სადამკვირვებლო ორგანიზაციის რეგისტრაცია
ადგილობრივი დამვკირვებელი ორგანიზაცია შეიზლება იყოს კენჭისყრის დღემდე არაუგვიანეს ერთი წლისა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებული ადგილობრივი არაკომერციული არასამწერამეო იურიდიული პირი რომელის წესდება ან სხვა სადამფუძნებლო დოკუმენტი რეგისტრაციაში გატარების მომენტიშთვის ითვალისწინებს არცევნების მონიტორიგნს და ადამიანის უფლებათა დაცვას რომელიც არჩევნების დაკვირვები მიზნით რეგისტრეირბეულია ცესკოში ან შესაბამის საოლქო საარჩევნო კომისიაში .
ადგილობრივ დამკვირვებელი ორგანიცაზია დაკვირვებას ახორციელებს :
ერთზე მეტ საარჩევნო ოლქში რეგისტრაციას ატარებს ცესკო
ერთ საარჩევბნო ოლქში რეგისტრაციას ატარებს შესაბამისი საოლქო საარჩევნო კომისია
საარცენო კომისია განცხადების მიღებიდან 5 დღის ვადაში წეყვეტს ორგანიზაციის რეგისტრაციის საკითხს.
საერთაოშიროს დამკვირვებელი ორგანიზაცია შეიძლება იყოს სხვა სახელმწიფოს წარმომადგენელი ან სხვა სახელმწიფოს რეგისტრეირბეული ორგანიზაცია ან საერთაშორისო ორგანიზაცი რომლის სადამფუძნებლო შეთანხმება ითვალისწინებს არჩევნების მონიტორინგს ან / და ადამიანის ძირითადი უფლებათა დაცვას და რომლის საქმიანობაც ეფუძნება შემდეგ საერთაშორისოდ აღიარებულ პრინციპებს :
საეღთაშორისო დამკვირვებლ ორგანიზაციას რეგისტრაციაშ იატარებს ცესკო
რეგისტრაცაიში გატარების მიზნით საერთაშორისო დამკვირვებელმა ორგანიზაციამ განცხადებით უნდა მიმართსო ცესკოს არჩევნების დღემდე არა უგვიანეს მე - 7 დღისა და უნდა წარუდგინოს სადამფუძნებლო დოკუმენტის ასლი .
ცესკო განცხადების მირებისდა 5 დღის ვადაში მაგრამ კენჭყისრყარმდე არაუგვიანეს 4 დღისა წვყეტს რეგისტრაციის საკითხს .
საარჩევნო კომიისიის მდვიანი ვალდებულია დამკვიერვებლთა სიის წარდგენიდან არაუგვიანეს მე 2 დღისა რეგისტრაცაიში გაატაროს საარცევნო კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით წარდგენილი დამკვირვებელი და დამკვირვებლ ორგანიზაციას გადასცეს დამკვირვებლის მოწმობა რომელიც იმავდროულად არის სამკერდე ნიშანიც .
სპეციალური სიების ფორმირების წესი
ცესკო ყოველი წლის 1 თებერვალს 1 მაისს 15 ივლისს და 1 ნოემბერს საარჩევნო უფლების მქონე პირთა შესახებ ასევე საარცვევნო უფლების არმქონე პირთა შესახებ განახლებულ ან ახალ მონაცემებს გადასცემენ , სერვისცების განვითარების სააგენტო , ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოები , საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა , შრომის ჯანრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო მიერ იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ გადაცემული მონაცემების საფუძველზე .
სავალდებულო რეგისტრაციის სახესხვაობები
1) პერიოდული რეგისტრაცია სახელმწიფოს იიციატივიტ ( საარჩევნო კომისიის თანამშრომელი კრადაკარის პრინციპთ აღირცავს ამომრჩევლებს ყოველი არჩევნების წინ არ რამდენიმე წელწიადში ერთხელ .
2) მუდმივი რეგისტრაცია სახელმწიფოს ხელთ არსებული რესურსების საფუძველზე ამომრჩეველთა სიები დგება სახელმწიფოს მიერ მუდმივად განახლებადი სიების ან სამოქალაქო რეესტრის მონაცემთა საფუძველზე .
იუსტიციის სამინისტროს სერვისების განვითარების სააგენტოსა და სხვა შესაბამისი სამინისტროების და უწყებებეის მიერ მოწოდებული მონაცემების საფუძველზე დგება საქართველოს კანონმდებლობთ დადგენილი წესით რეგისტრირებული აქტიური საარჩევნო უფლების მქონე პირთა სია - ამომრჩეველთა ერთიანი სია .
ამომრჩეველთა სპეციალურ სიაში შეყყავთ :
1) საარჩევნო ადმინისტრაციის მოხელეები რომლების საარჩევნო კომისიებში საქმიანობის გამო კენჭისყრის დღეს ვერ მონაწილეობენ არჩევნებში , თავიანთი რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით . ამომრჩევლები რომლებიც სამკურნალოდ წვანან საავადმყოფოში ან სხვა სტაციონარულ სამკურნალო დაწესებულებაში და მათი ჯანრმთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე კენჭისყრის დღისვთივს ვერი ქნებაინა გაწერილი ამ დაწესებულებებიდან . ამორმჩევლბი რომლებიც კენჭიისყრის დღეს პატიმრობაში იმყოფებიან ,
2) ამომრჩევლები რომლების კენჭყისყრის დღეს ადმინისტრაციულ პატიმრობაში იმყოფებიან
3) სპეციალური სამსახურის სამხედრო მოსამსახურეები და სპეციალური წოდების მქონე პირები როემლთა სამსახურის პიროებები ან ჯანრმთელობის მდგომარეობა მოითხოვს არჩევნების დღეს მათ ყოფნას რეგისტრაციის ადგილისაგან განსხვავებულ მისამართზე , რომელიც სხვა საარჩევნო ოლქს მიეკუთვნება .
4) ეტლით მოსარგებლე ამომრჩეველეი უფლებამოსილაი საქართველოს პარლამენტის არჩევნებში მონაწილეობა მიიღოს შესაბამისი საოლქო საარჩევნო კომისიის სამოქმედო ტერიტორიაზე არსბული ნებისნმიერ ადაპტირებულ საარჩევნო უბანზე აგრეთვე მუნიციპალიტეტის ორგანოთა არჩევნებში მონაწილეობა მიიღოს შესაბამისი ადგილობრივი მაჟორიტარული საარჩევნო უბანზე რისთვისაც მან კენჭყისყრის დღემდე არაუგვიანეს მე - 11 დღისა უნდა მიმართოს შესაბამის საოლქო საარჩევნო კომისიას საუბნო საარცევნო კომისიას .
რა უფლებამოსილება აქვს დამვკირვებელს
დამკვირვებელი ორგანიზაცები როგორც საარცევნო პროცესში ჩართული მიუკერძოებელი და ნეიტრალური ინსტიტუტები უზრუნველყოფენ მოსახლეობისა და საერთაშორისო ორგანიზაციებისათვის არჩევნების მიმდინარეობის შესახებ ობიექტური ინფორმაციის მიწოდებას . დამვკირვებელი ორგანიზაცების ძირითადი ფუნქციაა შეაფასონ არცევნების პროცესის შესამაბისლბა დემოკრატიული არჩევნების საერთაშორისო სტანდარტებისა და ადგილობრივ კანონმდებლობასთან .
შეიძ₾ება იყოს როგორც გრძელვადიანი ასევე მოკლევადიანი სადამკივრვებლო მისია .
გრძელვადიანი სადამკვირვებლო მისიის საქმიანობა მოიცავს დაკვირევების წინასაარჩევნო პერიოდიდან კენჭყისტის შედეგების შეჯამების პერიოდის ჩათვლით .
მოკლევაიანი სადამკვირვებლო მისია ორიენტირებულია კენჭყისრის დღის დაკვირვებაზე და იგი მოიცავს კენწყისყრის დღეს საარცევნო უნის გახსნიდან საარცევნო უბანში კენჭყისრის შედეგების შეჯამების ჩათვლით პერიოდს .
რეგისტრაციაში გატარების მიზნით ადგლობრივმა დამვკირვებელმა ორგანიზაცვიამ განცხადებით უნდა მიმართოს შესაბამის სააღცენო კომისიამს არცევნების .
საერთაშორისო დამკვირვებელი ორგანიზაციას რეგისტრაციაში ატარებს ცესკო .
ადგილობრივ დამკივრვებელი ორგანიზაციას დამკვირევებელი საოლქო საარცევნო კომისაიში კენჭისყრის დღეს განახორციელებს შესაბამისი ოლქის ტერიტორიაზე არსებულ ნებისმეირ საარჩევნო უნანში :
დამკვირვებელს უფლება აქვს .
კენჭყისყრუს დღეს ნებისმიერ დროს იმყოფებოდეს კენჭყისყრის შენამოაბში .
შეუზღუდავად გაადგილდებოდეს საარჩევნო უბნის ტერიტორაიზე დათავისუფლად კენჭყისრყის პროცესის ხელის შეუშლელად დააკვირდეს კენჭისყრის პროცესის ყველა ეტაპს ნებიმისერი ადგილიდან დააკვირდეს კენჭყისყრის პროცესის ყველა ეტაპს ნ.
დააკვირდეს კენჭყისყრის დღს საჩივრების რეგისტრაციის პროცესს
კენჭყისრყ დღეს ნებიმისერ დროს შეენაცვლოს მიის წარმდგენი ორგანიზაციის სხვა რეგისტრეირებულ წარმომადგენელს დამკვირვებელს უფლაბ აქვს დაესწარიოს შესაბამისი საარჩევნო კომისიის სხდომებს ,
დამკვირვებელს უფელბაარა აქვს :
1) ჩაერიოს საარჩევნო კომისიის ფუნქციებსა და საქმიანობაში
2) გაველნა მოახდინოს ამომრჩეველთა მიერ ნების თავისუფალ ამოვლენაზე
3) აგიტაცია გაუწიოს ამომრჩეველს რომელიმე საარჩვნო სუბიექტის სასარგებლოდ ან საწინააღდეგოდ
4) ატაროს რომელიმე საარჩვნო სუბიექტის სიმბო9ლიკა და ნიშანი
5) დაარწღვიოს კენჭისყრუს შენობაში ფოტო ვიდეოგადაღების წსები .
6)
გადასატანი ყუთი
გადასატანი საარჩევნო ყუთის სია დგება ამომრცეველთა ( გარდა კენჭყის~ყრის დღეს სხვა სახელმწიფოში მყოფი ამომრჩევლების) ერთიანი და სპეციალური სიების საფუძველბზე თუ :
1) ამომრჩევლის ჯანრმთელობსი მდგომარეობის გამო არ შეუძლია კენჭყისყრის შენობაში მისვლა
2) ამომრცეველი პატიმრობაში იმყოფება
3) ამომრჩეველი ადმინისტრაციულ პატიუმობაში იმყოფება
4) ამომრჩეველი სამკურნალოდ წევს საავადმყოფოში ან სხვა სტაციუნარულ სამკურნალო დაწესებულებაში და მასში არ იხსნება საარცევნო უბანი
5) ამომრჩეველი მსახურობს საქ სახ საზ განლაგ. სამხდრო ნაზწილში ან სასაზღვრო პოლიციის ქვედანაყოფში რომელიც საარცევნო უბინდიას შორსაა განლაგფებული.
6) იმყოფება საარჩევნო უბნის ტერიტორიაზე მაგრამ ძნელად მისადგომ ადგილზე
7) კენჭისყრის დღეს კენჭყისყრის შენობაში მისვლის შეუძლებლობის შემთხვევაში ამომრჩეველი .
8) კენჭყისყრუის დღეს კენჭისყრის შენობაში მისვლის შეუძლებლობიშშემთხბვევეაში ამომრჩეველი ხმის გადასატანი საარცევნო ყუთის მეშვეობით მიცემის მოთხოვნით საუბნო საარცევნო კომისიას მიმართავს კენჭყისყრის დღემდე არაუგვიანეს მე - 11 დღისა .
9) გადასატანი საარჩევნო ყურთის სიაში ამომრჩევლების რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს საარცევნო უბანზე ამომრჩეველთა ერთიან სიაში არსებული ამომრჩევლების 3 %
10) აღნისნული რაოდენობის შევსების შემდეგ ამომრცეველთა გადასატანი ყუთის სიაში შეყვანის მიზანსეწონილობის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამის საოლქო საარცევნო კომისია სხდომაზე დასმწრათა ორი მესამედით .
11)
საარჩევნო ადმინისტრაციის შემავალი ორგანოები
სამთავრობო და დამოუკიდებელი მოდელი .
საარჩევნო ადმინისტრაცია 3 დონიანია
1) ცენტრალური საარჩევნო კომისია (მუდმივმოქმედი)
2) საოლქო საარჩევნო კომისია (მუდმივმოქმედი)
3) საუბნო საარცევნო კმისია (დროებითი)
საარჩევნო ადმინისტრაციის შემადგენელი ნაწილებია აფხაზეთისა და აჭარის ავონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი საარჩევნო კომისიებიც (უსკო) .
არსებობს დროებითი და მუდმივმოქმეი საარჩევნო ადმინისტრაცია .
მიზანი აქვს არჩევნების მომზადება , გამართვა , არჩევნების შედეგების შეჯამება . დროებითი ორგანო იქნება კონკრეტული ამოცანის შესასრულებლად და აქვს უფლებამოსილების განსაზღვრული ვადა . მუდმივმოქმედ ორგანო არის ინსტიტუცია რომელსაც გააჩნია ჩმაოყალიბებული სტრუქტურა და ფუნქციონირებს საქმიანობის შეუწყვეტლად .
დამოუკიდებელი მოდელი :
არჩევნებს ხელმძღვანელობასა და მართვა ახორციელებს აღმასრულებელი შტოსაგან დამოუკიდებელი არჩვნების მართვი ორგანო .
ის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება , ანგარიშვალდებულია მხოლოდ ქვეყნის წარმონადგელბიტი ორგანოს წინაშე .
არჩევნების მართვის დამოუკიდებელი ორგანო .
ჩვენი მოდელი განეკთვნება შერეული ტიპის საარჩევნო ადმინსიტრაციას .
8 წევრი ინიშნება პროფესიული ნიშნით ხოლო არაუმეტეს 9 წევრი პარტიული ნიშნით . საარჩვნო კომისიის წევრი მიუხედავად იმისა პროფესიული ნიშნითაა შერჩეული თუ პარტიული ნიშნითაა დანიშნული თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ საქართველოს კონსტტუციას კანონს და შესაბამის კანონქვემდებარე აქტებს .
საქართველო საარჩევნო ადმინისტრაცია უმაღლესი ორგანოა . ყოველი არცევნების შეჯამებიდან 60 დღის ვადაში წარუდგენს ანგარიშს 60 დღის ვადაში .
ცესკოი შედგება არაუმეტეს 17 წევრისგან მათ შორის არიან თვჯდომარე ტთავჯდომარის მოადგილე და მდივანი . ცესკოს 8 წევრს ირცევს საქართველოს პარლამენტი . არაუმეტეს 9 წევრს ნიშნავენ პოლიტიკური პარტიები .
ცესკოს წევრობის კანიდდატი შეიზლება იყოს საქართველოს ქმედუნარიანი მოქალაქე 25 წლის ასაკიდან რომელიც არის უპარტიო , ბოლო 5 წლის განმავლობაში არ ყოფილა საარჩევნო კომისიასში პარტიის მიერ დანიშნული წევრი საარცევნო სუბიექტი საარცევნო სუბიექტის წარმოამდგენელი ან რომელიმე პარტიის შემომწირველი აქვს უმაღლესი განათლება თავისუფლად ფლობს საქართველოს სახელმწიოფ ენას და არანაკლებ 5 წლის შორმითი გამოცდილება აქვს .
ცესკოს თავჯდომარეს ირჩევს საქართველოს პარლამენტი ,
ლექცია 10
საარჩევნო დავების განხილვის თავისებურებანი და პასუხისმგებლობა
საარჩევნო კანონმდებლობის დარღვევისათვის .
საარჩევნო დავა არის არჩევნებში მონაწილე მხარის მიერ უფლების მოპოვების ან დარღვეული უფლების აღდგენის მიზნით ინიცირებული განცხადება /საჩვარი /
1. განცხადება არის უფლების მოპოვებაზე ადმინსიტრაციულ სამართებრივი აქტის გამოცემით ქმედების განორცილებით დაინტერესებული მხარის მიერ შტანილი წერილობითი ოთოხნვა ან ზეპირი განცხადება
2. საჩივარი არის დაინტერესებული მხარის მიერ შესააბამის საუბნო / საოლქო საარჩევნო კომისიაში დადგენილ იწესით წარდგენილი წერილობით მოთხოვნ დარღვეული უფლების აღდგენის შესახებ.
საქართველოს კანონმდებლობთ საარჩევნო დავების მოგვარებაზე უფლაბამოსილი ორგანო არის საქართველოს საარჩევნო ადმინისტრაცია და მხოლოდ საარჩევნო ადმინისტრაციაში ერთჯერადი გასაჩივრების შემდეგ არის შესაძლებელი სასამართლოსთვის მიმართვა
გამონაკლისის სახით პირდაპირ საასამრთლოში საჩივრდება მათ შორის :
1. განკარგულება ამომრჩეველთა შესახებ მონაცმებში / ამომრჩეველთა სიებში შეტანაზე უარის თქმის შესახებ
2. განკარგულება დამკვირვებელ ორგანიზაციის რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ .
2 ჯერ არ ხდბეა საარცევნო ადმინისტრაციის მიერ საქმის განიხლვა ! ( ეს არის მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული საჩვრის წინაპირობა (სავალდებულოობა )).
საარჩევნო კომისიები საარცევნო დავებისას განხილვისას ხელმძღვანელობენ
1. საქართველოს ორგანული კანონის საქართველო საარჩევნო კოდექსით
2. საქართველოს საარჩევნო კოისიის 2012 წლის 2 მარტის დადგენილებით დამკტცებული საარჩევნო ადმინისტრაციაში განცხადბეა . საჩივრის და განხილვის ინსტრუქციით.
3. საარჩევნო კომისიის რეგლამენტი
4. საქართეველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი
5. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული სამართაწარმოებისას ასევეადმინისტრაციული სამართალდარვევათა კოდექსი .
6. საუბრო კომისიების წევრებისთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდებისათვის საოლქო საარეცვნო კომისიები იყენებენ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესებს (საქართველოს ზოგადი ადინსტრაციული კოდექსის თავების საფუძველზე.
კენჭისყრის პროცედურის დარღვევის შესახებ განცხადება / საჩივრარი შედგენილი უნდა იქნეს დარღვეის შემჩნევისთანავე კენჭისყრის დღის 06:45 საათიდან სააღევნო ყუთის გახსნამდე .
განცხადება საჩივრის ხმის დათვლისა და კენჭისყრის შდეგების შეჯამების პროცედურების დროს ჩადენილი დარღვევების შესახებ დ კენჭყისყრსი შედეგების გადასინვის ან ბათილად ცნობის მოთოხნვის შედგენილი უნდა იქნეს დაღრევისთანავე სააღცევნო ყუთის გახსნიდან კენჭყისრის შედეგების შემაჯამებელი ოქმის შედგენამდე.
უფლებამოსილი სუბიექტი არის მხოლოდ და მხოლოდ 2 სუბიექტს აქვს უფლებამსოილება რომ შეიტანოს განცხადება / საჩივარი .
1. საარცევნო სუბიექტის წარმომადგენელი
2. დამკვირვებელი (კენჭყის ყრის დღეს მომხდარ დარღვევებზე . )
განცხადება საჩივრის მიმღები უფლებამოსილი პირი ვალდებულია განცხადების საჩივრის წარმოდგენს დაუდგინოს ხარვეზი და განუსაზღვროს გონივრული ვადა ხარვეზის გამოსასწორებლად თუ განცხადება საჩივარი რ შეიცავს :
1. შედგეის თარირი და დრო
2. სახელი გვარი ადგილი რეგისტრაციის
3. სააღცევნო ბნის ნომერი
4. მოწმის არსებობისშემთხვევაში მის სახელს და გვარს რეგისტრაციის ადგილს
აძლევს უფლებამოსილი პირი აძლევს გონივრულ ვადას რომ გამოასწოროს … ზემოთ აღნიშნული ხარვეზის გამოსასწორებლად (5 10 წუთი საკმარისია ნებისმიერი ამ ინფორმაციის შესატანად ) .
განუხილველად დატოვების საფუძველი :
1. დარღეული მისი შეტანის წესი
2. შედგენილია არაუფლებამოსილი პირის მიერ
3. საარჩევნო კომისიას გადაეცა კანონთ მოთხოვნილი ვადების დარღვევით
4. განცხადება საჩივარში არ არის აღნიშნული დარღევვის არსი და მისი ჩადენის დრო .
ზემოთ აღნიშნულ შემთხვევაში საარჩვევნო კომისიის თავჯდომარე იღებს გადაწყვეტილებას განკარგულებას განცახების საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ .
საარჩევნო კომისის თავჯდომარეე ვალდებულია დაუყვონებლივ მოახდინოს სათანადო რეაგირება განცხადების საჩივარეზე და აღმოფხვას არსებული დარღვევა
კომისიის თაჯვომარე ან მდივანი ვალდბეულია სარრეგისტრაციო ჟრნალში და ჩანაწერთა წიგნში მოცემული საჩივრის გასწვირ მიუთითოს როგორ აღმოიფხვრა / მოგვარდა /გადაწყდა აღნიშნული პრობელმა ასევე თუ რა შემთხვევასი ეთქვა უარის დაკმაყოფილებზე ან რა შემთხვევაში არ იქნეაა განიხლული საცივარი .
დარღვევის აღმოფხვრირს შემთხვევაში კენჭყისრყის დღეის ჩანაწერთა წიგნში კეთდება ჩანაწერთა წიგნში დარღვევა აღმოფხვრილია ..
თავჯდომარე მდივანი ვალდებულია რომ მოახდინოს რეაგირება და მოახდინოს რეგისტრაცია საჩივრის , თუ არ მოახდინა ეს იქნება საარცევნო კომისიის მხრიდან დარღევა.
იმ შემთხვევაში თუ საუბნო საარცენვო კომისიის თავჯდომარემ / კომისიამ არ აღმოფხვრა დარღვევა ან სხვაგვარი ფორმით უარი განაცხადა მოახდინოს რეგირება .
შუალედურები
სადამკვირვებლო ორგანიზაციის რეგისტრაცია
ადგილობრივი დამვკირვებელი ორგანიზაცია შეიზლება იყოს კენჭისყრის დღემდე არაუგვიანეს ერთი წლისა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებული ადგილობრივი არაკომერციული არასამწერამეო იურიდიული პირი რომელის წესდება ან სხვა სადამფუძნებლო დოკუმენტი რეგისტრაციაში გატარების მომენტიშთვის ითვალისწინებს არცევნების მონიტორიგნს და ადამიანის უფლებათა დაცვას რომელიც არჩევნების დაკვირვები მიზნით რეგისტრეირბეულია ცესკოში ან შესაბამის საოლქო საარჩევნო კომისიაში .
ადგილობრივ დამკვირვებელი ორგანიცაზია დაკვირვებას ახორციელებს :
ერთზე მეტ საარჩევნო ოლქში რეგისტრაციას ატარებს ცესკო
ერთ საარჩევბნო ოლქში რეგისტრაციას ატარებს შესაბამისი საოლქო საარჩევნო კომისია
საარცენო კომისია განცხადების მიღებიდან 5 დღის ვადაში წეყვეტს ორგანიზაციის რეგისტრაციის საკითხს.
საერთაოშიროს დამკვირვებელი ორგანიზაცია შეიძლება იყოს სხვა სახელმწიფოს წარმომადგენელი ან სხვა სახელმწიფოს რეგისტრეირბეული ორგანიზაცია ან საერთაშორისო ორგანიზაცი რომლის სადამფუძნებლო შეთანხმება ითვალისწინებს არჩევნების მონიტორინგს ან / და ადამიანის ძირითადი უფლებათა დაცვას და რომლის საქმიანობაც ეფუძნება შემდეგ საერთაშორისოდ აღიარებულ პრინციპებს :
საეღთაშორისო დამკვირვებლ ორგანიზაციას რეგისტრაციაშ იატარებს ცესკო
რეგისტრაცაიში გატარების მიზნით საერთაშორისო დამკვირვებელმა ორგანიზაციამ განცხადებით უნდა მიმართსო ცესკოს არჩევნების დღემდე არა უგვიანეს მე - 7 დღისა და უნდა წარუდგინოს სადამფუძნებლო დოკუმენტის ასლი .
ცესკო განცხადების მირებისდა 5 დღის ვადაში მაგრამ კენჭყისრყარმდე არაუგვიანეს 4 დღისა წვყეტს რეგისტრაციის საკითხს .
საარჩევნო კომიისიის მდვიანი ვალდებულია დამკვიერვებლთა სიის წარდგენიდან არაუგვიანეს მე 2 დღისა რეგისტრაცაიში გაატაროს საარცევნო კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით წარდგენილი დამკვირვებელი და დამკვირვებლ ორგანიზაციას გადასცეს დამკვირვებლის მოწმობა რომელიც იმავდროულად არის სამკერდე ნიშანიც .
სპეციალური სიების ფორმირების წესი
ცესკო ყოველი წლის 1 თებერვალს 1 მაისს 15 ივლისს და 1 ნოემბერს საარჩევნო უფლების მქონე პირთა შესახებ ასევე საარცვევნო უფლების არმქონე პირთა შესახებ განახლებულ ან ახალ მონაცემებს გადასცემენ , სერვისცების განვითარების სააგენტო , ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოები , საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა , შრომის ჯანრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო მიერ იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ გადაცემული მონაცემების საფუძველზე .
სავალდებულო რეგისტრაციის სახესხვაობები
1) პერიოდული რეგისტრაცია სახელმწიფოს იიციატივიტ ( საარჩევნო კომისიის თანამშრომელი კრადაკარის პრინციპთ აღირცავს ამომრჩევლებს ყოველი არჩევნების წინ არ რამდენიმე წელწიადში ერთხელ .
2) მუდმივი რეგისტრაცია სახელმწიფოს ხელთ არსებული რესურსების საფუძველზე ამომრჩეველთა სიები დგება სახელმწიფოს მიერ მუდმივად განახლებადი სიების ან სამოქალაქო რეესტრის მონაცემთა საფუძველზე .
იუსტიციის სამინისტროს სერვისების განვითარების სააგენტოსა და სხვა შესაბამისი სამინისტროების და უწყებებეის მიერ მოწოდებული მონაცემების საფუძველზე დგება საქართველოს კანონმდებლობთ დადგენილი წესით რეგისტრირებული აქტიური საარჩევნო უფლების მქონე პირთა სია - ამომრჩეველთა ერთიანი სია .
ამომრჩეველთა სპეციალურ სიაში შეყყავთ :
1) საარჩევნო ადმინისტრაციის მოხელეები რომლების საარჩევნო კომისიებში საქმიანობის გამო კენჭისყრის დღეს ვერ მონაწილეობენ არჩევნებში , თავიანთი რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით . ამომრჩევლები რომლებიც სამკურნალოდ წვანან საავადმყოფოში ან სხვა სტაციონარულ სამკურნალო დაწესებულებაში და მათი ჯანრმთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე კენჭისყრის დღისვთივს ვერი ქნებაინა გაწერილი ამ დაწესებულებებიდან . ამორმჩევლბი რომლებიც კენჭიისყრის დღეს პატიმრობაში იმყოფებიან ,
2) ამომრჩევლები რომლების კენჭყისყრის დღეს ადმინისტრაციულ პატიმრობაში იმყოფებიან
3) სპეციალური სამსახურის სამხედრო მოსამსახურეები და სპეციალური წოდების მქონე პირები როემლთა სამსახურის პიროებები ან ჯანრმთელობის მდგომარეობა მოითხოვს არჩევნების დღეს მათ ყოფნას რეგისტრაციის ადგილისაგან განსხვავებულ მისამართზე , რომელიც სხვა საარჩევნო ოლქს მიეკუთვნება .
4) ეტლით მოსარგებლე ამომრჩეველეი უფლებამოსილაი საქართველოს პარლამენტის არჩევნებში მონაწილეობა მიიღოს შესაბამისი საოლქო საარჩევნო კომისიის სამოქმედო ტერიტორიაზე არსბული ნებისნმიერ ადაპტირებულ საარჩევნო უბანზე აგრეთვე მუნიციპალიტეტის ორგანოთა არჩევნებში მონაწილეობა მიიღოს შესაბამისი ადგილობრივი მაჟორიტარული საარჩევნო უბანზე რისთვისაც მან კენჭყისყრის დღემდე არაუგვიანეს მე - 11 დღისა უნდა მიმართოს შესაბამის საოლქო საარჩევნო კომისიას საუბნო საარცევნო კომისიას .
რა უფლებამოსილება აქვს დამვკირვებელს
დამკვირვებელი ორგანიზაცები როგორც საარცევნო პროცესში ჩართული მიუკერძოებელი და ნეიტრალური ინსტიტუტები უზრუნველყოფენ მოსახლეობისა და საერთაშორისო ორგანიზაციებისათვის არჩევნების მიმდინარეობის შესახებ ობიექტური ინფორმაციის მიწოდებას . დამვკირვებელი ორგანიზაცების ძირითადი ფუნქციაა შეაფასონ არცევნების პროცესის შესამაბისლბა დემოკრატიული არჩევნების საერთაშორისო სტანდარტებისა და ადგილობრივ კანონმდებლობასთან .
შეიძ₾ება იყოს როგორც გრძელვადიანი ასევე მოკლევადიანი სადამკივრვებლო მისია .
გრძელვადიანი სადამკვირვებლო მისიის საქმიანობა მოიცავს დაკვირევების წინასაარჩევნო პერიოდიდან კენჭყისტის შედეგების შეჯამების პერიოდის ჩათვლით .
მოკლევაიანი სადამკვირვებლო მისია ორიენტირებულია კენჭყისრის დღის დაკვირვებაზე და იგი მოიცავს კენწყისყრის დღეს საარცევნო უნის გახსნიდან საარცევნო უბანში კენჭყისრის შედეგების შეჯამების ჩათვლით პერიოდს .
რეგისტრაციაში გატარების მიზნით ადგლობრივმა დამვკირვებელმა ორგანიზაცვიამ განცხადებით უნდა მიმართოს შესაბამის სააღცენო კომისიამს არცევნების .
საერთაშორისო დამკვირვებელი ორგანიზაციას რეგისტრაციაში ატარებს ცესკო .
ადგილობრივ დამკივრვებელი ორგანიზაციას დამკვირევებელი საოლქო საარცევნო კომისაიში კენჭისყრის დღეს განახორციელებს შესაბამისი ოლქის ტერიტორიაზე არსებულ ნებისმეირ საარჩევნო უნანში :
დამკვირვებელს უფლება აქვს .
კენჭყისყრუს დღეს ნებისმიერ დროს იმყოფებოდეს კენჭყისყრის შენამოაბში .
შეუზღუდავად გაადგილდებოდეს საარჩევნო უბნის ტერიტორაიზე დათავისუფლად კენჭყისრყის პროცესის ხელის შეუშლელად დააკვირდეს კენჭისყრის პროცესის ყველა ეტაპს ნებიმისერი ადგილიდან დააკვირდეს კენჭყისყრის პროცესის ყველა ეტაპს ნ.
დააკვირდეს კენჭყისყრის დღს საჩივრების რეგისტრაციის პროცესს
კენჭყისრყ დღეს ნებიმისერ დროს შეენაცვლოს მიის წარმდგენი ორგანიზაციის სხვა რეგისტრეირებულ წარმომადგენელს დამკვირვებელს უფლაბ აქვს დაესწარიოს შესაბამისი საარჩევნო კომისიის სხდომებს ,
დამკვირვებელს უფელბაარა აქვს :
1) ჩაერიოს საარჩევნო კომისიის ფუნქციებსა და საქმიანობაში
2) გაველნა მოახდინოს ამომრჩეველთა მიერ ნების თავისუფალ ამოვლენაზე
3) აგიტაცია გაუწიოს ამომრჩეველს რომელიმე საარჩვნო სუბიექტის სასარგებლოდ ან საწინააღდეგოდ
4) ატაროს რომელიმე საარჩვნო სუბიექტის სიმბო9ლიკა და ნიშანი
5) დაარწღვიოს კენჭისყრუს შენობაში ფოტო ვიდეოგადაღების წსები .
6)
გადასატანი ყუთი
გადასატანი საარჩევნო ყუთის სია დგება ამომრცეველთა ( გარდა კენჭყის~ყრის დღეს სხვა სახელმწიფოში მყოფი ამომრჩევლების) ერთიანი და სპეციალური სიების საფუძველბზე თუ :
1) ამომრჩევლის ჯანრმთელობსი მდგომარეობის გამო არ შეუძლია კენჭყისყრის შენობაში მისვლა
2) ამომრცეველი პატიმრობაში იმყოფება
3) ამომრჩეველი ადმინისტრაციულ პატიუმობაში იმყოფება
4) ამომრჩეველი სამკურნალოდ წევს საავადმყოფოში ან სხვა სტაციუნარულ სამკურნალო დაწესებულებაში და მასში არ იხსნება საარცევნო უბანი
5) ამომრჩეველი მსახურობს საქ სახ საზ განლაგ. სამხდრო ნაზწილში ან სასაზღვრო პოლიციის ქვედანაყოფში რომელიც საარცევნო უბინდიას შორსაა განლაგფებული.
6) იმყოფება საარჩევნო უბნის ტერიტორიაზე მაგრამ ძნელად მისადგომ ადგილზე
7) კენჭისყრის დღეს კენჭყისყრის შენობაში მისვლის შეუძლებლობის შემთხვევაში ამომრჩეველი .
8) კენჭყისყრუის დღეს კენჭისყრის შენობაში მისვლის შეუძლებლობიშშემთხბვევეაში ამომრჩეველი ხმის გადასატანი საარცევნო ყუთის მეშვეობით მიცემის მოთხოვნით საუბნო საარცევნო კომისიას მიმართავს კენჭყისყრის დღემდე არაუგვიანეს მე - 11 დღისა .
9) გადასატანი საარჩევნო ყურთის სიაში ამომრჩევლების რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს საარცევნო უბანზე ამომრჩეველთა ერთიან სიაში არსებული ამომრჩევლების 3 %
10) აღნისნული რაოდენობის შევსების შემდეგ ამომრცეველთა გადასატანი ყუთის სიაში შეყვანის მიზანსეწონილობის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამის საოლქო საარცევნო კომისია სხდომაზე დასმწრათა ორი მესამედით .
11)
საარჩევნო ადმინისტრაციის შემავალი ორგანოები
სამთავრობო და დამოუკიდებელი მოდელი .
საარჩევნო ადმინისტრაცია 3 დონიანია
1) ცენტრალური საარჩევნო კომისია (მუდმივმოქმედი)
2) საოლქო საარჩევნო კომისია (მუდმივმოქმედი)
3) საუბნო საარცევნო კმისია (დროებითი)
საარჩევნო ადმინისტრაციის შემადგენელი ნაწილებია აფხაზეთისა და აჭარის ავონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი საარჩევნო კომისიებიც (უსკო) .
არსებობს დროებითი და მუდმივმოქმეი საარჩევნო ადმინისტრაცია .
მიზანი აქვს არჩევნების მომზადება , გამართვა , არჩევნების შედეგების შეჯამება . დროებითი ორგანო იქნება კონკრეტული ამოცანის შესასრულებლად და აქვს უფლებამოსილების განსაზღვრული ვადა . მუდმივმოქმედ ორგანო არის ინსტიტუცია რომელსაც გააჩნია ჩმაოყალიბებული სტრუქტურა და ფუნქციონირებს საქმიანობის შეუწყვეტლად .
დამოუკიდებელი მოდელი :
არჩევნებს ხელმძღვანელობასა და მართვა ახორციელებს აღმასრულებელი შტოსაგან დამოუკიდებელი არჩვნების მართვი ორგანო .
ის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება , ანგარიშვალდებულია მხოლოდ ქვეყნის წარმონადგელბიტი ორგანოს წინაშე .
არჩევნების მართვის დამოუკიდებელი ორგანო .
ჩვენი მოდელი განეკთვნება შერეული ტიპის საარჩევნო ადმინსიტრაციას .
8 წევრი ინიშნება პროფესიული ნიშნით ხოლო არაუმეტეს 9 წევრი პარტიული ნიშნით . საარჩვნო კომისიის წევრი მიუხედავად იმისა პროფესიული ნიშნითაა შერჩეული თუ პარტიული ნიშნითაა დანიშნული თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ საქართველოს კონსტტუციას კანონს და შესაბამის კანონქვემდებარე აქტებს .
საქართველო საარჩევნო ადმინისტრაცია უმაღლესი ორგანოა . ყოველი არცევნების შეჯამებიდან 60 დღის ვადაში წარუდგენს ანგარიშს 60 დღის ვადაში .
ცესკოი შედგება არაუმეტეს 17 წევრისგან მათ შორის არიან თვჯდომარე ტთავჯდომარის მოადგილე და მდივანი . ცესკოს 8 წევრს ირცევს საქართველოს პარლამენტი . არაუმეტეს 9 წევრს ნიშნავენ პოლიტიკური პარტიები .
ცესკოს წევრობის კანიდდატი შეიზლება იყოს საქართველოს ქმედუნარიანი მოქალაქე 25 წლის ასაკიდან რომელიც არის უპარტიო , ბოლო 5 წლის განმავლობაში არ ყოფილა საარჩევნო კომისიასში პარტიის მიერ დანიშნული წევრი საარცევნო სუბიექტი საარცევნო სუბიექტის წარმოამდგენელი ან რომელიმე პარტიის შემომწირველი აქვს უმაღლესი განათლება თავისუფლად ფლობს საქართველოს სახელმწიოფ ენას და არანაკლებ 5 წლის შორმითი გამოცდილება აქვს .
ცესკოს თავჯდომარეს ირჩევს საქართველოს პარლამენტი ,
ლექცია 10
საარჩევნო დავების განხილვის თავისებურებანი და პასუხისმგებლობა
საარჩევნო კანონმდებლობის დარღვევისათვის .
საარჩევნო დავა არის არჩევნებში მონაწილე მხარის მიერ უფლების მოპოვების ან დარღვეული უფლების აღდგენის მიზნით ინიცირებული განცხადება /საჩვარი /
1. განცხადება არის უფლების მოპოვებაზე ადმინსიტრაციულ სამართებრივი აქტის გამოცემით ქმედების განორცილებით დაინტერესებული მხარის მიერ შტანილი წერილობითი ოთოხნვა ან ზეპირი განცხადება
2. საჩივარი არის დაინტერესებული მხარის მიერ შესააბამის საუბნო / საოლქო საარჩევნო კომისიაში დადგენილ იწესით წარდგენილი წერილობით მოთხოვნ დარღვეული უფლების აღდგენის შესახებ.
საქართველოს კანონმდებლობთ საარჩევნო დავების მოგვარებაზე უფლაბამოსილი ორგანო არის საქართველოს საარჩევნო ადმინისტრაცია და მხოლოდ საარჩევნო ადმინისტრაციაში ერთჯერადი გასაჩივრების შემდეგ არის შესაძლებელი სასამართლოსთვის მიმართვა
გამონაკლისის სახით პირდაპირ საასამრთლოში საჩივრდება მათ შორის :
1. განკარგულება ამომრჩეველთა შესახებ მონაცმებში / ამომრჩეველთა სიებში შეტანაზე უარის თქმის შესახებ
2. განკარგულება დამკვირვებელ ორგანიზაციის რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ .
2 ჯერ არ ხდბეა საარცევნო ადმინისტრაციის მიერ საქმის განიხლვა ! ( ეს არის მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული საჩვრის წინაპირობა (სავალდებულოობა )).
საარჩევნო კომისიები საარცევნო დავებისას განხილვისას ხელმძღვანელობენ
1. საქართველოს ორგანული კანონის საქართველო საარჩევნო კოდექსით
2. საქართველოს საარჩევნო კოისიის 2012 წლის 2 მარტის დადგენილებით დამკტცებული საარჩევნო ადმინისტრაციაში განცხადბეა . საჩივრის და განხილვის ინსტრუქციით.
3. საარჩევნო კომისიის რეგლამენტი
4. საქართეველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი
5. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული სამართაწარმოებისას ასევეადმინისტრაციული სამართალდარვევათა კოდექსი .
6. საუბრო კომისიების წევრებისთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდებისათვის საოლქო საარეცვნო კომისიები იყენებენ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესებს (საქართველოს ზოგადი ადინსტრაციული კოდექსის თავების საფუძველზე.
კენჭისყრის პროცედურის დარღვევის შესახებ განცხადება / საჩივრარი შედგენილი უნდა იქნეს დარღვეის შემჩნევისთანავე კენჭისყრის დღის 06:45 საათიდან სააღევნო ყუთის გახსნამდე .
განცხადება საჩივრის ხმის დათვლისა და კენჭისყრის შდეგების შეჯამების პროცედურების დროს ჩადენილი დარღვევების შესახებ დ კენჭყისყრსი შედეგების გადასინვის ან ბათილად ცნობის მოთოხნვის შედგენილი უნდა იქნეს დაღრევისთანავე სააღცევნო ყუთის გახსნიდან კენჭყისრის შედეგების შემაჯამებელი ოქმის შედგენამდე.
უფლებამოსილი სუბიექტი არის მხოლოდ და მხოლოდ 2 სუბიექტს აქვს უფლებამსოილება რომ შეიტანოს განცხადება / საჩივარი .
1. საარცევნო სუბიექტის წარმომადგენელი
2. დამკვირვებელი (კენჭყის ყრის დღეს მომხდარ დარღვევებზე . )
განცხადება საჩივრის მიმღები უფლებამოსილი პირი ვალდებულია განცხადების საჩივრის წარმოდგენს დაუდგინოს ხარვეზი და განუსაზღვროს გონივრული ვადა ხარვეზის გამოსასწორებლად თუ განცხადება საჩივარი რ შეიცავს :
1. შედგეის თარირი და დრო
2. სახელი გვარი ადგილი რეგისტრაციის
3. სააღცევნო ბნის ნომერი
4. მოწმის არსებობისშემთხვევაში მის სახელს და გვარს რეგისტრაციის ადგილს
დადგენილ ვადაში ხარვესი გამოუსწორებლობა განცხადების საჩივრად განუხილველად დატოვების საფუძველია .
აძლევს უფლებამოსილი პირი აძლევს გონივრულ ვადას რომ გამოასწოროს … ზემოთ აღნიშნული ხარვეზის გამოსასწორებლად (5 10 წუთი საკმარისია ნებისმიერი ამ ინფორმაციის შესატანად ) .
განუხილველად დატოვების საფუძველი :
1. დარღეული მისი შეტანის წესი
2. შედგენილია არაუფლებამოსილი პირის მიერ
3. საარჩევნო კომისიას გადაეცა კანონთ მოთხოვნილი ვადების დარღვევით
4. განცხადება საჩივარში არ არის აღნიშნული დარღევვის არსი და მისი ჩადენის დრო .
ზემოთ აღნიშნულ შემთხვევაში საარჩვევნო კომისიის თავჯდომარე იღებს გადაწყვეტილებას განკარგულებას განცახების საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ .
საარჩევნო კომისის თავჯდომარეე ვალდებულია დაუყვონებლივ მოახდინოს სათანადო რეაგირება განცხადების საჩივარეზე და აღმოფხვას არსებული დარღვევა
კომისიის თაჯვომარე ან მდივანი ვალდბეულია სარრეგისტრაციო ჟრნალში და ჩანაწერთა წიგნში მოცემული საჩივრის გასწვირ მიუთითოს როგორ აღმოიფხვრა / მოგვარდა /გადაწყდა აღნიშნული პრობელმა ასევე თუ რა შემთხვევასი ეთქვა უარის დაკმაყოფილებზე ან რა შემთხვევაში არ იქნეაა განიხლული საცივარი .
დარღვევის აღმოფხვრირს შემთხვევაში კენჭყისრყის დღეის ჩანაწერთა წიგნში კეთდება ჩანაწერთა წიგნში დარღვევა აღმოფხვრილია ..
თავჯდომარე მდივანი ვალდებულია რომ მოახდინოს რეაგირება და მოახდინოს რეგისტრაცია საჩივრის , თუ არ მოახდინა ეს იქნება საარცევნო კომისიის მხრიდან დარღევა.
იმ შემთხვევაში თუ საუბნო საარცენვო კომისიის თავჯდომარემ / კომისიამ არ აღმოფხვრა დარღვევა ან სხვაგვარი ფორმით უარი განაცხადა მოახდინოს რეგირება .