა.
მოძალადის მიმართ ელ.ზედამხედველობის დაწესების მოტხოვნის უფლება აქვს მსხვერპლს,მისი ოჯახის წევრს,მსხვერპლის თანხმობით სოციალურ მუშაკს ან პირს რომელიც მსხვერპლს უწევს სამედიცინი,იურიდიულ ან ფსიქოლოგიურ დახმარებას.არასრულქლოვნის მიმართ ძალადობის შემტხვევაში-მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს.აუცილებებლია მსხვერპლის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობა.
ოქმში ელ.ზედამხევდელობასთან დაკავშირებით არის სსულ 7 კიტხვა.აქედან 5 კითხვა არის მაღალი რისკის რომელიც ფასდება 5 ქულით, და ორი საშუალო რისკის შეკითხვა,რომელიც ფასდება 3 ქულით. მოძალადის მიმართ ელ.ზედამხედველობა სავალდებულოა თუ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 15 ან მეტი და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას. თუ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 10-15 და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას ასეთ დროს პოლიციელი თავად წყვიტავს.10 ქულაზე ნაკლების შემტხვევაში ელ.ზედ. არ განხორციელდება. ელ.ზედ.გამოცემის შესახებ ოქმი დასამტკიცებლად წარედგინება სასამართლოს 24 საათის განმავლობაში. წარუდგენლობის ან სასამართლოს მიერ უარის თქმის შემტხვევაში ელ.ზედამხედველობის ღონისძიება უნდა შეწყდეს.
ელ.ზედ. განხორციელების შესახებ ოქმის შედგენაზე უფლებამოსილ პირებს წარმოადგენენ:ა) ოცეულის მეთაური,ატეულის მეთაური,პატრულ ინსპექტორი. ბ) უბნის უფროსი ინსპექტორ გამომძიებელი, უბნის ინსპექტორ-გამომძიებელი,მართლწესრიგის უფროსი ოფიცერი,მართლწესრიგის ოფიცერი,დეტექტივ-გამომძიებელი,დექტექტივის თანაშემწე-გამომძიებელი,უფროსი დეტექტივი,დეტექტივი,უფროსი გამომძიებელი,გამომძიებელი.
ოქმს ხელს აწერს უფლებამოსილი პირი,მსხვერპლი და მოძალადე,ან მხოლოდ უფლებამოსილი პირი. ელ.ზედ.განხორციელების შესახებ ოქმის ერთი ეგზემპლარი რცება მის გამომცემ ორგანოში,ერთი გამოცემიდან 24 სტსი წარედგინება სასამართლოს.
ოქმის ასლი ეგზავნება: 1)შსს შესაბამისი ტერიტორიული ორგანოს საუბნო სამსახურს მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით.2)შსს-ს შესაბამის სტრუქტურულ დანაყოფს. 3)112-ს.
სასამართლოს მიერ მირებული გადაწყვეტილება მოძალადის მიმართ ელ.ზედ.განხორციელების შესახებ შეიძლება აგსაჩივრდეს სააპელაციო სასამართლოში,დასაბუთბეული გადაწყვეტილების მხარისათვის ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში.სააპელალციო სასამართლო საჩიართან დაკავშირებით გადაწყვეტილებას იღებს საჩივრის წარდგენიდან 7 დღის ვადაში. სააპელ.სასამ.გადაყწვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
ელ.სამაჯური (გადამცემი) ემაგრება მოძალადეს ქვედა კიდურზე ან ობიექტური მიზეზის არსებობისას მაჯაზე. იგი მოძალადეს განგაშის სიგნალის მეშვეობით ატყობინებს მსხვერპლთან მიახლოებას . მიმღები აპარატი მსხვერპლს ატყობინებს მოძალადის მიახლოებას.მოძალადე და მსხვერპლი ვალდებულია დაიცვას მოწყობილობა და მისი გაუმართაობის შემტხვევაში შეატყობინოს მონიტორინგის ცენტრს.. არ უნდა დატოვოს საქართველოს ტერიტორია ელ.სამაჯურთან ერთად.უფლებამოსილ ორგანოს უნდა შეატყობინოს საზღვრის დატივების შესახებ არანაკლებ 48 საათიტ ადრე. 12 საათით ადრე უნდა გადასცეს თერიტორიულ ორგანოს აპარატი.
ექსპლუატაციის წესი: შეინარჩუნოს აპარატი დამუხტულ მდგომარეობაში,მუდმივად თან იქონიო აპარატი,არ დაახშოს განზრახ GPSზონა.
ელ.ზედამხედველობა მოიცავს ორ გეოგრაფიულ ზონას -საგანგაშო ზონა მსხვერპლის ადგილსამყოფელიდან 100 მეტრის რადიუსი. და ბუფერული ზონა საგანგაშო ზონის ირგვლივ არსებული 500 მეტრიანი რადიუსი. თითოეული იყოფა სტატიკურ და დინამიკურ ზონებად. სტატიკური-წინასწარი განსაზღვრულია ადგილმდებარეობები. დინამიკური- ვერ განვსაზღვრავთ,შესაძლოა შემტხვევით აღმოჩნდნენ ერთი და იმავე ტერიტორიაზე. თუმცა მონიტორინგი ატყობინებს ამის შესხებდ ა მოუწოდებს მოძალადეს ტერიტორიის დატოვებისკენ. წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ეკისრება სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისიწნებული პასუხისმგებლობა.
ელ.ზედამხევდელობა ჩერდება - მსხვერპლის ან მოძალადის მიერ საქართველოს ტერიტორიის დატოვებისას,მოძალადის ან მსხვერპლის დაკვებისას, ადმინისტრაციული პატიმრობის შეფარდებისას,აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის გამოყენებისას,.
ელ.ზედამხედველობის ვადის შეჩერება არ იწვევს შემაკავებელი ორდერის ვადის შეცერებას.
ელ.ზედამხედველობა წყდება:ელ ზედ.ვადის გასვლისას,მოძალადის ან მსხვერპლის გარდაცვალებისას,შემკავაბელი ორდერის გაუქმებისას.
ელ.ზედამხედველობა სასამართოსთVის მიმართVის გზით ვადამდე შეიძლება გაუქმდეს: მოძალადის მძიმე ავადმყოფობის გამო და თუ მსხვერპლი თავად მიმართავს გაუქმების თაობაზე.
რომელიმე გარემოებისას 24 საატის გნამვალობაში პოლიცია მიმართავს სასამართლოს ელ.ზედ.გაუქმების თხოვნით. სასამაღთლო 24 საათის განმავლობაში იღებს გადაწყვეტილებას.
7.ბავშვთა დაცვის რეფერირების სისტემა და პროცედურა.
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) სისტემა მოიცავს: 1. ძალადობის მსხვერპლი ბავშვის გამოვლენას 2.ბავშვის მდგომარეობის შეფასებას. 3.ბავშვზე ძალადობის შემტხვევის შესახებ შესაბამისი ორგანოების ინფორმირებას. 4.საჭიროების შემტხვევაში,ბავშვის განცალკევებასა და განთავსებას ბავშვთა სათანადო სპეციალიზებულ დაწესებულებაში/თავშესაფარში/მინდობით აღზრდაში,რომელიც ხელს შეუუწყობს მის უსაფღტხოებასა და რეაბილიტაციას. 5. ძალადობის შემტხვევაზე ზედამხედველობას.
არასრულწლოვნის მიმართ ოჯახში ძალადობის ფაქტის გამოვლენის და მასზე რეაგირების მიზნით შესაბამისი ორგანოებისათVის მიმართვის ვალდებულება აკისრიათ სამედიცინო დაწესებულებებს,სასწავლო და სააღმზრდელო დაწესებულებებს,მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს და მათ უფლებამოსილ ტანამშრომელებს,აგრეთვე ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) პროცედურებში ჩართულ სხვა შესაბამის დაწესებულებებსა და მათ უფლებამოსილ თანამშრომლებს.
ღნიშნული დაწესებულების წარმომადგენლები ვალდებულნი არიან,კომპეტენციის ფარგლებში, ბავშვზე ძალადობის ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში , ადგილზე გადაამოწმონ ბავშვზე ძალადობასთან დააკავშირბეული გადაუდებელი შემტხვევა,მოახდინონ ბავშვზე განხორციელებული ძალადობის საფუძვლიანი ეჭვის იდენტიფიკაცია და აწარმოონ შემთვხვევის მართვა.
ბავშვზე სავარაუდოდ განხორციელებულ ძალადობაზე შესაძლოა მიუთითბედეს ქვემოთ ჩამოთVლილი ერთი ან რამდეიმე გარემოება: ბავშვის სეულზე დაზიანების ნიშნების არსებობა,ბავშვი იქცევა საეჭვოდ(ეშინია,არ უნდა სახლში წასვლა), ბავშვი არ დადის ან/და არარეგულარულად დადის საგანმანათლებლო ან/და სკოლისგარეშე სახელოვნებო ან/და სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებაში,ბავშვი მოუცლელია, ბავშვი გამოყენებულია ან ჩაბმულია მისი სასაკისთვის შეუფერებელ სამუშაოში,ბავშვი მუდმივად გადაადგილდება უცხო პირებთან ერთად.
რეფერირების პროცედურებში ჩართული თითოეული სუბიექტი უფლებამოსილია ეჭვის გაჩენის შემტხვევაში ადგილზე გაანალიზოს შემტხვევა და საფუძვლიანი ეჭვის არსებობისას დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს სსიპ სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა,დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოსა და პოლიციის ინფორმირება.
რეფერირების პროცედურა ერთმანეტისგან განასხვავებს ბავშვზე ძალადობის ეჭვს და საფუძვლიან ეჭვს და შესაბამის უწყებას მხოლოდ მაშინ აკსრებს სააგენტოსა დ აპოლიციაში შეტყობინების გაგზავნის ვალდებულებას,როდესაც შემთხვევის შესწავლის პროცესში წარმოიშობა საფუძვლიანი ეჭვი იმის თაობაზე როომ ბავშვი არის ძალადობის მსხვერპლი. საფუძვლიანი ეჭვი შესაძლოა წარმოიშვას თუ არსებობს შემდეგი გარემოებები: ბავშვის განცხადება რომ მასზე ხორციელდება ან განხორციელდა ძალადობა,მოწმის განცხადება რომ იგი შეეესწრო ფაქტს, მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის ან სხვა პასუხისმგებელი პირის არაადეკვატური ქცევა.
რეფერირების პროცედურაშუ ჩართული უფლებამოსილი პირები,პოლიციის გარდა,ბავშვზე ძალადობის საფუძვლიანი ეჭვის არსებობისას,ვალდებულნი არიან შეავსონ ბავშვთა დაცვის მიმართვის ბარათი,რომელიც ეგზავნება სააგენტოს შესაბამის ტერიტორიულ ერთეულს ფოსტით,ფაქსით ან,არსებობის შემტხვევაში,შესაბამისი ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის სისტემით,ხოლო გადაუდებელ შემტხვევაში აღნიშნული უწყების წარმომადგენლები ვალდებულნი არიან,ბავშვზე ძალადობის შესახებ ინფორმაცია დაუყოვნებლივ აცნობონ პოლიციას,გამოიძახონ სასწრაფო სამედიცინო დახმარებსი ბრიგადა და სააგენტოს შეატყობინონ ცხელი ხაზის მეშვეობით ან/და წერილობითი ფორმით.
ბავშვის მიმართ შესაძლო ძლადობის გამოვლენის შემდეგ მნიშვნელოვანია შემთხვევის სიღრმისეული შესწავლა სავარაუდო მსხვერპლ ბავშვთან გასაუბრბეისა და სხვა მტკიცებულებების მოპოვების გზით,პროცესში წამყვანი როლი პოლიციასა და სააგენტოს ეკისრება.
პოლიციმიერ სააგენტოსთვის გადაცემული ინფორმაცია უნდა შეიცავდეს: ა)პოლიციის სახელს გვარს და თანამდებობას ბ)ბავშვის სახელს,გვარს,ასაკს,სქესს,მისამართს,შემტხვევის ადგილს გ)ზალადობის თაობაზე საფუძვლიანი ეჭვის ან ძალადობის ფაქტის მოკლე აღწერას დ)პოლიციის მიერ ჩატარებული ქმედებების ჩამონათვალს.
პოლიციამ საწიროების შემთხვევაში უნდ აგამოიძახოს სასწრაფო. სათანადო საფუძვლების არსებობისას უნდ აგამოწეროს შემაკავებელი ორდერი და აუცილებლობის შემტხვევაში უზრუნველყოოს ბავშვის უსაფრთხო გარემოში გადაყვანა მართო ან მშობელთან/კანონიერ წარმომადგენელთან ერთად.
სააგენტო,ბავშვზე განხორციელებული ძალადობის ან ძალაოდბის ეჭვის შემთXვევაში,საქმის განხილვას იწყებს სააგენტოში შესული წერილობითი,სატელეფონო ან/და სხვა საკომუნიკაციო შეტყობინების საფუძველზე,როდესაც მოქმედებს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და შიდა ინსტურქციის შესაბამისად.
თუ ბავშვთან ვიზიტის დროს სოციალური მუშაკის შეფასების შედეგად დაადგინა,რომ საქმე ეხება გადაუდებელ შემტხვევას,იგი დაუყოვნებლივ მიმართავს პოლიციას და იძახებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ბრიგადას.
ბავშვის ინდივიდუალური განვითარების გეგმის შესრულებაზზე მონიტორინგს და ბავშვის მდგომარეობის ზედამხედველობას ახორცილეებს საგენტო. ზეამხედველობის პროცესში ერტვებიან რეფერირების პროცედურებში ცართული სუბიექტებიც,მათი კომპეტენციის და უფლებამოსილების ფარგლებში.
8.შემაკავებელი და დამცავი ორდერების მიზანი,დანიშნულება,სათანადო სუბიექტები და მათი განსხვავება.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერები გამოიყენება როგორც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი მექანიზმები. ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის ფაქტზე ოპერატიული რეაგირებისათვის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მსხვერპლის დაცვისა და მოძალადის გარკვეული მოქმედებების შეზღუდვის უზრუნველსაყოფად შესაძლებელია,დროებითი ღონისძიების სახით,გამოიცეს შემაკავებელი ან დამცავი ორდერი.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერის მეშვეობიტ ხდება ძალადობის რომელიმე ფორმაზე რეაგირება და მოძალადისათვის შესაბამისი ვალდებულებების/სანქციების დაწესება. მისი მიზანია, მსხვერპლისათვის სერიოზული საფრთხის თავიდან ასაცილებლად,მოძალადეს დაუწესოს გარკვეული შეზღუდვები და აკრძალვები,თუ ამ უკანასკნელის მიერ განხორციელებული ქმედება და საქმის გარემოებები ძალადობის განმეორების ან/და გაზრდის მარალ რისკზე მიუთითებს.შესაძლოა,მოძალადეს შეეზღუდოს საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული რიგი უფლებები,მათ შორის,პოლიციელი უფლებამოსილია,დამცავი ან შემაკავბებელი ორდერი სშესაბამისად მოძალადე განარიდოს მსხვერპლის საცხოვრბეელ ადგილს იმ შემტხვევაშიც,თუ ეს ადგილი მოძალადის საკუთრებაა.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერი გამოიყენება ერთი და იმავე მიზნითა და დანიშნულებით.ძირითადად ეს ორი ინსტრმენტი ერთმანეთის მსგავსია თუმცა მათ შორის მაინც არის რამდენიმე განსხვავება. ორივე მექანიზმის შემუშავებით კანონმდებელმა მსხვერპლს მისცა არჩევანის შესაძლებლობა . იმ შემტხვევაში,თუ მას არ სურს,მიმართოს პოლიციას,შეუძლია,შემაკავებელი ორდერის მსგავსი შეზღუდვების დაწესების ინიციატივით მიმართოს სასამართლოს და მოიტხოვოს დამცავი ორდერის გამოცემა. აღსანიშნავია,რომ შემაკავებელი ორდერი უფრო ოპერატიული მექანიზმია და დიდი დრო არ სჭირდება მის გამოცემას.განსხვავებით დამცავი ორდერისგან,რომლის გამოცემის საკიტხის გადასაწყვეტად სასამართლოს 10 დღიანი ვადა აქვს დაწესებული.ზოგიერთ შემტხვევაში მყისიერი საფრთხის არსებობისას,მიზანშეწონილია,მსხვერპლმა დაუყოვნებლივ მიმართოს პოლიციას და მოითხოვოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემა,რადგან შესაძლოა,რამდნეიმე წუთით დაგვიანებაც კი ფატალური შედეგით დასრულდეს.
დამცავი ორდერი-1)გამოსცმე სმოსამართლე. 2)გამოიცემა 9 თვემდე ვადით.შესაძლებელია მისი მოქმედების 3 თვემდე ვადით გაგრძელება. 3)საჩივრდება მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში. 4)დამცავი ორდერი უნდა ითვალისწინებდეს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქცევის შეცვლაზე ორინეტირებული სავალდებულო სწავლების კურსის გავლას.
შემაკავებელი ორდერი-1)გამოსცემს პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი 2)გამოიცემა ერთ ტვემდე (30 დღე) ვადით.მისი მოქმედების ვადის გაგრძელება დაუშვებელია. 3)საჩივრდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში,რის შემდეგაც ორდერის გასაჩივრება შესაძლებელია სააპელაციო სასამართლოში. 4)შემაკავებებლი ორდერი ოპერატიულად სავალდებულოდ არ მოიტხოვს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქვცევის შეცვლაზე ორიენტირებული სწავლების კურსის გავლას.
9.დამცავ და შემაკავებელ ორდერზე რა შეზღუდვები და ვალდებულებები შეიძლება დაეკისროს მოძალადეს.
შემაკავებელი ორდერით მოძალადეს შეიძლება დაუწესდეს შემდეგი შეზღუდვები და ვალდებულებები,კერძოდ ,შემაკავებეი ორდერი შეიძლება ითვალისწინებდეს:ა)მოძალადის გარიდებას მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილიდან,მიუხედავად იმისა,მოძალადე სახლის მესაკუთრეა თუ არა.უპირატესობა ენიჭება ადამიანის უსაფრთხოებას და მისი სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვას,ამ მიზნით შესაძლებელიალეგიტიმურად შეიზღუდოს ადამიანის საკუთრები უფლება. ბ)მსხვერპლისა და მასზზე დმაოკიდებული პირის მოძალადისგან გარიდებისა და თავშესაფარში მოტავსების საკიტხს.აღსანისშნავია რომ თავშესაფარში შესაძლოა განთავსდეს არა მხოლოდ მოძალადე არამედ მასზე დამოკიდებული პირი,მიუხედავად იმისა დამოკიდებული პირი უშუალოდ არის თუ არა ძალადობის მსხვერპლი. გ)მოძალადისთვის თანასაკუთრებით ერთპიროვნულად სარგებლობის უფლების აკრძალვას. დ)მოძალადის არასრულწლოვნისგან განცალკევების საკიტხს. ე)მსხვერპლთან,მის სამსახურთან და სხვა იმ ადგილტან,სადაც მსხვერპლი იმყოფება,მოძალადის მიახლოების საკიტხს.ეს ადგილი შეიძლება იყოს ყველა ის ტერიტორია,მათ შორის,საცხოვრებელი ადგილი,სადაც მსხვერპლი დროებით ან მუდმივად იმყოფება. ვ)ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელების საკითხს. ზ)მოძალადისათვის შემაკავებელი ორდერის მოქმედების პერიოდში ამ ორდერით განსაზღვრულ პერიოდში იარაღით სარგებლობის შეზღუდვას ან აკრძალვას,იარაღის შეძენის ნებართვის აკრძალვას. ასევე შესაძლოა მოძალადეს აეკრძალოს მსხვერპლთან ნებისმიერი სახის კომუნიკაცია.
დამცავი ორდერით მოძალადისათვის შეიძლება დაწესდეს შემდეგი შეზღუდვები/ვალდებულებები,ხოლო მსხვერპლის დაცვის მიზნით შესაძლოა გათვალისწინებულ იქნეს შემდეგი საკითხები:1)მსხვერპლის,მასზე დამოკიდებული პირის მოძალადისგან დაცვის ზომები. 2)მსხვერპლის,მასზე დამოკიდებული პირის მოძალადისგან გარიდებისა და მათი თავშესაფარში მოთავსების საკითხები. 3)მოძალადის მსხვერპლის აცხოვრებელი ადგილიდან გარიდების საკითხი. 4)მოძალადის ვალდებულება -არ შეზღუდოს მსხვერპლი , ისარგებლოს პირადი ნივთებით,ავტომანქანით ან სხვა იმ ქონებით,რომელიც აუცილებელია ადამიანის ნორმალური არსებობისთვის. 5)მოძალადისათვის თანასაკუთრებით ერთპიროვნულად სარგებლობის უფლების აკრძალვა. 6) მოძალადის არასრულწლოვნისგან განცალკევების,მასთან შეხვედრისა და ურტიერთობის რეგულირების საკითხი. 7)მოძალადის მსხვერპლტან,მის სამსახურთან და სხვა იმ ადგილებთან,სადაც მსხვერპლი იმყოფება,მიახლოების აკრძალვა. 8)მოძალადისატვის დამცავი ორდერის მოქმედების პერიოდში ან დამცავი ორდერით განსაზღვრულ პერიოდში იარაღით სარგებლობის უფლების შეზღუდვა ან აკრძალვა. 9)მოძალადის მიერ მსხვერპლის მკურნალობის,თავშესაფარში ყოფნის ან სხვა გონივრული ხარჯების ანაზღაურების საკიტხები. 10)მოძალადის დამოკიდებულებებისა და ქცევის კორექციისკენ მიმართული ღონისძიებების განხორციელებასთან დაკავშირბეული სკაითხები. 11)მოძალადის გაფრთხილება დამცავი ორდეერით გატვალისიწნებული მოტხოვნის დარღვევის შემთხვევაში საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ. 12)სხვა საკიტხები,რომელთა გადაწყვეტაც აუცილებელია მსხვერპლის უსაფრთხოებისთვის.
10.შემაკავებელი ორდერის გამოცემის წესი მოძალადის მიერ პენიტენციური დაწესებულების დატოვებისას
მსხვერპლის უსაფრთხოების დაცვის და განმეორებითი ძალადობის პრევენციის მიზნით,კანონმდებლობა ითვალისწინებს დაზარალებულის ინფორმირებას მას შემდეგ,რაც მოძალადე დატოვებს პენიტენციურ დაწესებულებას.ასეთ დროს პოლიციის უფლებამოსილი ტანამშრომელი აფასებს მოძალადის მიერ მსხვერპლის მიმართ შესაძლო ძალადობის განმეორების რისკებს და საკუთარი ინიციატივით იღებს გადაწყვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ.შემაკავებელი ორდერის გამოსაცემად აუცილებელი არ არის ძალადობის ახალი ფაქტის არსებობა და მთავარია იმის შეფასება,რამდენად მაღალია ალბათობა,რომ მოძალადე პენიტენციური დაწესებულების დატოვების შემდეგ კვლავ იძალადებს მსხვერპლზე.
პენიტენციური დაწესებულება ვალდებულია მოძალადის გათავისუფლების,გაქცევის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გაუგზავნოს წერილობითი შეტყობინება შსს-ს. პენიტენციურმა დაწესებულებამ ამის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება უნდა მოახდინოს რამდენიმე კვირით ადრე თუ ამის განსაზღვრა შესაძლებელია. მას შემდეგ რაც შსს მიიღებს ინფორმაციას ამის შესახებ ის ვალდებულია ინფორმაცია მიაწოდოს მსხვერპლს,რის თაობაზეც პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი ადგენს ოქმს. ოქმში ასახული უნდ აიყოს პოლიციის მიერ მსხვერპლთან გასაუბრების შედეგები,კერძოდ მსჯავრდებულისადმი მსხვერპლის დამოკიდებულება,მსხვერპლისადმი მსჯავრდებულის დამოკიდებულება სასჯელის მოხდის პერიოდში და სხვა ინფორმაცია,რომელიც შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს მსხვერპლის მიმართ ძალადობის განმეორების რისკის შესაფასებლად. შსს უფლებამოსილი თანამშრომელი აფასებს მსხვერპლისგან მირებულ ინფორმაციას.რისკის შეფასების პროცესში იგი უფლებამოსილია პენიტენციური დაწესებულებიდან გამოითხოვოს მსჯავრდებულის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში.იმ შემტხვევაში თუ მსხვერპლისგან მიღებული ინფორმაცია და მსჯავრდებულის ინდივიდუალური ანგარიშში ასახული ცნობები იძლევა საკმარის საფუძველს ვარაუდისთვის,რომ მსხვერპლის მიმართ ძალალდობა შეიძლება განმეორდეს,პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი ადგენს პენიტენციური დაწესებულებიდან გათავისუფლებული/გამოსული პირის ადგილსამყოფელს და მისთვის შესაბამისი ახსნა განმარტების ჩამორთმევის შემდეგ იღებს გადაყწვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან მის გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ . შემაკავებებლი ორდერის გამოცემის შემთხვევაში სავალდებულო არ არის მსხვერპლის მხრიდან შესაბამისი მოთხოვნის არსებობა. პოლიცია უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივით გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი თუ არსებობს დაკამრისი საფუძველი ვარადუისთVის რომ შეიძლება დაირღვეს პირის კონსტიტუციური უფლებები და თავისუფლებები უგულებელყოფით ან იძულებით ან/და მის მიმართ ფიზიკური,ფსიქოლოგიური,ეკონომიკური ან/და სექსუალური ძალადობით.
კ ა ზ უ ს ი
1.45 წლის ლელამ იმ მოტივით რომ მისმა 15 წლის შვილმა -ანამ სკოლაში მიიღოდ აბალი შეფასება,ფსიქოლოგიური ძალადობა განახორციელა ბავშვზე.კერძოდ,არასრულწლოვანს მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა.
ანამ პოლიციას მიმართა დასახმარებლად.ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტის რუსთავის საქალაქო სამმართველოს უმცროსი გამომძიებლის მიერ შეფასდა ზალადობის განმეორების რისკები,რა დროსაც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა 3 ერთქულიან შეკითხვაზე.
ვინაიდან ქულათა ჯამმა შეადგინა 3 ქულა,უმცროსი გამომძიებლის მიერ ძალადობის განმეორების რისკად შეფასდა საშუალო რისკი.რის საფუძველზეც გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 30 დღის ვადით. ვინაიდან სკაითხი არასრუწლოვანს შეეხებოდა უმცროსმა გამომძიებელმა შემაკავებელი ორდერი შეადგინა 4 ეგზემპლარად.ერთი გაეგზავნა მეურვეობის და მზრუნველლოსბის ადგილობრივ ორგანოს. მოძალადის მიერ შემაკავებელი ორდერი გასაჩივრდა მისი ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში მის გამომცემ ორგანოში,კერძოდ რუსტვაის საქალაქო სამმართველოში..(დედის ქმედები კავლიფიკაცია არის 126 პრიმა მუხლის 2 ნ. ა ქვეპ. ანუ არასრულწლოვნის მიმართ. სამი ერთ ქულიანი პასუხი არ არის საშუალო რისკი,რადგან საშუალო რისკი არის როდესაც სამქულიან კითხვაზე იქნება დადებითი პასუხი.შესაბამისად არ უნდ აგამოეწერა ორდერი 30 დღის ვადით.უმცროსი გამომძიებელი არა რის კომპეტენტური პირი.4 ეგზემპლარი???? გასაცივრების ვადა სწორია. სამმართველოში არა,სასამართლოში უნდა გასაჩივრდეს.(შემაკავებელი და დამცავი ორდერი ადმინისტრაციული რეაგირების მექანიზმია ამიტომ უნდა გასაჩივრდეს ადმინისტრაციული წესით.))
2.ერთ-ერთ რაიონში მცხოვრებ 15 წლის ანას მამა თითქმის ყოველდღე მოუწოდებს,რომ აუცილებლად უნდა გაჰყვეს ცოლად 20 წლის ჯემალს.
თავიდან ანა მამის მოტხოვნას ყურადღებას არ აქცევდა,თუმცა შემდეგ მამამ კიდევ უფრო ინტენსიურად დაიწყო შვილის შესწუხება.ემუქრებოდა,რომ თუ მის მოთხოვნას არ შეასრულებდა სკოლიდან გამოიყვანდა და სახლში გამოკეტავდა.ასევე,ეუბნებოდა,რომ თუ არ დაქორქინდებოდა მის ოჯახზე ცუდად იალპარაკებდნენ და ,,თითით საჩვენბლები’’ გახდებოდნენ. (11 პრიმა-150 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწ.ა ქვეპ. )
ანამ,მასწავლებლის დახმარებით,პოლიციას შეატყობინა აღნიშნული ფაქტის შესახებ რის გამოც ქორწილი ჩაიშალა. რამდენიმე დღეში,ჯემალიმ,3 მეგობრის დახმარებით,ქორწინების მიზნით მოიტაცა თვაისივე თანასოფლელი 15 წლის გურანდა.(150 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწ ა ქვეპ. 143-ე მუხლის მესამე ნაწ. ა და დ ქვეპ.
3. 2021 წლის25 იანვარს,ძმებს კონფლიქტი მოუვიდათ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით,კერძოდ,გიორგიმ გელა მიატენა სიტყვიერი სეურაცხყოფა და ასევე დაემუქრა სიცოცხლის მოსპობით.
გელა გამოცხადდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს 1.თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის გლდანი-ნაძალადევის სამმართველოში და მოითხოვა შეასაბამისი რეაგირება.ამავე სამმაღთველოს უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა შეაფასა ძალადობის განმეორების რისკები,რის საფუძველზეც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა მხოლოდ ერთქულიან და სამქულიან შეკიტხვებზე.უბნის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ აღნიშნული რისკი შეფასდა ძალადობის განმეორების მაღალ რისკად,რადგან გელამ გასაუბრებისას მიუთითა ,რომ მისი ძმის მხრიდან განხორციელებული მუქარა რეალურად აღიქვა და ავს საფუძვლიანი შიშI იმისა,რომ ამ მუქარის სისრულეში მოიყვანს.
უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით,რომელიც შეადგინა ორ ეგზემპლარად.ერთი ეგზემპლარი გადასცა მსხვერპლს,ხოლო მეორე ეგზემპლარი გაუგზავნა შსს მომსახურბეის სააგენტოს,ვინაიდან მოძალადეს შემაკავებელი ორდერით აეკრძალა იარაღის შეძენის ნებართVის მოპოვება.
უბნის უმცრომს აინსპექტორ-გამომძIებელმა გელა სგანუმარტა,რომ ვინაიდან გამოსცა შემაკავებელი ორდერი,ამაის პარალელურად ვერ დაიწყებდა გამოძიებას,ვინაიდან ერთდორულად შეუძლებელი იყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი და სისხლის-სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენება.
4. 2017 წლის იანვრამდე ნინო ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფებოდა ლევანთან. დაშორების შემდეგ ნინნო საცხოვრებლად გადავიდა მშობლების სახლში.მიუხედავად ამისა,ლევანი ნინოს სთხოვდა შერიგება.წინააღმდეგ შემტხვევაში მათI საერთო შვილის წართმევით ემუქრებოდა.
ნინო მუშაობდა ერთ-ერთ აფთიაქში ფარმაცევტად.2021 წლის 5 იანვარს,ნასვამ მსგომარეობაში მყოფი ლევანი მივიდა ნინოს სამუშაო ადგილას,მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა და დაემუქრა მოკვლით.
ნინომ დარეკა 112ში.საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ რისკების შეფასების შემდეგ,სადაც დაფიქსირდა ძალადობის განმეორების მაღალი რისკი,გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით.
ინსპექტორ-გამომძიებელმა შემაკავებლი ორდერი გამოსცა ორ ეგზემპლარად.იმავე დღესვე შემაკავებელი ორდერის ერთი ეგზემპლარი გადაეცა მოძალადეს,რომელმაც ორდერი 7 დღის ვადაში გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში.
5.30 წლის ნინომ,რომელიც ცხოვრობს 1.თბილისში,გრიბოედოვის ქუჩა 30,განცხადება შეიტანა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში,მისი ყოფილი მეუღლის შალვას მიმართ დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ნინო მოძალადის საცხოვრბეელ და ძალადობის განხორციელების ადგილად მიუთითებდა ქ.ქუთაისს,შესაბამისად,სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით შეიტანა განცხადება ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში.
სასამართლომ წარმოებასი მიიღო ნინოს განცხადება,რომელიც კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 3 დღის ვადაში თანდართულ მასალებთან ერთად გაეგზავნა შალვას,რომლის წინააღმდეგაც იყო განცხადება შეტანილი. 3 დღის ვადის გასვლის შემდეგ,შალვას სასამართლოში რაიმე მტკიცებულება ან დოკუმენტი არ წარუდგენია.
მოსამართლემ ნინოს განცხადების კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 20 დღის გასვლის შემდეგ ჩანიშნა სასამართლო განხილვა და მიიღო გადაწყვეტილება 8 თვის ვადით დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე,რომლის საფუძველზეც მოძალადის მიმართ დააწესა ელექტრონული ზედამხედველობა.საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით უნდა შეეტანა განცხადება ანუ თბილისში.სასამართლოს ვადები არის შეცდომა-3 დღის ნაცვლად 24 საატში უნდა გაეგზვნათ განცხადება და მასალები შალვასთვის.დამცავ ორდერთან ერთად ელექტრონული ზედამხედველობა არ უნდ აგამოეყენებინა სასამართლოს.მისი გამოყენება მხოლოდ შემაკავებელის დროს ხდება და საასამართლოში ცალკე ოქმი მიდის დასამტკიცებლად.)
6.ნინო და ნუკრი იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში.2020 წლის თებერვალში ნინო სტუმრად იმყოფებოდა თავისი მაზლის სოოსს სახლში.სოსოს ცოლს,ციალას და ნინოს ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდათ.კონფლიქტის მიზეზი ძმების ქონება იყო.
თებერვალში ვიზიტის დროს ციალასა და ნინოს შორის კვლავ მოხდა კონფლიქტი,კერძოდ ციალამ ნინოს თაცში ჩაარტყა იატაკის საწმენდი ჯოხი,გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი.ნინო დაემუქრა ქონების გადაწვით.აღნიშნული ხმაურის დროს ოტახიდან გამოვიდა ნინოსა და ციალას დედამთილი,რომელმაც სცადა სიტუაციის განმუხტვა და აიღო თავისი კუთვნილი მობილური პოლიციაში დარეკვის მიზნით.ამის დანახვაზე ნინომ გამოგლიჯა ტელეფონი დედამთილს და დაამტვრია,რომლის ღირებულება 151 ლარი იყო.
საბოლოოდ ნინოსა და ციალას დედამთილმა მაინც მოახერხა პოლიციის გამოძახება,პოლიციის ადგილზე გამოცხადები სშემდეგ საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოწერა შემაკავებელი ორდერი ნინოსა და ციალას მიმართ.ერთი ორდერით მსხვერპლად მიჩნეული იქნა ნინო,მოძალადედ ციალა,ხოლო მეორე შემაკავებელი ორდერით ინსპ.გამომძიებელმა მსხვერპლად სცნო ციალა,მოძალადედ ნინო. შემდეგ,ინსპ.გამომძიებელმა 24 საათის ვადაში მიმართა სასამართლოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.ციალას ქმედება დაკვალიფიცირდება 126 მუხლის 1 ნაწილით,ნინოს ქმედება 152 მულით(მუქარა).
მეორე ნაწილი- როცა დედამთილს ტელეფონი გაუტეხა 187 მუხლის 1 ნაწილი. საკუტრების დაზიანება 187 მუხლი 11 პრიმაზე მითითებით.)
შემაკავებელი ორდერი საერტოდ არ უნდ აგამოწერლიყო რადგან ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.
(.... ინსპექტორს არ უნდა მიემართ სასამართლოსთვის რადგან ამის ვალდებულება არ აქვს.
მსგავსი შემაკავებელი ორდერი როცა იწერება ამას ქვია ჯვარედინი შემ.ორდ. და ამ დროს საჭიროა უფლებამოსილი პირის მიერ დაზუსტდეს თუ ვინ დაიწყო კონფლიქტი პირველმა,ვინ არის უფრო საშიში და მაგის მიხედვით გადაქყვიტოს გამოწერა.)
7.გელა და მაია 10 წლის განმავლობაში იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში.
მაიას ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა თავისი მეუღლის დედასთან-ნათელასთან,რომელიც რამდენიმე წლის განმავლობაში მათთან ერთად ცხოვრობდა და მონაწილეობას იღებდა საოჯახო საქმეების წარმოებაში.
შემდგომში მაიამ და გელამ გადაწყვიტეს,რომ საცხოვრებლად ცალკე გადასულიყვნენ.თუმცა,გადასვლიდან მალევე გელამ დაიწყო ალკოჰოლური სასმელის მიღება,რასაც თითქმის ყოველდღიურად მოიხმარდა.ამის გამო,მაიას დაეძაბა მეუღლესთან ურთიერთობა,ვინაიდან გელა სიმთვრალეში ხშIრად აყენებდა სიტყვიერ შეურაცხყოფას,რაც ძალიან დამთრგუნველი და მატრამვირებელი იყო მაიასთვის.-126 პრიმა მუხლის 1 ნაწილი,ფსიქოლოგიური ძალადობა,რადგან მაია სისტემატურად განიცდიდა სულიერ ტანჯვას და დამცირებას.
ამის გამო,მაია მეუღლეს დაშორდა,თუმცა ამის მიუხედავად,გელა არ წყვეტდა ყოფილ ცოლთან კომუნიკაციას,რაც ხშირად,ასევე სიტყვიერი შეურაცხყოფით მთავრდებოდა.მორიგი სატელოფონო საუბრისას გელა მის ყოფილ მეუღლეს დაემუქრა,რომ არ გაახარებდა სადაც შეხვდებოდა იქ გამოასალმებდა სიცოცხლეს,რამაც მაია ძალიან შეაშინა.- 11 პრიმა-151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დ ქვეპუნქტი.მუქარა ოჯახის წევრის მიმართ,კერძოდ სიცოცხლის მოსპობით,რის შემდეგაც მაიას გაუჩნდა რეალური შიში მუქარის განხორციელების.
როდესაც მაიას ბავშვი სკოლიდან გამოჰყავდა,ყოფილმა დედამთილმა ნათელამ მცირეწლოვნის თანდასწრებით ძლიერად მოქაჩა თმები მაიას და ასევე,მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა.- 126 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ’’ ქვეპუნქტი.
შეშინებულმა მაიამ დასახმარებლად მიმართა პოლიციას. პოლიციას მიმართა არამარტო ყოფილი მეუღლის მხრიდან ჩადენილი ძალადობის ,არამედ გელას დედის მხრიდან განხორციელებული ქმედებების შესახებაც.
8.ესმა და ვალერი კურსელები არიან. ვალერის,მეგობრობის გარდა,გარკვეული სიმპათიები აქვს ესმას მიმართ,რის გამოც მასთან ახორციელებს ხშირ კომუნიკაციას.მიუხედავად იმისა რომ ვალერის სმს შეტყობინებები მომაბეზრებელია ესმასთვის,იგი მაინც ცდილობს,რომ მას თავაზიანად უპასუხოს.
ინტერნეტით კომუნიკაციის გარდა,ვალერი ცდილობს,რომ ესმასთან ფიზიკური სიახლოვე ჰქონდეს.ამის გამო,ყოველთვის უნივერსიტეტის კართან ხვდება ესმას,მიაცილებს აუდიტორიამდე,ელოდება ლექციის დასრულებას და შემდეგ ისევ უკან მიჰყვება გოგონას.-150 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილი,ადევნება.
ესმასთვის ეს ყველაფერი შემაწუხებელი გახდა და ვალერის მოუწოდა შეეწყვიტა ეს ქმედებები,რადგან მისთვის იყო დამთრგუნველი და ამსში იწვევდა უარყოფით ემოციებს.ვალერიმ არ გაითვალისწინა ეს თხოვნა და აუხსნა,რომ მას მოსწონდა იგი და არ აპირებდა უკან დახევას.ამან გოგონა კიდევ უფრო შეაშინა და დათრგუნა.
პირველ ეტაპზე,ესმა facebook-ზე დაბლოკა ვალერის პირადი გვერდი,თუმცა ამ უკანასკნელმა მაინც გააგრძელა ესმასთან პირდაპირი ურთიერთობა.უნივერსიტეტის გარდა,იგი სახლში აკიტხავდა გოგონას და სთხოვდა რომ მისთვის მოემსინა და დალაპარაკებოდა.ამ ყველაფრის გამო ესმა გახდა დათრგნული,ჩაიკეტა საკუთარ სახლში და აღარ სურდა უნივერსიტეტში სიარული.
ვალერის ქმედებები ესმასთვის დღითიდღე უფრო აუტანელი ხდებოდა,რის გამოც მან მიმართა პოლიციას და ითხოვა დახმარება,მათ შორის,პოლიციელს სთხოვა შემაკავებელი ორდერის გამოცემა,თუმცა ამ უკანასკნელის განმარტებით,ვერ უზრუნველყოფა ორდერის გამოცემას,რადგან იგი არ იყო ვალერის ოჯახის წევრი.-მართალია შემკავაებლი გამოიცემა ოჯახის წევრებს შორის,თუმცა ასევე მისი გამოცემა შესაძლებელია მაშინ როდესაც სახეზე გვაქვს გენდერული დისკრიმინაციის მოტივი.
პოლიციიდან წამოსვლის შემდეგ,ვალერიმ დაურეკა ესმას და შეხვედრა სთხოვა.ესმა დათანხმდა . შეხვედრისას ვალერიმ ესმას ძლიერად მოქაჩა თმებში და შემტხვევის ადგილიდან გაიქცა.ესმამ მაშინვე დარეკა 112ში და ითხოვა პოლიციის დახმარება. -126 მუხლ. პირვ.ნაწ.
მედიაცია ტესტები
1.რა განსაზღვრავს მედიაციის ეფექტიანობას?
• აღსრულების ეფექტიანობა
• შეთანხმების მიღწევის ეფექტიანობა
• სტატისტიკური აღრიცხვა არ ხდება აღსრულებადობის მიმართულებით
2.ვინ არიან მედიანტები?
- მხარეები მედიაციის პროცესში(სლაიდი 136)
3.მედიაციის ფორმები მედიატორის როლის მიხედვით?
- ხელის შემწყობი (ფასილიტატორული) და შეფასებითი მედიაცია
4.რამდენად შესაძლებელია სასამართლო მედიატორის თვითაცილება?
სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს
5.რომელია ინოვაციური მედიაცია?(თანამედროვე მედიაციის სახეები)
- მოძრავი მედიაცია,ონლაინ მედიაცია
6.მედიაციის სტადიები?
- მომზადების პროცესი(მხარეთა გაცნობა მედიატორთან,მრგვალი მაგიდა ადგილების განაწილება,დაწყებამდე წერილობითი კითხვარი ფსიქოლოგიის შესასწავლად)
გახსნა - მედიატორისა და მხარის გახსნითი სიტყვა(მედიატორის მისასალმებელი სიტყვა,ნდობის მოპოვება და სამუშაო ატმოსფეროს შექმნა,მედიაციის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება,აცილების უფლება,კონფიდენციალურობა და სხვა პრინციპები.
მხარეთა ახსნა-განმარტება (მოქმედებს “სარკის პრინციპი” მედიატორი იმეორებს ნათქვამს და ეკითხება მეორე მხარეს რამდენად გაიგო ის,სრული ინფორმაცია კონფლიქტის შესახებ,ფაქტების დადგენის ეტაპი,წარმომადგენლის შემთხვევაში უნდა განისაზღვროს მხარის ჩართულობის დონე
ინტერესების გამოკვლევა - რეალური ინტერესების გამოკვლევა მედიატორზეა დამოკიდებული.
მოლაპარაკების პროცესი მედიაციაში - ამ დროს ხდება ორი დაშორებული პოზიციის დაკავშირება
შეთანხმება და მისი აღსრულება - მედიატორი უნდა დარწმუნდეს,რომ ორივე მხარეს ესმის გადაწყვეტილება,თუ მედიაციის პროცესი წარმატებით დამთავრდა დგება გადაწყვეტილება,ხოლო წარუმატებლად დამთავრების შემთხვევაში გადაწყვეტილების დაწერის ვალდებულება არ არსებობს,უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს აღსრულება.
7.ვინ ადგენს ოქმს?
- მედიატორი
8.კერძო მედიაციის პროცესში მონაწილეობა შეიძლება მიიღოს?
- მხოლოდ მხარეებმა,თუმცა შესაძლებელია მესამე პირებიც ჩაერთონ საქმეში
9.სანოტარო მედიაციის პროცესის მიმდინარეობისას გარდაიცვალა მედიატორი.მედიაციის პროცესში მონაწილე მხარეებს მათმა წარმომადგენლებმა განუცხადეს,რომ აღნიშნული წარმოადგენდა მედიაციის პროცესის შეწყვეტის საფუძველს და მედიაციის პროცესი ვეღარ გაგრძელდებოდა.სწორი რჩევა მისცეს თუ არა მხარეთა წარმომადგენლბმა მათ?
- არა,რადგან მედიატორ ნოტარიუსს შეუჩერდა ან შეუწყდა ნოტარიუსის უფლებამოსილება,მედიატორი ნოტარიუსი ან ნოტარიუსთა პალატა უფლებამოსილია,ყველა დაინტერესებული პირის თანხმობით ,საქმე მედიაციისთვის გადასცეს სხვა ნოტარიუსს
10.სანოტარო მედიაციის პროცესის მიმდინარეობისას,მედიატორმა საჭიროდ მიიჩნია სპეციალისტის მოწვევა და თავისი ინიციატივით ჩართო სპეციალისტი მედიაციის პროცესში.სწორად მოიქცა თუ არა მედიატორი?
- არა,რადგან მედიატორი უფლებამოსილია მხოლოდ ყველა მხარის თანხმობით ჩართოს მედიაციის პროცესში სპეციალისტი
11.მედიაცია დასრულებულად მიიჩნევა?
- ყველა ზემოთ აღნიშნული
12.რა შედეგი მოჰყვება თუ მხარე არ ასრულებს მედიაციის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას?
• განმეორებითი მედიაცია
• შრომითში - საგაფიცვო მოქმედება
• სასამართლო
13.რაზეა დამოკიდებული აღსრულების სახე?
• შეთანხმებაზე
• ფორმაზე(სასამართლო,სანოტარო(ნოტარიუსს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილება გასცეს სააღსრულებო დოკუმენტი))
• სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე
14.რა არის ეთიკა?
- ფილოსოფიური მოძღვრება რომელიმე კლასის,გარკვეული საზოგადოებრივი წრის,პროფესიის წარმომადგენელთა მორალის,ზნეობის,ყოფაქცევის ნორმების შესახებ.
15.რას შეისწავლის მედიაციის ეთიკა?
- მედიაციის ეთიკა შეისწავლის კონფლიქტების მართვის სფეროში არსებულ მორალურ,ზნეობრივ და სამართლებრივ საზღვრებს.
16.რომელია საბაზისო აქტი?
- UNCITRAL
17.მედიაციის სახეები?
-კერძო და სასამართლო მედიაცია
18.მედიატორის პასუხისმგებლობის საფუძვლები?
- ხელშეკრულების დარღვევა
გულისხმიერების ვალდებულების დარღვევა
კეთილსინდისიერების ვალდებულების დარღვევა
განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობა
19.ვინ შეიძლება იყოს სერტიფიცირებული პროგრამის მონაწილე?
- ქმედუნარიანი ფიზიკური პირი,რომელიც არ არის ნასამართლევი და დარეგისტრირებულია მონაწილედ(სერტიფიცირების კომპონენტი სავალდებულოა)
20.ვინ შეიძლება იყოს ტრენერი?
- შეიძლება იყოს უცხო ქვეყნის მოქალაქე(დროებითი ტრენერიც)
21.სამსაფეხურიანი მიდგომა
- ტრენინგი,პრაქტიკულ უნარ-ჩვევებში შემოწმება,რეალური მედიაციის გაძღოლის უნარ-ჩვევები
22.შეიძლება თუ არა მედიაციის პროცესის განხორციელება თუ მხარე არ გამოცხადდა?
-არ შეიძლება
23.აღსრულების სახე დამოკიდებულია?
- შეთანხმებაზე
ფორმაზე(სასამართლო,სანოტარო(ნოტარიუსს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილება გასცეს სააღსრულებო დოკუმენტი)
სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე
24.რა შედეგი მოჰყვება თუ მხარე არ ასრულებს მედიაციის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას?
- განმეორებითი მედიაცია
შრომითში - საგაფიცვო მოქმედება
სასამართლო
25.მედიაციას ადგილი აქვს მაშინ,თუ ამ გარემოებებიდან ერთ-ერთი გვაქვს სახეზე,ესენია:
მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ითვალისწინებს მედიაციის მეშვეობით დავის გადაწყვეტას.
მხარეები შემდგომში თანხმდებიან რომ დავა გადაწყვიტო მედიაციის მეშვეობით
სასამართლო კანონის საფუძველზე ადგენს სავალდებულო მედიაციას ან ურჩევს მხარეებს,რომ დავა გადაწყვიტონ მედიაციით.
პასუხია:ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი
26.მედიატორის შერჩევა
- თუ არ არის კონკრეტული მედიაციის ცენტრი შერჩეული,შესაძლებელია ნებისმიერი პირის(მედიატორის)არჩევა
თუ არის შეთანხმება სამედიაციო ცენტრზე,მაშინ მისი წესით ხდება არჩევა
27.მედიატორის ინფორმირება
- სესიების დაწყებამდე საჭირო არ არის სრული ინფორმირება - მოკლე სამართლებრივი პოზიციები
აუცილებელია თავიდანვე მიეწოდოს ინფორმაცია კონფიდენციალური ინფორმაციის შესახებ
28.კონფლიქტის ესკალაციის ეტაპები თანმიმდევრულად?
საწყისი ქმედება
პრობლემების გამრავლება
ალიანსების შექმნა
კომუნიკაციის დამახინჯება
უკიდურესი პოზიციები
ორიენტაცია ზიანის მიყენებაზე
29.რა არის ბატნა?
● მოლაპარაკების მეშვეობით მორიგების საუკეთესო ხელმისაწვდომი ალტერნატივა (BATNA)
30.ყველაზე მძლავრი 5 ინტერესი?
● უსაფრთხოება
● ეკონომიკური კეთილდღეობა
● კუთვნილების შეგრძნება
● აღიარება
● კონტროლი ვინმეს სიცოცხლეზე
31.მოლაპარაკების პროცესის ეტაპები:
მოსამზადებელი ეტაპი
საწყისი ეტაპი
საინფორმაციო ეტაპი
დისტრიბუციული/ინტერესზე დამყარებული ეტაპი
დასკვნითი ეტაპი
32.მედიატორის პიროვნული და პროფესიული უნარები?
- თანაგრძნობა,მოთმინება,თავდაჯერებულობა,აზრის სიცხადე,კრეატიულობა,გამძლეობა
33.მედიატორის შერჩევის ობიექტური კრიტერიუმები?
● მედიატორის თეორიული ცოდნა / ტრენინგები;
● მედიატორად საქმიანობის პრაქტიკული გამოცდილება;
● დავის კონკრეტულ საგანში ექსპერტიზა;
● ამა თუ იმ პროფესიული გაერთიანების წევრობა;
● მედიატორის ეთიკური სტანდარტები;
34.მედიაციის ვადა
- ვადა არაა განსაზღვრული
35.ეთიკის კოდექსის სახეები
● წამახალისებელი
● საგანმანათლებლო შემეცნებითი
● მარეგულირებელი
36.მედიატორის შერჩევის სუბიექტური კრიტერიუმები?
● ფინანსები
● მედიატორის საზოგადოებაში ადგილი, ზოგადად და მისი ვიწრო
მიმართულებით;
● პროფესიული რეპუტაცია, როგორც მედიატორის ან იმ პროფესიის
წარმომადგენლის, რა სფეროშიც საქმიანობს;
● პიროვნული მახასიათებლები;
● მხარისთვის და მისი ადვოკატისთვის მედიატორის პიროვნების
მიმღებლობა.
37.მედიაციის ფაზები
● მედიაციის ინიცირება
● მედიატორის შერჩევა
● მედიატორის ინფორმირება
● მედიაციის პირველი სესია
● მედიაციის ძირითადი სესიები
● თათბირი/კერძო სესია
● შემაჯამებელი სესია.
მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შესწავლის ფარგლებში კაზუსში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზით გამოვლინდა (სამსახურის) მიერ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ფაქტი, შემდეგი გარემოებების გამო:
„პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდგომში - კანონის) პირველი მუხლის მიხედვით ამ კანონის მიზანია, პერსონალური მონაცემის დამუშავებისას უზრუნველყოს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა, მათ შორის, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვა. კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, პერსონალური მონაცემი (შემდგომ − მონაცემი) არის ნებისმიერი ინფორმაცია, რომელიც უკავშირდება იდენტიფიცირებულ ან იდენტიფიცირებად ფიზიკურ პირს. პირი იდენტიფიცირებადია, როდესაც შესაძლებელია მისი იდენტიფიცირება პირდაპირ ან არაპირდაპირ, კერძოდ, საიდენტიფიკაციო ნომრით ან პირის მახასიათებელი ფიზიკური, ფიზიოლოგიური, ფსიქოლოგიური, ეკონომიკური, კულტურული ან სოციალური ნიშნებით.
კანონის მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მონაცემთა დამუშავება განიმარტება, როგორც ავტომატური, ნახევრად ავტომატური ან არაავტომატური საშუალებების გამოყენებით მონაცემთა მიმართ შესრულებული ნებისმიერი მოქმედება, კერძოდ, შეგროვება, ჩაწერა, ფოტოზე აღბეჭდვა, აუდიოჩაწერა, ვიდეოჩაწერა, ორგანიზება, შენახვა, შეცვლა, აღდგენა, გამოთხოვა, გამოყენება ან გამჟღავნება მონაცემთა გადაცემის, გავრცელების ან სხვაგვარად ხელმისაწვდომად გახდომის გზით, დაჯგუფება ან კომბინაცია, დაბლოკვა, წაშლა ან განადგურება. ხოლო „ვ“ პქვეპუნქტით მონაცემთა სუბიექტი არის ნებისმიერი ფიზიკური პირი, რომლის შესახებ მონაცემიც მუშავდება. ამავე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, მონაცემთა დამმუშავებელს წარმოადგენს საჯარო დაწესებულება, ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელიც ინდივიდუალურად ან სხვებთან ერთად განსაზღვრავს პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების მიზნებსა და საშუალებებს, უშუალოდ ან უფლებამოსილი პირის მეშვეობით ახორციელებს მონაცემთა დამუშავებას.
განსახილველ შემთხვევაში, კაზუსში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე, დადგენილი გარემოებაა, რომ ორგანიზაციამ კომპანიას მიაწოდა მოქალაქე Nის შესახებ ინფორმაცია, რომელშიც მითითებული იყო სახელი, გვარი დაბადების თარიღი.... შესაბამისად კანონის მე-2 მუხლის „ა“, „დ“, „ვ“ და „ი“ ქვეპუნქტების თანახმად, ორგანიზაციამ, როგორც მონაცემთა დამმუშავებელმა დაამუშავა მონაცემთა სუბიექტის Nის პერსონალური მონაცემები.
ადამიანის პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლება, როგორც საქართველოს კონსტიტუციით, ასევე მრავალი საერთაშორისო ხელშეკრულებით აღიარებულია ადამიანის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ უფლებად. პერსონალური მონაცემების შეგროვება და გამოყენება, წარმოადგენს პირადი ცხოვრებით დაცულ სფეროში ჩარევას, როგორც ეს გათვალისწინებულია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით. ქმედება უნდა ეფუძნებოდეს კანონს (მკაფიო, განჭვრეტადი და ხელმისაწვდომი), ემსახურებოდეს ლეგიტიმურ მიზანს და შემოიფარგლოს იმით, რაც არის აუცილებელი და პროპორციული ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად (ECHR, case of Avilkina and others v. Russia 2013).
იმისათვის, რომ დადგინდეს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში დაირღვა თუ არა კანონი, ცალკეულ შემთხვევაზე ინდივიდუალური მიდგომა და სამართლებრივი მსჯელობაა საჭირო, თუმცა არსებობს ორი ძირითადი პირობა, რომელიც მონაცემთა კანონიერად დამუშავებისთვისაა აუცილებელი - კანონის მე-5 მუხლით განსაზღვრული ერთ ერთი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობა და კანონის მე-4 მუხლით დადგენილი პრინციპების დაცვა.
კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, მონაცემთა დამუშავება ამავე მუხლით გათვალისწინებული ერთ-ერთი სამართლებრივი საფუძვლის არსებობისას, მაგალითად: თუ მონაცემთა დამუშავება გათვალისწინებულია კანონით; მონაცემთა დამუშავება საჭიროა მონაცემთა დამმუშავებლის მიერ მისთვის კანონმდებლობით დაკისრებული მოვალეობების შესასრულებლად; მონაცემთა დამუშავება საჭიროა მონაცემთა სუბიექტის სასიცოცხლო ინტერესების დასაცავად; მონაცემთა დამუშავება აუცილებელია მონაცემთა დამმუშავებლის ან მესამე პირის კანონიერი ინტერესების დასაცავად, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც არსებობს მონაცემთა სუბიექტის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვის აღმატებული ინტერესი; კანონის თანახმად, მონაცემები საჯაროდ ხელმისაწვდომია ან მონაცემთა სუბიექტმა ისინი ხელმისაწვდომი გახადა; მონაცემთა დამუშავება აუცილებელია კანონის შესაბამისად მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესის დასაცავად; მონაცემთა დამუშავება აუცილებელია მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განსახილველად (მისთვის მომსახურების გასაწევად).
კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, მონაცემები უნდა დამუშავდეს სამართლიანად და კანონიერად, მონაცემთა სუბიექტის ღირსების შეულახავად; მონაცემები შეიძლება დამუშავდეს მხოლოდ კონკრეტული, მკაფიოდ განსაზღვრული, კანონიერი მიზნებისათვის. დაუშვებელია მონაცემთა შემდგომი დამუშავება სხვა, თავდაპირველ მიზანთან შეუთავსებელი მიზნით; მონაცემები შეიძლება დამუშავდეს მხოლოდ იმ მოცულობით, რომელიც აუცილებელია შესაბამისი კანონიერი მიზნის მისაღწევად. მონაცემები უნდა იყოს იმ მიზნის ადეკვატური და პროპორციული, რომლის მისაღწევადაც მუშავდ ება ისინი; მონაცემები ნამდვილი და ზუსტი უნდა იყოს და, საჭიროების შემთხვევაში, უნდა განახლდეს. კანონიერი საფუძვლის გარეშე შეგროვებული და დამუშავების მიზნის შეუსაბამო მონაცემები უნდა დაიბლოკოს, წაიშალოს ან განადგურდეს; მონაცემები შეიძლება შენახულ იქნეს მხოლოდ იმ ვადით, რომელიც აუცილებელია მონაცემთა დამუშავების მიზნის მისაღწევად. იმ მიზნის მიღწევის შემდეგ, რომლისთვისაც მუშავდება მონაცემები, ისინი უნდა დაიბლოკოს, წაიშალოს ან განადგურდეს ან შენახული უნდა იქნეს პირის იდენტიფიცირების გამომრიცხავი ფორმით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
მე5 მუხლი საფუძველი განვიხილი
მონაცემთა დამუშავებისას გასათვალისწინებელია მონაცემთა დამუშავების პრინციპების დაცვა. ლეგიტიმური მიზანი - მონაცემები შეიძლება დამუშავდეს მხოლოდ კონკრეტული, მკაფიოდ განსაზღვრული, კანონიერი მიზნებისათვის. განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა ლეგიტიმური მიზანი........ აუცილებელი - პერსონალური მონაცემების დამუშავება მაშინ არის აუცილებელი, როდესაც ლეგიტიმური მიზნის მიღწევა შეუძლებელია სხვა უფრო მსუბუქი საშუალებით. შესაბამისად, როდესაც ინფორმაციის დამმუშავებელს არ შეუძლია გამოიყენოს სხვა უფრო მსუბუქი საშუალება, რომელიც ინფორმაციის დამუშავების ლეგიტიმურ მიზანს ხდის მიღწევადს, ამ შემთხვევაში სახეზეა პერსონალური მონაცემების დამუშავების აუცილებლობა. განსახილველ შემთხვევაში............... მიზნის ადეკვატური - პერსონალური მონაცემების დამუშავება არის გამოსადეგი, თუ ის შესაძლებელს ხდის ლეგიტიმური მიზნის მიღწევას. განსახილველ შემთხვევაში.............. და პროპორციული - უფლებაში ჩარევა უნდა იყოს თანაზომიერი ანუ დაცულ უფლებაში ჩარევის მასშტაბი არ იყოს იმაზე მეტი, ვიდრე საჭიროა კანონიერი მიზნის მისაღწევად. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ერთ-ერთ საქმეში Ismaylova v. Azerbaijan 2019 განმარტავს, რომ მონაცემთა დამუშავება გადაჭარბებულია იმ შემთხვევაში თუ დასახული ლეგიტიმური მიზნის მიღწევა ნაკლები მოცულობის მონაცემების დამუშავებით არის შესაძლებელი მაგრამ მაინც დამუშავდა საჭიროზე დიდი მოცულობის მონაცემები. ასევე აღსანიშნავია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, N1/2/622, რომელშიც მსჯელობაა თანაზომიერების პრინციპზე, აღნიშნული პრინციპის უმთავრესი მოთხოვნაა რომ უფლების შეზღუდვა არ განხორციელდეს იმაზე მეტად ვიდრე ეს ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევადაა საჭირო. განსახილველ შემთხვევაში..............
შესაბამისად, სამსახურმა მოქალაქის მონაცემები დაამუშავა „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პრინციპების დარღვევით, საჭიროების გარეშე, შესაბამისი კანონიერი მიზნის მისაღწევად შეუსაბამო მოცულობით, რაც ამავე კანონის 44-ე მუხლის თანახმად წარმოადგენს სამართალდარღვევას და ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს.
„პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4012 მუხლის თანახმად, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური ვალდებულია განიხილოს მონაცემთა სუბიექტის განცხადება მონაცემების დამუშავებასთან დაკავშირებით და გამოიყენოს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ღონისძიებები. მონაცემთა სუბიექტის განცხადების მიღებიდან 10 დღის ვადაში პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური იღებს გადაწყვეტილებას გამოსაყენებელი ღონისძიებების შესახებ, რის თაობაზედაც აცნობებს განმცხადებელს. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური უფლებამოსილია მონაცემთა სუბიექტის განცხადებასთან დაკავშირებული გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის მიზნით განახორციელოს შემოწმება. ნებისმიერი მონაცემთა დამმუშავებელი ან/და უფლებამოსილი პირი ვალდებულია პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მოთხოვნის შემთხვევაში გადასცეს მას შესაბამისი მასალა, ინფორმაცია ან/და დოკუმენტი. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვის ვადა 2 თვეს არ უნდა აღემატებოდეს. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის დასაბუთებული გადაწყვეტილებით მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვის ვადა შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 1 თვით. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური უფლებამოსილია მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვისას შეაჩეროს შესაბამისი საქმის წარმოება დამატებითი მასალის, ინფორმაციის ან/და დოკუმენტაციის გამოთხოვის საფუძვლით, რის შესახებაც აცნობებს მონაცემთა სუბიექტს. მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვა გაგრძელდება ამ საფუძვლის გაუქმებისთანავე. საქმის წარმოების შეჩერების პერიოდი არ ჩაითვლება ამ მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებულ ვადაში. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური უფლებამოსილია მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვის დასრულებამდე მიიღოს გადაწყვეტილება მონაცემთა დაბლოკვის შესახებ. მონაცემთა დაბლოკვის მიუხედავად, ამ მონაცემთა დამუშავება შეიძლება გაგრძელდეს, თუ ეს აუცილებელია მონაცემთა სუბიექტის ან მესამე პირის სასიცოცხლო ინტერესების დასაცავად, აგრეთვე სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის მიზნებისთვის. მონაცემთა სუბიექტის განცხადების განხილვის შემდეგ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური იღებს გადაწყვეტილებას ამ კანონის 4014 მუხლით გათვალისწინებული ერთ-ერთი ღონისძიების გამოყენების შესახებ, რის თაობაზედაც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით და დადგენილ ვადაში აცნობებს მონაცემთა სუბიექტს და მონაცემთა დამმუშავებელს ან/და უფლებამოსილ პირს.
ხოლო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის უფროსის 2022 წლის 2 მარტის №04 ბრძანების „პერსონალურ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შესწავლის წესის დამტკიცების შესახებ“ მე-9 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, თუ მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმების (ინსპექტირების) პროცესში გამოიკვეთა ისეთი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი, რომელიც სცილდება ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ ფარგლებს ან/და სამართალდარღვევის ჩადენა იმ მონაცემთა დამმუშავებლის/უფლებამოსილი პირის მიერ, რომლის მიმართაც არ მიმდინარეობს მონაცემთა დამუშავების კანონიერების შემოწმება (ინსპექტირება), სამსახურის თანამშრომელი უფლებამოსილია შეადგინოს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი, ხოლო სამსახურის უფროსი უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება სამართალდამრღვევი პირისათვის ადმინისტრაციული სახდელის დაკისრების თაობაზე.
kkkkkkaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa
ar qnaaaaaaaaaaaaaaaaaaa
shemdegze ro gadmovedi magito ar qna tu ra qna ver gavige
mara iseti kitxvebi iko shen uech gecodineba egeni
ar akopirebs ra vqna sxva varianti araa kopis?
ar shvebaa chavagde klavishi fkkkkk
kai gadmovcer
ნანამ სარჩელი აღუძრა ლადოს ვაკის ბინაზე რომელიც იკო24 კვმ მისის და ლადოს საზიარო უფლების საზიარო უფლების გაუქმების უზრავი ქონების იზულებიტ გაყიდვის წესით და ამონაგებითანხის განაწილება წილების მიხედვით საჯარო რეესტრში მეწილეების შესახებ ინფო არაა 2010 წლიდან ბინაში ცხოვრობდა ლადო
მერე ლადომ მიუტიტა რო სოც დაუცველია და გაკიდვა არ აცკობს ასევე ის რო ბინაა ძაან პატარაა რო ისე გაიკფილიკოო და შეეაფასეთ ცალცალკე მოსარჩელის და მოპასუხის მოტივები და როგორ უნდა გადაცკვიტოს სასამარტლომ მოცემული დავაო
964ე მუხლი ნახე აბა
მაგ მუხლის საფუძველზე ქონდა ლადოს არგუმენტი მოკვანილი ქონების გაკიდვასტან დაკავშირებუით
საპროცესო?
კითხვა 1 - მოსამართლემ დაურეკა პროკურორს რომ ბრალდებული არის მისი ნათესავი და სთხოვა პროკურორს საქმე მალე გამოეძიებინათ?
პასუხი:წესიერების პრინციპის დარღვევა
კითხვა 2 - რომელი არ არის დისციპლინური გადაცდომისთვის სანქციის სახე პასუხია - დაქვეითება
კითხვა 3 - მოსამართლემ დაურეკა შსს მინისტრს და არ გააკეთა განცხადება ამასთან დაკავშირებით
დიახ დარღვევააა
კითხვა 4 - შეუძლია თუ არა მოსამართლეს გაფიცვა?
პასუხი:მოსამართლეს ეკრძალება გაფიცვა
კითხვა 5 - რა ნიშნით შეირჩევა მოსამართლე
პასუხი
ა - კონპეტენტურობის ნიშნით
ბ - კეთილსინდისიერების ნიშნით
სწორი პასუხი არის ორივე ნიშნით ა და ბ - ც
კითხვა 7 - მოსამართლემ წარმოებაში მიიღო და დააკმაყოფილა მისი ძმის სარჩელი რომელი პრინციპის დარღევაა?
პასუხი:მიუკერძოებლობის პრინციპი
კითხვა 9 - რა სახის გაერთიენებების წევრი არ შეიძლება გახდეს მოსამართლე?
პასუხი:პოლიტიკურ და ისეთ გაერთიანებაში სადაც არის ფიცის აუცილებლობა.
კითხვა 10 - ვინ იხილავს არსებითად მოსამართლის დისციპლინურ გადაცდომებს და პასუხი: სადისციპლინო კოლეგია
კითხვა 11 - ეთიკის კოდექსის ყველა დარღვევა,იმავდროულად,ნიშნავს თუ არა დისციპლინურ გადაცდომას?
პასუხი:არა
კითხვა 12 - შეუძლია თუ არა მოსამართლემ საჩუქარი მიიღოს მისი სამსახურეობრივი ფუქნციების შესრულებისათვის
პასუხი: სწორი პასუხი არის - არ შეუძლია
13.ყველა დისციპლინური გადაცდომა არის თუ არა,იმავდროულად,ეთიკის კოდექსის დარღვევა?
პასუხი:კი არის
ღია კითხვვა 1 - გამიჯნეთ კეთილსინდისიერება და წესიერება
პასუხი:მაგალითად:კეთილსიდისიერება - არ იღებს კანონით აკრძალურ საჩუქარს ასევე არ უშლის ხელს დისციპლინურ საქმისწარმოებას,რაც შეეხბა წესიერებას არ გამოთქვამს დამამცირებელ მოსაზრებას კოლეგებზე და არ ამყარებს პირად ურთიერთობებს პროცესის მხარეებთან.
ღია კითხვა 2 - მოსამართლე საზოგადოებისგან გარიყული უნდა იყოს თუ საზოგადოებასთან მჭიდრო კავშირი უნდა ჰქონდეს?
მოსამართლე აუცილებელია,რომ იყოს ახლო კომუნიკაციაში საზოგადოებასთან,რათა მისთვის უფრო მარტივი იყოს საქმის მიმართ გადაწყვეტილებების მიღება და იმის გააზრება თუ რა ხდება სოციუმში და რა პრობლემებს აწყდება საზოგადოება.
ღია კითხვა 3 - რატომ არის მნიშვნელოვანი მოსამართლეთა ეთიკის კოდექსი
პასუხი:მნიშვნელოვანია,რადგან მოსამართლეთა საქმიანობისკენაა მიმართული და ხელს უწყობს საზოგადოების ნდობის გამტკიცებას სასამართლო პროცესის მიმართ.
ღია კითხვა 4 - მოსამართლის ქცევის შესაფერისობის დასადგენად რა კრიტერიუმებს უნდა მივაქციოთ ყურადღება?
ღია კითხვა 5 - რაში გამოიხატება სასამართლოს ანგარიშვალდებულება?
პასუხი:ზოგი მიიჩნევს რომ რომ სასამართლო ანგარიშვალდებულია მხოლოდ ხალხის წინაშე, ზოგი კი მიიჩნევს რომ სასამართლო ანგარიშვალდებულია ზემდგომი სასამართლოს აღმასრულებელი ხელისუფლების და ხალხის წინაშე.
კითხვა 6 - რას შეისწავლის ეთიკა?
პასუხი:ეთიკა არის ბერძნული სიტყვაა,რომელიც შემოიტანა არისტოტელემ.
ეთიკა ფილოსოფიური მეცნიერებაა, რომლის კვლევის საგანს შეადგენს მორალი,ასევე ეთიკა განსაზღვრავს შეხედულებას სამყაროში ადამიანის ადგილზე.
7. რას ნიშნავს პროფესიული მორალი, ეწინააღმდეგება თუ არა ზოგად მორალს.
პასუხი:პროფესული მორალი არის შრომის პროფესიული დაყოფა რის შედეგადაც თითოეულ პროფესიას გააჩნია საკუთარი მორალი. არ ეწინააღმდეგება რადგან წარმოადგენს ზოგადი და სპეციფიკური პროფესიული ზნეობრივი მოთხოვნების ერთობლიობას.
8.რას ნიშნავს პროფესიული მორალი, ეწინააღმდეგება თუ არა ზოგად მორალს.
პროფესული მორალი არის შრომის პროფესიული დაყოფა რის შედეგადაც თითოეულ პროფესიას გააჩნია საკუთარი მორალი. არ ეწინააღმდეგება რადგან წარმოადგენს ზოგადი და სპეციფიკური პროფესიული ზნეობრივი მოთხოვნების ერთობლიობას.
9.დამოკიდებლობის და მიუკერძოებლობის გამიჯვნა
პასუხი: დამოუკიდებლობა არის დემოკრატიის ქვაკუთხეედი,რომელიც აღიარებული არის დემოკრატიული ქვეყნების კონსტიტუციებით. სასამართლოს დამოუკიდებლობის ერთიანი დეფინიცია არ არსებობს.ზოგისთვის სასამართლოს დამოუკიდებლობას ნიშნავს, ზოგისთვის მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების თავისუფლებას.მიუკერძოებლობა გულისხმობს იმას,რომ მოსამართლე მიუკერძოებელია ის არ ამყარებს ცალმხრივ კომუნიკაციას მხარეებთან ან სხვა პირებთან,ასევე ის წინასწარ არ მიუთითებს საქმის შედეგებზე.მოსამართლე იცილებს საქმეს თუ არსებობს აცილების საფუძველი,ამავდროულად,არ ერევა საქმეთა განაწილებაში და არ გამოხატავს აზრს არსებულ საქმეზე.
10. მოსამართლის დამოუკიდებლობის კრიტერიუმები
მოსამართლე უნდა ემორჩილებოდეს კანონს და უნდა იღებდენს კანონის,შესაბამისად, გადაწყვეტილებას,ამავდროულად,არ უნდა იყოს დამოკიდებული კოლეგა მოსამართლეებზე და მის გადაწყვეტილებაზე არ უნდა ახდენდეს გავლენას გარე ფაქტორები.მოსამართლე არ უნდა ეწეოდეს პოლიტიკურ საქმიანობას და არ უნდა მონაწილეობდეს გაფიცვაში.ასევე არ უნდა მონაწილეობდეს ისეთ გაერთიანებაში,რომელიც ერთგულების ფიცის დადებას მოითხოვს.
11. ვის წინაშეა მოსამართლე ანგარიშვალდებული.
ზოგი მიიჩნევს რომ რომ სასამართლო ანგარიშვალდებულია მხოლოდ ხალხის წინაშე, ზოგი კი მიიჩნევს რომ სასამართლო ანგარიშვალდებულია ზემდგომი სასამართლოს აღმასრულებელი ხელისუფლების და ხალხის წინაშე.
12 რა არის მორალი თანამედროვე გაგებით
პასუხი: მორალი ლათინური სიტყვაა,რაც ნიშნავდა ადამიანის სათნოებას, მის შესაძლებლობებს ჰარმონიულად ურთიერთობებს სხვა ადამიანებთან.თანამედროვე გაგებით მორალი არის საზოგადოების წარმოდგენა სიკეთესა და ბოროტებაზე, სწორსა და არასწორზე, ასევე ქცევის ნორმების ერთობლიობა.
13.მოსამართლის კრიტერიუმები
პასუხი:მოსამართლეები უნდა შეირჩნენ მათი პიროვნული მახასიათებლებისა და კვალიფიკაციის საფუძველზე. მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 30 წლის ასაკიდან თუ მას აქვს სპეციალური იურიდიული განათლება და ამ პროფესიით მუშაობს არანაკლებ 5 წელი. მოსამართლეთა შერჩევისას დაუშვებელია დისკრიმინაცია.
მათი დაწინაურება უნდა მოხდეს ობიექტური სტანდარტების საფუძველზე ანუ ღირსებაზე და გამოცდილებაზე დაყრდნობით.
კაზუსი
შპს რაღაც კლინიკა იყო, სადაც 20000 ათასი პაციენტის მონაცემები, კერძოდ სამედიცინო და მოკლედ მათი ისტორია გასაჯაროვდა, ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახდა. ადმინისტრაციამ პაციენტებს არ აცნობა მომხდარი ინციდენტის შესახევ და 48 საათასი პრობლემის აღმოფხვრა სცადა და გადაწყვიტა რომ პრობლემა 48 საათში მოგვარებით დროზე ადრე მოგვარებად ითვლებოდა და არ ჩათვალა საჭიროდ მათი გაფრთხილება.
1) დაასაბუთეთ იყო თუ არა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად დარღვევა
2) ასევე ადმინისტრაციას რა ვალდებულება დაეკისრებოდა პაციენტების მიმართა
3) რა შესაძლო შედეგები შეიძლებოდა მოჰყოლოდა
ამ კაზუსში აშკარად იკვეთება პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონმდებლობის დარღვევა.
კლინიკის მიერ დამუშავებული იყო პაციენტების სამედიცინო ისტორია და ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაცია, რომელიც განსაკუთრებული კატეგორიის პერსონალურ მონაცემებს მიეკუთვნება. 20 000 პაციენტის მონაცემების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა წარმოადგენს მონაცემთა უსაფრთხოების ინციდენტს, რადგან მოხდა მონაცემთა უნებართვო გამჟღავნება. შესაბამისად, სახეზეა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ საქართველოს კანონის მოთხოვნების დარღვევა.
ადმინისტრაციის პოზიცია, რომ პრობლემა 48 საათში აღმოიფხვრა და ამიტომ პაციენტების ინფორმირება საჭირო აღარ იყო, არ არის სწორი. როდესაც ინციდენტმა შეიძლება მაღალი რისკი შეუქმნას მონაცემთა სუბიექტების უფლებებსა და თავისუფლებებს, მონაცემთა დამუშავებისთვის პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია დაუყოვნებლივ აცნობოს ამის შესახებ მონაცემთა სუბიექტებს. მოცემულ შემთხვევაში გასაჯაროვდა ჯანმრთელობის შესახებ მონაცემები, რაც მაღალი რისკის შემცველ გარემოებას წარმოადგენს, ამიტომ პაციენტების ინფორმირება აუცილებელი იყო.
კლინიკას ეკისრებოდა რამდენიმე ვალდებულება: ინციდენტის აღრიცხვა, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურისთვის შეტყობინება კანონით დადგენილ ვადაში, პაციენტების ინფორმირება ინციდენტის შესახებ, ინციდენტის შესაძლო შედეგებისა და რისკების განმარტება, ასევე შესაბამისი ტექნიკური და ორგანიზაციული ზომების მიღება, რათა მსგავსი შემთხვევა მომავალში აღარ განმეორებულიყო.
მომხდარ ინციდენტს შეიძლება მოჰყოლოდა სხვადასხვა უარყოფითი შედეგი. პაციენტებისთვის შესაძლებელი იყო პირადი ცხოვრების ხელყოფა, მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის გამჟღავნება, დისკრიმინაცია, რეპუტაციული ზიანი და სხვა არასასურველი შედეგები. კლინიკისთვის კი შესაძლებელი იყო პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მიერ პასუხისმგებლობის დაკისრება, სანქციების გამოყენება და დაზარალებული პირების მიერ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა.
შესაბამისად, კლინიკამ დაარღვია კანონით დადგენილი ვალდებულებები, რადგან განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების გაჟონვის მიუხედავად, არ შეატყობინა პაციენტებს ინციდენტის შესახებ და სათანადოდ არ უზრუნველყო მათი უფლებების დაცვა.
კაზუსში 3,27,29,30,78,79 მუხლები
კლინიკამ დაარღვია საქართველოს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონი, რადგან არ უზრუნველყო განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების უსაფრთხოება (მუხლი 27), არ აცნობა მონაცემთა სუბიექტებს ინციდენტის შესახებ (მუხლი 30) და დაუშვა პერსონალური მონაცემების უკანონო გასაჯაროება (მუხლები 3, 29). ამის შედეგად მას შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა მუხლები 78 და 79-ის საფუძველზე.
კითხვა 1: განმარტეთ გონივრული მისადაგების პრინციპი, მისი კომპონენტები და რა სამართლებრივი შედეგი დგება შშმ პირთათვის ამ ვალდებულებაზე უარის თქმის შემთხვევაში.
პასუხი: გონივრული მისადაგება წარმოადგენს ინდივიდუალურ და მყისიერ (Ex Nunc) ვალდებულებას, რაც გულისხმობს აუცილებელი და შესაფერისი ცვლილებების, მოდიფიკაციებისა და კორექტირების განხორციელებას კონკრეტულ შემთხვევაში, როდესაც ამას შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი ითხოვს, რათა მან სხვებთან თანაბარ პირობებში შეძლოს ადამიანის უფლებებითა და ძირითადი თავისუფლებებით სარგებლობა. ეს მისადაგება არ უნდა იწვევდეს არაპროპორციულ ან გაუმართლებელ ტვირთს ვალდებული მხარისთვის და ფასდება სამი ძირითადი კრიტერიუმით: იგი უნდა იყოს ეფექტიანი (რეალურად გადალახოს ბარიერი), შესაფერისი (მოერგოს პირის კონკრეტულ საჭიროებებს) და არ უნდა წარმოადგენდეს დაუძლეველ ფინანსურ თუ ორგანიზაციულ ტვირთს (რაც დგინდება რესურსების, სახელმწიფოს დამხმარე მექანიზმებისა და ობიექტური სირთულეების შეფასებით). იმ შემთხვევაში, თუ დამსაქმებელი, საგანმანათლებლო დაწესებულება თუ სხვა სუბიექტი უარს აცხადებს გონივრულ მისადაგებაზე და ვერ ამტკიცებს, რომ ეს მისთვის არაპროპორციული ტვირთია, ეს უარი სამართლებრივად მიიჩნევა შეზღუდული შესაძლებლობის საფუძველზე დისკრიმინაციის დამოუკიდებელ ფორმად, რაც წარმოადგენს პირდაპირ სამართალდარღვევას და იწვევს კანონით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას.
კითხვა 2: განმარტეთ, რას ნიშნავს გარემოს მისაწვდომობა შშმ პირთათვის.
პასუხი: გარემოს მისაწვდომობა არის სისტემური და წინასწარი (Ex Ante) ვალდებულება, რაც ნიშნავს, რომ სახელმწიფოსა და ორგანიზაციებს აქვთ ძირეული მოვალეობა, უზრუნველყონ პირობები მანამ, სანამ კონკრეტული შშმ პირი ინდივიდუალურად მოითხოვდეს ამას. მისაწვდომობა მიემართება შშმ პირთა ჯგუფებს მთლიანობაში და მოიცავს ფიზიკური გარემოს (შენობები, გზები, საჯარო სივრცეები), ტრანსპორტის, საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებისა და სისტემების (მათ შორის, ინტერნეტისა და ელექტრონული სერვისების), ასევე საზოგადოებისთვის ღია სხვა ობიექტებისა და მომსახურებების ხელმისაწვდომობას როგორც ქალაქად, ისე სოფლად. მისაწვდომობა არის ფუნდამენტური ბაზისი და აუცილებელი წინაპირობა შშმ პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების, განათლების, დასაქმების, ჯანდაცვისა და საზოგადოებრივ საქმიანობაში სრულფასოვანი, თანასწორი მონაწილეობისათვის.
კითხვა 3: იმსჯელეთ შშმ პირთა ორგანიზაციების მახასიათებლებზე და ტიპებზე.
პასუხი: შშმ პირთა ორგანიზაციების (DPOs/OPDs) მთავარი მახასიათებელია ის, რომ ისინი, „შშმ პირებისთვის მომუშავე“ სხვა ორგანიზაციებისგან განსხვავებით, იმართებიან, კონტროლდებიან და დაკომპლექტებულნი არიან უმრავლესობით თავად შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისგან, რის გამოც მათი საქმიანობა სრულად ეფუძნება პრინციპს: „არაფერი ჩვენზე ჩვენ გარეშე“. გაეროს კომიტეტის მიერ იდენტიფიცირებული ძირითადი ტიპები მოიცავს: ქოლგა ორგანიზაციებს (რომლებიც აერთიანებენ სხვადასხვა ტიპის შშმ პირთა ჯგუფებს ეროვნულ ან რეგიონულ დონეზე კოორდინირებული ადვოკატირებისთვის), კონკრეტული დარღვევების მქონე პირთა ორგანიზაციებს (რომლებიც ფოკუსირებულნი არიან სპეციფიკურ საჭიროებებზე, მაგალითად, უსინათლოთა ან ყრუთა კავშირები), თვითადვოკატირების ჯგუფებს (სადაც ინტელექტუალური დარღვევის მქონე პირები თავად იცავენ საკუთარ უფლებებს), შშმ ქალთა, ბავშვთა და ახალგაზრდათა სპეციფიკურ ორგანიზაციებს (რომლებიც მუშაობენ ინტერსექციურ საკითხებზე) და ოჯახის წევრთა/მშობელთა ორგანიზაციებს, რომლებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ მაშინ, როცა პირებს უჭირთ ნების დამოუკიდებლად გამოხატვა, თუმცა ამგვარი ორგანიზაციები შშმ პირთა წარმომადგენლებად მიიჩნევიან მხოლოდ მაშინ, თუ ისინი ხელს უწყობენ თავად შშმ პირის ავტონომიას და არა მათ ჩანაცვლებას.
კითხვა 4: განმარტეთ, თუ რას ნიშნავს უნივერსალური დიზაინი.
პასუხი: უნივერსალური დიზაინი ნიშნავს პროდუქტების, გარემოს, პროგრამებისა და მომსახურების ისეთ პროექტირებასა და შექმნას, რაც მათ მაქსიმალურად გამოსაყენებელს გახდის ყველა ადამიანისათვის ყოველგვარი შემდგომი ადაპტაციისა თუ სპეციალური დიზაინის საჭიროების გარეშე. იგი ორიენტირებულია იმაზე, რომ თავიდანვე შეიქმნას ისეთი ინკლუზიური ფიზიკური თუ ციფრული სივრცე, სადაც ნებისმიერი მოქალაქე, მიუხედავად ასაკისა, ფიზიკური, სენსორული თუ გონებრივი მდგომარეობისა, შეძლებს დამოუკიდებელ გადაადგილებასა და სერვისებით სარგებლობას დამატებითი ბარიერების გარეშე, თუმცა უნივერსალური დიზაინის კონცეფცია არ გამორიცხავს დამხმარე მოწყობილობებისა და ტექნოლოგიების გამოყენებას შშმ პირთა კონკრეტული ჯგუფებისთვის, თუკი ამის ობიექტური აუცილებლობა არსებობს.
კითხვა 5: იმსჯელეთ შშმ პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების არსზე.
პასუხი: დამოუკიდებელი ცხოვრების უფლების არსი (კონვენციის მე-19 მუხლი) მდგომარეობს არა მარტო ცხოვრებაში ან ყველაფრის საკუთარი ძალებით კეთებაში, არამედ ინდივიდუალური არჩევანისა და კონტროლის თავისუფლებაში, რაც ნიშნავს, რომ შშმ პირს უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, სხვების თანასწორად თავად გადაწყვიტოს, თუ სად იცხოვრებს, ვისთან ერთად იცხოვრებს და როგორ წარმართავს საკუთარ ყოველდღიურობას. ეს უფლება პირდაპირ უპირისპირდება ინსტიტუციონალიზაციას, იზოლაციასა და სეგრეგაციას და მოითხოვს, რომ ფინანსური და ორგანიზაციული რესურსები მიიმართოს არა დახურულ პანსიონატებზე, არამედ თემზე დაფუძნებულ სერვისებზე, მათ შორის, ინდივიდუალური მხარდაჭერისა და პერსონალური ასისტენტის ინსტიტუტის განვითარებაზე, რაც წარმოადგენს მთავარ ინსტრუმენტს შშმ პირის ავტონომიისა და საზოგადოებაში სრული ინტეგრაციის მისაღწევად.
კითხვა 6: იმსჯელეთ ინკლუზიური განათლების არსსა და სისტემის ურთიერთდაკავშირებულ მახასიათებლებზე.
პასუხი: ინკლუზიური განათლება არის უწყვეტი პროცესი, რომელიც პასუხობს ყველა მოსწავლის მრავალფეროვან საჭიროებებს საგანმანათლებლო სივრცეში მონაწილეობის გაზრდით და სეგრეგაციისა თუ გეტოიზაციის აღმოფხვრით; იგი გულისხმობს არა მოსწავლის იძულებით მორგებას არსებულ გარემოზე (რაც მხოლოდ ინტეგრაციაა), არამედ თავად საგანმანათლებლო სისტემის ძირეულ ტრანსფორმაციას. მისი ძირითადი ურთიერთდაკავშირებული მახასიათებლები მოიცავს: მთლიან სისტემურ მიდგომას (ინკლუზიის პრინციპის ასახვას განათლების ყველა დონის პოლიტიკაში, კანონმდებლობასა და ბიუჯეტირებაში), მთლიან საგანმანათლებლო გარემოს (სკოლის ხელმძღვანელობის, მასწავლებლებისა და თემის ერთიან ორიენტაციას ინკლუზიური კულტურის შექმნაზე), პედაგოგთა სათანადო პროფესიულ მომზადებას მრავალფეროვან კლასში ასწავლებლად და სწავლაზე მორგებულ გარემოს, რაც გულისხმობს მოქნილ კურიკულუმებს, სწავლების ალტერნატიულ საშუალებებს და ინდივიდუალური სასწავლო გეგმების ეფექტიან გამოყენებას ბავშვის საუკეთესო ინტერესების დასაცავად.
კითხვა 7: განმარტეთ შშმ პირთა მიმართ არსებული ბიო-ფსიქო-სოციალური მოდელი.
პასუხი: ბიო-ფსიქო-სოციალური მოდელი წარმოადგენს თანამედროვე უფლებრივ მიდგომას, რომელმაც ჩაანაცვლა ძველი საქველმოქმედო და სამედიცინო მოდელები. ამ მოდელის მიხედვით, შეზღუდული შესაძლებლობა არის არა თავად პირის ფიზიკური, ფსიქიკური, ინტელექტუალური თუ სენსორული დარღვევა (ბიოლოგიური ფაქტორი), არამედ ამ მყარი დარღვევების მქონე პირებსა და საზოგადოებაში არსებულ სხვადასხვა ბარიერებს (გარემო პირობები, სტერეოტიპები, საკანონმდებლო ხარვეზები, შეუსაბამო დამოკიდებულებები) შორის ურთიერთქმედების შედეგი. შესაბამისად, აქცენტი გადატანილია არა ადამიანის „განკურნებაზე“, შეცვლაზე ან იზოლაციაზე, არამედ საზოგადოებისა და გარემოს იმგვარ ტრანსფორმაციაზე, რომელიც აღმოფხვრის ამ ბარიერებს და უზრუნველყოფს პირის თანასწორ თვითრეალიზაციას.
კითხვა 8: რას მოიცავს კომუნიკაცია შშმ პირთა უფლებების ჭრილში?
პასუხი: გაეროს კონვენციისა და საგამოცდო მასალების მიხედვით, კომუნიკაცია გაგებულია მაქსიმალურად ფართო მასშტაბით და მოიცავს ინფორმაციის გადაცემისა და მიღების ყველა ხელმისაწვდომ ფორმატსა და საშუალებას. კერძოდ, იგი მოიცავს: ჟესტურ ენას, სხვადასხვა ენებსა და არავერბალური კომუნიკაციის ფორმებს; ბრაილის შრიფტს, ტაქტილურ (შეხებით) კომუნიკაციას; მსხვილ შრიფტს, ხელმისაწვდომ მულტიმედიას, აუდიოჩანაწერებსა და ადამიანის მიერ წაკითხულ ტექსტებს; კომუნიკაციის ალტერნატიულ, გაძლიერებულ და დამხმარე საშუალებებსა და მეთოდებს, ასევე მარტივად საკითხავ (Easy-to-read) და გასაგებ ვიზუალურ თუ ციფრულ ფორმატებს საინფორმაციო ტექნოლოგიების ჩათვლით.
კითხვა 9: იმსჯელეთ შშმ ქალთა მიმართ არსებულ დისკრიმინაციის ფორმებზე.
პასუხი: შშმ ქალები და გოგონები ხშირად ხდებიან მრავალჯერადი და ინტერსექციური დისკრიმინაციის მსხვერპლნი, სადაც ერთმანეთს თანადროულად კვეთს გენდერული ნიშნით დისკრიმინაცია და შეზღუდული შესაძლებლობის ნიშნით დისკრიმინაცია, რაც წარმოშობს სპეციფიკურ და მძიმე სამართალდარღვევებს. ეს ვლინდება ძალადობის, ექსპლუატაციისა და ბოროტად სარგებლობის განსაკუთრებით მაღალ რისკში როგორც ოჯახში, ისე დახურულ დაწესებულებებში; სექსუალური და რეპროდუქციული უფლებების უხეშ დარღვევაში, რაც ხშირად მოიცავს იძულებით სტერილიზაციას ან სამედიცინო გადაწყვეტილებების მათ გარეშე მიღებას; ეკონომიკურ და საგანმანათლებლო მარგინალიზაციაში, რაც მკვეთრად ზღუდას მათ წვდომას განათლებასა და შრომის ბაზარზე, და გადაწყვეტილების მიღების პროცესებიდან მათ სისტემურ გარიყვაში როგორც ზოგად ფემინისტურ მოძრაობებში, ისე ტრადიციულ შშმ ორგანიზაციებში. (გაითვალისწინეთ, რომ საგამოცდო კაზუსები დაეფუძნება სწორედ დისკრიმინაციის ამ ფორმებსა და გონივრულ მისადაგებაზე უარის თქმის შემთხვევებს).
1.2.3. ფემიციდი – გენდერის ნიშნით ჩადენილი ქალის მკვლელობა ფემიციდი არის მკვლელობა, რომლის მსხვერპლიც არის ქალი და რომელიც ხდება ქალის გენდერთან დაკავშირებული მოტივით. შესაბამისად, ფემიციდი არის გენდერული დანაშაული, რომელიც სტრუქტურული უთანასწორობისა და ქალთა მიმართ ძალადობის შედეგია.124 შესაბამისად, ფემიციდად ითვლება ქალის მკვლელობა იმ მიზეზით, რომ ის ქალია. ფემიციდის, როგორც ტერმინის, საყოველთაოდ აღიარებული დეფინიცია და განმარტება არ არსებობს, თუმცა ლათინურ-ამერიკული ოქმის განმარტებაზე დაყრდნობითა და საქართველოში ჩადენილი ქალთა მკვლელობების ბუნების გათვალისწინებით, შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს ფემიციდის შემდეგი დეფინიცია: „ფემიციდი – გენდერის ნიშნით ჩადენილი ქალის მკვლელობა, ანუ ქალის მკვლელობა, რომლის ჩადენის მოტივი ან კონტექსტი კავშირშია ქალის მიმართ გენდერულ ძალადობასთან, დისკრიმინაციასა და ქალის დაქვემდებარებულ როლთან, რაც გამოიხატება ქალზე უფლებების ქონის სურვილით, ქალთან შედარებით უპირატესი მდგომარეობით, ქალის მიმართ მესაკუთრული დამოკიდებულებით, მისი ქცევის კონტროლით ან გენდერთან დაკავშირებული სხვა მიზეზით, ასევე, ქალის თვითმკვლელობამდე მიყვანა ზემოაღნიშნული მიზეზებით“.125 რა თქმა უნდა, ქალის მკვლელობის ფაქტი ავტომატურად არ ნიშნავს იმას, რომ ჩადენილია ფემიციდი. ქალის მკვლელობის ფემიციდად შესაფასებლად აუცილებელია, ქალის მკვლელობა გენდერს უკავშირდებოდეს და მისი ჩადენის მოტივი უკავშირდებოდეს გენდერულ ძალადობას ან გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციას. ფემიციდისგან განსხვავებით, ტერმინი „ფემინიციდი“ აღნიშნავს სახელმწიფოს უმოქმედობას ქალთა მკვლელობებთან მიმართებით. კერძოდ, როდესაც სახელმწიფოს არ აქვს პოლიტიკური ნება, მოახდინოს ამგვარი დანაშაულების გამოძიება და დამნაშავეთა დასჯა.126 საქართველოს კანონმდებლობა ფემიციდს, როგორც ცალკე მდგომ დანაშაულს, არ იცნობს, თუმცა 2018 წლის 30 ნოემბრის კანონით სისხლის სამართლის კოდექსის ცალკეულ მუხლებში გენდერის ნიშნით ჩადენილი დანაშაული, მათ შორის განზრახ მკვლელობა, განისაზღვრა პასუხისმგებლობის დამამძიმებელ გარემოებად. სისხლის სამართლის კოდექსის 109-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს პასუხისმგებლობას დამამძიმებელ გარემოებებში ჩადენილი განზრახ მკვლელობისათვის, ერთ-ერთ დამამძიმებელ გარემოებად ითვალისწინებს დანაშაულის ჩადენას გენდერის ნიშნით – სსკ-ის 109-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი. განზრახ მკვლელობის გარდა, გენდერის ნიშნით ჩადენილი დანაშაულების დამამძიმებელ გარემოებად აღიარება მოხდა ისეთ მუხლებთან მიმართებით, როგორებიცაა: თვითმკვლელობამდე მიყვანა (მუხლი 115) და ჯანმრთელობის განზრახ მძიმე დაზიანება (მუხლი 117). შესაბამისად, თუ ქალის მკვლელობა, მისი თვითმკვლელობამდე ან თვითმკვლელობის ცდამდე მიყვანა მოხდა გენდერული დისკრიმინაციის მოტივით, დანაშაულის კვალიფიკაცია 47 ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობა და მისგან დაცვის სამართლებრივი მექანიზმები განისაზღვრება არა ადამიანის სიცოცხლის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულის ზოგადი ნორმებით, არამედ ზემოაღნიშნული რომელიმე მუხლით, შესაბამის დამამძიმებელ გარემოებაზე მითითებით.
პერსონალურის კაზუსი
პერსონალურის მუხლები. 3,27,29,30,78,79 მუხლები გამოვიყენე
კლინიკა მოიქცა აბსოლუტურად არასწორად და ეს არის „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის უხეში დარღვევა, რადგან პაციენტის სამედიცინო ისტორია წარმოადგენს სპეციალური კატეგორიის მონაცემს, რომლის მასობრივი გაჟონვაც (20,000 პირის ინფორმაცია) ადამიანების უფლებებს უდიდეს რისკს უქმნის. მიუხედავად იმისა, რომ ადმინისტრაციამ ხარვეზი 48 საათში ტექნიკურად აღმოფხვრა, მას მაინც ჰქონდა იმპერატიული ვალდებულება, ინციდენტის შესახებ არაუგვიანეს 72 საათისა ეცნობებინა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურისთვის, ხოლო თავად პაციენტებისთვის ინფორმაცია დაუყოვნებლივ, გონივრულ ვადაში მიეწოდებინა, რათა მათ სიფრთხილის ზომები მიეღოთ. რეაგირების ამგვარი წესის დარღვევის გამო, კლინიკას დაეკისრება სოლიდური ადმინისტრაციული ჯარიმა სახელმწიფო სამსახურისგან, პაციენტების მიმართ კი გაუჩნდება მიყენებული მორალური თუ მატერიალური ზიანის სამოქალაქო წესით ანაზღაურების სამართლებრივი ვალდებულება. შესაბამისად, კლინიკას თავიდანვე ჯეროვნად უნდა დაეცვა უსაფრთხოების სისტემები, ხოლო გაჟონვის აღმოჩენისთანავე, პარალელურ რეჟიმში, უნდა მოეხდინა როგორც ხარვეზის ლოკალიზება, ისე სახელმწიფო ორგანოსა და დაზარალებული პაციენტების დაუყოვნებლივი ინფორმირება.
მტკიცებიტი საკითხები:
ოპერატიული სამძებრო
ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობა არის სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოების (მაგალითად პოლიციის) მიერ განხორციელებული ფარული ან ღია ღონისძიებები, რომლის მიზანია დანაშაულის გამოვლენა, თავიდან აცილება, გახსნა და დამნაშავე პირების დადგენა. ამ საქმიანობის დროს ხდება სხვადასხვა ინფორმაციის შეგროვება, მაგალითად თვალთვალი, პირის ან ნივთის მოძიება, ინფორმატორების გამოყენება, ტექნიკური საშუალებებით კონტროლი და სხვა მსგავსი მოქმედებები. ოპერატიული საქმიანობა ხშირად ტარდება გამოძიების დაწყებამდე ან მისი პარალელურად და ეხმარება საგამოძიებო ორგანოებს საქმის სწორად წარმართვაში. მისი მთავარი დანიშნულებაა ინფორმაციის მოპოვება, რომელიც შეიძლება შემდეგ გამოყენებულ იქნეს გამოძიებაში, თუმცა ოპერატიული გზით მიღებული ინფორმაცია ყოველთვის პირდაპირ მტკიცებულებად არ ითვლება სასამართლოში და საჭიროებს შესაბამის პროცესუალურ ფორმაში გადაყვანას.
ირიბი ჩვენება
ირიბი ჩვენება არის ისეთი ჩვენება, როდესაც მოწმე სასამართლოში არ ყვება იმას, რაც თავად უშუალოდ ნახა, მოისმინა ან აღიქვა, არამედ გადმოსცემს სხვა პირისგან მიღებულ ინფორმაციას. მაგალითად, თუ ერთმა პირმა მეორე პირს უთხრა, რომ მან დაინახა დანაშაული, და ეს მეორე პირი უკვე სასამართლოში ყვება ამ ინფორმაციას — ეს არის ირიბი ჩვენება. სწორედ ამიტომ მას არ აქვს ისეთივე მაღალი სანდოობა, როგორც პირდაპირ ჩვენებას, რადგან ინფორმაცია შეიძლება დამახინჯდეს ან ზუსტად არ გადმოიცეს.
სისხლის სამართლის პროცესში ირიბი ჩვენება ზოგადად დასაშვებია, მაგრამ მას აქვს მკაცრი პირობები. პირველ რიგში, მოწმე ვალდებულია მიუთითოს ინფორმაციის პირველწყარო, ანუ ის პირი, ვისგანაც მიიღო ინფორმაცია, რათა მისი იდენტიფიცირება და სასამართლოში დაკითხვა შესაძლებელი იყოს. მეორე მნიშვნელოვანი პირობაა, რომ ირიბი ჩვენება უნდა დადასტურდეს სხვა დამოუკიდებელი მტკიცებულებებით, რომლებიც არ არის ირიბი ჩვენება. მხოლოდ ირიბი ჩვენება, სხვა მტკიცებულებების გარეშე, როგორც წესი, არ არის საკმარისი ბრალეულობის დასადგენად.
სხვადასხვა ქვეყანაში მისი გამოყენება სხვადასხვანაირად რეგულირდება. მაგალითად, ზოგიერთ სისტემაში ირიბი ჩვენება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როცა პირველადი წყაროს დაკითხვა ობიექტურად შეუძლებელია — მაგალითად, თუ ის გარდაცვლილია, უგზო-უკვლოდ დაკარგულია, ან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ვერ მონაწილეობს პროცესში. ზოგან კი სასამართლო ვალდებულია მაქსიმალურად ეცადოს პირდაპირი მოწმის დაკითხვას და ირიბი ჩვენება გამოიყენოს მხოლოდ როგორც დამხმარე მტკიცებულება. საბოლოოდ, ირიბი ჩვენება ყოველთვის ითვლება შედარებით სუსტ მტკიცებულებად, რადგან მასში მაღალია შეცდომის ან ინფორმაციის დამახინჯების რისკი.
ექსპერტის დასკვნა
ექსპერტი არის სპეციალური ცოდნის, გამოცდილებისა და უნარების მქონე პირი, რომელიც სისხლის სამართლის საქმეში მონაწილეობს მაშინ, როცა ფაქტების სწორად დადგენა საჭიროებს სპეციალურ ცოდნას. იგი ინიშნება მხარის შუამდგომლობით ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით და მისი მთავარი ამოცანაა კვლევის ჩატარება და დასკვნის მომზადება, რაც ეხმარება სასამართლოს საქმის სწორად შეფასებაში.
ექსპერტი კვლევის ჩატარების შემდეგ ადგენს წერილობით დასკვნას, რომელსაც ხელს აწერს და მასში უნდა იყოს მითითებული მისი ვინაობა, კვალიფიკაცია, ჩატარებული კვლევის საფუძველი, გამოყენებული მასალები, მეთოდები და მიღებული შედეგები. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ის გაფრთხილებულია ცრუ დასკვნის მიცემაზე პასუხისმგებლობის შესახებ. დასკვნას ერთვის ყველა დამადასტურებელი მასალა, როგორიცაა ფოტოები, ნიმუშები ან სქემები.
ექსპერტი ეხმარება სასამართლოს მტკიცებულებების აღმოჩენაში, გამოკვლევასა და ახსნაში. მას შეუძლია როგორც დამოუკიდებლად კვლევის ჩატარება, ისე საგამოძიებო მოქმედებებში მონაწილეობა, როცა საჭიროა სპეციალური ცოდნა (მაგალითად, გვამის დათვალიერება ან ექსჰუმაცია). მისი დასკვნა არ არის აბსოლუტური და მოსამართლე მას აფასებს შინაგანი რწმენით, ანუ დამოუკიდებლად წყვეტს რამდენად სანდოა იგი და თუ არ ეთანხმება, ვალდებულია გადაწყვეტილებაში დაასაბუთოს რატომ.
ფარული საგამოძიებო
ფარული საგამოძიებო მოქმედებები არის სამართალდამცავი ორგანოების მიერ განხორციელებული საიდუმლო ღონისძიებები, რომელთა მიზანია დანაშაულის გამოვლენა, მისი აღკვეთა და მტკიცებულებების მოპოვება. ისინი გამოიყენება მაშინ, როცა სხვა გზით საჭირო ინფორმაციის მიღება შეუძლებელია ან ძალიან რთულია. ასეთი მოქმედებები ტარდება მხოლოდ კანონით დადგენილი წესით და უმეტეს შემთხვევაში საჭიროა მოსამართლის განჩინება, ხოლო გადაუდებელ შემთხვევაში — პროკურორის გადაწყვეტილება.
ფარული საგამოძიებო მოქმედებების სახეებია: სატელეფონო საუბრების მოსმენა და ჩაწერა, კავშირგაბმულობის ან კომპიუტერული მონაცემების კონტროლი, გეოლოკაციის დადგენა, საფოსტო გზავნილების შემოწმება, ასევე ფარული ვიდეო, აუდიო ჩაწერა, ფოტოგადაღება და ელექტრონული თვალთვალი. ეს ღონისძიებები უნდა იყოს აუცილებელი, პროპორციული და მიმართული ლეგიტიმური მიზნისკენ, როგორიცაა საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვა ან დანაშაულის თავიდან აცილება.
მტკოცებულებათა კლასიფიკაცია
გამამტყუნებელი და გამამართლებელი მტკიცებულებები
გამამტყუნებელი მტკიცებულება არის ინფორმაცია, რომელიც ადასტურებს ბრალდებულის დანაშაულში მონაწილეობას და ამყარებს ბრალდების მხარის პოზიციას. მაგალითად, დაზარალებულის ან მოწმის ჩვენება, ვიდეოჩანაწერი ან სხვა მტკიცებულება.
გამამართლებელი მტკიცებულება არის ინფორმაცია, რომელიც ადასტურებს ბრალდებულის უდანაშაულობას ან უმსუბუქებს პასუხისმგებლობას. მაგალითად, დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს, რომ დანაშაულის დროს ბრალდებული სხვა ადგილზე იმყოფებოდა.
2. პიროვნული და ნივთიერი მტკიცებულებები
პიროვნული მტკიცებულება არის ინფორმაცია, რომელიც მიიღება ადამიანისგან, მაგალითად, მოწმის ან ბრალდებულის ჩვენება, ასევე ექსპერტის დასკვნა.
ნივთიერი მტკიცებულება არის დანაშაულთან დაკავშირებული საგანი ან ობიექტი, მაგალითად, დანაშაულის იარაღი, კვალი, სისხლის ლაქა ან მოპარული ნივთი.
3. პირველადი და წარმოებული მტკიცებულებები
პირველადი მტკიცებულება მიიღება უშუალოდ პირველი წყაროდან. მაგალითად, თვითმხილველი მოწმის ჩვენება.
წარმოებული მტკიცებულება მიიღება მეორე წყაროდან და ეფუძნება უკვე არსებულ ინფორმაციას. მაგალითად, დოკუმენტის ასლი ან კვალიდან აღებული თაბაშირის ანაბეჭდი.
4. პირდაპირი და არაპირდაპირი მტკიცებულებები
პირდაპირი მტკიცებულება უშუალოდ ადასტურებს დანაშაულის ფაქტს. მაგალითად, ვიდეოჩანაწერი, სადაც ჩანს დანაშაულის ჩადენა.
არაპირდაპირი მტკიცებულება პირდაპირ არ ამტკიცებს დანაშაულს, მაგრამ სხვა მტკიცებულებებთან ერთად ეხმარება სასამართლოს სწორი დასკვნის გაკეთებაში. მაგალითად, აუდიოჩანაწერი, სადაც ბრალდებული დანაშაულამდე დაზარალებულს ემუქრება.
დათვალიერება
დათვალიერება არის საგამოძიებო მოქმედება, რომლის მიზანია დანაშაულის კვალის, ნივთიერი მტკიცებულებებისა და საქმისთვის მნიშვნელოვანი სხვა გარემოებების აღმოჩენა და შესწავლა. შეიძლება დათვალიერდეს შემთხვევის ადგილი, საცავი, სადგომი, სათავსი, გვამი, საგანი, დოკუმენტი ან ინფორმაციის შემცველი სხვა ობიექტი. თუ დათვალიერება ტარდება კერძო საკუთრებაში, როგორც წესი, საჭიროა სასამართლოს განჩინება, გარდა გადაუდებელი აუცილებლობის ან მესაკუთრის წერილობითი თანხმობის შემთხვევისა.
დათვალიერება ტარდება ოთხ ეტაპად: მიმოხილვითი (ადგილის დათვალიერების დაწყება), სტატიკური (კვალისა და საგნების უცვლელ მდგომარეობაში აღწერა და ფოტოგადაღება), დინამიკური (აღმოჩენილი საგნების დეტალური შესწავლა, საჭიროების შემთხვევაში ექსპერტის მონაწილეობით) და დასკვნითი ეტაპი. დათვალიერების შედეგები ფიქსირდება ოქმით, ფოტო-ვიდეოგადაღებით, სქემებითა და გეგმებით.
დათვალიერებისას აღმოჩენილი ნივთები უნდა წარედგინოს მონაწილეებს, შემდეგ კი ამოიღონ, აღწერონ, დალუქონ და საჭიროების შემთხვევაში შეფუთონ. თუ საჭიროა სპეციალური ცოდნა, დათვალიერებაში მონაწილეობს ექსპერტი. მაგალითად, გვამის გარეგნული დათვალიერება ყოველთვის ტარდება ექსპერტის მონაწილეობით, რადგან ეს აუცილებელია სიკვდილის მიზეზისა და საქმისთვის მნიშვნელოვანი გარემოებების სწორად დასადგენად.
კაზუსები მტკიცებიტის
კაზუსის გადაწყვეტისას საკასაციო სასამართლო გააუქმებს ქვედა ინსტანციის გამამტყუნებელ განაჩენს და საქმეს ხელახლა განსახილველად დააბრუნებს, რადგან წინასასამართლო სხდომის მოსამართლემ უხეშად დაარღვია კანონი. საპროცესო კოდექსის მიხედვით, წინასასამართლო სხდომაზე მოწმდება მტკიცებულებათა მხოლოდ კანონიერება და დასაშვებობა (სსსკ-ის 219-ე მუხლი), ხოლო იმის წინასწარ შეფასება, რომ სხვა მტკიცებულებები "ისედაც საკმარისია" განაჩენისთვის, მოსამართლის მხრიდან უფლებამოსილების გადამეტებაა. მნიშვნელოვანი მოწმეების (გაბისონიასა და გაბრიჩიძის) დაკითხვაზე უსაფუძვლო უარის თქმით სასამართლომ პირდაპირ დაარღვია მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის ფუნდამენტური პრინციპი (სსსკ-ის მე-9 მუხლი) და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი, რაც სამართლიანი სასამართლოს უფლების უხეშ ხელყოფას წარმოადგენს. ვინაიდან ამ პროცესუალურმა დარღვევამ არსებითი გავლენა მოახდინა საქმის სწორად განხილვაზე, საკასაციო სასამართლო იხელმძღვანელებს სსსკ-ის 385-ე მუხლით (განაჩენის აუცილებელი გაუქმების საფუძველი) და საქმეს ხელახალ განხილვაზე დააბრუნებს.
სასამართლოს მიერ პირისთვის უკანონო დაკავებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება სრულიად კანონიერი და მართებულია, რადგან პროკურორის ქმედება უხეშად არღვევს საქართველოს კონსტიტუციასა და სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსს. კონსტიტუციის მე-13 მუხლისა და სსსკ-ის თანახმად, დაკავებული პირის სასამართლოში წარდგენის მაქსიმალური ვადაა 72 საათი, თუმცა ერთი და იმავე საფუძვლით (ან იმავე საქმეზე ახალი გარემოებების გარეშე) პირის განმეორებითი დაკავება ვადის ხელოვნურად გასაზრდელად ("გადატვირთვისთვის") კატეგორიულად აკრძალულია და წარმოადგენს უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებას. პროკურორმა პირი თავდაპირველი დაკავებიდან 72 საათის გასვლამდე (ჯამში 24 + 48 საათი) კი წარადგინა მოსამართლესთან, მაგრამ პირველი გათავისუფლების შემდეგ მისი ხელახალი დაკავება სასამართლოს განჩინების ან გადაუდებელი აუცილებლობის ახალი საფუძვლის გარეშე იყო უკანონო. საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის მე-5 პუნქტი და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი პირდაპირ ადგენს, რომ ყველას, ვინც უკანონოდ დააკავეს, აქვს სახელმწიფო სახსრებიდან სამართლიანი კომპენსაციის მიღების უფლება, რაც მოცემულ კაზუსში სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა.
პირადი ამსახველი კადრები არ შეიძლება და დაუშვებელი მტკოცებულებები 72 მუხლი რათქმაუნდა არ შეიძლება თუ საქმესთამ კავშორში არ არის ეს არ არის კანონიერი
Edited
+143 პრიმა
მედიაციის საკიტხები
მედიაციის პრონციპები
მედიაციის პრინციპები წარმოადგენს იმ ფუნდამენტურ სამართლებრივ და ეთიკურ საყრდენს, რომელზეც მთელი ეს პროცესია აგებული და რაც მას სასამართლო განხილვისგან მკვეთრად ასხვავებს. პირველი და უმთავრესი ნებაყოფლობითობის პრინციპია, რომელიც გულისხმობს, რომ დავის მონაწილე მხარეები მედიაციაში საკუთარი ნებით ერთვებიან, თავად განსაზღვრავენ შეთანხმების პირობებს და უფლება აქვთ, პროცესი ნებისმიერ ეტაპზე, ყოველგვარი სანქციისა თუ უარყოფითი შედეგის გარეშე შეწყვიტონ. მეორე, კონფიდენციალურობის პრინციპი, იცავს პროცესის დახურულობას; მედიაციის ფარგლებში გაჟღერებული ინფორმაცია, აღიარებები ან დათმობები საიდუმლოა და საქმის ჩაშლის შემთხვევაში, მათი გამოყენება სასამართლოში მტკიცებულებად დაუშვებელია, თავად მედიატორს კი კანონი უკრძალავს მოწმის სახით ჩვენების მიცემას. მესამე პრინციპი — მედიატორის ნეიტრალურობა და მიუკერძოებლობა — მოითხოვს, რომ მესამე ნეიტრალურ პირს არ გააჩნდეს არანაირი პირადი, ფინანსური ან პროფესიული ინტერესი დავის შედეგის მიმართ, არ გამოხატოს სიმპათია რომელიმე მხარისადმი და არ მოახვიოს მათ თავს საკუთარი გადაწყვეტილება. ბოლოს, მხარეთა თანასწორობის პრინციპი უზრუნველყოფს, რომ პროცესში მონაწილეებს, მიუხედავად მათი სოციალური თუ ეკონომიკური სტატუსისა, ჰქონდეთ აბსოლუტურად იდენტური საპროცესო უფლებები, ინფორმაციაზე თანაბარი წვდომა და საკუთარი ინტერესების დაცვისა თუ პოზიციის გამოხატვის თანაბარი დროითი შესაძლებლობა.
ნიკასთან (ვინც საათი დაკარგა):
„შეგიძლია აღწერო, ზუსტად სად და როდის ნახე საათი ბოლოს?“
„რა კონკრეტული ნიშნებით მიხვდი, რომ გიორგის ზუსტად შენი საათი უკეთია?“
„როგორ ფიქრობ, რა გავლენა მოახდინა შენმა საჯარო ბრალდებებმა სიტუაციაზე?“
გიორგისთან (ვისაც აბრალებენ):
„შეგიძლია გვითხრა, როგორ და როდის აღმოჩნდა ეს საათი შენთან?“
„რა არის შენთვის ახლა ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ სიტუაციის მოსაგვარებლად?“
ორივესთან (გამოსავლის საპოვნელად):
„რა ინფორმაცია ან მტკიცებულება დაგეხმარებოდათ სიმართლის გარკვევაში?“
„რა იქნება თქვენთვის მისაღები გამოსავალი, რომ კონფლიქტი დასრულდეს?“
მედიაციის საკანონმდებლო დონეზე მოწესრიგება აუცილებელია, რადგან ის პროცესს სამართლებრივ სიმყარეს, ოფიციალურ სტატუსსა და მაღალ სანდოობას სძენს. კანონის არსებობა უპირველეს ყოვლისა გარანტიას იძლევა, რომ დაცული იქნება მედიაციის ფუნდამენტური პრინციპები, განსაკუთრებით კონფიდენციალურობა, რადგან სწორედ კანონმა უნდა აუკრძალოს მედიატორს სასამართლოში მოწმედ ყოფნა. გარდა ამისა, საკანონმდებლო რეგულირება აუცილებელია მედიაციის შედეგად მიღწეული შეთანხმების იურიდიული ძალისთვის – კანონი განსაზღვრავს, როგორ უნდა აღსრულდეს ეს დოკუმენტი იძულებით, თუკი რომელიმე მხარე პირობას დაარღვევს, რაც პროცესს ეფექტურს ხდის. ასევე, კანონმდებლობა აწესებს მედიატორთა პროფესიულ სტანდარტებს, კვალიფიკაციისა და ეთიკის ნორმებს, რაც გამორიცხავს არაკომპეტენტური პირების ჩართულობას და იცავს მოქალაქეების უფლებებს. თუმცა, კანონით მოწესრიგებისას უმნიშვნელოვანესია ზომიერების დაცვა, რათა ზედმეტმა ბიუროკრატიამ და სიმკაცრემ არ დააკარგვინოს მედიაციას მისი მთავარი ხიბლი – მოქნილობა, სიმარტივე და არაფორმალური გარემო.
მედიაციის ტესტები
1.საბაზისო აქტი- UNCITRAL
2. მედიაციოს სახები- კერძო და სასამართლო მედიაცია
3. პროფესიისთვის დამკვიდრებული ქცევის წესები საფუძვლები-ხელშეკრულების დარღვევა, გულისხმიერების ვალდებულების დარღვევა, კეთილსინდისიერების ვალდებულების დარღვევა, განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობა ეს არის მედიატორის პასუხისმგებლობის საფუძვლები.
4.სერთიფიცირების პროგრამა- სავალდებულო კომპონენტი მედიატორებისთვის, ქმედუნარიანი ფიზიკური პირი რომელიც არ არის ნასამართლევი და დარეგისტრირებულია მონაწილედ. ტრენერი შესაძლებელია იყოს უცხო ქვეყნის მოქალაქე.
სამ საფეხურიანი მიდგომა: ტრენინგი, პრაქტიკულ უნარჩვევებში შემოწმება, რეალური მედიაციის გაძღოლის უნარ ჩვევები- ასეთი სუბიექტები შესაძლოა იყვნენ სერთიფიცირებული პროგრამის მონაწილეები
1.საბაზისო აქტი- UNCITRAL
2. მედიაციოს სახები- კერძო და სასამართლო მედიაცია
4. ეს მოვიდა მედიატორის პასუხისმგებლობის საფუძვლები
5.სერტოფიცირებული პროგრამის მონაწილე ვინ შეიძლება იყოსო-
ქმედუნარიანი ფიზიკური პირი, რომელიც არ არის ნასამართლევი და დარეგისტრირებულია მონაწილედ.
6.სამსაფეხურიანი მიდგომა :
ტრენინგი,
პრაქტიკური უნარ ჩვევების შემოწმება,
რეალური მედიაციის გაძღოლის უნარ-ჩვევები.
7.რომელია ინოვაციური მედიაციაო:
ონლაინ მედიაცია და მოძრავუ მედიაცია
8. შეიძლება თუ არა მედიაციის პროცესის განხორციელება თუ მხარე არ გამოცდადდა:
-არა მოვნიშნე მე
9. აღსრულების სახე დამოკიდებულია:
10.რა შედეგი მოჰყვება თუ მხარე არ ასრულებს მედიაციის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას?
1რა განსაზღვრქვს მედიაციის ეფექტიანობას? - აღსრულების ეფექტიანობა, შეთანხმების მიღწევის ეფექტიანობა, სტატისტიკური აღრიცხვა არ ხდება აღსრულებადობის მიმართულებით
2. რა შედეგი მოყვება თუ მხარე არ ასრულებს მედიაციის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას?- განმეორებითი მედიაცია, შრომითი საგაფიცვო მოქმედება და სასამართლო.
3. აღსრულების სახე დამოკიდებულია?- შეთანხმებწზე, სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე და ფორმაზე.
4. მედიაციის ინიცირება :- მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ითვალისწინებს მედიაციის მეშვეობით დავის გადაწყვეტას, შემდგომში თანხმდებიან მხარეები რომ დავა გადაწყვიტონ მედიაციის მეშვეობით და სასამართლო კანონის საფუძველზე ადგენს სავალდებულო მედიაციას ან ურჩევს მხარეებს რომ დავა გადაწყვიტონ მედიაციით.
5. მედიატორის შერჩევის დროს საჭიროა? - მოკლე სამართლებრივი პოზიციები ასევე საჭიროა ერთი ორი ან სამი მედიატორი, აუციოებელია თავიდანვე მიეწოდოს ინფორმაცია კონფიდენციალური ინფორმაციის შესახებ
ქალთას საკითზხე ი
1. სექსუალური შევიწროების დაცვის მექანიზმები საჯარო და კერძო სივრცეში+
სექსუალური შევიწროება შეიძლება ხდებოდეს როგორც საჯარო სივრცეში,ისე სამუშაო ადგილას, სერვისის მიწოდების დროს.
საჯარო სივრცეში სექსუალური შევიწროების ჩადენისას სამართლადარღვევათა ოქმებს ადგენენ შ.ს.ს უფლებამოსილი პირები,შემდეგ მასალები იგზავნება საქალაქო/რაიონული სასამაღტლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიას,რომელიც 7 დღის ვადაში განიხილავს.საქმის განხილვისას ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემული პირის დასრება სავალდებულოა.თუ თავს აარიდებს,იძულებით იქნება მოყვანილი.
სექსუალური შევიწროება სამუშაო/დასაქმების ადგილას-საქართველოს შრომის კოდექსის მიზნებისთვის დისკრიმინაციად განიხილება განზრახ ან გაუფრთხილებლობით პირის განსხვავება ან გამორიცხვა ან მისთვის უპირატესობის მინიჭება სხვადასხვა ნიშნის მიხედვით.
დამსაქმებელს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს,თუ მისთვის ცნობილი გახდა შევიწროების ან/და სექსუალური შევიწროების ფაქტი და მან ამ ფაქტის შესახებ არ შეატყობინა შრომის ინსპექციას ან/და არ მიიღო შესაბამისი ზომები აღნიშნული ქმედების აღსაკვეთათ.
დასაქმების ადგილად ითვლება სამუშაოს შესრულების ძირითადი ადგილი,მივლინება,შესვენება ან სამუშაოსთან შემხებლობაში მყოფი ნებისმიერი კომუნიკაცია.
სამუშაო ადგილას სექსუალური შევიწროების ორი ძირიტადი სახე არსებობს:1)Quid Pro Quo ანუ მომსახურება მომსახურების სანაცვლოდ,რომელიც ითვალისწინებს სექსუალური ხასიათის მოთხოვნის არსებობას ქმედებაში და მიზნად ისახავს ზემოქმედების მოხდენას ადამიანის სამსახურსა და კარიერულ წინსვლაზე. 2)მტრული სამუშაო გარემო,რაც სამუსაო ადგილზე დამაშინებელი და შეურაცხმყოფელი პირობების შექმნას ნიშნავს.
სექსუალური ხაისათის ქცევა არასასურველია თუ მას დაქვემდებარებული სუბიექტი მიიჩნევს არასასურველად.
კერძო სივრცეში (მაგ,სამუშაო ადგილზე ან პროფესიულ ურთიერთობებში) სექსუალური შევიზროებისას რეაგირების სამაღტლებრივი მექანიზმები: სახალხო დამცველი,სასამაღთლო,შიდა გასაჩივრების/რეგულირების მექანიზმი.
სასამართლოსთვის სარჩელით მიმართვა შესაძლებელია 1 წლის განმავლობაში მას შემდეგ რაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო იმ გარემოების შესახებ,რომელიც მას დისკრიმინაციულად მიაჩნია. მსხვერპლს უფლება აქვს იმაღტოს სასამართლოს სარჩელით მაშინაც,თუ უკვე დასრულებულია შრომითი ურთიერთობა,რომლის დროსაც მის მიმართ დისკრიმინაციული ქმედება განხორციელდა.
თუ სექსუალურ შევიწროებას აქვს განგრძობადი ხასიათი,ხანდაზმულობის ვადა ათვლილი უნდა იქნეს ბოლო ქმედების განხორციელების მომენტიდან.
სასამაღთლო სარჩელის შეტანიდან 3 დღის ვადაში იხილავს მისი წარმოებაში მიღების საკითხს.ხარვეზის შემთხვევაში მოსარჩელეს მის აღმოსაფხვრელად აქვს ვადა არანაკლებ 3 დღისა. თუ ხარვეზი არ აღმოიფხვრა სასამაღთლოს გამოაქვს განჩინება სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის შესახებ და სარჩელსა და თანდართულ დოკუმენტებს უბრუნებს მოსარჩელეს. უარის თქმის შესახებ განჩინება შეიძლება გასაჩივრდეს კერძოსაჩივრით სააპელაციო სასამაღთლოში მისი გაცნობიდან 3 დღის ვადაში.თუ კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა,სააპელაციო სასამაღთლო საქმეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს უბრუნებს.
თუ მოსამართლემ სავარაუდო მსხვერპლის სარჩელი მიიღო წარმოებაში,სარჩელი და თანდართული დოკუმენტების ასლები ეგზავნება მოპასუხეს(შემავიწროებელს) და მას შესაგებლის წარსადგენად აქვს 10 დღე.
,,დისკრიმიცაიის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ’’ საქ.კან.მე-6 მუხ. პირველი ნაწილის თანახმად დისკრიმინაციის აღმოფცვრისა და თანასწორობის უზრუნველყოფაზე ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს სახალხო დამცველი
სახალხო დამცველის ხანდაზმულობის ვადები განსაზღვრული არ არის.
დისკრიმინაციული,სექსუალური შევიზროების ფაქტის დაგდენის შემთხვევასი სახ.დამ.შემავიწროებელს მიმართავს რეკომენდაციით,რომელიც შეიძლება მოიცავდეს:1)სექსუალური შევიწროების შეწყვეტას ან/და მომავალში სექსუალური შევიზროების თავიდან აცილებას 2)იმ შემტხვევაში,თუ რეკომენდაციის ადრესატია ორგანიზაცია/დაწესებულება-სექსუალური შევიზრობის პრევენციის/რეაგირების შიდა მექანიზმის დოკუმენტის შემუშავებას.
რეკომენდაციის განხილვიდან 20 დღის ვადაში პირმა სახ.დამ-ს უნდა აცნობოს განხილვის შედეგები წერილობით.თუ მას არ ეცნობა ამის შესახებ სახ.დამ. უფლებამოსილია;1)როგორც დაინტერესებულმა პირმა, მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ან ქმედების განხორციელება. 2)როგორც მოსარჩელემ სარჩელით მიმართოს სასამართლოს .ეს შესაძლებლობა არ მოქმედებს მაშინ,როდესაც ამ რეკომენდაციის ადრესატი ფიზიკური პირია.
ასეევე ,მსხვერპლს შეუძლია გამოიყენოს შიდა გასაჩივრების/რეგულირების მექანიზმი და ფაქტზე განცხადებით/საჩივრით მიმართოს მის ორგანიზაციაში/უწყებაში არსებულ შესაბამის ორგანოს/პირს.
საქ.სახ.დამ. აჩერებს საქმის წარმოებას თუ სავარაუდო დისკრიმინაციის იმავე ფაქტის გამო ა)დავას სასამაღთლო განიხილავს ბ)მიმდინარეობს ადმინისტრაციული წარმოება გ)მიმდ.სისხლ.სამ.დევნა.
საქ.სახ.დამ. წყვეტს საქმის წარმოებას თუ სავარაუდო დისკრიმინაციის იმავე ფაქტის გამო:ა)არსებობს სასამართლო გადაწყვეტილება ბ)განცხადების/საჩივრის განხილვის შედეგად არ დადასტურდა.
2.ოჯახში ძალადობა,ფაზები,მახასიათებლები,ბორბალი.+
ოჯახში ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული და გავრცელებული ძალადობაა,რომელსაც აქვს განგრობადი და ფარული ხასიათი.
ოჯახში ძალადობა გულისხმობს ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის კონსტიტუციური უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევას უგულებელყოფით ან/და ფიზიკური,ფსიქოლოგიური,ეკონომიკური,სექსუალური ძალადობით ან იძულებით.
მისი მახასიათებლებია:
1.ოჯახში ძალადობა ხდბა სხვადასხვა ფორმით ერთმანეთთან დაკავშირებულ პირებს-ოჯახის წევრებს-შორის.
2.ოჯახში ძალადობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ ერთჯერადი აქტით, რადგან მას ახასიათებს განმეორებითობა და ზრდის ტენდეცია,
3..ოჯახის ძალადობას ახასიათებს ძალთა ასიმეტრია -ეს ნიშნავს ერთ მხარეს ამშემთხვევაში მოძალადეს აქვს მატერიალური, ფიზიკური ანსხვა უპირატესობა და ამით აიძულებს მეორე მხარებს ანუ მსხვერპლს დაემორჩილოს მას.
4.ოჯახში ძალადობა უაროფით გავლენას ახდენს არამარტო მსხვერპლზე არამედ ოჯახის სხვა წევრზე განსაუთრებით არასრულწლოვანზე
5.ოჯახში ძალადობის შედეგად დაზარალებულთა უმეტესობა არის ქალი,რაც ნიშნავს,რომ ოჯახში ძალადობა განსაკუთრებით უარყოფიტ გავლენას ახდენს ქალებზე
მოძალადის დამახასიათებელი თვისებებია:
1.მანიპულაცია (ეს იქნება ბავშვით, საცხოვრებელი ადგილით,ფულით)
2.მსხვერპლის დამცირება
3.წარმოჩენა საკუთარი თავის ისე თითქოს იძულებულს ხდიან მიმართოს ძალადობას.
მსხვერპლის დამახასიათებელი თვისებებია:
1.დაბალი თვითშეფასება
2.სოციალური იზოლაცია
3.დეპრესიულობა
4.რწმენა რომ მოძალადე გამოსწორდება
5.საკუთარი თავის დადანაშაულება
როგორია ძალადობის ფაზები ? ძალადობის მახასიათებლები,?
ძალადობის ციკლის თეორია იყოფა სამ ფაზად:
1 ფაზა - გულისხმობს დაძაბულობის ზრდას,რომელიც ხასიათდება პიროვნებებს შორის დაძბულობის გამწვავებით.ამდროს პოტენციური მსხვერპლი ცდილობს პოტენციური მოძალადის დამშვიდებას,რათა თავიდან აიცილოს ინციდენტი,ეს ფაზა შეიძლება გაგრძელდეს თვეებისა და წლების განმავლობაში.
2.ფაზა- ძალადობის სერიოზული ინციდენტი -რომელიც შეიძლება გაგრძელდეს 2-24 საათის განმავლობაში.ამ ეტაპზე სხვერპლს აღარ შეუძლია ზემომეება მოახდინოს არსებულ სიტუაციაზე ისღა დარჩენია სხვადასხვა მიმართოს დახმარებასა და დაცვის საშვალებებს.
3 ფაზა -თაფლობის თვე ძალოადობის სერიოზული ინციდენტის მერე მოძალადე ითხოვს პატიებას და ცდილობს მსხვერპლთან შერიგებას,ამდროს ხშირად მსხვერპლსაც უჩნდება ილუზია რო მოძალადე შეიცვლება, მომავალში აღარ განმეორდება ძალადობა,მაგრამ დროის გასვლის მერე ძალადობის ინტენსივობა ანუ სიხშირე იზრდება და ხარისხიანი მატულობს,ამიტომაცა ძალადობის ეს მოდელი წრიული ფორმის ვიზუალი არის გამოსახული მას ძალადობის ბორბალს უწოდებენ, ეს იმას ნიშნავს რომ მესამე ფაზის მერე ისევ ტავიდან იწყება ყველა ეტაპის გავლა,დროის გავლასთან ერთად ძალადობის ფორმა უფრო მძიმე ფორმებს იღებს ხოლო ფაზებს შორის პერიოდი სულ უფრო მცირდება.
3.126 პრიმა +
სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე პრიმა მუხლის მიხედვით, ოჯახში ძალადობა არის ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის მიმართ განხორციელებული ძალადობა, სისტემატური შეურაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, რასაც არ მოჰყოლია სისხლის სამაღლის კოდექსის 117,118 ან 120-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგი.
აღნიშნული მუხლი აერთიანებს ორ ქმედებას-ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ძალადობას.დეფინიციაში მითითებულ სიტყვა ,,ძალადობაში“ უნდა მოვიაზროთ მხოლოდ ფიზიკური ძალადობა,რომელიც შეიძლება გამოიხატოს ცემაში ან სხვაგვარ ძალადობაში,ხოლო სისტემატური შეურაცხყოფა,შანტაჟი ან დამცირება ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმებზე მიუთითებს.
აღსანიშნავია,რომ სისხლის სამართლის კოდექსის 126 პრიმა მუხლით კვალიფიკაციისთვის საკმარისია ფიზიკურ ზალადობას ერთჯერადი ხასიათი ჰქონდეს,ხოლო ფსიქოლოგიურ ძალადობას დანაშაულად კვალიფიკაციისთვის სჭირდება სისტემატიურობა და მისი ერთჯერადად განხორციელება ვერ მოგვცემს დანაშაულის შემადგენლობას.შესაბამისად,ამ შემთხვევაში ტერმინი ,,სისტემატურობა’’ მხოლოდ ფსიქოლოგიური ძალადობის(შეურაცხყოფა,სანტაჯი ან დამცირება) მახასიათებელია და კანონი არ უნდა იქნეს იმგავარად გაგებული,რომ სსკ-ის 126 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ძალადობა მოიცავს როგორც ერთეჯარადა განხორციელებულ ქმედებას ისე სისტემატურ ძალადობასაც.ასევე, სისხლის სამართლის კოდექსის 126 მუხლის 12 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაული თავისი ხასიათისა და საშიშროების (სსკ-ის 1261 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულისგან განსხვავებით,სსკ-ის 126 12 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება დასჯადია იმ შემტხვევაშიც თუ სისტემატურმა ცემამ ან ძალადობამ გამოიწვია ჯანმრთელობის მსუბუქი ხარისხის დაზიანება) გათვალისწინებით უფრო მკაცრ სასჯელს ითვალისწინებს ვიდრე სსკ-ის 1261 მუხლის პირველი ნაწილით გატვალისწინებული დანაშაული,რაც დამატებითი არგუმენტია იმისა რომ სსკ-ის 1261 მუხლში მითითებული ძალადობა არ მოიცავს სისტემატურ ძალადობასაც.
ოჯახური ძალადობის მიზნებისთვის 126-ე მუხლს ვიყენებთ მაშინ,როდესაც ფიზიკურ ძალადობას აქვს სისტემატური ხასიათი.სსკ-ს 126-ე მუხლის თანახმად დასჯად ქმედებას წარმოადგენს ცემა ან სხვაგვარი ძალადობა,რომელმაც დაზარალებულისთვის ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია,მაგრამა არ აღმოცენდა 120 მუხლით გათვალისიწნებული შედეგი.ამ შემტხვევაში ქმედება ხორციელდება იმ პირებს შორის,რომლებიც არ არიან ოჯახის წევრები,შესაბამისად თუ ოჯახის ერთი წევრი მეორეზე სისტემატურად ძალადობს ფიზიკურად კვალიფიკაცია მოხდება 11 პრიმა - 126 1 ‘ 2 ნაწილით.
126 პრიმა არის ერთჯერადი ფიზიკური ძალადობა და სისტემატური ფსიქოლოგიური.
126 არის მრავალჯერადი ძალადობა,ოჯახში ძალადობის დროს 11 პრიმა.
4.ბორბალი.+(2)
5.ძალადობის ფორმები.+
1..ფიზიკური ძალადობა - ეს არის ცემა, წამება,ჯამრთელობის დაზიანება,თავისუფლების უკანონო აღკვეთა ან სხვა ისეთი მოქმედება რომელიც იწვევს ფიზიკურ ტკივილს ან ტანჯვას,რომელიც იწვევს მსხვერპლის ჯამრთელობის დაზიანებას ან სიკვდილს.
2.ფსიქოლოგიური ძალადობა -შეურაცხყოფა,შანტაჟI,დამცირება,მუქარა ან სხვა ისეთი მოქმედება რომელიც იწვევს ადამიანის პატივისა და ღირსების შელახვას.
ფსიქოლოგიური ძალადობა მიეკუთვნება ძალადობის ისეთ ფორმას,რომელიც მიმართულია იმ მიზნისკენ რომ მსხვერპლმა დაკარგოს სკაუთარი თავის რწმენა,დაეჭვდეს საკუტარ ინტელექტუალურ შესაძლებლობებში,დაკაროს ან ეჭვი შეიტანოს რეალობის ადექვატურად აღქმის შესაძლებლობაში.
ფსიქოლოგიური ძალადობის ძირითადი ნიშნები ვლინდება დაცინვაში,ცინიკურ ან დამამცირებელ შენიშვნებში,მუქარაში,იზოლირებაში,დაშინებაში.მსხვერპლის საჯარო შეურაცხყოფა.
3.იძულება - ადამიანის ფიზიკური თუ ფსიქოლოგიური იძულება შეასრულოს ან არშეასრულოს მოქმედება რომლის განხორციელება ან რომლისგან თავის შეკავება თავისი უფლებაა, ანდა საკუთარ თავზე განიცადოს თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო მოქმედება.
5.სექსუალური ძალადობა-სქესობრივი კავშირი ძალადობით,ძალადობის მუქარით ან მსხვერპლის უმწეო მდგომარეობის გამოყენებით,აგრეთვე სქესობრივი კავშირი ან სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი მოქმედება ან გარყვნილი ქმედება არასრულწლოვნის მიმართ.
5.ეკონომიკური ძალადობა -ქმედება რომელიც იწვევს ,საკვებით,საცხოვრებელი ადგილის,ნორმალური განვითარების,ან სხვა პირობებით უზრუნველყოფით,საკუთრებისა და შრომის განხორციელების ასევე თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაკარგვით და კუთვნილი წილის სარგებლობის უფლების შეზღუდვას,
6.არასრულწლოვანის კანონიერი ინტერესების უგულვებელყოფა -მშობელის ან მშობლების, კანონიერი წარმომადგენლის,ან სხვა პასუხისმგებელის პირის მხრიდან არასრულწლოვანის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური საჭიროების დაუკმაყოფილებლობა,საფრთხისგან დაუცველობა,საბაზისო განათლების უფლების შეზღუდვა,დაბადების რეგისტრაციის,სამედიცინო ან სხვა სარგებლობის უფლების შეზღუდვა,
6. .ელექტრონული ზედამხედველობა
ელექტრონული ზედამხედველობა არის შემაკავებელი ორდერის აღსრულების ინსტრუმენტი,რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია მოძალადის კონტროლი მის მიერ მსხვერპლთან მიახლოების თავიდან ასაცილებლად. პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს შეუძლია შემაკავებელი ორდერის გამოცემასთან ერთად,რომლის მეშვეობითაც მოძალადეს ეკრძალება მსხვერპლთან მიახლოება,ასევე დააწესოს ელექტრონული ზედამხევდელობა. ელ.ზედამხედველობა შეიძლება დაწესდეს შემაკავებელი ორდერის გამოცემისას,ასევე ორდერის მოქმედების პერიოდში ნებისმიერ დროს და ხორციელდება არაუმეტეს შემაკავებელი ორდერის მოქმედების ვადით,ანუ მაქსიმუმ 30 დღის განმავლობაში.შესაძლეებლია უფრი ნაკლები ვადითაც.
მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება დასაშვებია განსაკუთრებულ შემთხვევაში,თუ არსებობს მოძალადის მხრიდან ძალადობის განმეორების რეალური საფრთხე. პოლიციის უფლებამოსიი პირი აღნიშნულს აფასებს შემაკავებელი ორდერის ოქმით განსაზღვრული რისკების შეფასების კიტხვარის მიხედვით.აღნიშნულის შეფასებისას გასათვალისიწნებელია შემდეგი გარემოებები- მოძალადისადმი წარსულში შემაკავებელი/დამცავი ორდერის დარღვევის ფაქტი,მოძალადის მხრიდან ძალადობის ან მუქარის განხორციელების ფაქტი,ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების ფაქტი და სხვა.
მოძალადის მიმართ ელ.ზედამხედველობის დაწესების მოტხოვნის უფლება აქვს მსხვერპლს,მისი ოჯახის წევრს,მსხვერპლის თანხმობით სოციალურ მუშაკს ან პირს რომელიც მსხვერპლს უწევს სამედიცინი,იურიდიულ ან ფსიქოლოგიურ დახმარებას.არასრულქლოვნის მიმართ ძალადობის შემტხვევაში-მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს.აუცილებებლია მსხვერპლის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობა.
ოქმში ელ.ზედამხევდელობასთან დაკავშირებით არის სსულ 7 კიტხვა.აქედან 5 კითხვა არის მაღალი რისკის რომელიც ფასდება 5 ქულით, და ორი საშუალო რისკის შეკითხვა,რომელიც ფასდება 3 ქულით. მოძალადის მიმართ ელ.ზედამხედველობა სავალდებულოა თუ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 15 ან მეტი და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას. თუ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 10-15 და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას ასეთ დროს პოლიციელი თავად წყვიტავს.10 ქულაზე ნაკლების შემტხვევაში ელ.ზედ. არ განხორციელდება. ელ.ზედ.გამოცემის შესახებ ოქმი დასამტკიცებლად წარედგინება სასამართლოს 24 საათის განმავლობაში. წარუდგენლობის ან სასამართლოს მიერ უარის თქმის შემტხვევაში ელ.ზედამხედველობის ღონისძიება უნდა შეწყდეს.
ელ.ზედ. განხორციელების შესახებ ოქმის შედგენაზე უფლებამოსილ პირებს წარმოადგენენ:ა) ოცეულის მეთაური,ატეულის მეთაური,პატრულ ინსპექტორი. ბ) უბნის უფროსი ინსპექტორ გამომძიებელი, უბნის ინსპექტორ-გამომძიებელი,მართლწესრიგის უფროსი ოფიცერი,მართლწესრიგის ოფიცერი,დეტექტივ-გამომძიებელი,დექტექტივის თანაშემწე-გამომძიებელი,უფროსი დეტექტივი,დეტექტივი,უფროსი გამომძიებელი,გამომძიებელი.
ოქმს ხელს აწერს უფლებამოსილი პირი,მსხვერპლი და მოძალადე,ან მხოლოდ უფლებამოსილი პირი. ელ.ზედ.განხორციელების შესახებ ოქმის ერთი ეგზემპლარი რცება მის გამომცემ ორგანოში,ერთი გამოცემიდან 24 სტსი წარედგინება სასამართლოს.
ოქმის ასლი ეგზავნება: 1)შსს შესაბამისი ტერიტორიული ორგანოს საუბნო სამსახურს მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით.2)შსს-ს შესაბამის სტრუქტურულ დანაყოფს. 3)112-ს.
სასამართლოს მიერ მირებული გადაწყვეტილება მოძალადის მიმართ ელ.ზედ.განხორციელების შესახებ შეიძლება აგსაჩივრდეს სააპელაციო სასამართლოში,დასაბუთბეული გადაწყვეტილების მხარისათვის ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში.სააპელალციო სასამართლო საჩიართან დაკავშირებით გადაწყვეტილებას იღებს საჩივრის წარდგენიდან 7 დღის ვადაში. სააპელ.სასამ.გადაყწვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
ელ.სამაჯური (გადამცემი) ემაგრება მოძალადეს ქვედა კიდურზე ან ობიექტური მიზეზის არსებობისას მაჯაზე. იგი მოძალადეს განგაშის სიგნალის მეშვეობით ატყობინებს მსხვერპლთან მიახლოებას . მიმღები აპარატი მსხვერპლს ატყობინებს მოძალადის მიახლოებას.მოძალადე და მსხვერპლი ვალდებულია დაიცვას მოწყობილობა და მისი გაუმართაობის შემტხვევაში შეატყობინოს მონიტორინგის ცენტრს.. არ უნდა დატოვოს საქართველოს ტერიტორია ელ.სამაჯურთან ერთად.უფლებამოსილ ორგანოს უნდა შეატყობინოს საზღვრის დატივების შესახებ არანაკლებ 48 საათიტ ადრე. 12 საათით ადრე უნდა გადასცეს თერიტორიულ ორგანოს აპარატი.
ექსპლუატაციის წესი: შეინარჩუნოს აპარატი დამუხტულ მდგომარეობაში,მუდმივად თან იქონიო აპარატი,არ დაახშოს განზრახ GPSზონა.
ელ.ზედამხედველობა მოიცავს ორ გეოგრაფიულ ზონას -საგანგაშო ზონა მსხვერპლის ადგილსამყოფელიდან 100 მეტრის რადიუსი. და ბუფერული ზონა საგანგაშო ზონის ირგვლივ არსებული 500 მეტრიანი რადიუსი. თითოეული იყოფა სტატიკურ და დინამიკურ ზონებად. სტატიკური-წინასწარი განსაზღვრულია ადგილმდებარეობები. დინამიკური- ვერ განვსაზღვრავთ,შესაძლოა შემტხვევით აღმოჩნდნენ ერთი და იმავე ტერიტორიაზე. თუმცა მონიტორინგი ატყობინებს ამის შესხებდ ა მოუწოდებს მოძალადეს ტერიტორიის დატოვებისკენ. წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ეკისრება სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისიწნებული პასუხისმგებლობა.
ელ.ზედამხევდელობა ჩერდება - მსხვერპლის ან მოძალადის მიერ საქართველოს ტერიტორიის დატოვებისას,მოძალადის ან მსხვერპლის დაკვებისას, ადმინისტრაციული პატიმრობის შეფარდებისას,აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის გამოყენებისას,.
ელ.ზედამხედველობის ვადის შეჩერება არ იწვევს შემაკავებელი ორდერის ვადის შეცერებას.
ელ.ზედამხედველობა წყდება:ელ ზედ.ვადის გასვლისას,მოძალადის ან მსხვერპლის გარდაცვალებისას,შემკავაბელი ორდერის გაუქმებისას.
ელ.ზედამხედველობა სასამართოსთVის მიმართVის გზით ვადამდე შეიძლება გაუქმდეს: მოძალადის მძიმე ავადმყოფობის გამო და თუ მსხვერპლი თავად მიმართავს გაუქმების თაობაზე.
რომელიმე გარემოებისას 24 საატის გნამვალობაში პოლიცია მიმართავს სასამართლოს ელ.ზედ.გაუქმების თხოვნით. სასამაღთლო 24 საათის განმავლობაში იღებს გადაწყვეტილებას.
7.ბავშვთა დაცვის რეფერირების სისტემა და პროცედურა.
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) სისტემა მოიცავს: 1. ძალადობის მსხვერპლი ბავშვის გამოვლენას 2.ბავშვის მდგომარეობის შეფასებას. 3.ბავშვზე ძალადობის შემტხვევის შესახებ შესაბამისი ორგანოების ინფორმირებას. 4.საჭიროების შემტხვევაში,ბავშვის განცალკევებასა და განთავსებას ბავშვთა სათანადო სპეციალიზებულ დაწესებულებაში/თავშესაფარში/მინდობით აღზრდაში,რომელიც ხელს შეუუწყობს მის უსაფღტხოებასა და რეაბილიტაციას. 5. ძალადობის შემტხვევაზე ზედამხედველობას.
არასრულწლოვნის მიმართ ოჯახში ძალადობის ფაქტის გამოვლენის და მასზე რეაგირების მიზნით შესაბამისი ორგანოებისათVის მიმართვის ვალდებულება აკისრიათ სამედიცინო დაწესებულებებს,სასწავლო და სააღმზრდელო დაწესებულებებს,მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს და მათ უფლებამოსილ ტანამშრომელებს,აგრეთვე ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) პროცედურებში ჩართულ სხვა შესაბამის დაწესებულებებსა და მათ უფლებამოსილ თანამშრომლებს.
ღნიშნული დაწესებულების წარმომადგენლები ვალდებულნი არიან,კომპეტენციის ფარგლებში, ბავშვზე ძალადობის ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში , ადგილზე გადაამოწმონ ბავშვზე ძალადობასთან დააკავშირბეული გადაუდებელი შემტხვევა,მოახდინონ ბავშვზე განხორციელებული ძალადობის საფუძვლიანი ეჭვის იდენტიფიკაცია და აწარმოონ შემთვხვევის მართვა.
ბავშვზე სავარაუდოდ განხორციელებულ ძალადობაზე შესაძლოა მიუთითბედეს ქვემოთ ჩამოთVლილი ერთი ან რამდეიმე გარემოება: ბავშვის სეულზე დაზიანების ნიშნების არსებობა,ბავშვი იქცევა საეჭვოდ(ეშინია,არ უნდა სახლში წასვლა), ბავშვი არ დადის ან/და არარეგულარულად დადის საგანმანათლებლო ან/და სკოლისგარეშე სახელოვნებო ან/და სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებაში,ბავშვი მოუცლელია, ბავშვი გამოყენებულია ან ჩაბმულია მისი სასაკისთვის შეუფერებელ სამუშაოში,ბავშვი მუდმივად გადაადგილდება უცხო პირებთან ერთად.
რეფერირების პროცედურებში ჩართული თითოეული სუბიექტი უფლებამოსილია ეჭვის გაჩენის შემტხვევაში ადგილზე გაანალიზოს შემტხვევა და საფუძვლიანი ეჭვის არსებობისას დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს სსიპ სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა,დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოსა და პოლიციის ინფორმირება.
რეფერირების პროცედურა ერთმანეტისგან განასხვავებს ბავშვზე ძალადობის ეჭვს და საფუძვლიან ეჭვს და შესაბამის უწყებას მხოლოდ მაშინ აკსრებს სააგენტოსა დ აპოლიციაში შეტყობინების გაგზავნის ვალდებულებას,როდესაც შემთხვევის შესწავლის პროცესში წარმოიშობა საფუძვლიანი ეჭვი იმის თაობაზე როომ ბავშვი არის ძალადობის მსხვერპლი. საფუძვლიანი ეჭვი შესაძლოა წარმოიშვას თუ არსებობს შემდეგი გარემოებები: ბავშვის განცხადება რომ მასზე ხორციელდება ან განხორციელდა ძალადობა,მოწმის განცხადება რომ იგი შეეესწრო ფაქტს, მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის ან სხვა პასუხისმგებელი პირის არაადეკვატური ქცევა.
რეფერირების პროცედურაშუ ჩართული უფლებამოსილი პირები,პოლიციის გარდა,ბავშვზე ძალადობის საფუძვლიანი ეჭვის არსებობისას,ვალდებულნი არიან შეავსონ ბავშვთა დაცვის მიმართვის ბარათი,რომელიც ეგზავნება სააგენტოს შესაბამის ტერიტორიულ ერთეულს ფოსტით,ფაქსით ან,არსებობის შემტხვევაში,შესაბამისი ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის სისტემით,ხოლო გადაუდებელ შემტხვევაში აღნიშნული უწყების წარმომადგენლები ვალდებულნი არიან,ბავშვზე ძალადობის შესახებ ინფორმაცია დაუყოვნებლივ აცნობონ პოლიციას,გამოიძახონ სასწრაფო სამედიცინო დახმარებსი ბრიგადა და სააგენტოს შეატყობინონ ცხელი ხაზის მეშვეობით ან/და წერილობითი ფორმით.
ბავშვის მიმართ შესაძლო ძლადობის გამოვლენის შემდეგ მნიშვნელოვანია შემთხვევის სიღრმისეული შესწავლა სავარაუდო მსხვერპლ ბავშვთან გასაუბრბეისა და სხვა მტკიცებულებების მოპოვების გზით,პროცესში წამყვანი როლი პოლიციასა და სააგენტოს ეკისრება.
პოლიციმიერ სააგენტოსთვის გადაცემული ინფორმაცია უნდა შეიცავდეს: ა)პოლიციის სახელს გვარს და თანამდებობას ბ)ბავშვის სახელს,გვარს,ასაკს,სქესს,მისამართს,შემტხვევის ადგილს გ)ზალადობის თაობაზე საფუძვლიანი ეჭვის ან ძალადობის ფაქტის მოკლე აღწერას დ)პოლიციის მიერ ჩატარებული ქმედებების ჩამონათვალს.
პოლიციამ საწიროების შემთხვევაში უნდ აგამოიძახოს სასწრაფო. სათანადო საფუძვლების არსებობისას უნდ აგამოწეროს შემაკავებელი ორდერი და აუცილებლობის შემტხვევაში უზრუნველყოოს ბავშვის უსაფრთხო გარემოში გადაყვანა მართო ან მშობელთან/კანონიერ წარმომადგენელთან ერთად.
სააგენტო,ბავშვზე განხორციელებული ძალადობის ან ძალაოდბის ეჭვის შემთXვევაში,საქმის განხილვას იწყებს სააგენტოში შესული წერილობითი,სატელეფონო ან/და სხვა საკომუნიკაციო შეტყობინების საფუძველზე,როდესაც მოქმედებს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და შიდა ინსტურქციის შესაბამისად.
თუ ბავშვთან ვიზიტის დროს სოციალური მუშაკის შეფასების შედეგად დაადგინა,რომ საქმე ეხება გადაუდებელ შემტხვევას,იგი დაუყოვნებლივ მიმართავს პოლიციას და იძახებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ბრიგადას.
ბავშვის ინდივიდუალური განვითარების გეგმის შესრულებაზზე მონიტორინგს და ბავშვის მდგომარეობის ზედამხედველობას ახორცილეებს საგენტო. ზეამხედველობის პროცესში ერტვებიან რეფერირების პროცედურებში ცართული სუბიექტებიც,მათი კომპეტენციის და უფლებამოსილების ფარგლებში.
8.შემაკავებელი და დამცავი ორდერების მიზანი,დანიშნულება,სათანადო სუბიექტები და მათი განსხვავება.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერები გამოიყენება როგორც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი მექანიზმები. ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის ფაქტზე ოპერატიული რეაგირებისათვის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მსხვერპლის დაცვისა და მოძალადის გარკვეული მოქმედებების შეზღუდვის უზრუნველსაყოფად შესაძლებელია,დროებითი ღონისძიების სახით,გამოიცეს შემაკავებელი ან დამცავი ორდერი.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერის მეშვეობიტ ხდება ძალადობის რომელიმე ფორმაზე რეაგირება და მოძალადისათვის შესაბამისი ვალდებულებების/სანქციების დაწესება. მისი მიზანია, მსხვერპლისათვის სერიოზული საფრთხის თავიდან ასაცილებლად,მოძალადეს დაუწესოს გარკვეული შეზღუდვები და აკრძალვები,თუ ამ უკანასკნელის მიერ განხორციელებული ქმედება და საქმის გარემოებები ძალადობის განმეორების ან/და გაზრდის მარალ რისკზე მიუთითებს.შესაძლოა,მოძალადეს შეეზღუდოს საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული რიგი უფლებები,მათ შორის,პოლიციელი უფლებამოსილია,დამცავი ან შემაკავბებელი ორდერი სშესაბამისად მოძალადე განარიდოს მსხვერპლის საცხოვრბეელ ადგილს იმ შემტხვევაშიც,თუ ეს ადგილი მოძალადის საკუთრებაა.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერი გამოიყენება ერთი და იმავე მიზნითა და დანიშნულებით.ძირითადად ეს ორი ინსტრმენტი ერთმანეთის მსგავსია თუმცა მათ შორის მაინც არის რამდენიმე განსხვავება. ორივე მექანიზმის შემუშავებით კანონმდებელმა მსხვერპლს მისცა არჩევანის შესაძლებლობა . იმ შემტხვევაში,თუ მას არ სურს,მიმართოს პოლიციას,შეუძლია,შემაკავებელი ორდერის მსგავსი შეზღუდვების დაწესების ინიციატივით მიმართოს სასამართლოს და მოიტხოვოს დამცავი ორდერის გამოცემა. აღსანიშნავია,რომ შემაკავებელი ორდერი უფრო ოპერატიული მექანიზმია და დიდი დრო არ სჭირდება მის გამოცემას.განსხვავებით დამცავი ორდერისგან,რომლის გამოცემის საკიტხის გადასაწყვეტად სასამართლოს 10 დღიანი ვადა აქვს დაწესებული.ზოგიერთ შემტხვევაში მყისიერი საფრთხის არსებობისას,მიზანშეწონილია,მსხვერპლმა დაუყოვნებლივ მიმართოს პოლიციას და მოითხოვოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემა,რადგან შესაძლოა,რამდნეიმე წუთით დაგვიანებაც კი ფატალური შედეგით დასრულდეს.
დამცავი ორდერი-1)გამოსცმე სმოსამართლე. 2)გამოიცემა 9 თვემდე ვადით.შესაძლებელია მისი მოქმედების 3 თვემდე ვადით გაგრძელება. 3)საჩივრდება მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში. 4)დამცავი ორდერი უნდა ითვალისწინებდეს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქცევის შეცვლაზე ორინეტირებული სავალდებულო სწავლების კურსის გავლას.
შემაკავებელი ორდერი-1)გამოსცემს პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი 2)გამოიცემა ერთ ტვემდე (30 დღე) ვადით.მისი მოქმედების ვადის გაგრძელება დაუშვებელია. 3)საჩივრდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში,რის შემდეგაც ორდერის გასაჩივრება შესაძლებელია სააპელაციო სასამართლოში. 4)შემაკავებებლი ორდერი ოპერატიულად სავალდებულოდ არ მოიტხოვს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქვცევის შეცვლაზე ორიენტირებული სწავლების კურსის გავლას.
9.დამცავ და შემაკავებელ ორდერზე რა შეზღუდვები და ვალდებულებები შეიძლება დაეკისროს მოძალადეს.
შემაკავებელი ორდერით მოძალადეს შეიძლება დაუწესდეს შემდეგი შეზღუდვები და ვალდებულებები,კერძოდ ,შემაკავებეი ორდერი შეიძლება ითვალისწინებდეს:ა)მოძალადის გარიდებას მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილიდან,მიუხედავად იმისა,მოძალადე სახლის მესაკუთრეა თუ არა.უპირატესობა ენიჭება ადამიანის უსაფრთხოებას და მისი სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვას,ამ მიზნით შესაძლებელიალეგიტიმურად შეიზღუდოს ადამიანის საკუთრები უფლება. ბ)მსხვერპლისა და მასზზე დმაოკიდებული პირის მოძალადისგან გარიდებისა და თავშესაფარში მოტავსების საკიტხს.აღსანისშნავია რომ თავშესაფარში შესაძლოა განთავსდეს არა მხოლოდ მოძალადე არამედ მასზე დამოკიდებული პირი,მიუხედავად იმისა დამოკიდებული პირი უშუალოდ არის თუ არა ძალადობის მსხვერპლი. გ)მოძალადისთვის თანასაკუთრებით ერთპიროვნულად სარგებლობის უფლების აკრძალვას. დ)მოძალადის არასრულწლოვნისგან განცალკევების საკიტხს. ე)მსხვერპლთან,მის სამსახურთან და სხვა იმ ადგილტან,სადაც მსხვერპლი იმყოფება,მოძალადის მიახლოების საკიტხს.ეს ადგილი შეიძლება იყოს ყველა ის ტერიტორია,მათ შორის,საცხოვრებელი ადგილი,სადაც მსხვერპლი დროებით ან მუდმივად იმყოფება. ვ)ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელების საკითხს. ზ)მოძალადისათვის შემაკავებელი ორდერის მოქმედების პერიოდში ამ ორდერით განსაზღვრულ პერიოდში იარაღით სარგებლობის შეზღუდვას ან აკრძალვას,იარაღის შეძენის ნებართვის აკრძალვას. ასევე შესაძლოა მოძალადეს აეკრძალოს მსხვერპლთან ნებისმიერი სახის კომუნიკაცია.
დამცავი ორდერით მოძალადისათვის შეიძლება დაწესდეს შემდეგი შეზღუდვები/ვალდებულებები,ხოლო მსხვერპლის დაცვის მიზნით შესაძლოა გათვალისწინებულ იქნეს შემდეგი საკითხები:1)მსხვერპლის,მასზე დამოკიდებული პირის მოძალადისგან დაცვის ზომები. 2)მსხვერპლის,მასზე დამოკიდებული პირის მოძალადისგან გარიდებისა და მათი თავშესაფარში მოთავსების საკითხები. 3)მოძალადის მსხვერპლის აცხოვრებელი ადგილიდან გარიდების საკითხი. 4)მოძალადის ვალდებულება -არ შეზღუდოს მსხვერპლი , ისარგებლოს პირადი ნივთებით,ავტომანქანით ან სხვა იმ ქონებით,რომელიც აუცილებელია ადამიანის ნორმალური არსებობისთვის. 5)მოძალადისათვის თანასაკუთრებით ერთპიროვნულად სარგებლობის უფლების აკრძალვა. 6) მოძალადის არასრულწლოვნისგან განცალკევების,მასთან შეხვედრისა და ურტიერთობის რეგულირების საკითხი. 7)მოძალადის მსხვერპლტან,მის სამსახურთან და სხვა იმ ადგილებთან,სადაც მსხვერპლი იმყოფება,მიახლოების აკრძალვა. 8)მოძალადისატვის დამცავი ორდერის მოქმედების პერიოდში ან დამცავი ორდერით განსაზღვრულ პერიოდში იარაღით სარგებლობის უფლების შეზღუდვა ან აკრძალვა. 9)მოძალადის მიერ მსხვერპლის მკურნალობის,თავშესაფარში ყოფნის ან სხვა გონივრული ხარჯების ანაზღაურების საკიტხები. 10)მოძალადის დამოკიდებულებებისა და ქცევის კორექციისკენ მიმართული ღონისძიებების განხორციელებასთან დაკავშირბეული სკაითხები. 11)მოძალადის გაფრთხილება დამცავი ორდეერით გატვალისიწნებული მოტხოვნის დარღვევის შემთხვევაში საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ. 12)სხვა საკიტხები,რომელთა გადაწყვეტაც აუცილებელია მსხვერპლის უსაფრთხოებისთვის.
10.შემაკავებელი ორდერის გამოცემის წესი მოძალადის მიერ პენიტენციური დაწესებულების დატოვებისას
მსხვერპლის უსაფრთხოების დაცვის და განმეორებითი ძალადობის პრევენციის მიზნით,კანონმდებლობა ითვალისწინებს დაზარალებულის ინფორმირებას მას შემდეგ,რაც მოძალადე დატოვებს პენიტენციურ დაწესებულებას.ასეთ დროს პოლიციის უფლებამოსილი ტანამშრომელი აფასებს მოძალადის მიერ მსხვერპლის მიმართ შესაძლო ძალადობის განმეორების რისკებს და საკუთარი ინიციატივით იღებს გადაწყვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ.შემაკავებელი ორდერის გამოსაცემად აუცილებელი არ არის ძალადობის ახალი ფაქტის არსებობა და მთავარია იმის შეფასება,რამდენად მაღალია ალბათობა,რომ მოძალადე პენიტენციური დაწესებულების დატოვების შემდეგ კვლავ იძალადებს მსხვერპლზე.
პენიტენციური დაწესებულება ვალდებულია მოძალადის გათავისუფლების,გაქცევის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გაუგზავნოს წერილობითი შეტყობინება შსს-ს. პენიტენციურმა დაწესებულებამ ამის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება უნდა მოახდინოს რამდენიმე კვირით ადრე თუ ამის განსაზღვრა შესაძლებელია. მას შემდეგ რაც შსს მიიღებს ინფორმაციას ამის შესახებ ის ვალდებულია ინფორმაცია მიაწოდოს მსხვერპლს,რის თაობაზეც პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი ადგენს ოქმს. ოქმში ასახული უნდ აიყოს პოლიციის მიერ მსხვერპლთან გასაუბრების შედეგები,კერძოდ მსჯავრდებულისადმი მსხვერპლის დამოკიდებულება,მსხვერპლისადმი მსჯავრდებულის დამოკიდებულება სასჯელის მოხდის პერიოდში და სხვა ინფორმაცია,რომელიც შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს მსხვერპლის მიმართ ძალადობის განმეორების რისკის შესაფასებლად. შსს უფლებამოსილი თანამშრომელი აფასებს მსხვერპლისგან მირებულ ინფორმაციას.რისკის შეფასების პროცესში იგი უფლებამოსილია პენიტენციური დაწესებულებიდან გამოითხოვოს მსჯავრდებულის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში.იმ შემტხვევაში თუ მსხვერპლისგან მიღებული ინფორმაცია და მსჯავრდებულის ინდივიდუალური ანგარიშში ასახული ცნობები იძლევა საკმარის საფუძველს ვარაუდისთვის,რომ მსხვერპლის მიმართ ძალალდობა შეიძლება განმეორდეს,პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი ადგენს პენიტენციური დაწესებულებიდან გათავისუფლებული/გამოსული პირის ადგილსამყოფელს და მისთვის შესაბამისი ახსნა განმარტების ჩამორთმევის შემდეგ იღებს გადაყწვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან მის გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ . შემაკავებებლი ორდერის გამოცემის შემთხვევაში სავალდებულო არ არის მსხვერპლის მხრიდან შესაბამისი მოთხოვნის არსებობა. პოლიცია უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივით გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი თუ არსებობს დაკამრისი საფუძველი ვარადუისთVის რომ შეიძლება დაირღვეს პირის კონსტიტუციური უფლებები და თავისუფლებები უგულებელყოფით ან იძულებით ან/და მის მიმართ ფიზიკური,ფსიქოლოგიური,ეკონომიკური ან/და სექსუალური ძალადობით.
კ ა ზ უ ს ი
1.45 წლის ლელამ იმ მოტივით რომ მისმა 15 წლის შვილმა -ანამ სკოლაში მიიღოდ აბალი შეფასება,ფსიქოლოგიური ძალადობა განახორციელა ბავშვზე.კერძოდ,არასრულწლოვანს მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა.
ანამ პოლიციას მიმართა დასახმარებლად.ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტის რუსთავის საქალაქო სამმართველოს უმცროსი გამომძიებლის მიერ შეფასდა ზალადობის განმეორების რისკები,რა დროსაც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა 3 ერთქულიან შეკითხვაზე.
ვინაიდან ქულათა ჯამმა შეადგინა 3 ქულა,უმცროსი გამომძიებლის მიერ ძალადობის განმეორების რისკად შეფასდა საშუალო რისკი.რის საფუძველზეც გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 30 დღის ვადით. ვინაიდან სკაითხი არასრუწლოვანს შეეხებოდა უმცროსმა გამომძიებელმა შემაკავებელი ორდერი შეადგინა 4 ეგზემპლარად.ერთი გაეგზავნა მეურვეობის და მზრუნველლოსბის ადგილობრივ ორგანოს. მოძალადის მიერ შემაკავებელი ორდერი გასაჩივრდა მისი ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში მის გამომცემ ორგანოში,კერძოდ რუსტვაის საქალაქო სამმართველოში..(დედის ქმედები კავლიფიკაცია არის 126 პრიმა მუხლის 2 ნ. ა ქვეპ. ანუ არასრულწლოვნის მიმართ. სამი ერთ ქულიანი პასუხი არ არის საშუალო რისკი,რადგან საშუალო რისკი არის როდესაც სამქულიან კითხვაზე იქნება დადებითი პასუხი.შესაბამისად არ უნდ აგამოეწერა ორდერი 30 დღის ვადით.უმცროსი გამომძიებელი არა რის კომპეტენტური პირი.4 ეგზემპლარი???? გასაცივრების ვადა სწორია. სამმართველოში არა,სასამართლოში უნდა გასაჩივრდეს.(შემაკავებელი და დამცავი ორდერი ადმინისტრაციული რეაგირების მექანიზმია ამიტომ უნდა გასაჩივრდეს ადმინისტრაციული წესით.))
2.ერთ-ერთ რაიონში მცხოვრებ 15 წლის ანას მამა თითქმის ყოველდღე მოუწოდებს,რომ აუცილებლად უნდა გაჰყვეს ცოლად 20 წლის ჯემალს.
თავიდან ანა მამის მოტხოვნას ყურადღებას არ აქცევდა,თუმცა შემდეგ მამამ კიდევ უფრო ინტენსიურად დაიწყო შვილის შესწუხება.ემუქრებოდა,რომ თუ მის მოთხოვნას არ შეასრულებდა სკოლიდან გამოიყვანდა და სახლში გამოკეტავდა.ასევე,ეუბნებოდა,რომ თუ არ დაქორქინდებოდა მის ოჯახზე ცუდად იალპარაკებდნენ და ,,თითით საჩვენბლები’’ გახდებოდნენ. (11 პრიმა-150 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწ.ა ქვეპ. )
ანამ,მასწავლებლის დახმარებით,პოლიციას შეატყობინა აღნიშნული ფაქტის შესახებ რის გამოც ქორწილი ჩაიშალა. რამდენიმე დღეში,ჯემალიმ,3 მეგობრის დახმარებით,ქორწინების მიზნით მოიტაცა თვაისივე თანასოფლელი 15 წლის გურანდა.(150 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწ ა ქვეპ. 143-ე მუხლის მესამე ნაწ. ა და დ ქვეპ.
3. 2021 წლის25 იანვარს,ძმებს კონფლიქტი მოუვიდათ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით,კერძოდ,გიორგიმ გელა მიატენა სიტყვიერი სეურაცხყოფა და ასევე დაემუქრა სიცოცხლის მოსპობით.
გელა გამოცხადდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს 1.თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის გლდანი-ნაძალადევის სამმართველოში და მოითხოვა შეასაბამისი რეაგირება.ამავე სამმაღთველოს უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა შეაფასა ძალადობის განმეორების რისკები,რის საფუძველზეც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა მხოლოდ ერთქულიან და სამქულიან შეკიტხვებზე.უბნის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ აღნიშნული რისკი შეფასდა ძალადობის განმეორების მაღალ რისკად,რადგან გელამ გასაუბრებისას მიუთითა ,რომ მისი ძმის მხრიდან განხორციელებული მუქარა რეალურად აღიქვა და ავს საფუძვლიანი შიშI იმისა,რომ ამ მუქარის სისრულეში მოიყვანს.
უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით,რომელიც შეადგინა ორ ეგზემპლარად.ერთი ეგზემპლარი გადასცა მსხვერპლს,ხოლო მეორე ეგზემპლარი გაუგზავნა შსს მომსახურბეის სააგენტოს,ვინაიდან მოძალადეს შემაკავებელი ორდერით აეკრძალა იარაღის შეძენის ნებართVის მოპოვება.
უბნის უმცრომს აინსპექტორ-გამომძIებელმა გელა სგანუმარტა,რომ ვინაიდან გამოსცა შემაკავებელი ორდერი,ამაის პარალელურად ვერ დაიწყებდა გამოძიებას,ვინაიდან ერთდორულად შეუძლებელი იყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი და სისხლის-სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენება.
4. 2017 წლის იანვრამდე ნინო ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფებოდა ლევანთან. დაშორების შემდეგ ნინნო საცხოვრებლად გადავიდა მშობლების სახლში.მიუხედავად ამისა,ლევანი ნინოს სთხოვდა შერიგება.წინააღმდეგ შემტხვევაში მათI საერთო შვილის წართმევით ემუქრებოდა.
ნინო მუშაობდა ერთ-ერთ აფთიაქში ფარმაცევტად.2021 წლის 5 იანვარს,ნასვამ მსგომარეობაში მყოფი ლევანი მივიდა ნინოს სამუშაო ადგილას,მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა და დაემუქრა მოკვლით.
ნინომ დარეკა 112ში.საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ რისკების შეფასების შემდეგ,სადაც დაფიქსირდა ძალადობის განმეორების მაღალი რისკი,გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით.
ინსპექტორ-გამომძიებელმა შემაკავებლი ორდერი გამოსცა ორ ეგზემპლარად.იმავე დღესვე შემაკავებელი ორდერის ერთი ეგზემპლარი გადაეცა მოძალადეს,რომელმაც ორდერი 7 დღის ვადაში გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში.
5.30 წლის ნინომ,რომელიც ცხოვრობს 1.თბილისში,გრიბოედოვის ქუჩა 30,განცხადება შეიტანა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში,მისი ყოფილი მეუღლის შალვას მიმართ დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ნინო მოძალადის საცხოვრბეელ და ძალადობის განხორციელების ადგილად მიუთითებდა ქ.ქუთაისს,შესაბამისად,სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით შეიტანა განცხადება ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში.
სასამართლომ წარმოებასი მიიღო ნინოს განცხადება,რომელიც კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 3 დღის ვადაში თანდართულ მასალებთან ერთად გაეგზავნა შალვას,რომლის წინააღმდეგაც იყო განცხადება შეტანილი. 3 დღის ვადის გასვლის შემდეგ,შალვას სასამართლოში რაიმე მტკიცებულება ან დოკუმენტი არ წარუდგენია.
მოსამართლემ ნინოს განცხადების კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 20 დღის გასვლის შემდეგ ჩანიშნა სასამართლო განხილვა და მიიღო გადაწყვეტილება 8 თვის ვადით დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე,რომლის საფუძველზეც მოძალადის მიმართ დააწესა ელექტრონული ზედამხედველობა.საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით უნდა შეეტანა განცხადება ანუ თბილისში.სასამართლოს ვადები არის შეცდომა-3 დღის ნაცვლად 24 საატში უნდა გაეგზვნათ განცხადება და მასალები შალვასთვის.დამცავ ორდერთან ერთად ელექტრონული ზედამხედველობა არ უნდ აგამოეყენებინა სასამართლოს.მისი გამოყენება მხოლოდ შემაკავებელის დროს ხდება და საასამართლოში ცალკე ოქმი მიდის დასამტკიცებლად.)
6.ნინო და ნუკრი იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში.2020 წლის თებერვალში ნინო სტუმრად იმყოფებოდა თავისი მაზლის სოოსს სახლში.სოსოს ცოლს,ციალას და ნინოს ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდათ.კონფლიქტის მიზეზი ძმების ქონება იყო.
თებერვალში ვიზიტის დროს ციალასა და ნინოს შორის კვლავ მოხდა კონფლიქტი,კერძოდ ციალამ ნინოს თაცში ჩაარტყა იატაკის საწმენდი ჯოხი,გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი.ნინო დაემუქრა ქონების გადაწვით.აღნიშნული ხმაურის დროს ოტახიდან გამოვიდა ნინოსა და ციალას დედამთილი,რომელმაც სცადა სიტუაციის განმუხტვა და აიღო თავისი კუთვნილი მობილური პოლიციაში დარეკვის მიზნით.ამის დანახვაზე ნინომ გამოგლიჯა ტელეფონი დედამთილს და დაამტვრია,რომლის ღირებულება 151 ლარი იყო.
საბოლოოდ ნინოსა და ციალას დედამთილმა მაინც მოახერხა პოლიციის გამოძახება,პოლიციის ადგილზე გამოცხადები სშემდეგ საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოწერა შემაკავებელი ორდერი ნინოსა და ციალას მიმართ.ერთი ორდერით მსხვერპლად მიჩნეული იქნა ნინო,მოძალადედ ციალა,ხოლო მეორე შემაკავებელი ორდერით ინსპ.გამომძიებელმა მსხვერპლად სცნო ციალა,მოძალადედ ნინო. შემდეგ,ინსპ.გამომძიებელმა 24 საათის ვადაში მიმართა სასამართლოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.ციალას ქმედება დაკვალიფიცირდება 126 მუხლის 1 ნაწილით,ნინოს ქმედება 152 მულით(მუქარა).
მეორე ნაწილი- როცა დედამთილს ტელეფონი გაუტეხა 187 მუხლის 1 ნაწილი. საკუტრების დაზიანება 187 მუხლი 11 პრიმაზე მითითებით.)
შემაკავებელი ორდერი საერტოდ არ უნდ აგამოწერლიყო რადგან ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.
(.... ინსპექტორს არ უნდა მიემართ სასამართლოსთვის რადგან ამის ვალდებულება არ აქვს.
მსგავსი შემაკავებელი ორდერი როცა იწერება ამას ქვია ჯვარედინი შემ.ორდ. და ამ დროს საჭიროა უფლებამოსილი პირის მიერ დაზუსტდეს თუ ვინ დაიწყო კონფლიქტი პირველმა,ვინ არის უფრო საშიში და მაგის მიხედვით გადაქყვიტოს გამოწერა.)
7.გელა და მაია 10 წლის განმავლობაში იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში.
მაიას ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა თავისი მეუღლის დედასთან-ნათელასთან,რომელიც რამდენიმე წლის განმავლობაში მათთან ერთად ცხოვრობდა და მონაწილეობას იღებდა საოჯახო საქმეების წარმოებაში.
შემდგომში მაიამ და გელამ გადაწყვიტეს,რომ საცხოვრებლად ცალკე გადასულიყვნენ.თუმცა,გადასვლიდან მალევე გელამ დაიწყო ალკოჰოლური სასმელის მიღება,რასაც თითქმის ყოველდღიურად მოიხმარდა.ამის გამო,მაიას დაეძაბა მეუღლესთან ურთიერთობა,ვინაიდან გელა სიმთვრალეში ხშIრად აყენებდა სიტყვიერ შეურაცხყოფას,რაც ძალიან დამთრგუნველი და მატრამვირებელი იყო მაიასთვის.-126 პრიმა მუხლის 1 ნაწილი,ფსიქოლოგიური ძალადობა,რადგან მაია სისტემატურად განიცდიდა სულიერ ტანჯვას და დამცირებას.
ამის გამო,მაია მეუღლეს დაშორდა,თუმცა ამის მიუხედავად,გელა არ წყვეტდა ყოფილ ცოლთან კომუნიკაციას,რაც ხშირად,ასევე სიტყვიერი შეურაცხყოფით მთავრდებოდა.მორიგი სატელოფონო საუბრისას გელა მის ყოფილ მეუღლეს დაემუქრა,რომ არ გაახარებდა სადაც შეხვდებოდა იქ გამოასალმებდა სიცოცხლეს,რამაც მაია ძალიან შეაშინა.- 11 პრიმა-151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დ ქვეპუნქტი.მუქარა ოჯახის წევრის მიმართ,კერძოდ სიცოცხლის მოსპობით,რის შემდეგაც მაიას გაუჩნდა რეალური შიში მუქარის განხორციელების.
როდესაც მაიას ბავშვი სკოლიდან გამოჰყავდა,ყოფილმა დედამთილმა ნათელამ მცირეწლოვნის თანდასწრებით ძლიერად მოქაჩა თმები მაიას და ასევე,მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა.- 126 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ’’ ქვეპუნქტი.
შეშინებულმა მაიამ დასახმარებლად მიმართა პოლიციას. პოლიციას მიმართა არამარტო ყოფილი მეუღლის მხრიდან ჩადენილი ძალადობის ,არამედ გელას დედის მხრიდან განხორციელებული ქმედებების შესახებაც.
8.ესმა და ვალერი კურსელები არიან. ვალერის,მეგობრობის გარდა,გარკვეული სიმპათიები აქვს ესმას მიმართ,რის გამოც მასთან ახორციელებს ხშირ კომუნიკაციას.მიუხედავად იმისა რომ ვალერის სმს შეტყობინებები მომაბეზრებელია ესმასთვის,იგი მაინც ცდილობს,რომ მას თავაზიანად უპასუხოს.
ინტერნეტით კომუნიკაციის გარდა,ვალერი ცდილობს,რომ ესმასთან ფიზიკური სიახლოვე ჰქონდეს.ამის გამო,ყოველთვის უნივერსიტეტის კართან ხვდება ესმას,მიაცილებს აუდიტორიამდე,ელოდება ლექციის დასრულებას და შემდეგ ისევ უკან მიჰყვება გოგონას.-150 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილი,ადევნება.
ესმასთვის ეს ყველაფერი შემაწუხებელი გახდა და ვალერის მოუწოდა შეეწყვიტა ეს ქმედებები,რადგან მისთვის იყო დამთრგუნველი და ამსში იწვევდა უარყოფით ემოციებს.ვალერიმ არ გაითვალისწინა ეს თხოვნა და აუხსნა,რომ მას მოსწონდა იგი და არ აპირებდა უკან დახევას.ამან გოგონა კიდევ უფრო შეაშინა და დათრგუნა.
პირველ ეტაპზე,ესმა facebook-ზე დაბლოკა ვალერის პირადი გვერდი,თუმცა ამ უკანასკნელმა მაინც გააგრძელა ესმასთან პირდაპირი ურთიერთობა.უნივერსიტეტის გარდა,იგი სახლში აკიტხავდა გოგონას და სთხოვდა რომ მისთვის მოემსინა და დალაპარაკებოდა.ამ ყველაფრის გამო ესმა გახდა დათრგნული,ჩაიკეტა საკუთარ სახლში და აღარ სურდა უნივერსიტეტში სიარული.
ვალერის ქმედებები ესმასთვის დღითიდღე უფრო აუტანელი ხდებოდა,რის გამოც მან მიმართა პოლიციას და ითხოვა დახმარება,მათ შორის,პოლიციელს სთხოვა შემაკავებელი ორდერის გამოცემა,თუმცა ამ უკანასკნელის განმარტებით,ვერ უზრუნველყოფა ორდერის გამოცემას,რადგან იგი არ იყო ვალერის ოჯახის წევრი.-მართალია შემკავაებლი გამოიცემა ოჯახის წევრებს შორის,თუმცა ასევე მისი გამოცემა შესაძლებელია მაშინ როდესაც სახეზე გვაქვს გენდერული დისკრიმინაციის მოტივი.
პოლიციიდან წამოსვლის შემდეგ,ვალერიმ დაურეკა ესმას და შეხვედრა სთხოვა.ესმა დათანხმდა . შეხვედრისას ვალერიმ ესმას ძლიერად მოქაჩა თმებში და შემტხვევის ადგილიდან გაიქცა.ესმამ მაშინვე დარეკა 112ში და ითხოვა პოლიციის დახმარება. -126 მუხლ. პირვ.ნაწ.
სანოტაროს საკითხები
სანოტარო———- 1.საქორწინო ხელშეკრულება?
უნდა შედგეს საჯარო აქტის ფორმით და დამოწმდეს შინაარსობრივად.
2.უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული საჯარო აქტის ფორმით გარიგების შედგენისას:
ნოტარიუსი ვალდებულია უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით გამოითხოვოს ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან.
3.სანოტარო მომსახურების ანაზღაურების სახეებია:
ორივე პასუხი სწორია.
4.თუ გარდაცვლილი, მინსკის კონვენციის წევრი სახელმწიფოს მოქალაქეა და მას მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი გააჩნია საქართველოს ტერიტორიაზე ან და სამკვიდრო მასაში შედის საქართველოში მდებარე უძრავი ქონება:
მემკვიდრეობის მიღების შესახებ განცხადება უნდა წარედგინოს საქართველოს ნოტარიუსს.
5.ნოტარიუსმა სანოტარო საქმიანობასთან ერთად შეიძლება:
განახორციელოს პედაგოგიური, სამეცნიერო და შემოქმედებითი საქმიანობა.
6.სააღსრულებლო ფურცელს გასცემს:
არც ერთი პასუხი არ არის სწორი.
7.ნოტარიუსი დეპოზიტში (ნოტარიუსის სადეპოზიტო ანგარიშზე) იღებს?
ფულის ფასიან ქაღალდებს და ფასეულობებს.
8.რომელი ორგანო ახდენს ელექტრონული სანოტარო რეესტრის ადმინისტრირებას?
ნოტარიუთა პალატა.
9.ზიანის ანაზღაურების უზრუნველსაყოფად ნოტარიუსი ვალდებულია?
დადოს ხელშეკრულება სავალდებულო პროფესიული დაზღვევაზე მუშაობის მთელი პერიოდისთვის.
10.ექსტრაკორპორაციული განაყოფიერების (სუროგაციის) შესახებ ხელშეკრულების დამოწმებისას?
არ გამოიყენება ინსტრუქციის 54-ე მუხლი - რაც გულისხმობს გარიგების დამოწმებას ორ ნოტარიუსთან. მხარეები ვალდებულნი არიან,ექსტრაკორპორაციული განაყოფიერების (სუროგაციის) შესახებ ხელშეკრულების დადების მოთხოვნით მიმართონ ერთ ნოტარიუსს და ხელი მოაწერონ სანოტარო აქტს.
11.პირი რომლის ინტერესებსაც შეეხება სანოტარო მოქმედება, ან პირს რომელსაც უარი ეთქვა,სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე,შეუძლია სანოტარო მოქმედება ან დადგენილება სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე უარის შესახებ გაასაჩივროს:
სასამართლოში, სანოტარო ბიუროს ადგილმდებარეობის მიხედვით.
12.ნოტაროუსის შემცვლელი პირი ანაზღაურებას იღებს?
განისაზღვრება ნოტარიუსთან შეთანხმებით.
13.ვის არ აქვს უფლება მოითხოვოს სანოტარო მოქმედებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია?
ნებისმიერ მოქალაქეს.
14.სანოტარო მოქმედებისთვის შესრულებისთვის პირადობის დამადასტურებელ ძირითად დოკუმენტად მიიჩნევა?
საქართველოს მოქალაქის პასპორტი, პირადობის მოწმობა ან სამშობლოში დაბრუნების დროებითი მოწმობა.
15.ფინანსურ მონიტორინგს ინფორმაცია ეგზავნება შემდეგ შემთხვევაში:
ორივე შემთხვევაში
16.სამკვიდრო მოწმობა უნდა შედგეს?
საჯარო აქტის ფორმით.
17.ნოტარიუსი ადასტურებს ერთი ენიდან მეორე ენაზე თარგმნის სისწორეს:
თუ ნოტარიუსმა იცის ორივე ენა.
18.სანოტარო ბიურო უნდა უზრუნველყოფდეს შემდეგ პირობებს:
ქმნიდეს სათანადო პირობებს მოქალაქეთა ჯეროვანი და კომფორტული მომსახურებისთვის. უზრუნველყოფდეს სანოტარო მოქმედებათასსაიდუმლოების დაცვას, სანოტარო მოქმედებების შესრულებისთვის განკუთვნილი სივრცის გამოყოფას მოქალაქეთა მისაღებისგან.
19.ნოტარიუსის სანოტარო არქივში სავალდებულო შენახვას ექვემდებარება:
ინსტრუქციით განსაზღვრული საჯარო აქტების დადგენილებები.
20.ნოტარიუსებს:
ევალებათ უკანონო ლეგალიზაციისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის მიზნით ფინანსების მონიტორინგის განხორციელება.
21.სანოტარო მოქმედების შესრულება შეიძლება გადაიდოს:
თუ გამოთხოვილია დამატებითი მონაცემები ან დოკუმენტები ან თუ ტარდება ექსპერტიზა ექსპერტიზის დასკვნის/დოკუმენტების მონაცემების მიღებამდე.
22.რომელი მსჯელობაა სწორი?
საჯარო აქტის დამოწმებისას ნოტარიუსი ვალდებულია შეამოწმოს მხარეთა (წარმომადგენელთა)ვინაობა, უფლებამოსილება,ქმედუნარიანობა, ნების გამოვლენის ნამდვილობა და უზრუნველყოს გარიგების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა,მხარეთა ნების ადეკვატური ასახვა გარიგებაში,მხარეთათვის გარიგების შინაარსისა და სამართლებრივი შედეგების განმარტება,რჩევის მიცემა.
23.ნოტარიუსთა პალატის წევრთა საერთო კრების კომპეტენციას განეკუთვნება:
ნოტარიუსთა პალატის წესდების მიღება,მასში ცვლილებისა და დამატების შეტანა.
24.სხვა სახელმწიფოში შესრულებული ლეგალიზებული ან აპოსტილით დამოწმებული დოკუმენტი ნოტარიუსის მიღება:
დოკუმენტების მიღებისთვის ვადა დადგენილი არაა.
25.რომელი მსჯელობაა სწორი?
თუ სანოტარო მედიაციის პროცესში დავა მხარეთა შეთანხმებით დასრულდა, ნოტარიუსი ადგენს მორიგების აქტს, რომელიც დასტურდება სანოტარო წესით.
თეორია
1. სამართალსუბიექტურობის შემოწმება 19 მუხლი 71 ბრძანება
როდესაც ნოტარიუსი ახორციელებს სანოტარო მოქმედებას, მან უნდა დაადგინოს პირის მიერ წარმოდეგნილი პირადობის დამადასტურებელი დოკიემენტი. საქართველოს მოქალაქის პირადობის დამადასტურებელი ძირითადი დოკემენტებია პასპორტი, პირადობის მოწმობა ან სამშობლოში დაბრუნების დროებითი მოწმობა, ასევე შესაძლოა იყოს სატრანსპორტო საშუალების მართვის მოწმობა, ხოლო რაც შეეხება უცხუელ მოქალაქეებსა და მოქალაეობის არმქონე პირებს მათი პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტად მიიჩნევა შესაბამისი ქვეყნის მიერ გაცემული პასპორტი, რომელიც განკუთვნილია უცხოეთში სამოქმედოდ, ბინადრობის მოწმობა ან სამშობლოში დაბრუნების დროებითი მოწმობა.თუ სანოტარო მოქმედება კომუნიკაციის ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით სრულდება, ნოტარიუსი ვალდებულია, რომ პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტთან ერთად, დამატებით გამოიყენოს ელექტრონულ მონაცემთა ბაზაში არსებული პირადობის მოწმობის მონაცემები. თუ ნოტარიუსს ეჭვი ეპარება პირის მიერ წარმოდგენილი დოკუემნტების სისწორეში და ეს ხელს უშლის მას რომ მოახდინოს პირის იდენტიფიცირება და დაადასტუროს პირადობას ის ვალდებულია, რომ უარი თქვა სანოტარო მოქმდების შესრულებაზე. 14 წლამდე არასრულწლოვნის პირადობას, რომელსაც არ აქვს პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ნოტარიუსი ადგენს დაბადების მოწმობით, რომელიც ადასტურებს არასრულწლოვნის პირადობას. ნოტარიუსი ვალდებულია სანოტარო აქტში მიუთითოს სანოტარო მოქმედების მონაწილეთა სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი, გაცხადებული საცხოვრებელი ადგილი, პირადი ნომერი. ნოტარიუსი ვალდებულია დარწმუნდეს სანოტარო აქტის მონაწილის ქმედუნარიანობაში და თავისი რწმენის შესახებ მიუთითოს დამადასტურებელ წარწერაში, ვალდებულია არ შეასრულოს სანოტარო მოქმედება თუ ეჭვი ეპარება მასში მონაწილე პირის ქმედუნარიანობაში.
2. მუხლი 32. საჯარო და კერძო აქტში შესწორების შეტანის წესი
3. ექსტრა კორპორირებული ბავშვის დაბადებასთან დაკავშირებული აქტი 71 ბრძაბის მუხლი 541
მხარეები ვალდებულნი არიან, ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შესახებ ხელშეკრულების დადების მოთხოვნით მიმართონ ერთ ნოტარიუსს და ხელი მოაწერონ სანოტარო აქტს. ხელშეკრულების დადებისას ბავშვის გამჩენი ქალი არის ვალდებული, რომ პირადად გამოცხადდეს ნოტარიუსთან ხელშეკრულებაზე ხელის მოსაწერად, არ აქვს უფლება, რომ ასეთი გარიგება დადოს წარმომადგენლის მეშვეობით. ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შესახებ ხელშეკრულების დადებისას მხარე ვალდებულია ნოტარიუსს წარუდგინოს ცნობა სამედიცინო დაწესებულებიდან, რომელიც ადასტურებს ფაქტს მისი დონორობის შესახებ. ასევე კანონით განსაზღვრული უკანასკნელი ერთი წლის განმავლობაში წყვილის ფაქტობრივ თანაცხოვრებაში ყოფნის ფაქტი, ნოტარიუსის წინაშე უნდა დადასტურდეს შესაბამისი დოკუმენტებით. თი არ იქნება დოკუმენტები წარმოდგენიელი და ნოტარიუსი მათ არასარწმუნოდ მიიჩნევს, მასინ ის ვალდებულია, რომ უარი თქვას სანოტარო მოქემედების შესრულებაზე. ექსტრაკორპორული განაყოფიერების შესახებ ხელშეკრულება მოწმდება საჯარო სანოტარო აქტით რაც გულისხმობს, რომ განსაზღვრულია მისი ფორმა საქართველოს კანონმდებლობით და ნოტარიუსი ვალდებულია რომ შეამოწმოს მხარეთა ვინაობა, უფლებამოსილება, ქმედუნარიანობა, ნების გამოვლენის ნამდვილობა და უზრუნველყოს გარიგების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა, მხარეთა ნების ადეკვატური ასახვა გარიგებაში, მხარეთათვის გარიგების შინაარსის და სამართლებრივი შედეგების განმარტება და რჩევის მიცემა.
4. სამეწარმეო და არასამეწარმეო იურიდიული პირთა კრების ოქმების დამოწმება და რეგისტრაციის საერთო წესები66?
იურიდიული პირების კრების ოქმებს, რომელსაც ადგენს ნოტარიუსი, შეიძლება დაერთოს კრებაზე წარდგენილი ნებისმიერი დოკუმენტი ქართულ ან/და სანოტარო მოქმედების მონაწილისათვის გასაგებ უცხოურ ენაზე სავალდებულო თარგმანის გარეშე.
5. დისტანციური სანოტარო აქტები
6. გარიგების დამოწმება რამდენიმე ნოტარიუსის მონაწილეობით
სანოტარო მოქმედება პირის თხოვნით შეიძლება შეასრულოს ნებისმიერმა ნოტარიუსმა. გარიგება, რომელშიც მონაწილებს ორი ან მეტი მხარე, შეიძლება დამოწმდეს საჯარო აქტის ფორმით ორი ან ნეტი ნოტარიუსის მონაწილებით, პირდაპირი ელექტრონული კომუნიკაციის საშუალებების გამოყენებით, გარიგების მონაწილე ერთი ან რამდენიმე მხარე წარდგეს ერთ ნოტარიუსთან, ხოლო სხვა მხარე წარსდგეს შესაბამისად სხვა ნოტარიუსთან, თუ პირდაპირი ელექტრონული კომუნიკაცია იძლევა გარიგების ყველა მხარის და ნოტარიუსების ერთდროული პირდაპირი ვიზუალური კონტაქტის საშუალებას. სანოტარო მოქმედების მონაწილე ყველა პირი ხელს აწერს გარიგების იდენტურ ტექსტს. დგება ორი ან რამდენიმე სანოტარო აქტი, საიდანაც თითოეულზე ხელს აწერს ის პირი, რომელიც ნოტარიუსთან იმყოფებოდა. საზღაური სანოტარო მოქმედების შსრულებისათვის თანაბრად გაიყოდა ნოტარიუსებს შორის. სხვადასხვა ნოტარიუსების მიერ შესრულებულ თითოეულ სანოტარო აქტს ენიჭება დამოუკიდებელი სარეგისტრაციო ნომერი. გარიგება მესამე პირისათვის ნამდვილია მხოლოდ ყველა სანოტარო აქტის წარდგენის შემთხვევაში.
თემა 1
ოჯახში ძალადობის მახასიათებლები
ოჯახში ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და სერიოზული ძალადობაა,რომელიც მოიცავს საზოგადოების ყველა ფენას. მისი ძირითადი და უმნიშვნელოვანესი მახასიათებელი არის ის, რომ ხდება ერთმანეთთან დაკავშირებულ პირებს შორის - ოჯახის წევრებს შორის.ოჯახში ძალადობა გულისხმობს ოჯახის ერთი წევრის მიერ, მეორის კონსტიტუციური უფლებების უხეშ დარღვევას ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, ეკონომიკური, სექსუალური ძალადობით, უგულვებელყოფითა და იძულებით. იმისათვის რომ ქმედება ჩაითვალოს ოჯახში ძალადობად, მას უნდა ახასიათებდეს პირველრიგში ის, რომ ხდებოდეს ოჯახის წევრებს შორის, ოჯახში ძალადობა არ შემოიფარგლება ერთჯერადი აქტით და ახასიათებს ზრდის ტენდენცია და განმეორებითობა, ასევე მას ახასიათებს ძალთა ასიმეტრია, ანუ მოძალადე ყოველთვის უფრო ძლიერია ფიზიკურად ან აქვს სხვა რაიმე უპირატესობა ვიდრე მსხვერპლი, ასევე ოჯახში ძალადობა უდიდეს გავლენას ახდებს სხვა ოჯახის წევრებზე, განსაკუთრებუთ წრასრულწლოვნებზე და მის შედეგად დაზარალებული ყველაზე ხშირად არის ქალი რაც თავისთავად ნიშნავს რომ ყველაზე უარყოფით გავლენას ახდენს ქალებზე.
თემა2
ძალადობის ფაზები და დინამიკა
ოჯახში ძალადობის წარმოსადგენად რამდენჯმს მოდელი არსებობს თუმცა ყველაზე გავრცელებულია ლენორ უოლკერის ძალადობის ციკლის თეორია რომელიც ძალადობის 3 ფაზას მოიცავს,ესენია:
1 - ეს არის დაძაბულობის ზრდა. ეს ფაზა ხასითადება იმით რომ პიროვნებებს შორის იზრდება დაძაბულობა. ამ დროს სავარაუდო მსხვერპლი ცდილობს,რომ თავიდან აირიდოს ეს და დაამშვიდოს პოტენციური მოძალადე. ეს ფაზა აეიძლება გაგრძელდეს წლები ან თვეები
2 - ეს არის სერიოზული ინციდენტი და ამდროს უკვე მსხვერპლს არ შეუძლია სიტუაციის კონტროლი და იძულებულია სხვადასხვაგვარად ეცადოს თავის დაცვას. ეს ფაზა შეიძლება გაგრძელდეს 2-24 საათის განმავლობაში.
3 - ფაზა არის ე.წ თაფლობის თვე. მეორე ფაზის ანუ ძალადობის სერიოზული ინციდენტის შემდეგ მოძალადე ცდილობს გამოისყიდოს თავის დანაშაული, ითხოვს პატიებას, შერიგებას, მსხვერპლსაც უჩნდება ნდობა და გონია,რომ მოძალადე იცვლება, თუმცა არა, დროის გასვლასთან ერთად ძალადობის ხარისხიც და სიხშირეც მატულობს. ამიტომაც ძალადობის ეს მოდელი წრიულად არის გამოხატული,რაც იმის მანიშნებელი,რომ მესამე ფაზის შემდეგ ყველაფერი ისევ ახლიდან იწყება.
ეს არის ე.წ ძალადობის ბორბალი.
თემა 3
სექსუალური შევიწროვება და მისგან დაცვის სამართლებრივი მექანიზმები
სექსუალური შევიწროვება არის დისკრიმინაციის ერთერთი ფორმა.
სექსუალური შევიწროვება არის სექსუალური ხასიათის ნებისმიერი არასასურველი სიტყვიერი ან არასიტყვიერი, ან ფიზიკური ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული გარემოს შექმნას. სექსუალური შევიწროვება შეიძლება გამოვლინდეს შემდეგი ფორმებით:
1. ფიზიკური ქცევა- არასასურველ შეხება სხეულის სხვადასხვა ადგილას, ფიზიკური ფორმა შეიძლება მოიცავდეს კოცნას, ჩქმეტას,ჩახუტებას და ა.შ
2. სიტყვიერი ანუ ველბარული - ქცევა გამოიხატება სექსუალური შინაარის ფრაზების თქმაში, შეურაცხმყოფელი შენიშვნებისა და კომენტარების გაკეთებაში
3. არასიტყვიერი, ანუ ვერბალური ქცევა - ნიშნავს სექსუალური ხასიათის ქცევა ჟესტიკულაციის გამოყენებით, ან კონკლუდენტური მოქმედებით განხორციელებულ ქმედებას,მაგალითად: სექსუალური ხასიათის ფოტოების ან ვიდეოების ჩვენება, წერილების გაგზავნა.
სექსუალური შევიწროვების დასადგენად მნიშვნელოვანია არსებობდეს შემდეგი გარემოებები ერთობლივად :
1. სახეზე უნდა იყოს ხასიათის ქცევა
2. ჩადენილი უნდა იყოს საჯარო სივრცეში
3. არასასურველი უნდა იყოს იმ პირისთვის ვის მიმართაც არის განხორციელებეული
4. მიზნად უნდა ისახავდეს ან იწვევდეს პირის ღირსების შელახვას
5. უნდა ქმნიდეს დამაშინებელ მტრულ დამამცირებელ ან შეურაცხმყოფელ გარემოს ადრესატისათვის.
სექსუალური შევიწროება საჯარო სივრცეში
საჯარო სივრცეში სექსუალური შევიწროება განისაზღვრა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად -166’ მუხლით.
166’ მუხლი - საზოგადოებრივ ადგილებში პირის მიმართ არარასურველი სექსუალური ხასიათის ქცევაა.პირის პასუხსიმგებლობა მძიმდება თუ სამართლადარღვევა ჩადენილი იქნება განმეორებით - ადმინისტრაციული სახდელის დადებიდან 1 წლის განმავლობაში,წინასწარი შეცნობით არასრწულოვანის,უმწეო მდგომარეობაში მყოფი ადამიანის,ორსული ქალის,შშმ პირის მიმართ ან არასრუწლოვანის თანდასწრებით,ასევე ორი ან მეტის პირის მიმართ.ჯარიმის ოდენობა იზრდება და ყველაზე მძიმე დამამძიმებელი გარემოებების შემთხვევაში ჯარიმასთან ერთად გათვალისწინებულია გამოსასწორებელი სამუშაო 1 თვის განმავლობაში ან ადმინისტრაციული პატიმრობა (10დღე).
• სექსუალური შევიწროების დასასდგენად მნიშვნელოვანია აშკარა გარემოებების არსებობა:
1.ადგილი უნდა ქონდეს სექსუალურ ქცევას
2.ჩადენილი უნდა იყოს საჯარო სივრცეში
3. არასასურველი უნდა იყოს იმ პირის მიმართ ვის მიმართაც ხორციელედება
4.მიზნად უნდა ისახავდეს იმ პირის ღირსების შელახვას
5.უნდა ქმნიდეს მტრული,დამამცირებელი,ასევე ღირსების შემლახველი შეურაცმყოფელი გარემოებების შექმნას.
სექსუალური შევიწროება უნდა იყოს საჯაროდ ხელმისაწვდომი(ნებისმიერ პირს აქვს ყოფნის უფლება),ეს შესაძლოა იყოს ღია ან დახურული:
ღია სივრცე - ქუჩა,ეზო,პარკი
დარუხული სივრცე - კაფე,რესტორანი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი და.აშ
• სექსუალური შევიწროვება დასაქმების ადგილზე
სამუშაო ადგილზე შევიწროვებაა,როდესაც ხდება ცალკეული პირის მიმართ სხვებთან შედარებით არახელსაყრელი გარემოს შექმნა, კონკრეტულ შემთხვევაში იგი ვლინდება არასასურველი მზერით, შეურაცხმყოფელი ხუმრობით, და ა.შ.
სექსუალური შევიწროვრბის ორი ძირითადი სახე არსებობს :
1. მომსახურება მომსახურების სანაცვლოდ, რომელიც ითვალისწინება სექსუალური ხასიათის მოთხოვნის არსებობას ქმედებაში და მისი მიზანია გავლენა მოახდინოს ადამიანის სამსახურსა და კარიერაზე, ამდროს ხდება ძალაუფლების ბოროტად გამოყენება, ეს ხდება მაშინ როდესაც ხდება სამსახურეობრივი წახალისება, დაწინაურება, ხელფასის გაზრდა,სექსუალური კავშირის სანაცვლოდ.
ასევე შეიძლება სექსუალურ კავშირზე უარმა გავლენა მოახდინის პირის სამსახურეობრივ მოვალეობაზე.
2. ეს არის მტრული გარემოს შექმნა. მსხვერპლისათვის იქმნება არასასრუველი გარემო თუმცა არ გვხვდება სექსუალური ურთიერთობის მოთხოვნის ელემენტი.
სამუშაო ადგილზე სექსულაური შევიწროების დროს მსხვერპლს შეუძლია მიმართოს:
1.სასამართლოს 2.სახალხო დამცველს 3.მის ორგანიზაციაში არსებულ შიდა რეგულისების გასაჩივრების მექანიზმი
თემა 4
ძალადობის ფორმები
ძალადობის სახეებია: ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, იძულება, სექსუალური, ეკონომიკური, და არასრულწლოვნის კანონიერი ინტერესების უგულებელყოფა.
ფიზიკური ძალადობა- ცემა, წამება, ჯანმრთელობის დაზიანება, თავისუფლების უკანონო აღკვეთა ან ისეთი მოქმედება, რომელიც იწვევს ფიზიკურ ტკივილს ან ტანჯვას.ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებული მოთხოვნების დაუკმაყოფილებლობა, რაც შემდგომში იწვევს მსხვერპლის ჯანმრთელობის დაზიანებას ან სიკვდილს.
ფსიქოლოგიური ძალადობა – შეურაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, მუქარა ან სხვა ისეთი მოქმედება, რომელიც იწვევს ადამიანის პატივისა და ღირსების შელახვას. ფსიქოლოგიური ძალადობა გულისხმობს ქცევებს, რომელთა მიზანიც გახლვათ,რომ აკონტროლოს, მართოს მსხვერპლის მოქმედებები და ემოციები მის დასამორჩილებლად. ყოველივე ეს ვლინდება მსხვერლის მიმართ დამამცირებელი მეტსახელებით მიმართვაში, მუქარაში და ისეთი საქციელის დაბრალებაში, რომელიც მას არ ჩაუდენია.
ფსიქოლოგიური ძალადობა გულისხმობს მსხვერპლთან მუდმივად, განგებ ურთიერთობაში ისეთი ფორმების გამოყენებას, რომელიც იწვევს ემოციურ ტკივილს, დათრგუნულობასა,შიშს და დეპრესიას.ყოველივე ეს შესაძალოა ვლინდებოდეს ისეთი ქმედებებით,როგორიც გახლვათ მსხვერპლის მიმართ კრიტიკა,ისეთი მოთხოვნების დაყენება,რაც მისთვის მიუღებელია,ამასთან ისეთი ქმედება რომელიც აგრესიასთან არის კავშირში,ემოციებზე მანიპულაცია,მსხვერპლის მიმართ უსამართლო და შეუფერებელი ბრალდებები,ზედმეტი კონტორლი და ა.შ ზემო აღნიშნულიდან გამომდინარე ფსიქოლოგიური ძალადოდიბის მიზანია,მსხვეროლის დაკნინება,მაგალითად ის რომ მსხვერპლს არ აქვს საკუთარი თავის რწმენა და სიყვარული,იგი თავის შესაძლებელობებს ეჭვის თვალით უყურებს და ვერ რეალიზდება ასევე მას უჭირ სოციუმთან კომუნიკაცია და ხდება ასოციალური.
მოძალადე ძალადობრივი ქმედების გარეშე ვერ ამყარებს კომუნიკაციას,რადგან ფიქრობს რომ ის ვერ მიიღებს შედეგს და შესაბამისად არაძალადობრივი ხერხის გამოყენება მას ხელს უშლის შედეგის მიღწევაში .
ფსიქოლოგიური ძალადობის დროს სამხილები არ აღენიშნება მსხვერპლს,შესაბამისად,მისი ინდეთიფიცირება არის ძალიან რთული.ფსიქოლოგიური ძალადობის დროს წერილობითი,ვიდეო-აუდიო ჩანაწერებით და ახვა მტკიცებულებებით შესაძლოა რომ დამტკიცდეს.
იძულება – ადამიანის ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური იძულება, შეასრულოს ან არ შეასრულოს მოქმედება, რომლის განხორციელება ან რომლისგან თავის შეკავება მისი უფლებაა ან საკუთარ თავზე განიცადოს ისეთი ზემოქმდება რომელიც მის ნებასურვილს ეწინააღმდეგაბა.
სექსუალური ძალადობა – სქესობრივი კავშირი ხორციელდება სქეობრივი კავშირით, მუქარით ან ისეთ დროს როდესაც მსხვერპლი არის უმწეო მდგომარეობაში,ასევე სქესობრივი კავშირით, სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი მოქმედებთ ან ისეთი გარყვნილი ქმედებით რომელიც მიმართულია არასრულწლოვნისკენ.
ეკონომიკური ძალადობა –
ეკონომიკური ძალადობა ხორციელდება როცა საცხოვრებელი სახლით,უზრუნველყოფილი პირობებით უზრუნვეყოფს. ასევე როდესაც ტანასაკუთრებაში არსებული ქონებით სარგებლობს და შეზღულია კუთვნილი წილის განკარგვა.ასეთ დროს პირის ეკონომიკური მდგომარეობა არ არის კარგი რადგან მას ეზღუდება საკუთარი ქონებით სარგებლობა .
არასრულწლოვნის კანონიერი ინტერესების უგულებელყოფა – მშობლის (მშობლების), სხვა კანონიერი წარმომადგენლის ან სხვა პასუხისმგებელი პირის მიერ არასრულწლოვნის ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური საჭიროებების დაუკმაყოფილებლობა,საბაზისო განათლების უფლების შეზღუდვა.
თემა 5
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) სისტემა და პროცედურები
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების ) სისტემა მოიცავს :
1.ძალადობის მსხვერპლი ბავშვის გამოვლენას
2.ბავშვის მდგომარეობის შეფასებას
3.ბავშვზე ძლადობის შემთხვევის შესახებ შესაბამისი ორგანოების ინფორმირებას
4.საჭიროების შემთხვევაში,ბავშვის განცაკევებას და განთავსებას ბავშვთა სათანადო სპეციალურ დაწესებულებაში,ასევე მინდომით აღზრდაში,თავსესაბარსი,რომელიც უსაფრთხოებასა და რეაბილიტაციას ხელს შეუწყობს.
არასრუწლოვანის მიმართ ძალადობის გამოვლენის,მასზე რეაგირების მიზნით,ვალდებულება აქვს ეს ფაქტი აცნობონ შესაბამის ორგანოს.
ამის ვალდება აკირსია:სასწავლო დაწესებულებებს,მზურველობის უფლებამოსილ თანამშრომლებს,სამედიცინო დაწესებულებებს და სხვა უფლებამოსილ თანამშრომლებს.
5.ძალადობის შემთხვევაში ზედამხედველობას.
რეფერირების პროცესში ჩართული სუბიექტები არიან :
1.პოლიცია
2.საქართველოს განათლების,მეცნიერებს,კულტურისა და სპორტის სამინისტროს სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირები
3.საქართველოს პროკურატურა
4.დანაშაულის პრევენციის ცენტრი
5.საბავშვო ბაღები
6.საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახური
7.სკოლის გარეშე სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულებები
8.ბავშვა სპეციალიზებული დაწესებულებები და თავშესაფრები
9.სამეციდინო სერვისის წარმომადგენლები
10.მუნიციპალიტეტის გამგეობა
ბავშვის მიმართ სავარაუდო განხორციელებულ ძალადობაზე მიუთითებს რამდენიმე გარემოება:
1.ბავშვის სხეულზე არსებული დაზიანება (სილურჯე,ნაკაწრები,იარები და სხვა სახის დაზიანებები)
2.ბავშვის გამოხატულება,სულ დათრგუნულია,შეშინებულია და ძალიან შეცვლილია
3.ბავშვი ამ ცლილებების გამო არ დადის სასწავლებელში ან ისეთ ადგილას სადაც ის მუდმივად იყო
4.ბავშვს არ აქვს დაბადების მოწმობა.
5.ზემო აღნიშნულს პლუს ის გარემოება რო ბავშვი არ არის ფორმაში,ანუ მოუვლელია.
6.უმეთვალყურეოდ,ასაკის შეუფერებლად,დროს ატარებს.
7.ბავშვი ის საქმიანობაში არის ჩაბმული,რომელიც მისი ასაკითვის არის მიუღებელი,რაც შემდეგ იწვევს ბავშვის ფიზიკური და მენტალური განვითარების შეზღუდვას.
8.ბავშვი ისეთ პირებთან გადაადგილება მისი ოჯახის წევრების გარეშე,რომელ პირებსაც არავინ არ იცნობს.
9.ბავშვის პირადი ნივთები სათამაშოები,ტანისამოსი და სხვა დანარჩენი შეუფერებელ ადგილას არის.
ბავშვის ძალადობის ფაქტზე,შესაძლოა ამ ჩამონათვალს კიდევ დაემატოს სხვა გარემოებებიც.
თემა 6
126-ე პრიმა მუხლის დახასიათება
ოჯახში ძალადობა-1261
ოჯახის ერთი წევრის მიერ ოჯახის სხვა წევრის მიმართ ძალადობა, სისტემატური შეურაცხყოფა, დამცირება და შანტაჟი, რამაც გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი ან ტანჯვა და რასაც არ მოჰყოლია ამ კოდექსის 117-ე, 118-ე ან 120-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგი, ისჯება საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით 80-150 საათამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
აღნიშნული მუხლი აერთიანებს ორ ქმედებას ესენი არის
1.ფიზიკურ და 2.ფსიქოლოგიურ ძალადობა
ძალადობაში მოიაზრება მხოლოდ ფიზიკური ძალადობა, რომელიც შესაძლოა გამოიხატოს ცემაში მინიმუმ ორჯერ დარტყმაში ან სხვაგვარი ტიპის ძალადობაში. სხვაგვარ ტიპის ძალადობაში იგულისხმება ერთჯერადი ქმედება მაგ: თმის მოქაჩვა.იმ შემთხვევაში თუ პირმა მაგალითად ერთჯერადი ქმედების დროს მიიღო ჯანმთელობის მძიმე დაზიანება მაშინ 126-ე პრიმა მულიხ აღარ უნდა გამოვიყენოთ.ის ფაქტი რო 126-ე პრიმა მუხლი ფსიქოლოგიურ ძალადობას მიუთითებს ვლიდენება შემდეგნაირად ( შანტაჟი,შეურაცყოფა და პირის დამცირება).ფიზიკურ ძალადობას რომ ერთჯერადი ხასიათი ქონდეს საკმარისია,რაც შეეხება ფსიქოლოგიურ ძალადობას დანაშაულად დასტურისთვის სჭირდება სისტემატიურობა.
ძალადობა უნდა იყოს პერმანენტული მინიმუმ 3 ქმედება უნდა იყოს ჩადენილი დროის მცირე მონაკვეთში.
ფიზიკური ძალადობა გულისხმობს ცემას ან სხვაგვარ ძალადობას.
ცემა გულისხმობს ირის სხეულზე ერთდროულად რამდენჯერმე დარტყმას უშუალოდ ქმედების განხორციელების მომენტში მაგალითად:სახეში ორჯერ გარტყმა, რამდენჯერმე ფეხის ჩარტყმა სხეულის ერთ ან სხვადასხვა ადგილას კიდევ მსგავსი სხვა ქმედებები
რაც შეეხება სხვაგვარი ძალადობა გულისხმობს ერთჯერად ძალმომრეობით ქმედებას მაგალითად: სახეში ხელის გარტყმა, თმების მოქაჩვა, ხელის კვრა და ა.შ.
მიუხედავად იმისა, თუ ფიზიკური ძალადობის რომელი ფორმა იქნება გამოყენებული მოძალადის მიერ, აუცილებელია, რომ ყველა შემთხვევაში მსხვერპლმა განიცადოს ფიზიკური ტკივილი.სწორედ დარტყმების რაოდენობა,მისი ინტენსივობა განასხვავებს ცემას სხვაგვარი ძალადობისგან, რომელიც გამოიხატება ერთჯერად ძალადობრივ ქმედებაში.
1261-მუხლისთის აუცილებელია ძალადობის შედეგად ტკივილისა და ტანჯვის გამოწვევა დაზარალებულისგან მნიშვნელოვანია იმის გაგება და გარკვევა მან მიიღოს თუ არა ტკვილი და განიცადა თუ არა ტანჯვა.
ტკივილი იწვევს უსიამოვნო შეგრძნებას და დაკავშირებულია ქსოვილის რეალურ ან პოტენციურ დაზიანებასთან, ხოლო ფსიქიკური ტანჯვა გულისხმობს უსიამოვნო გრძნობით გამოწვეულ წვალებას, ხანგრძლივ და აუტანელ წუხილს.
სისხლის სამართლის კოდექსის 1261 მუხლი განვასხვავოთ ამავე კოდექსის 126-ე მუხლისგან. ოჯახური დანაშაულის მიზნებისათვის სსკ-ის 126-ე მუხლის გამოყენება მხოლოდ მაშინ არის მნიშვნელოვანი, როდესაც ფიზიკურ ძალადობას აქვს სისტემატური ხასიათი.
თემა 7
რეფერირების 5 საფუძველი
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების ) სისტემა მოიცავს :
1.ძალადობის მსხვერპლი ბავშვის გამოვლენას
2.ბავშვის მდგომარეობის შეფასებას
3.ბავშვზე ძლადობის შემთხვევის შესახებ შესაბამისი ორგანოების ინფორმირებას
4.საჭიროების შემთხვევაში,ბავშვის განცაკევებას და განთავსებას ბავშვთა სათანადო სპეციალურ დაწესებულებაში,ასევე მინდომით აღზრდაში,თავსესაბარსი,რომელიც უსაფრთხოებასა და რეაბილიტაციას ხელს შეუწყობს.
არასრუწლოვანის მიმართ ძალადობის გამოვლენის,მასზე რეაგირების მიზნით,ვალდებულება აქვს ეს ფაქტი აცნობონ შესაბამის ორგანოს.
ამის ვალდება აკირსია:სასწავლო დაწესებულებებს,მზურველობის უფლებამოსილ თანამშრომლებს,სამედიცინო დაწესებულებებს და სხვა უფლებამოსილ თანამშრომლებს.
5.ძალადობის შემთხვევაში ზედამხედველობას.
ბავშვის მიმართ სავარაუდო განხორციელებულ ძალადობაზე მიუთითებს რამდენიმე გარემოება:
1.ბავშვის სხეულზე არსებული დაზიანება (სილურჯე,ნაკაწრები,იარები და სხვა სახის დაზიანებები)
2.ბავშვის გამოხატულება,სულ დათრგუნულია,შეშინებულია და ძალიან შეცვლილია
3.ბავშვი ამ ცლილებების გამო არ დადის სასწავლებელში ან ისეთ ადგილას სადაც ის მუდმივად იყო
4.ბავშვს არ აქვს დაბადების მოწმობა.
5.ზემო აღნიშნულს პლუს ის გარემოება რო ბავშვი არ არის ფორმაში,ანუ მოუვლელია.
6.უმეთვალყურეოდ,ასაკის შეუფერებლად,დროს ატარებს.
7.ბავშვი ის საქმიანობაში არის ჩაბმული,რომელიც მისი ასაკითვის არის მიუღებელი,რაც შემდეგ იწვევს ბავშვის ფიზიკური და მენტალური განვითარების შეზღუდვას.
8.ბავშვი ისეთ პირებთან გადაადგილება მისი ოჯახის წევრების გარეშე,რომელ პირებსაც არავინ არ იცნობს.
9.ბავშვის პირადი ნივთები სათამაშოები,ტანისამოსი და სხვა დანარჩენი შეუფერებელ ადგილას არის.
ბავშვის ძალადობის ფაქტზე,შესაძლოა ამ ჩამონათვალს კიდევ დაემატოს სხვა გარემოებებიც.
თემა 8
ელექტრონული ზედამხედველობის შეჩერება,შეწყვეტა და მისი ვადამდე გათავისუფლება
2020 წლიდან ცვლილებების შედეგად ძალაში შევიდა კანონდებლობა,რომელიც ითვალისწინებს შემაკავებელი ორდერის გამოცემასთან,ასევე მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების შესაძლებლობას იმ შემთხვევაში თუ სახეზეა არის ძალადობის განმეორების ფაქტობრივი საფრთხე. ძალადობის განმეორების რისკისების შეფასება ხორციელდება შემაკავებელი ორდერის ოქმში ინტეგრირებული კითხვარის საფუძველზე.მნიშვენლოვანი არის განმეორების რისკის დონე,დანაშაულის ჩადენა და ისეთი ისეთი ცეცხსასროლი იარაღის გამოყენება,როგორიც არის იარარი და ა.შ
ელექტრონული ზედამხედველობა ხორციელდება არაუმეტეს შემაკავებელი ორდერის მოქმედების ვადით, რომელიც არ აღემატება 1 თვეს.
ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელებისთვის აუცილებელია მსხვერპლის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის საპროცესო წარმომადგენლის თანხმობა. იმ შემთხვევაში თუ პირს ელექტრონული ზედამხედველობა დაენიშნა მას წესები დაცვით(მოძალადეს)უნდა დაუმაგრდეს ელექტრონული სამაჯური.
მოძალადეზე ელექტრონული სამაჯურის დამაგრების შედეგად ხდება მსხვერპლის მიმართ წინასწარ განსაზღვრული მიახლოების არეალი და მისი დროის კონტროლი.
ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესების საკითხი ექვემდებარება სასამართლო კონტროლს. პოლიციის მიერ გამოცემული ოქმი, გამოცემიდან 24 საათის განმავლობაში დასამტკიცებლად წარედგინება სასამართლოს. იმ შემთხვევაში თუ მოძალადებ თავი აარიდან ელექტრონულ ზედამხევდელობას მაშინ მას დაეკისრება სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისიწინებული პასუხისგმებლობა.
ელექტრონული ზედამხედველობა მაშინ ჩერდება როდესაც არის ესეთი გარემოებები:
1.მოძალადის ან მსხვერპლის მიერ საქართველოს ტერიტორიის დატოვებისას საზღვარგარეთ ყოფნის ვადით.
2.მოძალადის ან მსხვერპლის დაკავებისას (დაკავების ვადით)
3.მოძალადის ან მსხვერპლისათვის ადმინისტრაციული პატიმრობის შეფარდებისას (ადმინსტრაციული პატიმრობის ვადით)
4.მოძალადის ან მსხვერპლის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმორბის გამოყენებისას (პატიმრობის ვადით)
ელექტრონული ზედამხედველობის ვადის შეჩერება არ იწვევს შემაკავებელი ორდერის ვადის შეჩერებას და იგი კვლავ განაგრძობს მოქმედებას იმ ვადით,რომელი ვადითაც გამოცემულია.პოლიციის შესაბამისი თანაშრომელი ელექტრონული ზედამხედველობის შეჩერების დროს უზრუნველყოფს რომ მოძალადეს მოეხსნას სამაჯური და შეადგინოს შესაბამისი ოქმი.ოქმში მითითებული უნდა იყსო სამაჯურის მოხნის დრო და მოქმედების შეჩერების ვადა.
ელექტრონული ზედამხედველობა წყდება როდესაც არსებობს გარემოებები:
1.ელექტრონული ზედამხედველობის ვადის გასვლისას
2.მოძალადის ან მსხვერპლის გარდაცვალებისას
3.შემაკავებელი ორდერის გაუქმებისას
რაც შეეხება ელექტრონულ ზედამხედველობის ღონისძიებას სასამართლოთვის მიმართვის გზით ვამადე უნდა გაუქმდეს:
1.ვითარების შეცვლის,მოძალადის ავადმყოფობის გამო,გამორიცხავს მოძალადის მხრიდან ძალადობის განმეორების რისკს.
2.როდესაც პოლიციას მიმართავს მსხვერპლი ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელების გაუქმების მოთხოვნით
თემა 9
რისკების შეფასება და შემაკავებელი ორდერის გამოცემა მოძალადის მიერ პენიცენტიური დაწესებულების დატოვებისას
მსხვერპლის უსაფრთხოების მიზნით ,რომ თავიდან არიდებული იყოს განმეორებითი რისკი,კანონდემბლობა ითვალისიწინებს და დაზარალებულს აცნობებს მაშინ როდესაც მოძალადე პირი დატოვებს პენიცენციურ დაწესებულებას.მოძალადის გამოსვლის მომენტიდან პოლიციელი აფასებს მოძალადის მიერ განმეორებით ჩადენილ ქმედებას და თავად იღებს გადაწყვეტილებას ორდერის გამოცემის ან გამოცემის უარის თქმის შესახებ.
შემაკავებელი ორდერი რომ გამოიცეს ამისთვის აუცილებელი არ გახლავთ ახალი ფაქტის არსებობა,აქ მნიშვნელოვანი ფაქტორია რომ მოძალადის მხრიდან მისი პენიცეტენციური დაწესებულების დატოვების შემდეგ თუ რამდენად არის რისკი საიმისოდ,რომ ისევ განხორციელდეს მსხვერპლზე ძალადობა.პოლიცია,საკუთარი ინიციატივით უფლებამოსილია რომ გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი,იმ შემთხვევაში თუ არის საიმისოდ გარემოება,რომ შესაძლოა დაირღვეს პირის უფლებები და თავისუფლებები,იძულებით,
ასევე ფიზიკური ქმედებით და სექსუალური,ფსიქოლოგიური და ეკონომიკური ძალადობით.
შემაკავებელი ორდერის გამოცემის დროს სავალდებულო არ არის მსხვერპლის მოთხოვნა.შემაკავებელი ორდერის გამოწერა პოლიციას ასევე უწევს იმ შემთხვევაში თუ მოძალადე პირი დატოვებს პეიტენციურ დაწესებულებას და შინაგან საქმეთა სამინისტრო თანამშრომელი აფასებს მოძალადის რისკებს,თუ რამდენად არის შესაძლებელი განმეორდეს ძალადობა.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერების განმასხვავებელ ძირითად ელემენტებს
დამცავი ორდერი :
1.მოსამართლე გამოსცემს
2.9 თვემდე ვადით გამოიცემა,ასევე 3 თვემდე ვადით არის შესაძლებელი მოქმედება
3.საჩივრდება მხოლოდ სააპელციო სასამართლოში
4.დამცავი ორდერი უნდა ითვალისწინებდეს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებიდა ქცევის შეცვლაზე ორიენტირებული სავალდებულო სწავლების კურსის გავლას.
შემაკავებელი ორდერი
1.პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი გამოსცემს
2.გამოიცემა 1 თვემდე ვადით და ასევე მისი მოქმედების ვადის გაგრძელება არ არის დასაშვები
3.საჩივრდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში და სწორედ ამიტომ ორდერის გასაჩივრება შესაძლებელი ხდება სააპელაციო სასამართლოში
4.შემაკავებელი ორდერი ორდერი იმპერატიულად სავალდებულოდ არ მოითხოვს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქცევის შეცვლაზე სწავლების კურსის გავლას.
თემა 9
ორდერით დაკისრებული შემთხვევები
კაზუსები
1კაზუსი
ნინო და ნუკრი იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში, 2020 წლის თებერვალში ნინო სტუმრად იმყოფებოდა, თავისი მაზლის სოსოს სახლში. სოსოს ცოლს, ციალას და ნინოს ყოველთვის ქონდათ დაძაბული ურთიერთობა. კონფლიქტის მიზეზი ძმების ქონება იყოს.
ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.
თებერვალში ვიზიტის დროს ციალასა და ნინოს შორის კვლავ მოხდა მორიგი კონფლიქტი,კერძოდ ციალამ ნინოს თავში ჩაარტყა იატაკის საწმენდი ჯოხი,ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია.ნინო ქონების გადაწვით დაემუქრა. აღნიშნული ხმაურის დროს ოთახიდან გამოვიდა ნინოსა და ციალას დედამთვილი,რომელმაც სცადა სიტუაციის განმუხტვა და აიღო თავისი კუთვნილი მობილური, პოლიციაში დარეკვის მიზნით, ამის დანახვაზე ნინომ გამოგლიჯა ტელეფონი დედამთილს და დაამტვრია,რომლის ღირებულება 151 ლარი იყო.
ციალას ქმედება როდესაც თავში ჯოხი ჩაარტყა - 126 მუხლის 1 ნაწილი (კერძოდ სხვაგვარი ძალადობა) , რადგან ამ ციალას ქმედებამ გამოიწვია ნინოსთვის ფიზიკური ტკივილი.
ნინოს ქმედება- 151 მუხლის 1 ნაწილი, კერძოდ დაემუქრა ქონების განადგურებით.
ნინოს ქმედება როდესაც დედამთილს დაუმტვრია ტელეფონი - 11’, 187 მუხლის 1 ნაწილი.
საბოლოოდ ნინოსა და ციალას დედამთილმა მაინც მოაცერხა პოლიციის გამოძახება, პოლიციის ადგილზე გამოცხადების შემდეგ საპატრულო პოლიციის დეპარტამენნტის ინსპ. გამომძიებელმა გამოწერა, შემაკავებელი ორდერი ნინოსა და ციალას მიმართ. ერთი ორდერით მსხვერპლად იქნა მიჩნეული ნინო, მოძალადედ ციალა, ხოლო მეორე შემაკავებელი ორდერით ინსპ.გამომძიებელით მსხვერპლად სცნო ციალა,მოძალადედ ნინო.
ამშემთხვევაში არ უნდა გამწერილიყო შემაკავებელი ორდერი, რადგან შმაკავებელი ორდერი გამოიცემა მაშინ როდესაც ძალადობა ხდება ოჯახის წევრებს შორის ან გენდერული ნიშნით, ამ შეთხვევაში ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები, შესაბამისად ინპექტორ გამომძიებელს არ უნდა გამოეწერა.
მაგრამ ზოგადად ინპექტრ გამომძიებელი უფლებამოსილია გამოწეროს შმაკავებელი ორდერი.
ამის შემდეგ ინსპ.გამომძიებელმა 24 სთს ვადაში მიმართა სასამართლოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ინპექტ,. გამომძიებელს არ უნდა მიემართა სასამართლოსთვის რადგან სასამართლოსთვის მიმართვის ვალდებულება, შმაკავებელი ორდერის გამოერის დროს აღარ არსებობს.
პასუხი:
კაზუსი 2
45 წლის ლელამ,იმ მოტივით,რომ მისმა 15 წლის შვილმა -ანამ სკოლაში მიიღო დაბალი შეფასება,ფსიქოლოგიური ძალადობა განხორციელდა ბავშვზე,კერძოდ,არასრუწლოვანს მიაყნა სიტყვიერი შეურაცყოფა.
ლელას ქმედება- როდესაც მან ბავშს მიაყენა სიტყვიერიშურაცყოფა და მასზე იძალადა ფსიქოლოგიურად დაკვალიფიცირდება 126’ მუხლის 2 ნაწილის „ბ „ ქვპ, რომელიც გულისხმობს ფსიქოლოგიუ რძალადობას არასრულწლოვნის მიმართ.
ანამ პოლიციას მიმართა დასახმარებლად ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტის რუსთავის საქალაქო სამმართველოს უმცროსი გამომძიებლის მიერ შეფასდა ძალადობის განმეორების რისკები,რა დროსაც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა 3 ერთქულიან შეკითხვაზე.
უმცროს გამომძიებელს არ აქვს უფლება გამოცეს შემაკავებელი ორდერი.
ვინაიდან ქულათა ჯამმა შეადგინა 3 ქულა უმცროსი გამომძიბელის მიერ ძალადობის განმეორების რისკად შეფასდება რისკი,რის საფუძველზეც გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 30 დღის ვადით.
შემაკავებელი ორდერი არ უნდა გამოცემულიყო 30 დღის ვადით, რადგან რისკების შფასების დროს ქულათა ჯამს არ აქვს მნიშვნელობა, ამ შმთხვევაში იმისთვის რომ იყოს საშუალო რისკი ერთ 3 ქულიან კითხვაზე უნდა იყოს დადებითი პასუხი, შსაბამისად ამ შმთვევაში სახეზეა რისკების შფასების დაბალი რისკი რადგან დადებითი პასუხი იყო 1 ქულიან კითხვაზე, შსაბამისად უმცროსი გამომძიებელის ქმედება არაკანონიერია.
ვინაიდან საკითხი არასრუწლოვანს შეეხებოდა გამომძიებელმა შემაკავებელი ორდერი შეადგინა 4 ეგზემპლარად ერთი ეგზემპლარი გაეგზავნა მერუვეობისა და მზრუნევლოების ადგილბრივ ორგანოს.
4 ეგზემპლარად რო შადგინა ეგ სწორია.
მოძალადის მიერ შემაკავებელი ორდერი გასაჩივრდება მისი ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში მის გამომცემ ორგანოში,კერძოდ,რუსთავის საქალაქო სამმართველოში.
გასაჩიივრების ვადები სწორია მაგრამ უნდა გაესაჩივრებინა საქალაქო სასამართლოში და არა სამმართველოში.
პასუხი:
კაზუსი 3
ერთ-ერთ რაიონში მცხოვრებ 15 წლის ანას მამა თიქთმის ყოველდღე მოუწოდებს,რომ აუცილებლად უნდა გაჰყვეს ცოლად 20 წლის ჯემალს.
თავიდან ანა მამის მოთხოვნას ყურადღებას არ აქცევდა,თუმცა შემდეგ მამამ კიდევ უფრო ინტენსიურად დაიწყო შვილის შეწუხება.უმუქრებოდა,რომ თუ მის მოთხოვნას არ შეასრულებდა,სკოლიდან გამოიყვანდა სახლში გამოკეტავდა,ასევე ეუბნებოდა,რომ თუ არ დაქორწინდებოდა მის ოჯახზე ცუდად ილაპარაკებდნენ და თითით საჩვენებელი გახდებოდნენ.
მამის მუქარა- დაკვალიფიცორდება 11’ 151 მუხლის 2 ნაწ. „გ“ ქვპ. , რადგან ისინი არიან ოჯახის წევრები და მამა მუქარას ახორციელებდა არასრულწოვანი შვილის მიმართ.
მეორე ნაწილი- 11, 150’ 2ნაწილი (ა) ქვე პუნტქი ( ქორწინების იძულება და აქ მუქარა არის ხერხი)
ანამ მასწავლებლის დახმარებით,პოლიციას შეატყობინა აღნიშნული ფაქტის შესახებ,რის გამო ქორწილი ჩაიშალა.
რამდენიმე დღეში ჯემალიმ 3 მეგობრის დახმარებით ქორწილის მიზნით მოიტაცა თავისივე თანასოფლელი 15 წლის გურანდა.
პასუხი:
ჯემალლის ქმედება - შეიძლება აქ მე ვფიქრობ 143 მუხლის 3 ნ. „დ „ ქვპ. ( თავიაუფლების უკანონო აღკვეთა) არასრულწლოვანის მიმართ.
150’ 2ნაწილი (ა) ქვე პუნტქი ქორწინების იძულება არასრულწოვნის.
კაზუსი 4
ესმა და ვალერი კურსელები არიან.
ვალერის, მეგობრობის გარდა, გარკვეული სიმპათიები აქვს ესმას მიმართ, რის გამოც მასთან ახორციელებს ხშირ კომუნიკაციას. მიუხედავად იმისა, რომ ვალერის სმს შეტყობინებები მომაბეზრებელია ესმასთვის, იგი მაინც ცდილობს, რომ მას თავაზიანად უპასუხოს.
ინტერნეტის გამოყენებით კომუნიკაციის გარდა, ეალერი ცდილობს, რომ ესმასთან ფიზიკური სიახლოვეც ჰქონდეს. ამის გამო, ყოველთვის უნივერსიტეტის კართან ხვდება ესმას,მიაცილებს აუდიტორიამდე, ელოდება ლექციის დასრულებას და შემდეგ ისევ უკან მიჰყვებაგოგონას.
ესმასთვის ეს ყველაფერი შემაწუნებელი გახდა და ვალერის მოუწოდა, რომ შეეწყვიტა ეს
ქმედებები, რადგან მისთვის იყო დამთრგუნველი და მასში იწვევდა უარყოფით ემოციებს.
ვალერიმ არ გაითვალისწინა ეს თხოვნა და აუხსნა, რომ მას მოსწონდა იგი და არ აპირებდა
უკან დახევას.
ამან გოგონა კიდევ უფრო შეაშინა და დათრგუნა
პირველ ეტაპზე, ესმამ facebook ზე დაბლოკა - ვალერის პირადი გვერდი, თუმცა ამ
უკანასკნელმა მაინც გააგრძელდა ესმასთან პირდაპირი ურთიერთობა უნივერსიტეტის
გარდა, იგი სახლშიც აკითხავდა გოგონას და სინოვდა, რომ მისთვის მოესმინა და
დალაპარაკებოდა. ამ ყველაფრის გამო ესმა გახდა დათრგუნული, ჩაიკეტა საკუთარ სახლში და აღარ სურდა უნივერსიტეტში სიარული.
ვალერის ქმედებები ესმასთვის დღითიდღე უფრო აუტანელი ხდებოდა, რის გამოც მან
მიმართა პოლიციას და ითხოვა დახმარება, მათ შორის, პოლიციელს სთხოვა შემაკავებელი
ორდერის გამოცემა, თუმცა ამ უკანასკნელის განმარტებით, ვერ უზრუნველყოფდა ორდერის გამოცემას, რადგან იგი არ იყო ვალერის ოჯახის წევრი.
პოლიციიდან წამოსვლის შემდეგ, ვალერიმ დაურეკა ესმას და შეხვედრა სთხოვა. ესმა
დათანხმდა ვალერისთან შეხვედრას. შეხვედრისას ვალერიმ თმებში ძლიერად მოქაჩა ესმას
და შემთხვევის ადგილიდან გაიქცა. ესმამ მაშინვე დარეკა 112 ში და ითხოვა პოლიციის
დახმარება.
პასუხი:
აქ სახეზეა სსკ-ის 151’ მუხლი ადევნება, რადგან ვალერი ესმასთან ამყარებდა არასასურველ კომუნიკაციას ტელეფონის საშუალებით,ასევე ხვდებოდა უნივერსიტეტის და სახლის კართან,რასაც ქონდა სისტემატური სახე და ესმაში იწვევდა ფსიქიკურ ტანჯვას, რამაც აიძულა შეეცვალა ცხოვრების წესი, ჩაიკეტა სახლში და აღარ სურდა უნივერსიტეტში სიარული.
პოლიციელის ქმედება, როდესაც მან არ გამოწერა შემაკავებელი ორდერი არ იყოს სწორი,ვინაიდან გენდერზეც ხდება ორდერის გამოცემა.კაზუსიდან გამომდინარე ადევნების დროსაც უნდა გამოიწეროს ორდერი.
მესამე ნაწილი- ვალერის ქმედება დაკვალიფიცირდება 126 მუხლის 1 ნაწილით, კერძოდ სხვაგვარი ძალადობა, რაც გამოიხატება თმების ძლიერად მოქაჩვაში.
კაზუსი 5
მაია და გელა არიან არარესგისტრირებულ ქორწინებაში 10 წელია, მათთან ამ წლების მანძილზე ცხოვრობს გელას დედა ნათელა.
აქ უკვე ცხადზე ცხადია რომ ოჯახის წევრები არიან ნათელა და მაია.
მაიას და ნათლას ქონდათ დაძაბული ურთიერთობდა და ამის გამო გელა და მაია გადავიდნენ ცალკე, ამის შემდეგ გელამ დაიწყო დალევა და სისტემატურად აყენებდა შეურაცყოფას მაიას, თრგუნავდა და ანადგურებდა (
126’ 1 ნაწილი, ფსიქოლოგიური ძალადობა, რადგან სისტემატური ხასიათი ქონდა და მაია განიცდიდა სულიერ ტანჯვას და დამცირებას
მაია გაშორდა გელას, გელა ტელეფონზე ურეკავდა და სიცოცხლის მოსპობით ემუქრებოდა. (
11’, 151მ-ის 2ნ. “დ” ქვპ. მუქარა ოჯახის წევრის მიმართ, კერძოდ სისცოხლის მოსპობით და მაიას მართლა უჩნდებოდა ამის გამხორციელების შიში.
შემდეგ, მაიას სკოლის ან ბავშვი გამოვდა და დედამთილი რომ შეხვდა სკოლასფან თმები ძლიერად მოქაჩა და შეურაცყოფა მიაყენა.
126’ მუხლის 2ნ. “ბ” ქვპ. ძალადობა არასრულწოვანის თანდასწრებით, რითაც მაიამ განიცადა ფიზიკური ტკივილი
კაზუსი 6
30 წლის ნინომ,რომელიც ცხოვრობს თბილისში,გრიბოედოვის ქუჩა 30,განცხადება შეიტანა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში,მისი ყოფილი მეუღლის შალვას მიმართ დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე.ნინონო მოძალადის საცხოვრბეელ და ძალადობის განხორციელების ადგილად მიუთითებდა ქ.ქუთაისს,სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით შეიტანა განცხადება ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში.
სასამართლომ წარმოებაში მიიღო ნინოს განცხადება,რომელიც კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 3 დღის ვადაში თანდართულ მასალებთან ერთად გაეგზავნა შალვას,რომლის წინააღმდეგაც იყო განცხადება შეტანილი.
განცხადება უნდ აშეეატანა თბილისში რადგან,განცხადება მსხვეპლის საცხოვრებლი ადგილსამყოფელის მიხედვით.
სასამართლოს საბუთები შალვასთვის უნდა გაეგზავნა 24 საათის განმავლობაში და 3 დღე არ არის სწორი.
3 დღის ვადის გასვლის შემდეგ,შალვას სასამართლოში რაიმე მტკიცებულება ან დოკუმენტი არ წარუდგენია.
შალვას სწორედაც რომ 3 დღეა აქვს მკიცებულებების ან დოკუმენტების წარსადგენად.
მოსამართლემ ნინოს განცხადების კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 20 დღის გასვლის შემდეგ ჩანიშნა სასამართლო განხილვა და მიიღო გადაწყვეტილება 8 თვის ვადით დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე,რომლის საფუძველზეც მოძალადის მიმართ დააწესა ელექტრონული.
სასამართლოს პროცესი უნდა ჩაენიშნა 10 დღეში, რადგან განცადების შეტანიდან 10 დღის ვადაში უნდა განიხილოს.
სასამართლოს არ უნდა დაეწესებინა ელ. ზედამხედველობა, რადგან აღნიშნული გამოიყენება მხოლოს შმაკავებელი ორდერის გამოცემის შმთხვევაში.
პასუხი:
კაზუსი 7
2021 წლის25 იანვარს,ძმებს კონფლიქტი მოუვიდათ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით,კერძოდ,გიორგიმ გელა მიატენა სიტყვიერი სეურაცხყოფა და ასევე დაემუქრა სიცოცხლის მოსპობით.
გიორგის ქმედება- 126’ მუხლის 1 ნაწილი ფსიქოლოგიური ძალადობა.
მეორე გიორგის ქმედება- 11’ 151 მუხლის 2 ნაწილი „დ“ ქვპ. კერძოდ მუქარა სიცოცხლის მოსპობით, ოჯახის წევრის მიმართ რაც მსხვერპლისთვის რეალურად აღსაქმელია.
გელა გამოცხადდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის გლდანი-ნაძალადევის სამმართველოში და მოითხოვა შეასაბამისი რეაგირება.ამავე სამმაღთველოს უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა შეაფასა ძალადობის განმეორების რისკები,რის საფუძველზეც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა მხოლოდ ერთქულიან და სამქულიან შეკიტხვებზე.უბნის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ აღნიშნული რისკი შეფასდა ძალადობის განმეორების მაღალ რისკად,რადგან გელამ გასაუბრებისას მიუთითა ,რომ მისი ძმის მხრიდან განხორციელებული მუქარა რეალურად აღიქვა და ავს საფუძVლიანი შიშI იმისა,რომ ამ მუქარის სისრულეში მოიყვანს.
შმაკავებელი ორდერის გამოწერის უფლება, უბნის უმცროს ინსპ, გამომძიებელს არაქვს რადგან არ არის უფლებამოსილი პირი.
მაღალ რისკად არ უნდა შეეფასებინა, რადგან მაღალი რისკი არის მხოლოდ იმ შმთხევვაში როდესაც დადებითი პასუხია ერთ 5 ქულიან კითხვაზრ მაინც და ამ შემთხვევაში სახეზეა 3 ქულიან კითხვაზე დადებითიპასუხი, შესაბამისად დაბალი რისკი.
უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით,რომელიც შეადგინა ორ ეგზემპლარად.ერთი ეგზემპლარი გადასცა მსხვერპლს,
რადგან უმცროსმა. ინპ. გამომძიებელმა შაფასა მაღალ რისკად უნდა გამოეცა 30 ღით შმაკავებელი ორდერი.
ხოლო მეორე ეგზემპლარი გაუგზავნა შსს მომსახურბეის სააგენტოს,ვინაიდან მოძალადეს შემაკავებელი ორდერით აეკრძალა იარაღის შეძენის ნებართVის მოპოვება.
უბნის უმცრომს აინსპექტორ-გამომძIებელმა გელა სგანუმარტა,რომ ვინაიდან გამოსცა შემაკავებელი ორდერი,ამაის პარალელურად ვერ დაიწყებდა გამოძიებას,ვინაიდან ერთდორულად შეუძლებელი იყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი და სისხლის-სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენება.
უმცროსი ინპ. გამომძიებლის მიერ განმარტებული საკითხი. რომ იგი ვერ დაიწყებდა გამოძიებას არ არის სწორი რადგან შმაკავებელი ორდერის გამოწერის შმთხვევაშიც შსაძლებელია დაიწყოს სისხლის სამართლის საპროცესო მოქმედებები.
პასუხი:
კაზუსი 8
საშუალო რისკზე გამომძიებელ-ინსპექტორმა 20 დღის ვადით გამოსცა შემაკავებელი-
სწორია რადგან საშუალო რისკზ შსაძლებელია 30 დღემდე გამოიცეს შმაკავებელი ორდერი.
2 ეგზემპლარად.
არარის სწორი რადგან უნდა დამზადდეს 3 ეგზეპლარად.
იმავე დღეს გადასცა მოძალადეს.
სწორია რადგან 24 საათის განმავლობაში შუძლია გადასცეს.
მოძალადემ გაასაჩივრა 7 დღეში საქალაქო სასამართლოში.მსხვერპლმა ითხოვა თავშესაფარში გადაყვანა.უარი უთხრეს რადგან არ გაქვს მსხვერპლის სტატუსიო,რომელსაც მხოლოდ სასამართლო ან პროკურორი ანიჭებს.
გასაჩივრების ვადა არ არის სწორი რაგან უნდა გასაჩივრდეს 3 დღის ვადაში.
უარი თავშესაფარში გადაყვანაზე არ არის სწორი რადგან, პირს მსხვერპლის სტატუსი ენიჭება შმაკავებელი ორდერის გამოწერისთანავე.
1. სექსუალური შევიწროების დაცვის მექანიზმები საჯარო და კერძო სივრცეში+
სექსუალური შევიწროება შეიძლება ხდებოდეს როგორც საჯარო სივრცეში,ისე სამუშაო ადგილას, სერვისის მიწოდების დროს.
საჯარო სივრცეში სექსუალური შევიწროების ჩადენისას სამართლადარღვევათა ოქმებს ადგენენ შ.ს.ს უფლებამოსილი პირები,შემდეგ მასალები იგზავნება საქალაქო/რაიონული სასამაღტლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიას,რომელიც 7 დღის ვადაში განიხილავს.საქმის განხილვისას ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემული პირის დასრება სავალდებულოა.თუ თავს აარიდებს,იძულებით იქნება მოყვანილი.
სექსუალური შევიწროება სამუშაო/დასაქმების ადგილას-საქართველოს შრომის კოდექსის მიზნებისთვის დისკრიმინაციად განიხილება განზრახ ან გაუფრთხილებლობით პირის განსხვავება ან გამორიცხვა ან მისთვის უპირატესობის მინიჭება სხვადასხვა ნიშნის მიხედვით.
დამსაქმებელს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს,თუ მისთვის ცნობილი გახდა შევიწროების ან/და სექსუალური შევიწროების ფაქტი და მან ამ ფაქტის შესახებ არ შეატყობინა შრომის ინსპექციას ან/და არ მიიღო შესაბამისი ზომები აღნიშნული ქმედების აღსაკვეთათ.
დასაქმების ადგილად ითვლება სამუშაოს შესრულების ძირითადი ადგილი,მივლინება,შესვენება ან სამუშაოსთან შემხებლობაში მყოფი ნებისმიერი კომუნიკაცია.
სამუშაო ადგილას სექსუალური შევიწროების ორი ძირიტადი სახე არსებობს:1)Quid Pro Quo ანუ მომსახურება მომსახურების სანაცვლოდ,რომელიც ითვალისწინებს სექსუალური ხასიათის მოთხოვნის არსებობას ქმედებაში და მიზნად ისახავს ზემოქმედების მოხდენას ადამიანის სამსახურსა და კარიერულ წინსვლაზე. 2)მტრული სამუშაო გარემო,რაც სამუსაო ადგილზე დამაშინებელი და შეურაცხმყოფელი პირობების შექმნას ნიშნავს.
სექსუალური ხაისათის ქცევა არასასურველია თუ მას დაქვემდებარებული სუბიექტი მიიჩნევს არასასურველად.
კერძო სივრცეში (მაგ,სამუშაო ადგილზე ან პროფესიულ ურთიერთობებში) სექსუალური შევიზროებისას რეაგირების სამაღტლებრივი მექანიზმები: სახალხო დამცველი,სასამაღთლო,შიდა გასაჩივრების/რეგულირების მექანიზმი.
სასამართლოსთვის სარჩელით მიმართვა შესაძლებელია 1 წლის განმავლობაში მას შემდეგ რაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო იმ გარემოების შესახებ,რომელიც მას დისკრიმინაციულად მიაჩნია. მსხვერპლს უფლება აქვს იმაღტოს სასამართლოს სარჩელით მაშინაც,თუ უკვე დასრულებულია შრომითი ურთიერთობა,რომლის დროსაც მის მიმართ დისკრიმინაციული ქმედება განხორციელდა.
თუ სექსუალურ შევიწროებას აქვს განგრძობადი ხასიათი,ხანდაზმულობის ვადა ათვლილი უნდა იქნეს ბოლო ქმედების განხორციელების მომენტიდან.
სასამაღთლო სარჩელის შეტანიდან 3 დღის ვადაში იხილავს მისი წარმოებაში მიღების საკითხს.ხარვეზის შემთხვევაში მოსარჩელეს მის აღმოსაფხვრელად აქვს ვადა არანაკლებ 3 დღისა. თუ ხარვეზი არ აღმოიფხვრა სასამაღთლოს გამოაქვს განჩინება სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის შესახებ და სარჩელსა და თანდართულ დოკუმენტებს უბრუნებს მოსარჩელეს. უარის თქმის შესახებ განჩინება შეიძლება გასაჩივრდეს კერძოსაჩივრით სააპელაციო სასამაღთლოში მისი გაცნობიდან 3 დღის ვადაში.თუ კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა,სააპელაციო სასამაღთლო საქმეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს უბრუნებს.
თუ მოსამართლემ სავარაუდო მსხვერპლის სარჩელი მიიღო წარმოებაში,სარჩელი და თანდართული დოკუმენტების ასლები ეგზავნება მოპასუხეს(შემავიწროებელს) და მას შესაგებლის წარსადგენად აქვს 10 დღე.
,,დისკრიმიცაიის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ’’ საქ.კან.მე-6 მუხ. პირველი ნაწილის თანახმად დისკრიმინაციის აღმოფცვრისა და თანასწორობის უზრუნველყოფაზე ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს სახალხო დამცველი
სახალხო დამცველის ხანდაზმულობის ვადები განსაზღვრული არ არის.
დისკრიმინაციული,სექსუალური შევიზროების ფაქტის დაგდენის შემთხვევასი სახ.დამ.შემავიწროებელს მიმართავს რეკომენდაციით,რომელიც შეიძლება მოიცავდეს:1)სექსუალური შევიწროების შეწყვეტას ან/და მომავალში სექსუალური შევიზროების თავიდან აცილებას 2)იმ შემტხვევაში,თუ რეკომენდაციის ადრესატია ორგანიზაცია/დაწესებულება-სექსუალური შევიზრობის პრევენციის/რეაგირების შიდა მექანიზმის დოკუმენტის შემუშავებას.
რეკომენდაციის განხილვიდან 20 დღის ვადაში პირმა სახ.დამ-ს უნდა აცნობოს განხილვის შედეგები წერილობით.თუ მას არ ეცნობა ამის შესახებ სახ.დამ. უფლებამოსილია;1)როგორც დაინტერესებულმა პირმა, მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ან ქმედების განხორციელება. 2)როგორც მოსარჩელემ სარჩელით მიმართოს სასამართლოს .ეს შესაძლებლობა არ მოქმედებს მაშინ,როდესაც ამ რეკომენდაციის ადრესატი ფიზიკური პირია.
ასეევე ,მსხვერპლს შეუძლია გამოიყენოს შიდა გასაჩივრების/რეგულირების მექანიზმი და ფაქტზე განცხადებით/საჩივრით მიმართოს მის ორგანიზაციაში/უწყებაში არსებულ შესაბამის ორგანოს/პირს.
საქ.სახ.დამ. აჩერებს საქმის წარმოებას თუ სავარაუდო დისკრიმინაციის იმავე ფაქტის გამო ა)დავას სასამაღთლო განიხილავს ბ)მიმდინარეობს ადმინისტრაციული წარმოება გ)მიმდ.სისხლ.სამ.დევნა.
საქ.სახ.დამ. წყვეტს საქმის წარმოებას თუ სავარაუდო დისკრიმინაციის იმავე ფაქტის გამო:ა)არსებობს სასამართლო გადაწყვეტილება ბ)განცხადების/საჩივრის განხილვის შედეგად არ დადასტურდა.
2.ოჯახში ძალადობა,ფაზები,მახასიათებლები,ბორბალი.+
ოჯახში ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული და გავრცელებული ძალადობაა,რომელსაც აქვს განგრობადი და ფარული ხასიათი.
ოჯახში ძალადობა გულისხმობს ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის კონსტიტუციური უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევას უგულებელყოფით ან/და ფიზიკური,ფსიქოლოგიური,ეკონომიკური,სექსუალური ძალადობით ან იძულებით.
მისი მახასიათებლებია:
1.ოჯახში ძალადობა ხდბა სხვადასხვა ფორმით ერთმანეთთან დაკავშირებულ პირებს-ოჯახის წევრებს-შორის.
2.ოჯახში ძალადობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ ერთჯერადი აქტით, რადგან მას ახასიათებს განმეორებითობა და ზრდის ტენდეცია,
3..ოჯახის ძალადობას ახასიათებს ძალთა ასიმეტრია -ეს ნიშნავს ერთ მხარეს ამშემთხვევაში მოძალადეს აქვს მატერიალური, ფიზიკური ანსხვა უპირატესობა და ამით აიძულებს მეორე მხარებს ანუ მსხვერპლს დაემორჩილოს მას.
4.ოჯახში ძალადობა უაროფით გავლენას ახდენს არამარტო მსხვერპლზე არამედ ოჯახის სხვა წევრზე განსაუთრებით არასრულწლოვანზე
5.ოჯახში ძალადობის შედეგად დაზარალებულთა უმეტესობა არის ქალი,რაც ნიშნავს,რომ ოჯახში ძალადობა განსაკუთრებით უარყოფიტ გავლენას ახდენს ქალებზე
მოძალადის დამახასიათებელი თვისებებია:
1.მანიპულაცია (ეს იქნება ბავშვით, საცხოვრებელი ადგილით,ფულით)
2.მსხვერპლის დამცირება
3.წარმოჩენა საკუთარი თავის ისე თითქოს იძულებულს ხდიან მიმართოს ძალადობას.
მსხვერპლის დამახასიათებელი თვისებებია:
1.დაბალი თვითშეფასება
2.სოციალური იზოლაცია
3.დეპრესიულობა
4.რწმენა რომ მოძალადე გამოსწორდება
5.საკუთარი თავის დადანაშაულება
როგორია ძალადობის ფაზები ? ძალადობის მახასიათებლები,?
ძალადობის ციკლის თეორია იყოფა სამ ფაზად:
1 ფაზა - გულისხმობს დაძაბულობის ზრდას,რომელიც ხასიათდება პიროვნებებს შორის დაძბულობის გამწვავებით.ამდროს პოტენციური მსხვერპლი ცდილობს პოტენციური მოძალადის დამშვიდებას,რათა თავიდან აიცილოს ინციდენტი,ეს ფაზა შეიძლება გაგრძელდეს თვეებისა და წლების განმავლობაში.
2.ფაზა- ძალადობის სერიოზული ინციდენტი -რომელიც შეიძლება გაგრძელდეს 2-24 საათის განმავლობაში.ამ ეტაპზე სხვერპლს აღარ შეუძლია ზემომეება მოახდინოს არსებულ სიტუაციაზე ისღა დარჩენია სხვადასხვა მიმართოს დახმარებასა და დაცვის საშვალებებს.
3 ფაზა -თაფლობის თვე ძალოადობის სერიოზული ინციდენტის მერე მოძალადე ითხოვს პატიებას და ცდილობს მსხვერპლთან შერიგებას,ამდროს ხშირად მსხვერპლსაც უჩნდება ილუზია რო მოძალადე შეიცვლება, მომავალში აღარ განმეორდება ძალადობა,მაგრამ დროის გასვლის მერე ძალადობის ინტენსივობა ანუ სიხშირე იზრდება და ხარისხიანი მატულობს,ამიტომაცა ძალადობის ეს მოდელი წრიული ფორმის ვიზუალი არის გამოსახული მას ძალადობის ბორბალს უწოდებენ, ეს იმას ნიშნავს რომ მესამე ფაზის მერე ისევ ტავიდან იწყება ყველა ეტაპის გავლა,დროის გავლასთან ერთად ძალადობის ფორმა უფრო მძიმე ფორმებს იღებს ხოლო ფაზებს შორის პერიოდი სულ უფრო მცირდება.
3.126 პრიმა +
სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე პრიმა მუხლის მიხედვით, ოჯახში ძალადობა არის ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის მიმართ განხორციელებული ძალადობა, სისტემატური შეურაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, რასაც არ მოჰყოლია სისხლის სამაღლის კოდექსის 117,118 ან 120-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგი.
აღნიშნული მუხლი აერთიანებს ორ ქმედებას-ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ძალადობას.დეფინიციაში მითითებულ სიტყვა ,,ძალადობაში“ უნდა მოვიაზროთ მხოლოდ ფიზიკური ძალადობა,რომელიც შეიძლება გამოიხატოს ცემაში ან სხვაგვარ ძალადობაში,ხოლო სისტემატური შეურაცხყოფა,შანტაჟი ან დამცირება ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმებზე მიუთითებს.
აღსანიშნავია,რომ სისხლის სამართლის კოდექსის 126 პრიმა მუხლით კვალიფიკაციისთვის საკმარისია ფიზიკურ ზალადობას ერთჯერადი ხასიათი ჰქონდეს,ხოლო ფსიქოლოგიურ ძალადობას დანაშაულად კვალიფიკაციისთვის სჭირდება სისტემატიურობა და მისი ერთჯერადად განხორციელება ვერ მოგვცემს დანაშაულის შემადგენლობას.შესაბამისად,ამ შემთხვევაში ტერმინი ,,სისტემატურობა’’ მხოლოდ ფსიქოლოგიური ძალადობის(შეურაცხყოფა,სანტაჯი ან დამცირება) მახასიათებელია და კანონი არ უნდა იქნეს იმგავარად გაგებული,რომ სსკ-ის 126 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ძალადობა მოიცავს როგორც ერთეჯარადა განხორციელებულ ქმედებას ისე სისტემატურ ძალადობასაც.ასევე, სისხლის სამართლის კოდექსის 126 მუხლის 12 ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაული თავისი ხასიათისა და საშიშროების (სსკ-ის 1261 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულისგან განსხვავებით,სსკ-ის 126 12 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება დასჯადია იმ შემტხვევაშიც თუ სისტემატურმა ცემამ ან ძალადობამ გამოიწვია ჯანმრთელობის მსუბუქი ხარისხის დაზიანება) გათვალისწინებით უფრო მკაცრ სასჯელს ითვალისწინებს ვიდრე სსკ-ის 1261 მუხლის პირველი ნაწილით გატვალისწინებული დანაშაული,რაც დამატებითი არგუმენტია იმისა რომ სსკ-ის 1261 მუხლში მითითებული ძალადობა არ მოიცავს სისტემატურ ძალადობასაც.
ოჯახური ძალადობის მიზნებისთვის 126-ე მუხლს ვიყენებთ მაშინ,როდესაც ფიზიკურ ძალადობას აქვს სისტემატური ხასიათი.სსკ-ს 126-ე მუხლის თანახმად დასჯად ქმედებას წარმოადგენს ცემა ან სხვაგვარი ძალადობა,რომელმაც დაზარალებულისთვის ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია,მაგრამა არ აღმოცენდა 120 მუხლით გათვალისიწნებული შედეგი.ამ შემტხვევაში ქმედება ხორციელდება იმ პირებს შორის,რომლებიც არ არიან ოჯახის წევრები,შესაბამისად თუ ოჯახის ერთი წევრი მეორეზე სისტემატურად ძალადობს ფიზიკურად კვალიფიკაცია მოხდება 11 პრიმა - 126 1 ‘ 2 ნაწილით.
126 პრიმა არის ერთჯერადი ფიზიკური ძალადობა და სისტემატური ფსიქოლოგიური.
126 არის მრავალჯერადი ძალადობა,ოჯახში ძალადობის დროს 11 პრიმა.
4.ბორბალი.+(2)
5.ძალადობის ფორმები.+
1..ფიზიკური ძალადობა - ეს არის ცემა, წამება,ჯამრთელობის დაზიანება,თავისუფლების უკანონო აღკვეთა ან სხვა ისეთი მოქმედება რომელიც იწვევს ფიზიკურ ტკივილს ან ტანჯვას,რომელიც იწვევს მსხვერპლის ჯამრთელობის დაზიანებას ან სიკვდილს.
2.ფსიქოლოგიური ძალადობა -შეურაცხყოფა,შანტაჟI,დამცირება,მუქარა ან სხვა ისეთი მოქმედება რომელიც იწვევს ადამიანის პატივისა და ღირსების შელახვას.
ფსიქოლოგიური ძალადობა მიეკუთვნება ძალადობის ისეთ ფორმას,რომელიც მიმართულია იმ მიზნისკენ რომ მსხვერპლმა დაკარგოს სკაუთარი თავის რწმენა,დაეჭვდეს საკუტარ ინტელექტუალურ შესაძლებლობებში,დაკაროს ან ეჭვი შეიტანოს რეალობის ადექვატურად აღქმის შესაძლებლობაში.
ფსიქოლოგიური ძალადობის ძირითადი ნიშნები ვლინდება დაცინვაში,ცინიკურ ან დამამცირებელ შენიშვნებში,მუქარაში,იზოლირებაში,დაშინებაში.მსხვერპლის საჯარო შეურაცხყოფა.
3.იძულება - ადამიანის ფიზიკური თუ ფსიქოლოგიური იძულება შეასრულოს ან არშეასრულოს მოქმედება რომლის განხორციელება ან რომლისგან თავის შეკავება თავისი უფლებაა, ანდა საკუთარ თავზე განიცადოს თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო მოქმედება.
5.სექსუალური ძალადობა-სქესობრივი კავშირი ძალადობით,ძალადობის მუქარით ან მსხვერპლის უმწეო მდგომარეობის გამოყენებით,აგრეთვე სქესობრივი კავშირი ან სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი მოქმედება ან გარყვნილი ქმედება არასრულწლოვნის მიმართ.
5.ეკონომიკური ძალადობა -ქმედება რომელიც იწვევს ,საკვებით,საცხოვრებელი ადგილის,ნორმალური განვითარების,ან სხვა პირობებით უზრუნველყოფით,საკუთრებისა და შრომის განხორციელების ასევე თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაკარგვით და კუთვნილი წილის სარგებლობის უფლების შეზღუდვას,
6.არასრულწლოვანის კანონიერი ინტერესების უგულვებელყოფა -მშობელის ან მშობლების, კანონიერი წარმომადგენლის,ან სხვა პასუხისმგებელის პირის მხრიდან არასრულწლოვანის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური საჭიროების დაუკმაყოფილებლობა,საფრთხისგან დაუცველობა,საბაზისო განათლების უფლების შეზღუდვა,დაბადების რეგისტრაციის,სამედიცინო ან სხვა სარგებლობის უფლების შეზღუდვა,
6. .ელექტრონული ზედამხედველობა
ელექტრონული ზედამხედველობა არის შემაკავებელი ორდერის აღსრულების ინსტრუმენტი,რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია მოძალადის კონტროლი მის მიერ მსხვერპლთან მიახლოების თავიდან ასაცილებლად. პოლიციის უფლებამოსილ თანამშრომელს შეუძლია შემაკავებელი ორდერის გამოცემასთან ერთად,რომლის მეშვეობითაც მოძალადეს ეკრძალება მსხვერპლთან მიახლოება,ასევე დააწესოს ელექტრონული ზედამხევდელობა. ელ.ზედამხედველობა შეიძლება დაწესდეს შემაკავებელი ორდერის გამოცემისას,ასევე ორდერის მოქმედების პერიოდში ნებისმიერ დროს და ხორციელდება არაუმეტეს შემაკავებელი ორდერის მოქმედების ვადით,ანუ მაქსიმუმ 30 დღის განმავლობაში.შესაძლეებლია უფრი ნაკლები ვადითაც.
მოძალადის მიმართ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება დასაშვებია განსაკუთრებულ შემთხვევაში,თუ არსებობს მოძალადის მხრიდან ძალადობის განმეორების რეალური საფრთხე. პოლიციის უფლებამოსიი პირი აღნიშნულს აფასებს შემაკავებელი ორდერის ოქმით განსაზღვრული რისკების შეფასების კიტხვარის მიხედვით.აღნიშნულის შეფასებისას გასათვალისიწნებელია შემდეგი გარემოებები- მოძალადისადმი წარსულში შემაკავებელი/დამცავი ორდერის დარღვევის ფაქტი,მოძალადის მხრიდან ძალადობის ან მუქარის განხორციელების ფაქტი,ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების ფაქტი და სხვა.
მოძალადის მიმართ ელ.ზედამხედველობის დაწესების მოტხოვნის უფლება აქვს მსხვერპლს,მისი ოჯახის წევრს,მსხვერპლის თანხმობით სოციალურ მუშაკს ან პირს რომელიც მსხვერპლს უწევს სამედიცინი,იურიდიულ ან ფსიქოლოგიურ დახმარებას.არასრულქლოვნის მიმართ ძალადობის შემტხვევაში-მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს.აუცილებებლია მსხვერპლის ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობა.
ოქმში ელ.ზედამხევდელობასთან დაკავშირებით არის სსულ 7 კიტხვა.აქედან 5 კითხვა არის მაღალი რისკის რომელიც ფასდება 5 ქულით, და ორი საშუალო რისკის შეკითხვა,რომელიც ფასდება 3 ქულით. მოძალადის მიმართ ელ.ზედამხედველობა სავალდებულოა თუ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 15 ან მეტი და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას. თუ ქულათა რაოდენობამ შეადგინა 10-15 და მსხვერპლი აცხადებს თანხმობას ასეთ დროს პოლიციელი თავად წყვიტავს.10 ქულაზე ნაკლების შემტხვევაში ელ.ზედ. არ განხორციელდება. ელ.ზედ.გამოცემის შესახებ ოქმი დასამტკიცებლად წარედგინება სასამართლოს 24 საათის განმავლობაში. წარუდგენლობის ან სასამართლოს მიერ უარის თქმის შემტხვევაში ელ.ზედამხედველობის ღონისძიება უნდა შეწყდეს.
ელ.ზედ. განხორციელების შესახებ ოქმის შედგენაზე უფლებამოსილ პირებს წარმოადგენენ:ა) ოცეულის მეთაური,ატეულის მეთაური,პატრულ ინსპექტორი. ბ) უბნის უფროსი ინსპექტორ გამომძიებელი, უბნის ინსპექტორ-გამომძიებელი,მართლწესრიგის უფროსი ოფიცერი,მართლწესრიგის ოფიცერი,დეტექტივ-გამომძიებელი,დექტექტივის თანაშემწე-გამომძიებელი,უფროსი დეტექტივი,დეტექტივი,უფროსი გამომძიებელი,გამომძიებელი.
ოქმს ხელს აწერს უფლებამოსილი პირი,მსხვერპლი და მოძალადე,ან მხოლოდ უფლებამოსილი პირი. ელ.ზედ.განხორციელების შესახებ ოქმის ერთი ეგზემპლარი რცება მის გამომცემ ორგანოში,ერთი გამოცემიდან 24 სტსი წარედგინება სასამართლოს.
ოქმის ასლი ეგზავნება: 1)შსს შესაბამისი ტერიტორიული ორგანოს საუბნო სამსახურს მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით.2)შსს-ს შესაბამის სტრუქტურულ დანაყოფს. 3)112-ს.
სასამართლოს მიერ მირებული გადაწყვეტილება მოძალადის მიმართ ელ.ზედ.განხორციელების შესახებ შეიძლება აგსაჩივრდეს სააპელაციო სასამართლოში,დასაბუთბეული გადაწყვეტილების მხარისათვის ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში.სააპელალციო სასამართლო საჩიართან დაკავშირებით გადაწყვეტილებას იღებს საჩივრის წარდგენიდან 7 დღის ვადაში. სააპელ.სასამ.გადაყწვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
ელ.სამაჯური (გადამცემი) ემაგრება მოძალადეს ქვედა კიდურზე ან ობიექტური მიზეზის არსებობისას მაჯაზე. იგი მოძალადეს განგაშის სიგნალის მეშვეობით ატყობინებს მსხვერპლთან მიახლოებას . მიმღები აპარატი მსხვერპლს ატყობინებს მოძალადის მიახლოებას.მოძალადე და მსხვერპლი ვალდებულია დაიცვას მოწყობილობა და მისი გაუმართაობის შემტხვევაში შეატყობინოს მონიტორინგის ცენტრს.. არ უნდა დატოვოს საქართველოს ტერიტორია ელ.სამაჯურთან ერთად.უფლებამოსილ ორგანოს უნდა შეატყობინოს საზღვრის დატივების შესახებ არანაკლებ 48 საათიტ ადრე. 12 საათით ადრე უნდა გადასცეს თერიტორიულ ორგანოს აპარატი.
ექსპლუატაციის წესი: შეინარჩუნოს აპარატი დამუხტულ მდგომარეობაში,მუდმივად თან იქონიო აპარატი,არ დაახშოს განზრახ GPSზონა.
ელ.ზედამხედველობა მოიცავს ორ გეოგრაფიულ ზონას -საგანგაშო ზონა მსხვერპლის ადგილსამყოფელიდან 100 მეტრის რადიუსი. და ბუფერული ზონა საგანგაშო ზონის ირგვლივ არსებული 500 მეტრიანი რადიუსი. თითოეული იყოფა სტატიკურ და დინამიკურ ზონებად. სტატიკური-წინასწარი განსაზღვრულია ადგილმდებარეობები. დინამიკური- ვერ განვსაზღვრავთ,შესაძლოა შემტხვევით აღმოჩნდნენ ერთი და იმავე ტერიტორიაზე. თუმცა მონიტორინგი ატყობინებს ამის შესხებდ ა მოუწოდებს მოძალადეს ტერიტორიის დატოვებისკენ. წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ეკისრება სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისიწნებული პასუხისმგებლობა.
ელ.ზედამხევდელობა ჩერდება - მსხვერპლის ან მოძალადის მიერ საქართველოს ტერიტორიის დატოვებისას,მოძალადის ან მსხვერპლის დაკვებისას, ადმინისტრაციული პატიმრობის შეფარდებისას,აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის გამოყენებისას,.
ელ.ზედამხედველობის ვადის შეჩერება არ იწვევს შემაკავებელი ორდერის ვადის შეცერებას.
ელ.ზედამხედველობა წყდება:ელ ზედ.ვადის გასვლისას,მოძალადის ან მსხვერპლის გარდაცვალებისას,შემკავაბელი ორდერის გაუქმებისას.
ელ.ზედამხედველობა სასამართოსთVის მიმართVის გზით ვადამდე შეიძლება გაუქმდეს: მოძალადის მძიმე ავადმყოფობის გამო და თუ მსხვერპლი თავად მიმართავს გაუქმების თაობაზე.
რომელიმე გარემოებისას 24 საატის გნამვალობაში პოლიცია მიმართავს სასამართლოს ელ.ზედ.გაუქმების თხოვნით. სასამაღთლო 24 საათის განმავლობაში იღებს გადაწყვეტილებას.
7.ბავშვთა დაცვის რეფერირების სისტემა და პროცედურა.
ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) სისტემა მოიცავს: 1. ძალადობის მსხვერპლი ბავშვის გამოვლენას 2.ბავშვის მდგომარეობის შეფასებას. 3.ბავშვზე ძალადობის შემტხვევის შესახებ შესაბამისი ორგანოების ინფორმირებას. 4.საჭიროების შემტხვევაში,ბავშვის განცალკევებასა და განთავსებას ბავშვთა სათანადო სპეციალიზებულ დაწესებულებაში/თავშესაფარში/მინდობით აღზრდაში,რომელიც ხელს შეუუწყობს მის უსაფღტხოებასა და რეაბილიტაციას. 5. ძალადობის შემტხვევაზე ზედამხედველობას.
არასრულწლოვნის მიმართ ოჯახში ძალადობის ფაქტის გამოვლენის და მასზე რეაგირების მიზნით შესაბამისი ორგანოებისათVის მიმართვის ვალდებულება აკისრიათ სამედიცინო დაწესებულებებს,სასწავლო და სააღმზრდელო დაწესებულებებს,მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს და მათ უფლებამოსილ ტანამშრომელებს,აგრეთვე ბავშვთა დაცვის მიმართვიანობის (რეფერირების) პროცედურებში ჩართულ სხვა შესაბამის დაწესებულებებსა და მათ უფლებამოსილ თანამშრომლებს.
ღნიშნული დაწესებულების წარმომადგენლები ვალდებულნი არიან,კომპეტენციის ფარგლებში, ბავშვზე ძალადობის ეჭვის გაჩენის შემთხვევაში , ადგილზე გადაამოწმონ ბავშვზე ძალადობასთან დააკავშირბეული გადაუდებელი შემტხვევა,მოახდინონ ბავშვზე განხორციელებული ძალადობის საფუძვლიანი ეჭვის იდენტიფიკაცია და აწარმოონ შემთვხვევის მართვა.
ბავშვზე სავარაუდოდ განხორციელებულ ძალადობაზე შესაძლოა მიუთითბედეს ქვემოთ ჩამოთVლილი ერთი ან რამდეიმე გარემოება: ბავშვის სეულზე დაზიანების ნიშნების არსებობა,ბავშვი იქცევა საეჭვოდ(ეშინია,არ უნდა სახლში წასვლა), ბავშვი არ დადის ან/და არარეგულარულად დადის საგანმანათლებლო ან/და სკოლისგარეშე სახელოვნებო ან/და სასპორტო საგანმანათლებლო დაწესებულებაში,ბავშვი მოუცლელია, ბავშვი გამოყენებულია ან ჩაბმულია მისი სასაკისთვის შეუფერებელ სამუშაოში,ბავშვი მუდმივად გადაადგილდება უცხო პირებთან ერთად.
რეფერირების პროცედურებში ჩართული თითოეული სუბიექტი უფლებამოსილია ეჭვის გაჩენის შემტხვევაში ადგილზე გაანალიზოს შემტხვევა და საფუძვლიანი ეჭვის არსებობისას დაუყოვნებლივ უზრუნველყოს სსიპ სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა,დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოსა და პოლიციის ინფორმირება.
რეფერირების პროცედურა ერთმანეტისგან განასხვავებს ბავშვზე ძალადობის ეჭვს და საფუძვლიან ეჭვს და შესაბამის უწყებას მხოლოდ მაშინ აკსრებს სააგენტოსა დ აპოლიციაში შეტყობინების გაგზავნის ვალდებულებას,როდესაც შემთხვევის შესწავლის პროცესში წარმოიშობა საფუძვლიანი ეჭვი იმის თაობაზე როომ ბავშვი არის ძალადობის მსხვერპლი. საფუძვლიანი ეჭვი შესაძლოა წარმოიშვას თუ არსებობს შემდეგი გარემოებები: ბავშვის განცხადება რომ მასზე ხორციელდება ან განხორციელდა ძალადობა,მოწმის განცხადება რომ იგი შეეესწრო ფაქტს, მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის ან სხვა პასუხისმგებელი პირის არაადეკვატური ქცევა.
რეფერირების პროცედურაშუ ჩართული უფლებამოსილი პირები,პოლიციის გარდა,ბავშვზე ძალადობის საფუძვლიანი ეჭვის არსებობისას,ვალდებულნი არიან შეავსონ ბავშვთა დაცვის მიმართვის ბარათი,რომელიც ეგზავნება სააგენტოს შესაბამის ტერიტორიულ ერთეულს ფოსტით,ფაქსით ან,არსებობის შემტხვევაში,შესაბამისი ელექტრონული დოკუმენტბრუნვის სისტემით,ხოლო გადაუდებელ შემტხვევაში აღნიშნული უწყების წარმომადგენლები ვალდებულნი არიან,ბავშვზე ძალადობის შესახებ ინფორმაცია დაუყოვნებლივ აცნობონ პოლიციას,გამოიძახონ სასწრაფო სამედიცინო დახმარებსი ბრიგადა და სააგენტოს შეატყობინონ ცხელი ხაზის მეშვეობით ან/და წერილობითი ფორმით.
ბავშვის მიმართ შესაძლო ძლადობის გამოვლენის შემდეგ მნიშვნელოვანია შემთხვევის სიღრმისეული შესწავლა სავარაუდო მსხვერპლ ბავშვთან გასაუბრბეისა და სხვა მტკიცებულებების მოპოვების გზით,პროცესში წამყვანი როლი პოლიციასა და სააგენტოს ეკისრება.
პოლიციმიერ სააგენტოსთვის გადაცემული ინფორმაცია უნდა შეიცავდეს: ა)პოლიციის სახელს გვარს და თანამდებობას ბ)ბავშვის სახელს,გვარს,ასაკს,სქესს,მისამართს,შემტხვევის ადგილს გ)ზალადობის თაობაზე საფუძვლიანი ეჭვის ან ძალადობის ფაქტის მოკლე აღწერას დ)პოლიციის მიერ ჩატარებული ქმედებების ჩამონათვალს.
პოლიციამ საწიროების შემთხვევაში უნდ აგამოიძახოს სასწრაფო. სათანადო საფუძვლების არსებობისას უნდ აგამოწეროს შემაკავებელი ორდერი და აუცილებლობის შემტხვევაში უზრუნველყოოს ბავშვის უსაფრთხო გარემოში გადაყვანა მართო ან მშობელთან/კანონიერ წარმომადგენელთან ერთად.
სააგენტო,ბავშვზე განხორციელებული ძალადობის ან ძალაოდბის ეჭვის შემთXვევაში,საქმის განხილვას იწყებს სააგენტოში შესული წერილობითი,სატელეფონო ან/და სხვა საკომუნიკაციო შეტყობინების საფუძველზე,როდესაც მოქმედებს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და შიდა ინსტურქციის შესაბამისად.
თუ ბავშვთან ვიზიტის დროს სოციალური მუშაკის შეფასების შედეგად დაადგინა,რომ საქმე ეხება გადაუდებელ შემტხვევას,იგი დაუყოვნებლივ მიმართავს პოლიციას და იძახებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ბრიგადას.
ბავშვის ინდივიდუალური განვითარების გეგმის შესრულებაზზე მონიტორინგს და ბავშვის მდგომარეობის ზედამხედველობას ახორცილეებს საგენტო. ზეამხედველობის პროცესში ერტვებიან რეფერირების პროცედურებში ცართული სუბიექტებიც,მათი კომპეტენციის და უფლებამოსილების ფარგლებში.
8.შემაკავებელი და დამცავი ორდერების მიზანი,დანიშნულება,სათანადო სუბიექტები და მათი განსხვავება.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერები გამოიყენება როგორც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი მექანიზმები. ქალთა მიმართ ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის ფაქტზე ოპერატიული რეაგირებისათვის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მსხვერპლის დაცვისა და მოძალადის გარკვეული მოქმედებების შეზღუდვის უზრუნველსაყოფად შესაძლებელია,დროებითი ღონისძიების სახით,გამოიცეს შემაკავებელი ან დამცავი ორდერი.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერის მეშვეობიტ ხდება ძალადობის რომელიმე ფორმაზე რეაგირება და მოძალადისათვის შესაბამისი ვალდებულებების/სანქციების დაწესება. მისი მიზანია, მსხვერპლისათვის სერიოზული საფრთხის თავიდან ასაცილებლად,მოძალადეს დაუწესოს გარკვეული შეზღუდვები და აკრძალვები,თუ ამ უკანასკნელის მიერ განხორციელებული ქმედება და საქმის გარემოებები ძალადობის განმეორების ან/და გაზრდის მარალ რისკზე მიუთითებს.შესაძლოა,მოძალადეს შეეზღუდოს საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული რიგი უფლებები,მათ შორის,პოლიციელი უფლებამოსილია,დამცავი ან შემაკავბებელი ორდერი სშესაბამისად მოძალადე განარიდოს მსხვერპლის საცხოვრბეელ ადგილს იმ შემტხვევაშიც,თუ ეს ადგილი მოძალადის საკუთრებაა.
შემაკავებელი და დამცავი ორდერი გამოიყენება ერთი და იმავე მიზნითა და დანიშნულებით.ძირითადად ეს ორი ინსტრმენტი ერთმანეთის მსგავსია თუმცა მათ შორის მაინც არის რამდენიმე განსხვავება. ორივე მექანიზმის შემუშავებით კანონმდებელმა მსხვერპლს მისცა არჩევანის შესაძლებლობა . იმ შემტხვევაში,თუ მას არ სურს,მიმართოს პოლიციას,შეუძლია,შემაკავებელი ორდერის მსგავსი შეზღუდვების დაწესების ინიციატივით მიმართოს სასამართლოს და მოიტხოვოს დამცავი ორდერის გამოცემა. აღსანიშნავია,რომ შემაკავებელი ორდერი უფრო ოპერატიული მექანიზმია და დიდი დრო არ სჭირდება მის გამოცემას.განსხვავებით დამცავი ორდერისგან,რომლის გამოცემის საკიტხის გადასაწყვეტად სასამართლოს 10 დღიანი ვადა აქვს დაწესებული.ზოგიერთ შემტხვევაში მყისიერი საფრთხის არსებობისას,მიზანშეწონილია,მსხვერპლმა დაუყოვნებლივ მიმართოს პოლიციას და მოითხოვოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემა,რადგან შესაძლოა,რამდნეიმე წუთით დაგვიანებაც კი ფატალური შედეგით დასრულდეს.
დამცავი ორდერი-1)გამოსცმე სმოსამართლე. 2)გამოიცემა 9 თვემდე ვადით.შესაძლებელია მისი მოქმედების 3 თვემდე ვადით გაგრძელება. 3)საჩივრდება მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში. 4)დამცავი ორდერი უნდა ითვალისწინებდეს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქცევის შეცვლაზე ორინეტირებული სავალდებულო სწავლების კურსის გავლას.
შემაკავებელი ორდერი-1)გამოსცემს პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი 2)გამოიცემა ერთ ტვემდე (30 დღე) ვადით.მისი მოქმედების ვადის გაგრძელება დაუშვებელია. 3)საჩივრდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში,რის შემდეგაც ორდერის გასაჩივრება შესაძლებელია სააპელაციო სასამართლოში. 4)შემაკავებებლი ორდერი ოპერატიულად სავალდებულოდ არ მოიტხოვს მოძალადის მიერ ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქვცევის შეცვლაზე ორიენტირებული სწავლების კურსის გავლას.
9.დამცავ და შემაკავებელ ორდერზე რა შეზღუდვები და ვალდებულებები შეიძლება დაეკისროს მოძალადეს.
შემაკავებელი ორდერით მოძალადეს შეიძლება დაუწესდეს შემდეგი შეზღუდვები და ვალდებულებები,კერძოდ ,შემაკავებეი ორდერი შეიძლება ითვალისწინებდეს:ა)მოძალადის გარიდებას მსხვერპლის საცხოვრებელი ადგილიდან,მიუხედავად იმისა,მოძალადე სახლის მესაკუთრეა თუ არა.უპირატესობა ენიჭება ადამიანის უსაფრთხოებას და მისი სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვას,ამ მიზნით შესაძლებელიალეგიტიმურად შეიზღუდოს ადამიანის საკუთრები უფლება. ბ)მსხვერპლისა და მასზზე დმაოკიდებული პირის მოძალადისგან გარიდებისა და თავშესაფარში მოტავსების საკიტხს.აღსანისშნავია რომ თავშესაფარში შესაძლოა განთავსდეს არა მხოლოდ მოძალადე არამედ მასზე დამოკიდებული პირი,მიუხედავად იმისა დამოკიდებული პირი უშუალოდ არის თუ არა ძალადობის მსხვერპლი. გ)მოძალადისთვის თანასაკუთრებით ერთპიროვნულად სარგებლობის უფლების აკრძალვას. დ)მოძალადის არასრულწლოვნისგან განცალკევების საკიტხს. ე)მსხვერპლთან,მის სამსახურთან და სხვა იმ ადგილტან,სადაც მსხვერპლი იმყოფება,მოძალადის მიახლოების საკიტხს.ეს ადგილი შეიძლება იყოს ყველა ის ტერიტორია,მათ შორის,საცხოვრებელი ადგილი,სადაც მსხვერპლი დროებით ან მუდმივად იმყოფება. ვ)ელექტრონული ზედამხედველობის განხორციელების საკითხს. ზ)მოძალადისათვის შემაკავებელი ორდერის მოქმედების პერიოდში ამ ორდერით განსაზღვრულ პერიოდში იარაღით სარგებლობის შეზღუდვას ან აკრძალვას,იარაღის შეძენის ნებართვის აკრძალვას. ასევე შესაძლოა მოძალადეს აეკრძალოს მსხვერპლთან ნებისმიერი სახის კომუნიკაცია.
დამცავი ორდერით მოძალადისათვის შეიძლება დაწესდეს შემდეგი შეზღუდვები/ვალდებულებები,ხოლო მსხვერპლის დაცვის მიზნით შესაძლოა გათვალისწინებულ იქნეს შემდეგი საკითხები:1)მსხვერპლის,მასზე დამოკიდებული პირის მოძალადისგან დაცვის ზომები. 2)მსხვერპლის,მასზე დამოკიდებული პირის მოძალადისგან გარიდებისა და მათი თავშესაფარში მოთავსების საკითხები. 3)მოძალადის მსხვერპლის აცხოვრებელი ადგილიდან გარიდების საკითხი. 4)მოძალადის ვალდებულება -არ შეზღუდოს მსხვერპლი , ისარგებლოს პირადი ნივთებით,ავტომანქანით ან სხვა იმ ქონებით,რომელიც აუცილებელია ადამიანის ნორმალური არსებობისთვის. 5)მოძალადისათვის თანასაკუთრებით ერთპიროვნულად სარგებლობის უფლების აკრძალვა. 6) მოძალადის არასრულწლოვნისგან განცალკევების,მასთან შეხვედრისა და ურტიერთობის რეგულირების საკითხი. 7)მოძალადის მსხვერპლტან,მის სამსახურთან და სხვა იმ ადგილებთან,სადაც მსხვერპლი იმყოფება,მიახლოების აკრძალვა. 8)მოძალადისატვის დამცავი ორდერის მოქმედების პერიოდში ან დამცავი ორდერით განსაზღვრულ პერიოდში იარაღით სარგებლობის უფლების შეზღუდვა ან აკრძალვა. 9)მოძალადის მიერ მსხვერპლის მკურნალობის,თავშესაფარში ყოფნის ან სხვა გონივრული ხარჯების ანაზღაურების საკიტხები. 10)მოძალადის დამოკიდებულებებისა და ქცევის კორექციისკენ მიმართული ღონისძიებების განხორციელებასთან დაკავშირბეული სკაითხები. 11)მოძალადის გაფრთხილება დამცავი ორდეერით გატვალისიწნებული მოტხოვნის დარღვევის შემთხვევაში საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ. 12)სხვა საკიტხები,რომელთა გადაწყვეტაც აუცილებელია მსხვერპლის უსაფრთხოებისთვის.
10.შემაკავებელი ორდერის გამოცემის წესი მოძალადის მიერ პენიტენციური დაწესებულების დატოვებისას
მსხვერპლის უსაფრთხოების დაცვის და განმეორებითი ძალადობის პრევენციის მიზნით,კანონმდებლობა ითვალისწინებს დაზარალებულის ინფორმირებას მას შემდეგ,რაც მოძალადე დატოვებს პენიტენციურ დაწესებულებას.ასეთ დროს პოლიციის უფლებამოსილი ტანამშრომელი აფასებს მოძალადის მიერ მსხვერპლის მიმართ შესაძლო ძალადობის განმეორების რისკებს და საკუთარი ინიციატივით იღებს გადაწყვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ.შემაკავებელი ორდერის გამოსაცემად აუცილებელი არ არის ძალადობის ახალი ფაქტის არსებობა და მთავარია იმის შეფასება,რამდენად მაღალია ალბათობა,რომ მოძალადე პენიტენციური დაწესებულების დატოვების შემდეგ კვლავ იძალადებს მსხვერპლზე.
პენიტენციური დაწესებულება ვალდებულია მოძალადის გათავისუფლების,გაქცევის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გაუგზავნოს წერილობითი შეტყობინება შსს-ს. პენიტენციურმა დაწესებულებამ ამის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება უნდა მოახდინოს რამდენიმე კვირით ადრე თუ ამის განსაზღვრა შესაძლებელია. მას შემდეგ რაც შსს მიიღებს ინფორმაციას ამის შესახებ ის ვალდებულია ინფორმაცია მიაწოდოს მსხვერპლს,რის თაობაზეც პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი ადგენს ოქმს. ოქმში ასახული უნდ აიყოს პოლიციის მიერ მსხვერპლთან გასაუბრების შედეგები,კერძოდ მსჯავრდებულისადმი მსხვერპლის დამოკიდებულება,მსხვერპლისადმი მსჯავრდებულის დამოკიდებულება სასჯელის მოხდის პერიოდში და სხვა ინფორმაცია,რომელიც შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს მსხვერპლის მიმართ ძალადობის განმეორების რისკის შესაფასებლად. შსს უფლებამოსილი თანამშრომელი აფასებს მსხვერპლისგან მირებულ ინფორმაციას.რისკის შეფასების პროცესში იგი უფლებამოსილია პენიტენციური დაწესებულებიდან გამოითხოვოს მსჯავრდებულის ინდივიდუალური შეფასების ანგარიში.იმ შემტხვევაში თუ მსხვერპლისგან მიღებული ინფორმაცია და მსჯავრდებულის ინდივიდუალური ანგარიშში ასახული ცნობები იძლევა საკმარის საფუძველს ვარაუდისთვის,რომ მსხვერპლის მიმართ ძალალდობა შეიძლება განმეორდეს,პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი ადგენს პენიტენციური დაწესებულებიდან გათავისუფლებული/გამოსული პირის ადგილსამყოფელს და მისთვის შესაბამისი ახსნა განმარტების ჩამორთმევის შემდეგ იღებს გადაყწვეტილებას შემაკავებელი ორდერის გამოცემის ან მის გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ . შემაკავებებლი ორდერის გამოცემის შემთხვევაში სავალდებულო არ არის მსხვერპლის მხრიდან შესაბამისი მოთხოვნის არსებობა. პოლიცია უფლებამოსილია საკუთარი ინიციატივით გამოსცეს შემაკავებელი ორდერი თუ არსებობს დაკამრისი საფუძველი ვარადუისთVის რომ შეიძლება დაირღვეს პირის კონსტიტუციური უფლებები და თავისუფლებები უგულებელყოფით ან იძულებით ან/და მის მიმართ ფიზიკური,ფსიქოლოგიური,ეკონომიკური ან/და სექსუალური ძალადობით.
კ ა ზ უ ს ი
1.45 წლის ლელამ იმ მოტივით რომ მისმა 15 წლის შვილმა -ანამ სკოლაში მიიღოდ აბალი შეფასება,ფსიქოლოგიური ძალადობა განახორციელა ბავშვზე.კერძოდ,არასრულწლოვანს მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა.
ანამ პოლიციას მიმართა დასახმარებლად.ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტის რუსთავის საქალაქო სამმართველოს უმცროსი გამომძიებლის მიერ შეფასდა ზალადობის განმეორების რისკები,რა დროსაც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა 3 ერთქულიან შეკითხვაზე.
ვინაიდან ქულათა ჯამმა შეადგინა 3 ქულა,უმცროსი გამომძიებლის მიერ ძალადობის განმეორების რისკად შეფასდა საშუალო რისკი.რის საფუძველზეც გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 30 დღის ვადით. ვინაიდან სკაითხი არასრუწლოვანს შეეხებოდა უმცროსმა გამომძიებელმა შემაკავებელი ორდერი შეადგინა 4 ეგზემპლარად.ერთი გაეგზავნა მეურვეობის და მზრუნველლოსბის ადგილობრივ ორგანოს. მოძალადის მიერ შემაკავებელი ორდერი გასაჩივრდა მისი ჩაბარებიდან 3 დღის ვადაში მის გამომცემ ორგანოში,კერძოდ რუსტვაის საქალაქო სამმართველოში..(დედის ქმედები კავლიფიკაცია არის 126 პრიმა მუხლის 2 ნ. ა ქვეპ. ანუ არასრულწლოვნის მიმართ. სამი ერთ ქულიანი პასუხი არ არის საშუალო რისკი,რადგან საშუალო რისკი არის როდესაც სამქულიან კითხვაზე იქნება დადებითი პასუხი.შესაბამისად არ უნდ აგამოეწერა ორდერი 30 დღის ვადით.უმცროსი გამომძიებელი არა რის კომპეტენტური პირი.4 ეგზემპლარი???? გასაცივრების ვადა სწორია. სამმართველოში არა,სასამართლოში უნდა გასაჩივრდეს.(შემაკავებელი და დამცავი ორდერი ადმინისტრაციული რეაგირების მექანიზმია ამიტომ უნდა გასაჩივრდეს ადმინისტრაციული წესით.))
2.ერთ-ერთ რაიონში მცხოვრებ 15 წლის ანას მამა თითქმის ყოველდღე მოუწოდებს,რომ აუცილებლად უნდა გაჰყვეს ცოლად 20 წლის ჯემალს.
თავიდან ანა მამის მოტხოვნას ყურადღებას არ აქცევდა,თუმცა შემდეგ მამამ კიდევ უფრო ინტენსიურად დაიწყო შვილის შესწუხება.ემუქრებოდა,რომ თუ მის მოთხოვნას არ შეასრულებდა სკოლიდან გამოიყვანდა და სახლში გამოკეტავდა.ასევე,ეუბნებოდა,რომ თუ არ დაქორქინდებოდა მის ოჯახზე ცუდად იალპარაკებდნენ და ,,თითით საჩვენბლები’’ გახდებოდნენ. (11 პრიმა-150 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწ.ა ქვეპ. )
ანამ,მასწავლებლის დახმარებით,პოლიციას შეატყობინა აღნიშნული ფაქტის შესახებ რის გამოც ქორწილი ჩაიშალა. რამდენიმე დღეში,ჯემალიმ,3 მეგობრის დახმარებით,ქორწინების მიზნით მოიტაცა თვაისივე თანასოფლელი 15 წლის გურანდა.(150 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწ ა ქვეპ. 143-ე მუხლის მესამე ნაწ. ა და დ ქვეპ.
3. 2021 წლის25 იანვარს,ძმებს კონფლიქტი მოუვიდათ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით,კერძოდ,გიორგიმ გელა მიატენა სიტყვიერი სეურაცხყოფა და ასევე დაემუქრა სიცოცხლის მოსპობით.
გელა გამოცხადდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს 1.თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის გლდანი-ნაძალადევის სამმართველოში და მოითხოვა შეასაბამისი რეაგირება.ამავე სამმაღთველოს უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა შეაფასა ძალადობის განმეორების რისკები,რის საფუძველზეც დადებითი პასუხი დაფიქსირდა მხოლოდ ერთქულიან და სამქულიან შეკიტხვებზე.უბნის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ აღნიშნული რისკი შეფასდა ძალადობის განმეორების მაღალ რისკად,რადგან გელამ გასაუბრებისას მიუთითა ,რომ მისი ძმის მხრიდან განხორციელებული მუქარა რეალურად აღიქვა და ავს საფუძვლიანი შიშI იმისა,რომ ამ მუქარის სისრულეში მოიყვანს.
უბნის უმცროსმა ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით,რომელიც შეადგინა ორ ეგზემპლარად.ერთი ეგზემპლარი გადასცა მსხვერპლს,ხოლო მეორე ეგზემპლარი გაუგზავნა შსს მომსახურბეის სააგენტოს,ვინაიდან მოძალადეს შემაკავებელი ორდერით აეკრძალა იარაღის შეძენის ნებართVის მოპოვება.
უბნის უმცრომს აინსპექტორ-გამომძIებელმა გელა სგანუმარტა,რომ ვინაიდან გამოსცა შემაკავებელი ორდერი,ამაის პარალელურად ვერ დაიწყებდა გამოძიებას,ვინაიდან ერთდორულად შეუძლებელი იყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი და სისხლის-სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენება.
4. 2017 წლის იანვრამდე ნინო ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფებოდა ლევანთან. დაშორების შემდეგ ნინნო საცხოვრებლად გადავიდა მშობლების სახლში.მიუხედავად ამისა,ლევანი ნინოს სთხოვდა შერიგება.წინააღმდეგ შემტხვევაში მათI საერთო შვილის წართმევით ემუქრებოდა.
ნინო მუშაობდა ერთ-ერთ აფთიაქში ფარმაცევტად.2021 წლის 5 იანვარს,ნასვამ მსგომარეობაში მყოფი ლევანი მივიდა ნინოს სამუშაო ადგილას,მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა და დაემუქრა მოკვლით.
ნინომ დარეკა 112ში.საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ რისკების შეფასების შემდეგ,სადაც დაფიქსირდა ძალადობის განმეორების მაღალი რისკი,გამოსცა შემაკავებელი ორდერი 20 დღის ვადით.
ინსპექტორ-გამომძიებელმა შემაკავებლი ორდერი გამოსცა ორ ეგზემპლარად.იმავე დღესვე შემაკავებელი ორდერის ერთი ეგზემპლარი გადაეცა მოძალადეს,რომელმაც ორდერი 7 დღის ვადაში გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში.
5.30 წლის ნინომ,რომელიც ცხოვრობს 1.თბილისში,გრიბოედოვის ქუჩა 30,განცხადება შეიტანა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში,მისი ყოფილი მეუღლის შალვას მიმართ დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ნინო მოძალადის საცხოვრბეელ და ძალადობის განხორციელების ადგილად მიუთითებდა ქ.ქუთაისს,შესაბამისად,სწორედ აღნიშნულის გათვალისწინებით შეიტანა განცხადება ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში.
სასამართლომ წარმოებასი მიიღო ნინოს განცხადება,რომელიც კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 3 დღის ვადაში თანდართულ მასალებთან ერთად გაეგზავნა შალვას,რომლის წინააღმდეგაც იყო განცხადება შეტანილი. 3 დღის ვადის გასვლის შემდეგ,შალვას სასამართლოში რაიმე მტკიცებულება ან დოკუმენტი არ წარუდგენია.
მოსამართლემ ნინოს განცხადების კანცელარიაში რეგისტრაციიდან 20 დღის გასვლის შემდეგ ჩანიშნა სასამართლო განხილვა და მიიღო გადაწყვეტილება 8 თვის ვადით დამცავი ორდერის გამოცემის თაობაზე,რომლის საფუძველზეც მოძალადის მიმართ დააწესა ელექტრონული ზედამხედველობა.საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით უნდა შეეტანა განცხადება ანუ თბილისში.სასამართლოს ვადები არის შეცდომა-3 დღის ნაცვლად 24 საატში უნდა გაეგზვნათ განცხადება და მასალები შალვასთვის.დამცავ ორდერთან ერთად ელექტრონული ზედამხედველობა არ უნდ აგამოეყენებინა სასამართლოს.მისი გამოყენება მხოლოდ შემაკავებელის დროს ხდება და საასამართლოში ცალკე ოქმი მიდის დასამტკიცებლად.)
6.ნინო და ნუკრი იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში.2020 წლის თებერვალში ნინო სტუმრად იმყოფებოდა თავისი მაზლის სოოსს სახლში.სოსოს ცოლს,ციალას და ნინოს ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდათ.კონფლიქტის მიზეზი ძმების ქონება იყო.
თებერვალში ვიზიტის დროს ციალასა და ნინოს შორის კვლავ მოხდა კონფლიქტი,კერძოდ ციალამ ნინოს თაცში ჩაარტყა იატაკის საწმენდი ჯოხი,გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი.ნინო დაემუქრა ქონების გადაწვით.აღნიშნული ხმაურის დროს ოტახიდან გამოვიდა ნინოსა და ციალას დედამთილი,რომელმაც სცადა სიტუაციის განმუხტვა და აიღო თავისი კუთვნილი მობილური პოლიციაში დარეკვის მიზნით.ამის დანახვაზე ნინომ გამოგლიჯა ტელეფონი დედამთილს და დაამტვრია,რომლის ღირებულება 151 ლარი იყო.
საბოლოოდ ნინოსა და ციალას დედამთილმა მაინც მოახერხა პოლიციის გამოძახება,პოლიციის ადგილზე გამოცხადები სშემდეგ საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოწერა შემაკავებელი ორდერი ნინოსა და ციალას მიმართ.ერთი ორდერით მსხვერპლად მიჩნეული იქნა ნინო,მოძალადედ ციალა,ხოლო მეორე შემაკავებელი ორდერით ინსპ.გამომძიებელმა მსხვერპლად სცნო ციალა,მოძალადედ ნინო. შემდეგ,ინსპ.გამომძიებელმა 24 საათის ვადაში მიმართა სასამართლოს შემაკავებელი ორდერის გამოცემის თაობაზე.
ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.ციალას ქმედება დაკვალიფიცირდება 126 მუხლის 1 ნაწილით,ნინოს ქმედება 152 მულით(მუქარა).
მეორე ნაწილი- როცა დედამთილს ტელეფონი გაუტეხა 187 მუხლის 1 ნაწილი. საკუტრების დაზიანება 187 მუხლი 11 პრიმაზე მითითებით.)
შემაკავებელი ორდერი საერტოდ არ უნდ აგამოწერლიყო რადგან ნინო და ციალა არ არიან ოჯახის წევრები.
(.... ინსპექტორს არ უნდა მიემართ სასამართლოსთვის რადგან ამის ვალდებულება არ აქვს.
მსგავსი შემაკავებელი ორდერი როცა იწერება ამას ქვია ჯვარედინი შემ.ორდ. და ამ დროს საჭიროა უფლებამოსილი პირის მიერ დაზუსტდეს თუ ვინ დაიწყო კონფლიქტი პირველმა,ვინ არის უფრო საშიში და მაგის მიხედვით გადაქყვიტოს გამოწერა.)
7.გელა და მაია 10 წლის განმავლობაში იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში.
მაიას ყოველთვის დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა თავისი მეუღლის დედასთან-ნათელასთან,რომელიც რამდენიმე წლის განმავლობაში მათთან ერთად ცხოვრობდა და მონაწილეობას იღებდა საოჯახო საქმეების წარმოებაში.
შემდგომში მაიამ და გელამ გადაწყვიტეს,რომ საცხოვრებლად ცალკე გადასულიყვნენ.თუმცა,გადასვლიდან მალევე გელამ დაიწყო ალკოჰოლური სასმელის მიღება,რასაც თითქმის ყოველდღიურად მოიხმარდა.ამის გამო,მაიას დაეძაბა მეუღლესთან ურთიერთობა,ვინაიდან გელა სიმთვრალეში ხშIრად აყენებდა სიტყვიერ შეურაცხყოფას,რაც ძალიან დამთრგუნველი და მატრამვირებელი იყო მაიასთვის.-126 პრიმა მუხლის 1 ნაწილი,ფსიქოლოგიური ძალადობა,რადგან მაია სისტემატურად განიცდიდა სულიერ ტანჯვას და დამცირებას.
ამის გამო,მაია მეუღლეს დაშორდა,თუმცა ამის მიუხედავად,გელა არ წყვეტდა ყოფილ ცოლთან კომუნიკაციას,რაც ხშირად,ასევე სიტყვიერი შეურაცხყოფით მთავრდებოდა.მორიგი სატელოფონო საუბრისას გელა მის ყოფილ მეუღლეს დაემუქრა,რომ არ გაახარებდა სადაც შეხვდებოდა იქ გამოასალმებდა სიცოცხლეს,რამაც მაია ძალიან შეაშინა.- 11 პრიმა-151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დ ქვეპუნქტი.მუქარა ოჯახის წევრის მიმართ,კერძოდ სიცოცხლის მოსპობით,რის შემდეგაც მაიას გაუჩნდა რეალური შიში მუქარის განხორციელების.
როდესაც მაიას ბავშვი სკოლიდან გამოჰყავდა,ყოფილმა დედამთილმა ნათელამ მცირეწლოვნის თანდასწრებით ძლიერად მოქაჩა თმები მაიას და ასევე,მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა.- 126 პრიმა მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ’’ ქვეპუნქტი.
შეშინებულმა მაიამ დასახმარებლად მიმართა პოლიციას. პოლიციას მიმართა არამარტო ყოფილი მეუღლის მხრიდან ჩადენილი ძალადობის ,არამედ გელას დედის მხრიდან განხორციელებული ქმედებების შესახებაც.
8.ესმა და ვალერი კურსელები არიან. ვალერის,მეგობრობის გარდა,გარკვეული სიმპათიები აქვს ესმას მიმართ,რის გამოც მასთან ახორციელებს ხშირ კომუნიკაციას.მიუხედავად იმისა რომ ვალერის სმს შეტყობინებები მომაბეზრებელია ესმასთვის,იგი მაინც ცდილობს,რომ მას თავაზიანად უპასუხოს.
ინტერნეტით კომუნიკაციის გარდა,ვალერი ცდილობს,რომ ესმასთან ფიზიკური სიახლოვე ჰქონდეს.ამის გამო,ყოველთვის უნივერსიტეტის კართან ხვდება ესმას,მიაცილებს აუდიტორიამდე,ელოდება ლექციის დასრულებას და შემდეგ ისევ უკან მიჰყვება გოგონას.-150 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილი,ადევნება.
ესმასთვის ეს ყველაფერი შემაწუხებელი გახდა და ვალერის მოუწოდა შეეწყვიტა ეს ქმედებები,რადგან მისთვის იყო დამთრგუნველი და ამსში იწვევდა უარყოფით ემოციებს.ვალერიმ არ გაითვალისწინა ეს თხოვნა და აუხსნა,რომ მას მოსწონდა იგი და არ აპირებდა უკან დახევას.ამან გოგონა კიდევ უფრო შეაშინა და დათრგუნა.
პირველ ეტაპზე,ესმა facebook-ზე დაბლოკა ვალერის პირადი გვერდი,თუმცა ამ უკანასკნელმა მაინც გააგრძელა ესმასთან პირდაპირი ურთიერთობა.უნივერსიტეტის გარდა,იგი სახლში აკიტხავდა გოგონას და სთხოვდა რომ მისთვის მოემსინა და დალაპარაკებოდა.ამ ყველაფრის გამო ესმა გახდა დათრგნული,ჩაიკეტა საკუთარ სახლში და აღარ სურდა უნივერსიტეტში სიარული.
ვალერის ქმედებები ესმასთვის დღითიდღე უფრო აუტანელი ხდებოდა,რის გამოც მან მიმართა პოლიციას და ითხოვა დახმარება,მათ შორის,პოლიციელს სთხოვა შემაკავებელი ორდერის გამოცემა,თუმცა ამ უკანასკნელის განმარტებით,ვერ უზრუნველყოფა ორდერის გამოცემას,რადგან იგი არ იყო ვალერის ოჯახის წევრი.-მართალია შემკავაებლი გამოიცემა ოჯახის წევრებს შორის,თუმცა ასევე მისი გამოცემა შესაძლებელია მაშინ როდესაც სახეზე გვაქვს გენდერული დისკრიმინაციის მოტივი.
პოლიციიდან წამოსვლის შემდეგ,ვალერიმ დაურეკა ესმას და შეხვედრა სთხოვა.ესმა დათანხმდა . შეხვედრისას ვალერიმ ესმას ძლიერად მოქაჩა თმებში და შემტხვევის ადგილიდან გაიქცა.ესმამ მაშინვე დარეკა 112ში და ითხოვა პოლიციის დახმარება. -126 მუხლ. პირვ.ნაწ.
მედიაცია ტესტები
1.რა განსაზღვრავს მედიაციის ეფექტიანობას?
• აღსრულების ეფექტიანობა
• შეთანხმების მიღწევის ეფექტიანობა
• სტატისტიკური აღრიცხვა არ ხდება აღსრულებადობის მიმართულებით
2.ვინ არიან მედიანტები?
- მხარეები მედიაციის პროცესში(სლაიდი 136)
3.მედიაციის ფორმები მედიატორის როლის მიხედვით?
- ხელის შემწყობი (ფასილიტატორული) და შეფასებითი მედიაცია
4.რამდენად შესაძლებელია სასამართლო მედიატორის თვითაცილება?
სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს
5.რომელია ინოვაციური მედიაცია?(თანამედროვე მედიაციის სახეები)
- მოძრავი მედიაცია,ონლაინ მედიაცია
6.მედიაციის სტადიები?
- მომზადების პროცესი(მხარეთა გაცნობა მედიატორთან,მრგვალი მაგიდა ადგილების განაწილება,დაწყებამდე წერილობითი კითხვარი ფსიქოლოგიის შესასწავლად)
გახსნა - მედიატორისა და მხარის გახსნითი სიტყვა(მედიატორის მისასალმებელი სიტყვა,ნდობის მოპოვება და სამუშაო ატმოსფეროს შექმნა,მედიაციის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება,აცილების უფლება,კონფიდენციალურობა და სხვა პრინციპები.
მხარეთა ახსნა-განმარტება (მოქმედებს “სარკის პრინციპი” მედიატორი იმეორებს ნათქვამს და ეკითხება მეორე მხარეს რამდენად გაიგო ის,სრული ინფორმაცია კონფლიქტის შესახებ,ფაქტების დადგენის ეტაპი,წარმომადგენლის შემთხვევაში უნდა განისაზღვროს მხარის ჩართულობის დონე
ინტერესების გამოკვლევა - რეალური ინტერესების გამოკვლევა მედიატორზეა დამოკიდებული.
მოლაპარაკების პროცესი მედიაციაში - ამ დროს ხდება ორი დაშორებული პოზიციის დაკავშირება
შეთანხმება და მისი აღსრულება - მედიატორი უნდა დარწმუნდეს,რომ ორივე მხარეს ესმის გადაწყვეტილება,თუ მედიაციის პროცესი წარმატებით დამთავრდა დგება გადაწყვეტილება,ხოლო წარუმატებლად დამთავრების შემთხვევაში გადაწყვეტილების დაწერის ვალდებულება არ არსებობს,უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს აღსრულება.
7.ვინ ადგენს ოქმს?
- მედიატორი
8.კერძო მედიაციის პროცესში მონაწილეობა შეიძლება მიიღოს?
- მხოლოდ მხარეებმა,თუმცა შესაძლებელია მესამე პირებიც ჩაერთონ საქმეში
9.სანოტარო მედიაციის პროცესის მიმდინარეობისას გარდაიცვალა მედიატორი.მედიაციის პროცესში მონაწილე მხარეებს მათმა წარმომადგენლებმა განუცხადეს,რომ აღნიშნული წარმოადგენდა მედიაციის პროცესის შეწყვეტის საფუძველს და მედიაციის პროცესი ვეღარ გაგრძელდებოდა.სწორი რჩევა მისცეს თუ არა მხარეთა წარმომადგენლბმა მათ?
- არა,რადგან მედიატორ ნოტარიუსს შეუჩერდა ან შეუწყდა ნოტარიუსის უფლებამოსილება,მედიატორი ნოტარიუსი ან ნოტარიუსთა პალატა უფლებამოსილია,ყველა დაინტერესებული პირის თანხმობით ,საქმე მედიაციისთვის გადასცეს სხვა ნოტარიუსს
10.სანოტარო მედიაციის პროცესის მიმდინარეობისას,მედიატორმა საჭიროდ მიიჩნია სპეციალისტის მოწვევა და თავისი ინიციატივით ჩართო სპეციალისტი მედიაციის პროცესში.სწორად მოიქცა თუ არა მედიატორი?
- არა,რადგან მედიატორი უფლებამოსილია მხოლოდ ყველა მხარის თანხმობით ჩართოს მედიაციის პროცესში სპეციალისტი
11.მედიაცია დასრულებულად მიიჩნევა?
- ყველა ზემოთ აღნიშნული
12.რა შედეგი მოჰყვება თუ მხარე არ ასრულებს მედიაციის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას?
• განმეორებითი მედიაცია
• შრომითში - საგაფიცვო მოქმედება
• სასამართლო
13.რაზეა დამოკიდებული აღსრულების სახე?
• შეთანხმებაზე
• ფორმაზე(სასამართლო,სანოტარო(ნოტარიუსს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილება გასცეს სააღსრულებო დოკუმენტი))
• სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე
14.რა არის ეთიკა?
- ფილოსოფიური მოძღვრება რომელიმე კლასის,გარკვეული საზოგადოებრივი წრის,პროფესიის წარმომადგენელთა მორალის,ზნეობის,ყოფაქცევის ნორმების შესახებ.
15.რას შეისწავლის მედიაციის ეთიკა?
- მედიაციის ეთიკა შეისწავლის კონფლიქტების მართვის სფეროში არსებულ მორალურ,ზნეობრივ და სამართლებრივ საზღვრებს.
16.რომელია საბაზისო აქტი?
- UNCITRAL
17.მედიაციის სახეები?
-კერძო და სასამართლო მედიაცია
18.მედიატორის პასუხისმგებლობის საფუძვლები?
- ხელშეკრულების დარღვევა
გულისხმიერების ვალდებულების დარღვევა
კეთილსინდისიერების ვალდებულების დარღვევა
განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობა
19.ვინ შეიძლება იყოს სერტიფიცირებული პროგრამის მონაწილე?
- ქმედუნარიანი ფიზიკური პირი,რომელიც არ არის ნასამართლევი და დარეგისტრირებულია მონაწილედ(სერტიფიცირების კომპონენტი სავალდებულოა)
20.ვინ შეიძლება იყოს ტრენერი?
- შეიძლება იყოს უცხო ქვეყნის მოქალაქე(დროებითი ტრენერიც)
21.სამსაფეხურიანი მიდგომა
- ტრენინგი,პრაქტიკულ უნარ-ჩვევებში შემოწმება,რეალური მედიაციის გაძღოლის უნარ-ჩვევები
22.შეიძლება თუ არა მედიაციის პროცესის განხორციელება თუ მხარე არ გამოცხადდა?
-არ შეიძლება
23.აღსრულების სახე დამოკიდებულია?
- შეთანხმებაზე
ფორმაზე(სასამართლო,სანოტარო(ნოტარიუსს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილება გასცეს სააღსრულებო დოკუმენტი)
სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე
24.რა შედეგი მოჰყვება თუ მხარე არ ასრულებს მედიაციის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას?
- განმეორებითი მედიაცია
შრომითში - საგაფიცვო მოქმედება
სასამართლო
25.მედიაციას ადგილი აქვს მაშინ,თუ ამ გარემოებებიდან ერთ-ერთი გვაქვს სახეზე,ესენია:
მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ითვალისწინებს მედიაციის მეშვეობით დავის გადაწყვეტას.
მხარეები შემდგომში თანხმდებიან რომ დავა გადაწყვიტო მედიაციის მეშვეობით
სასამართლო კანონის საფუძველზე ადგენს სავალდებულო მედიაციას ან ურჩევს მხარეებს,რომ დავა გადაწყვიტონ მედიაციით.
პასუხია:ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი
26.მედიატორის შერჩევა
- თუ არ არის კონკრეტული მედიაციის ცენტრი შერჩეული,შესაძლებელია ნებისმიერი პირის(მედიატორის)არჩევა
თუ არის შეთანხმება სამედიაციო ცენტრზე,მაშინ მისი წესით ხდება არჩევა
27.მედიატორის ინფორმირება
- სესიების დაწყებამდე საჭირო არ არის სრული ინფორმირება - მოკლე სამართლებრივი პოზიციები
აუცილებელია თავიდანვე მიეწოდოს ინფორმაცია კონფიდენციალური ინფორმაციის შესახებ
28.კონფლიქტის ესკალაციის ეტაპები თანმიმდევრულად?
საწყისი ქმედება
პრობლემების გამრავლება
ალიანსების შექმნა
კომუნიკაციის დამახინჯება
უკიდურესი პოზიციები
ორიენტაცია ზიანის მიყენებაზე
29.რა არის ბატნა?
● მოლაპარაკების მეშვეობით მორიგების საუკეთესო ხელმისაწვდომი ალტერნატივა (BATNA)
30.ყველაზე მძლავრი 5 ინტერესი?
● უსაფრთხოება
● ეკონომიკური კეთილდღეობა
● კუთვნილების შეგრძნება
● აღიარება
● კონტროლი ვინმეს სიცოცხლეზე
31.მოლაპარაკების პროცესის ეტაპები:
მოსამზადებელი ეტაპი
საწყისი ეტაპი
საინფორმაციო ეტაპი
დისტრიბუციული/ინტერესზე დამყარებული ეტაპი
დასკვნითი ეტაპი
32.მედიატორის პიროვნული და პროფესიული უნარები?
- თანაგრძნობა,მოთმინება,თავდაჯერებულობა,აზრის სიცხადე,კრეატიულობა,გამძლეობა
33.მედიატორის შერჩევის ობიექტური კრიტერიუმები?
● მედიატორის თეორიული ცოდნა / ტრენინგები;
● მედიატორად საქმიანობის პრაქტიკული გამოცდილება;
● დავის კონკრეტულ საგანში ექსპერტიზა;
● ამა თუ იმ პროფესიული გაერთიანების წევრობა;
● მედიატორის ეთიკური სტანდარტები;
34.მედიაციის ვადა
- ვადა არაა განსაზღვრული
35.ეთიკის კოდექსის სახეები
● წამახალისებელი
● საგანმანათლებლო შემეცნებითი
● მარეგულირებელი
36.მედიატორის შერჩევის სუბიექტური კრიტერიუმები?
● ფინანსები
● მედიატორის საზოგადოებაში ადგილი, ზოგადად და მისი ვიწრო
მიმართულებით;
● პროფესიული რეპუტაცია, როგორც მედიატორის ან იმ პროფესიის
წარმომადგენლის, რა სფეროშიც საქმიანობს;
● პიროვნული მახასიათებლები;
● მხარისთვის და მისი ადვოკატისთვის მედიატორის პიროვნების
მიმღებლობა.
37.მედიაციის ფაზები
● მედიაციის ინიცირება
● მედიატორის შერჩევა
● მედიატორის ინფორმირება
● მედიაციის პირველი სესია
● მედიაციის ძირითადი სესიები
● თათბირი/კერძო სესია
● შემაჯამებელი სესია.